Adhyaya 103

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके ३ श्लोक मिलाकर कुल १७ श्लोक हैं) प्यास बक। अफि्-"कऋा द्र्याधेकशततमो< ध्याय: भीष्मके द्वारा स्वयंवरसे काशिराजकी कन्याओंका हरण

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಜನಮೇಜಯ! ಚಿತ್ರಾಂಗದನು ಹತನಾದ ಬಳಿಕ, ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನು ಇನ್ನೂ ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಸತ್ಯವತಿಯ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಭೀಷ್ಮನು ಆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದನು.

Verse 2

सम्प्राप्तयौवनं दृष्टवा भ्रातरं धीमतां वर: । भीष्मो विचित्रवीर्यस्य विवाहायाकरोन्मतिम्‌

ಸಹೋದರ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನು ಯೌವನಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭೀಷ್ಮನು ಅವನ ವಿವಾಹದ ಕುರಿತು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

Verse 3

अथ काशिपतेर्भीष्म: कन्यास्तिस््रो5प्सरोपमा: | शुश्राव सहिता राजन्‌ वृण्वाना वै स्वयंवरम्‌

ಆಗ, ಓ ರಾಜನೇ, ಕಾಶಿಯ ಅಧಿಪತಿಗೆ ಅಪ್ಸರೆಯರಂತೆ ಸುಂದರವಾದ ಮೂರು ಪುತ್ರಿಯರು ಇದ್ದಾರೆಂದು, ಆ ಮೂವರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸ್ವಯಂವರದಲ್ಲಿ ವರನನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಿದ್ದಾರೆಂದು ಭೀಷ್ಮನು ಕೇಳಿದನು.

Verse 4

ततः स रथियनां श्रेष्ठो रथेनैकेन शत्रुजित्‌ । जगामानुमते मातु: पुरीं वाराणसीं प्रभु:,तब माता सत्यवतीकी आज्ञा ले रथियोंमें श्रेष्ठ शत्रुविजयी भीष्म एकमात्र रथके साथ वाराणसीपुरीको गये

ನಂತರ ರಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಶತ್ರುಜಿತನಾದ ಭೀಷ್ಮನು ತಾಯಿ ಸತ್ಯವತಿಯ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ಒಂದೇ ರಥದೊಂದಿಗೆ ವಾರಾಣಸೀ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರಭುವಿನಂತೆ ಹೊರಟನು.

Verse 5

तत्र राज्ञ: समुदितान्‌ सर्वतः समुपागतान्‌ | ददर्श कन्यास्ताश्नैव भीष्म: शान्तनुनन्दन:

ಅಲ್ಲಿ ಶಾಂತನುನಂದನ ಭೀಷ್ಮನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಬಂದ ರಾಜರ ಸಮೂಹವು ಸೇರಿರುವುದನ್ನೂ, ಆ ಕನ್ಯೆಯರೂ ಸ್ವಯಂವರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿರುವುದನ್ನೂ ಕಂಡನು.

Verse 6

कीर्त्यमानेषु राज्ञां तु तदा नामसु सर्वश:ः । एकाकिन तदा भीष्म॑ वृद्ध शान्तनुनन्दनम्‌

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ರಾಜರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಾಗಿ, ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧನಾದ ಶಾಂತನುನಂದನ ಭೀಷ್ಮನು ಒಬ್ಬನೇ ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದನು.

Verse 7

सोद्वेगा इव तं॑ दृष्टवा कन्या: परमशोभना: । अपाक्रामन्त ता: सर्वा वृद्ध इत्येव चिन्तया

ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ಆ ಪರಮಶೋಭನ ಕನ್ಯೆಯರು ಅಶಾಂತಗೊಂಡವರಂತೆ ಆದರು; ‘ಇವನು ವೃದ್ಧ’ ಎಂಬ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲೇ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ದೂರ ಸರಿದು ಹೋದರು.

Verse 8

वृद्ध: परमधर्मात्मा वलीपलितधारण: । कि कारणमिहायातो निर्लज्जो भरतर्षभ:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ಆ ಅಧಮ ರಾಜರು ಪರಸ್ಪರ ನಗುತ್ತಾ ಹೀಗೆಂದರು—“ಭರತವಂಶದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭೀಷ್ಮನು ಪರಮಧರ್ಮಾತ್ಮನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಈಗ ಅವನು ವೃದ್ಧ—ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮಡಚುಗಳು, ಕೂದಲು ಬಿಳಿಯಾಗಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದನು? ಅವನು ನಿರ್ಲಜ್ಜನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸುಳ್ಳಾಗಿಸಿ ಲೋಕದ ಮುಂದೆ ಏನು ಹೇಳುವನು—ಹೇಗೆ ಮುಖ ತೋರಿಸುವನು? ಭೀಷ್ಮನು ಜೀವಮಾನಪೂರ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿ ಭೂಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿಯೇ ಹರಡಿದೆ.”

Verse 9

मिथ्याप्रतिज्ञो लोकेषु कि वदिष्यति भारत | ब्रह्मचारीति भीष्मो हि वृथैव प्रथितो भुवि

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭಾರತ! ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ‘ಮಿಥ್ಯಾಪ್ರತಿಜ್ಞ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವನು ತನ್ನ ಪರವಾಗಿ ಏನು ಹೇಳಬಲ್ಲನು? ಆಗ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮನು ‘ಜೀವಮಾನಪೂರ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ’ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಯೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

Verse 10

वैशम्पायन उवाच क्षत्रियाणां वच: श्र॒त्वा हम भारत,वैशम्पायनजी कहते हैं-- ! क्षत्रियोंकी ये बातें सुनकर भीष्म अत्यन्त कुपित हो उठे

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭಾರತ! ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಭೀಷ್ಮನು ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡನು.

Verse 11

भीष्मस्तदा स्वयं कन्या वरयामास ता: प्रभु: । उवाच च महीपालान्‌ राजज्जलदनि:स्वन:

ಆಗ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ ಪ್ರಭುವಾದ ಭೀಷ್ಮನು ಸ್ವತಃ ಆ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ವರಿಸಿದನು. ಮತ್ತು ಮೋಡಗುಡುಗಿನಂತೆ ಗಂಭೀರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಎಲ್ಲ ರಾಜರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು.

Verse 12

रथमारोप्य ता: कन्या भीष्म: प्रहरतां वर: । आहूय दान कन्यानां गुणवद्भ्य: स्मृतं बुध:

ಆಗ ಯೋಧರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭೀಷ್ಮನು ಆ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ರಥದ ಮೇಲೆ ಏರಿಸಿದನು. ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ರಾಜರನ್ನು ಕರೆದು, ಮೋಡಗುಡುಗಿನಂತೆ ಗಂಭೀರ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸ್ಮರಿಸಿದ ನಿಯಮವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದನು—“ಯಥಾಶಕ್ತಿ ವಸ್ತ್ರಾಭರಣಗಳಿಂದ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಗುಣವಂತ ವರನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಯೋಗ್ಯ ದಾನಸಹಿತ ಕನ್ಯಾದಾನ ಮಾಡುವುದು ಧರ್ಮಸಮ್ಮತವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಾಗಿದೆ.”

Verse 13

अलंकृत्य यथाशक्ति प्रदाय च धनान्यपि । प्रयच्छन्त्यपरे कन्या मिथुनेन गवामपि

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ರಾಜನೇ! ಕೆಲವರು ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಧನ-ಉಪಹಾರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಅವಳನ್ನು ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಗೋವುಗಳ ಜೋಡಿಯೊಡನೆ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 14

वित्तेन कथितेनान्ये बलेनान्येडनुमान्य च । प्रमत्तामुपयन्त्यन्ये स्वयमन्ये च विन्दते

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಕೆಲವರು ನಿಗದಿತ ಧನ ನೀಡಿ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ಬಲದಿಂದ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಪರಸ್ಪರ ಅನುಮತಿಯಿಂದ. ಕೆಲವರು ಅಲಕ್ಷ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಅಥವಾ ಅಚೇತನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ತಾವೇ ವರ-ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮ ಪಾಲಿಸುವೆವು ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿಸಿ, ಬಳಿಕ ಕನ್ಯಾಪಿತೃ ಪೂಜಿಸಿ ಅಲಂಕರಿತ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ದಾನವಾಗಿ ಪಡೆದು ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.

Verse 15

आर्ष विधि पुरस्कृत्य दारान्‌ विन्दन्ति चापरे । अष्टमं तमथो वित्त विवाहं कविभिर्वृतम्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಕೆಲವರು ಆರ್ಷವಿಧಿಯನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಇಟ್ಟು, ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಋತ್ವಿಜನಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. ಪಂಡಿತರು ಇದನ್ನು ವಿವಾಹಗಳ ಎಂಟನೇ ಪ್ರಕಾರವೆಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ; ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಇದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿರಿ.

Verse 16

स्वयंवरं तु राजन्या: प्रशंसन्त्युपयान्ति च | प्रमथ्य तु हृतामाहुज्यायसीं धर्मवादिन:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಸ್ವಯಂವರವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಧರ್ಮವಿದ್ವಾಂಸರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಯೋಧನಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು—ಎಲ್ಲ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ರಾಜರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವುದು.

Verse 17

ता इमा: पृथिवीपाला जिहीषामि बलादित: । ते यतथ्वं परं शक्‍त्या विजयायेतराय वा

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭೂಪಾಲಕರೇ! ನಾನು ಈ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಬಲದಿಂದ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಪರಮಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ನನ್ನನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿರಿ—ವಿಜಯವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಪರಾಜಯವಾಗಲಿ.

Verse 18

स्थितो<हं पृथिवीपाला युद्धाय कृतनिश्चय: । एवमुक्त्वा महीपालान्‌ काशिराजं च वीर्यवान्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— “ಓ ರಾಜರೇ! ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದೇನೆ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಕೌರವಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿ ಭೀಷ್ಮನು ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ರಾಜರನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಶಿರಾಜನನ್ನು—ಸಂಬೋಧಿಸಿದನು. ನಂತರ ತಾನೇ ಎತ್ತಿ ತನ್ನ ರಥದ ಮೇಲೆ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿದ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಜೊತೆಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸವಾಲು ಹಾಕುತ್ತಾ, ಆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೊರಟನು.

Verse 19

सर्वा: कन्या: स कौरव्यो रथमारोप्य च स्वकम्‌ | आमन्त्रय च स तान्‌ प्रायाच्छीघ्रं कन्या: प्रगृह् ता:

ಕೌರವವೀರ ಭೀಷ್ಮನು ಎಲ್ಲ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ತನ್ನ ರಥದ ಮೇಲೆ ಏರಿಸಿ, ಆ ರಾಜರನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿ ಸವಾಲು ಹಾಕಿ, ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ತನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೊರಟನು.

Verse 20

ततस्ते पार्थिवा: सर्वे समुत्पेतुरमर्षिता: । संस्पृशन्तः स्वकान्‌ बाहून्‌ दशन्तो दशनच्छदान्‌

ಆಮೇಲೆ ಆ ಎಲ್ಲ ರಾಜರು ಅವಮಾನವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಕೋಪದಿಂದ ಎದ್ದು ಹಾರಿದರು. ತಮ್ಮ ಭುಜಗಳನ್ನು ತಟ್ಟುತ್ತಾ, ತುಟಿಗಳನ್ನು ಹಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಚ್ಚುತ್ತಾ ಉಗ್ರರಾದರು.

Verse 21

तेषामाभरणान्याशु त्वरितानां विमुडज्चताम्‌ । आमुज्चतां च वर्माणि सम्भ्रम: सुमहानभूत्‌,सब लोग जल्दी-जल्दी अपने आभूषण उतारकर कवच पहनने लगे। उस समय बड़ा भारी कोलाहल मच गया

ಅವರು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು, ಕವಚಗಳನ್ನು ಧರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು; ಆ ವೇಳೆ ಮಹಾ ಗದ್ದಲ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 22

ताराणामिव सम्पातो बभूव जनमेजय । भूषणानां च सर्वेषां कवचानां च सर्वश:

ಓ ಜನಮೇಜಯ! ಆ ಆತುರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಕವಚಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚದುರಿ ಬಿದ್ದವು; ಆಕಾಶದಿಂದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಉದುರುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸಿತು.

Verse 23

सवर्मभिर्भूणैश्व प्रकीर्यद्धिरितस्तत: । सक्रोधामर्षजिद्य भ्रूकूषायीकृतलोचना:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಜನಮೇಜಯ! ಆತುರದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಕವಚಗಳೂ ಆಭರಣಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ-ಅಲ್ಲಿ ಚದುರಿ ಬಿದ್ದವು; ಆಕಾಶಮಂಡಲದಿಂದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮುರಿದು ಮುರಿದು ಬೀಳುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಯೋಧರ ವರ್ಮಗಳೂ ರತ್ನಾಭರಣಗಳೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚದುರಿದವು. ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅಪಮಾನಭಾವದಿಂದ ಅವರ ಭ್ರೂಗಳು ಕುಗ್ಗಿ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಕೆಂಪಾದವು. ಸಾರಥಿಗಳು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಸುಂದರ ರಥಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಉತ್ತಮ ಅಶ್ವಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದರು; ಆ ರಥಗಳ ಮೇಲೆ ಏರಿ, ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಅಸ್ತ್ರ-ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜಾಗಿ, ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡ ಆ ವೀರರು ಕುರುನಂದನ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು. ನಂತರ, ಜನಮೇಜಯ, ಆ ರಾಜರು ಮತ್ತು ಭೀಷ್ಮನ ನಡುವೆ ಘೋರ ಯುದ್ಧ ಉಂಟಾಯಿತು—ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಅನೇಕರು—ತುಂಬುಳ, ಲೋಮಹರ್ಷಕ, ಭಯಾನಕ ಸಂಘರ್ಷ।

Verse 24

सूतोपक्लृप्तान्‌ रुचिरान्‌ सदश्वैरुपकल्पितान्‌ | रथानास्थाय ते वीरा: सर्वप्रहरणान्विता:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಜನಮೇಜಯ! ಆ ವೀರರು ಸಾರಥಿಗಳು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಮನೋಹರ ರಥಗಳನ್ನು ಏರಿದರು; ಅವು ಉತ್ತಮ ಅಶ್ವಗಳಿಂದ ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದವು. ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಅಸ್ತ್ರ-ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜಾಗಿ, ಯುದ್ಧೋದ್ಧತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವರು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೊರಟು ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವರ ಆತುರ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮದ ಪ್ರೇರಣೆ ಅವರನ್ನು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಘೋರ ಸಂಘರ್ಷದತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 25

प्रयान्‍्तमथ कौरव्यमनुसखुरुदायुधा: । ततः समभवद्‌ युद्ध तेषां तस्य च भारत । एकस्य च बहूनां च तुमुलं लोमहर्षणम्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಆ ಕೌರವನು (ಭೀಷ್ಮನು) ಹೊರಟಾಗ, ಆಯುಧಧಾರಿಗಳಾದ ಆ ಸಂಗಾತಿಗಳು ಅವನ ಹಿಂದೆ ಹೋದರು. ನಂತರ, ಓ ಭಾರತ (ಜನಮೇಜಯ), ಅವರಿಗೂ ಅವನಿಗೂ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧ ಉಂಟಾಯಿತು—ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಅನೇಕರು—ತುಂಬುಳ, ಲೋಮಹರ್ಷಕ।

Verse 26

ते त्विषून्‌ साहस्रांस्तस्मिन्‌ युगपदाक्षिपन्‌ | अप्राप्तांश्नैव तानाशु भीष्म: सर्वास्तथान्तरा

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಆಗ ಆ ರಾಜರು ಭೀಷ್ಮನ ಮೇಲೆ ಒಂದೇ ವೇಳೆ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಅವು ತಲುಪುವ ಮುನ್ನವೇ ಭೀಷ್ಮನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ಕತ್ತರಿಸಿ ಕೆಡವಿದನು।

Verse 27

अच्छिनच्छरवर्षेण महता लोमवाहिना । ततस्ते पार्थिवा: सर्वे सर्वतः परिवार्य तम्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಭೀಷ್ಮನು ಮಹತ್ತರವಾದ, ಲೋಮಹರ್ಷಕ ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಕೆಡವಿದನು. ನಂತರ ಆ ಎಲ್ಲ ಪಾರ್ಥಿವರು ಅವನನ್ನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ಸುತ್ತುವರಿದು ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿಸಿದರು।

Verse 28

ववृषु: शरवर्षेण वर्षेणेवाद्रिमम्बुदा: । स तं बाणमयं वर्ष शरैरावार्य सर्वतः

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ರಾಜರು ಬಾಣವರ್ಷವನ್ನು ಸುರಿಸಿದರು; ಮೋಡಗಳು ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಮಳೆಯ ಧಾರೆಗಳನ್ನು ಸುರಿಸುವಂತೆ. ಆದರೆ ರಾಜನೇ, ಭೀಷ್ಮನು ತನ್ನ ಶರಗಳಿಂದ ಆ ಬಾಣಮಯ ಮಳೆಯನ್ನೆಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ತಡೆದು, ತಾಕುವ ಮುನ್ನವೇ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಕಡಿದು ಹಾಕಿ, ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದರೂ ದಾಳಿಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿದನು.

Verse 29

ततः सर्वान्‌ महीपालान्‌ पर्यविध्यात्‌ त्रिभिस्त्रिभि: । एकैकस्तु ततो भीष्म राजन्‌ विव्याध पञ्चभि:

ನಂತರ ಭೀಷ್ಮನು ಆ ಎಲ್ಲ ರಾಜರನ್ನು ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ವಿದ್ಧನ ಮಾಡಿದನು. ಆಮೇಲೆ, ರಾಜನೇ, ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಐದು ಐದು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚುಚ್ಚಿದನು.

Verse 30

सच तान्‌ प्रतिविव्याध द्वाभ्यां द्वाभ्यां पराक्रमन्‌ | तद्‌ युद्धमासीत्‌ तुमुलं घोरं देवासुरोपमम्‌

ಆಗ ಭೀಷ್ಮನು ಪರಾಕ್ರಮ ತೋರಿಸಿ ಅವರನ್ನೆಲ್ಲಾ ಎರಡು ಎರಡು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿವಿದ್ಧನ ಮಾಡಿದನು. ಆ ಯುದ್ಧವು ಅತ್ಯಂತ ತುಮುಲವೂ ಘೋರವೂ ಆಗಿ, ದೇವಾಸುರ ಸಮರದಂತೆ ತೋಚಿತು.

Verse 31

पश्यतां लोकवीराणां शरशक्तिसमाकुलम्‌ | स धनूषि ध्वजाग्राणि वर्माणि च शिरांसि च

ಲೋಕವಿಖ್ಯಾತ ವೀರರು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಯುದ್ಧಭೂಮಿ ಬಾಣಗಳೂ ಶಕ್ತಿಗಳೂ ತುಂಬಿ ಕವಿದಿತು. ಆಗ ಭೀಷ್ಮನು ಧನುಸ್ಸುಗಳು, ಧ್ವಜಗಳ ಅಗ್ರಭಾಗಗಳು, ಕವಚಗಳು ಮತ್ತು ತಲೆಗಳನ್ನೂ ಕಡಿದು ಬೀಳಿಸಿದನು.

Verse 32

चिच्छेद समरे भीष्म: शतशो5थ सहस््रश: । तस्याति पुरुषानन्याँललाघवं रथचारिण:

ಸಮರದಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮನು ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿದು ಬೀಳಿಸಿದನು. ರಥಾರೂಢನಾದ ಆ ಭೀಷ್ಮನ ಅನನ್ಯ, ಅತಿಮಾನವ ಚುರುಕುತನ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು.

Verse 33

रक्षणं चात्मन: संख्ये शत्रवो5प्यभ्यपूजयन्‌ । तान्‌ विनिर्जित्य तु रणे सर्वशस्त्रभूृतां वर:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಯುದ್ಧದ ಗದ್ದಲದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆಯ ಕೌಶಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಶತ್ರುಗಳೂ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ರಣದಲ್ಲಿ ಆ ಯೋಧರನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಸರ್ವ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭೀಷ್ಮನು ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಜೊತೆಕೊಂಡು ವಿಜಯಿಯಾಗಿ ಹಸ್ತಿನಾಪುರದತ್ತ ಹೊರಟನು।

Verse 34

कन्याभि: सहित: प्रायाद्‌ भारतो भारतानू्‌ प्रति । ततस्तं पृष्ठतो राजज्छाल्वराजो महारथ:

ಕನ್ಯೆಯರೊಂದಿಗೆ ಆ ಭರತವಂಶೀಯನು (ಭೀಷ್ಮನು) ಭರತರ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು. ಆಗ, ಹೇ ರಾಜನೇ, ಮಹಾರಥಿಯಾದ ಶಾಲ್ವರಾಜನು ಹಿಂದೆಂದೇ ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಬಂದನು।

Verse 35

अभ्यगच्छदमेयात्मा भीष्म शान्तनवं रणे | वारणं जघने भिन्दन्‌ दन्ताभ्यामपरो यथा

ಅಮೇಯಾತ್ಮನಾದ ಶಾಂತನುವಿನ ಪುತ್ರ ಭೀಷ್ಮನು ರಣದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆದನು; ಮತ್ತೊಂದು ಆನೆ ತನ್ನ ದಂತಗಳಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಆನೆಯ ಹಿಂಭಾಗವನ್ನು ಚೀರಿ ಬಿಡುವಂತೆ ಅವನು (ಶತ್ರುವನ್ನು) ಬಲವಾಗಿ ಹೊಡೆದನು।

Verse 36

वासितामनुसम्प्राप्तो यूथपो बलिनां वर: । स्त्रीकामस्तिष्ठ तिछेति भीष्ममाह स पार्थिव:

ಬಲಿಷ್ಠರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಗುಂಪಿನ ನಾಯಕನಂತೆ ಆ ರಾಜನು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಸ್ತ್ರೀಕಾಮದಿಂದ ಭೀಷ್ಮನಿಗೆ—“ನಿಲ್ಲು, ನಿಲ್ಲು” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು।

Verse 37

शाल्वराजो महाबाहुरमर्षेण प्रचोदित: । ततः सः पुरुषव्याप्रो भीष्म: परबलार्दन:

ಮಹಾಬಾಹುವಾದ ಶಾಲ್ವರಾಜನು ಅಸಹ್ಯ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿತನಾದನು. ಆಗ ಪರಬಲವನ್ನು ಅರ್ಥಿಸುವ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರನಾದ ಭೀಷ್ಮನು (ಅವನನ್ನು ಎದುರಿಸಲು) ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತನು।

Verse 38

तद्वाक्याकुलित: क्रोधाद्‌ विधूमो5ग्निरिव ज्वलन्‌ । विततेषुधनुष्याणिविकुज्चितललाटभृत्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಮಾತುಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾದ ಭೀಷ್ಮನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಧೂಮರಹಿತ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸಿದನು. ಧನುಸ್ಸು-ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಅಚಲವಾಗಿ ನಿಂತನು; ಅವನ ಲಲಾಟದಲ್ಲಿ ಕಠೋರ ಭ್ರೂಕುಟಿ ಮೂಡಿತು—ಸವಾಲಿನ ಎದುರು ಯೋಧನ ಸಂಯಮ ಸರಿದು ಧರ್ಮೋಚಿತ ರೋಷ ಉಕ್ಕಿದಂತೆ.

Verse 39

क्षत्रधर्म समास्थाय व्यपेतभयसम्भ्रम: । निवर्तयामास रथं शाल्वं प्रति महारथ:,महारथी भीष्मने क्षत्रिय-धर्मका आश्रय ले भय और घबराहट छोड़कर शाल्वकी ओर अपना रथ लौटाया

ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಭಯ-ಸಂಭ್ರಮಗಳನ್ನು ತೊರೆದು, ಆ ಮಹಾರಥಿ ಭೀಷ್ಮನು ತನ್ನ ರಥವನ್ನು ಶಾಲ್ವನ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಿದನು—ಹಿಂಜರಿಕೆಗೆ ಬದಲು ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನೇ ಆರಿಸಿಕೊಂಡು.

Verse 40

निवर्तमान त॑ दृष्टवा राजान: सर्व एव ते । प्रेक्षका: समपद्यन्त भीष्मशाल्वसमागमे,उन्हें लौटते देख सब राजा भीष्म और शाल्वके युद्धमें कुछ भाग न लेकर केवल दर्शक बन गये

ಅವನನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಆ ಎಲ್ಲ ರಾಜರೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳದೆ ಭೀಷ್ಮ-ಶಾಲ್ವ ಸಮಾಗಮದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಾದರು.

Verse 41

तौ वृषाविव नर्दन्तौ बलिनौ वासितान्तरे । अन्योन्यमभ्यवर्तेतां बलविक्रमशालिनौ

ಹಿಂಡಿನ ಮಧ್ಯೆ ಗರ್ಜಿಸುವ ಎರಡು ಬಲಿಷ್ಠ ಎತ್ತುಗಳಂತೆ, ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರದ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದರು. ಇಬ್ಬರೂ ಬಲ ಮತ್ತು ವಿಕ್ರಮದಿಂದ ಶೋಭಿತರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 42

ततो भीष्म शान्तनवं शरै: शतसहस््रश: । शाल्वराजो नरश्रेष्ठ; समवाकिरदाशुगै:,तदनन्तर मनुष्योंमें श्रेष्ठ राजा शाल्व शान्तनुनन्दन भीष्मपर सैकड़ों और हजारों शीघ्रगामी बाणोंकी बौछार करने लगा

ಅನಂತರ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಶಾಲ್ವರಾಜನು ಶಾಂತನುವಿನ ಪುತ್ರ ಭೀಷ್ಮನ ಮೇಲೆ ನೂರಾರು-ಸಾವಿರಾರು ವೇಗವಂತ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸುರಿಸಿದನು—ಅವನನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದಂತೆ.

Verse 43

पूर्वमभ्यर्दितं दृष्टवा भीष्मं शाल्वेन ते नृपा: । विस्मिता: समपद्यन्त साधु साध्विति चाब्रुवन्‌,शाल्वने पहले ही भीष्मको पीड़ित कर दिया। यह देखकर सभी राजा आश्चर्यचकित हो गये और “वाह-वाह' करने लगे

ಶಾಲ್ವನು ಮೊದಲೇ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿ ಆ ರಾಜರೆಲ್ಲರೂ ವಿಸ್ಮಿತರಾದರು; ಅವರು ಸೇರಿ “ಸಾಧು! ಸಾಧು!” ಎಂದು ಕೂಗಿದರು.

Verse 44

लाघवं तस्‍्य ते दृष्टवा समरे सर्वपार्थिवा: । अपूजयन्त संद्वष्टा वाग्भि: शाल्वं नराधिपम्‌,युद्धमें उसकी फुर्ती देख सब राजा बड़े प्रसन्न हुए और अपनी वाणीद्वारा शाल्वनरेशकी प्रशंसा करने लगे

ಸಮರದಲ್ಲಿ ಅವನ ಚುರುಕನ್ನು ಕಂಡ ಎಲ್ಲ ರಾಜರೂ ಹರ್ಷಿತರಾದರು; ಕಂಡು ಅವರು ಮಾತುಗಳಿಂದ ನರಾಧಿಪ ಶಾಲ್ವನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು.

Verse 45

क्षत्रियाणां ततो वाच: ध्रुत्वा परपुरंजय: । क्रुद्ध: शान्तनवो भीष्मस्तिष्ठ तिछेत्यभाषत

ಆಮೇಲೆ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಶತ್ರುಪುರವಿಜೇತ ಶಾಂತನುವಿನ ಪುತ್ರ ಭೀಷ್ಮನು ಕೋಪಗೊಂಡು ಶಾಲ್ವನಿಗೆ—“ನಿಲ್ಲು! ನಿಲ್ಲು!” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

Verse 46

सारथिं चाब्रवीत्‌ क्रुद्धों याहि यत्रैष पार्थिव: । यावदेनं निहन्म्यद्य भुजड़मिव पक्षिराट्‌

ನಂತರ ಕೋಪದಿಂದ ಅವನು ಸಾರಥಿಗೆ—“ಈ ರಾಜನು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೋ ಅಲ್ಲಿ ರಥವನ್ನು ಓಡಿಸು; ಇಂದು ನಾನು ಅವನನ್ನು ಪಕ್ಷಿರಾಜ ಗರುಡನು ಹಾವನ್ನು ಹಿಡಿಯುವಂತೆ ಸಂಹರಿಸುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

Verse 47

ततोअस्त्रं वारुणं सम्यग्‌ योजयामास कौरव: । तेनाश्चांश्वतुरो5मृद्नाच्छाल्वराजस्य भूपते

ನಂತರ ಕೌರವ ವೀರ ಭೀಷ್ಮನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ವಾರುಣಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು; ಓ ರಾಜನೇ, ಅದರಿಂದ ಶಾಲ್ವರಾಜನ ರಥದ ನಾಲ್ಕು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ನುಚ್ಚುನೂರಾಗಿಸಿದನು.

Verse 48

अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य शाल्वराजस्य कौरव: । भीष्मो नृपतिशार्दूल न्‍न्यवधीत्‌ तस्य सारथिम्‌,नृपश्रेष्ठ फिर अपने अस्त्रोंसे राजा शाल्वके अस्त्रोंका निवारण करके कुरुवंशी भीष्मने उसके सारथिको भी मार डाला

ಕೌರವವಂಶೀಯನಾದ ಭೀಷ್ಮನು ತನ್ನ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಶಾಲ್ವರಾಜನ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತಡೆದು; ರಾಜಸಿಂಹನಾದ ಭೀಷ್ಮನು ಅವನ ಸಾರಥಿಯನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಿದನು।

Verse 49

अस्त्रेण चास्याथैन्द्रेण न्‍्यवधीत्‌ तुरगोत्तमान्‌ | कन्याहेतोर्नरश्रेष्ठ भीष्म: शान्तनवस्तदा

ನಂತರ ಐಂದ್ರಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಅವನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಶ್ವಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು. ಕನ್ಯೆಗಳ ನಿಮಿತ್ತ ಯುದ್ಧಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತನುನಂದನನಾದ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಭೀಷ್ಮನು ಶಾಲ್ವನನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು।

Verse 50

जित्वा विसर्जयामास जीवन्तं नृपसत्तमम्‌ | ततः शाल्व: स्वनगरं प्रययौं भरतर्षभ

ಜಯಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಭೀಷ್ಮನು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜನನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಯೇ ಬಿಡಿಸಿದನು. ನಂತರ, ಹೇ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ, ಶಾಲ್ವನು ತನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು।

Verse 51

स्वराज्यमन्वशाच्चैव धर्मेण नृपतिस्तदा । राजानो ये च तत्रासन्‌ स्वयंवरदिदृक्षव:

ಆಗ ಆ ರಾಜನು ಧರ್ಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳತೊಡಗಿದನು. ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂವರವನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸಿ ಸೇರಿದ್ದ ರಾಜರೂ ನಂತರ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೊರಟುಹೋದರು।

Verse 52

स्वान्येव ते5पि राष्ट्राणि जग्मु: परपुरंजया: । एवं विजित्य ता: कन्या भीष्म: प्रहरतां वर:

ಅವರೂ—ಪರಪುರಜಯಿಗಳಾದ ರಾಜರು—ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಹೀಗೆ ಆ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಪ್ರಹಾರಕರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭೀಷ್ಮನು ಮುಂದುವರಿದನು।

Verse 53

प्रययौ हास्तिनपुरं यत्र राजा स कौरव: । विचित्रवीर्यों धर्मात्मा प्रशास्ति वसुधामिमाम्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಭೀಷ್ಮನು ಹಸ್ತಿನಾಪುರಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು; ಅಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಕೌರವ ರಾಜ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನು ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 54

यथा पितास्य कौरव्य: शान्तनुर्न॒पसत्तम: । सो<चिरेणैव कालेन अत्यक्रामन्नराधिप

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಕೌರವ್ಯ! ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಶಾಂತನು ಹೇಗೆ ರಾಜ್ಯವಾಳುತ್ತಿದ್ದನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವನೂ ಆಳಿದನು; ಅಲ್ಪಕಾಲದಲ್ಲೇ, ಓ ರಾಜನೇ, ಅವನು ಇತರರನ್ನು ಮೀರಿದನು।

Verse 55

वनानि सरितश्रैव शैलांश्व विविधान्‌ द्रुमान्‌ । अक्षत: क्षपयित्वारीन्‌ संख्येडसंख्येयविक्रम:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನು ಕಾಡುಗಳು, ನದಿಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ನಾನಾವಿಧ ಮರಗಳನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾ ಮುಂದುವರಿದನು. ತಾನೇ ಅಕ್ಷತನಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಕ್ಷಯಗೊಳಿಸಿದನು; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿನ ಅವನ ವಿಕ್ರಮವು ಗಣನೀಯ-ಅಗಣನೀಯ—ಅಪಾರವಾಗಿತ್ತು।

Verse 56

आनयामास काश्यस्य सुता: सागरगासुत: । सस्‍्नुषा इव स धर्मात्मा भगिनीरिव चानुजा:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಗಂಗಾಪುತ್ರನಾದ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಭೀಷ್ಮನು ಕಾಶೀರಾಜನ ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ಕರೆತಂದನು; ಅವರನ್ನು ಸೊಸೆಯರಂತೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರಿಯರಂತೆ ಭಾವಿಸಿ ಅವರ ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾ ಕುರುದೇಶಕ್ಕೆ ತಂದನು।

Verse 57

यथा दुहितरश्वैव परिगृह ययौ कुरून्‌ । आनिन्‍्ये स महाबाहुर्भ्रातु: प्रियचिकीर्षया

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನು ಆ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಪುತ್ರಿಯರಂತೆ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಕುರುದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು. ಆ ಮಹಾಬಾಹು ಭೀಷ್ಮನು ತನ್ನ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗುವುದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಕರೆತಂದನು।

Verse 58

ता: सर्वगुणसम्पन्ना भ्राता भ्रात्रे यवीयसे । भीष्मो विचित्रवीर्याय प्रददौ विक्रमाहता:

ಭೀಷ್ಮನು ತನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಜಯಿಸಿ ತಂದ ಸರ್ವಗುಣಸಂಪನ್ನ ಆ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಜ್ಯೇಷ್ಠಭ್ರಾತನಾಗಿ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನಿಗೆ ವಧುಗಳಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 59

एवं धर्मेण धर्मज्ञ: कृत्वा कर्मातिमानुषम्‌ | भ्रातुर्विचित्रवीर्यस्य विवाहायोपचक्रमे

ಈ ರೀತಿ ಧರ್ಮಜ್ಞನಾದ ಭೀಷ್ಮನು ಧರ್ಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ಮಾನವಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿದ ಮಹಾಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ತನ್ನ ಸಹೋದರ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ವಿವಾಹದ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 60

सत्यवत्या सह मिथ: कृत्वा निश्चयमात्मवान्‌ | विवाहं कारयिष्यन्तं भीष्म॑ं काशिपते: सुता | ज्येष्ठा तासामिदं वाक्यमब्रवीद्धसलती तदा

ಆತ್ಮಸಂಯಮಿಯಾದ ಭೀಷ್ಮನು ಸತ್ಯವತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ದೃಢ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ವಿವಾಹವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಮುಂದಾದನು. ಆಗ ಕಾಶಿರಾಜನ ಪುತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠಳಾದವಳು ನಗುತ್ತಾ ಭೀಷ್ಮನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 61

मया सौभपति): पूर्व मनसा हि वृत: पति: । तेन चास्मि वृता पूर्वमेष कामश्न मे पितु:

ಧರ್ಮಾತ್ಮನೇ! ನಾನು ಮೊದಲೇ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸೌಭದ ಅಧಿಪತಿ ಶಾಲ್ವನನ್ನೇ ಪತಿಯಾಗಿ ವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ; ಅವನೂ ಹಿಂದೆಯೇ ನನ್ನನ್ನು ವರಿಸಿದ್ದನು. ಇದೇ ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಇಚ್ಛೆಯೂ ಆಗಿತ್ತು.

Verse 62

मया वरयितव्यो<भूच्छाल्वस्तस्मिन्‌ स्वयंवरे । एतदू विज्ञाय धर्मज्ञ धर्मतत्त्वं समाचर

ಆ ಸ್ವಯಂವರದಲ್ಲಿ ನಾನು ಶಾಲ್ವನನ್ನೇ ವರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ! ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ಧರ್ಮತತ್ತ್ವದಂತೆ ಆಚರಿಸು.

Verse 63

एवमुक्तस्तया भीष्म: कन्यया विप्रसंसदि । चिन्तामभ्यगमद्‌ वीरो युक्तां तस्यैव कर्मण:

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಕನ್ಯೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ವೀರನಾದ ಭೀಷ್ಮನು ಅದೇ ವಿವಾಹಕರ್ಮದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಏನು ಯುಕ್ತಿಯುಕ್ತವೂ ಸಮಂಜಸವೂ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಲೋಚನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.

Verse 64

विनिश्ित्य स धर्मज्ञो ब्राह्मणैवेंदपारगै: । अनुजने तदा ज्येष्ठामम्बां काशिपते: सुताम्‌

ಅವನು ಸ್ವತಃ ಧರ್ಮಜ್ಞನಾಗಿದ್ದರೂ, ವೇದಪಾರಂಗತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿ, ಆ ವೇಳೆಗೆ ಕಾಶಿರಾಜನ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಪುತ್ರಿ ಅಂಬೆಗೆ ಶಾಲ್ವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದನು.

Verse 65

अम्बिकाम्बालिके भारयें प्रादाद्‌ भ्रात्रे यवीयसे । भीष्मो विचित्रवीर्याय विधिदृष्टेन कर्मणा

ಉಳಿದ ಎರಡು ಕನ್ಯೆಗಳು—ಅಂಬಿಕಾ ಮತ್ತು ಅಂಬಾಲಿಕಾ—ಇವರನ್ನು ಭೀಷ್ಮನು ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಿಯಂತೆ ತನ್ನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನಿಗೆ ಪತ್ನಿಗಳಾಗಿ ನೀಡಿದನು.

Verse 66

तयो: पाणी गृहीत्वा तु रूपयौवनदर्पित: । विचित्रवीर्यो धर्मात्मा कामात्मा समपद्यत,उन दोनोंका पाणिग्रहण करके रूप और यौवनके अभिमानसे भरे हुए धर्मात्मा विचित्रवीर्य कामात्मा बन गये

ಆ ಇಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ವಿವಾಹದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ಬಳಿಕ, ರೂಪ-ಯೌವನದ ದರ್ಪದಿಂದ ಮದಗೊಂಡ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನು ಕಾಮವಶನಾದನು.

Verse 67

ते चापि बृहती श्यामे नीलकुज्चितमूर्थजे । रक्ततुज्ननखोपेते पीनश्रोणिपयोधरे

ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಪತ್ನಿಯರೂ ಪೂರ್ಣಯೌವನ ಹೊಂದಿದ ಶ್ಯಾಮವರ್ಣೆಯರು; ಅವರ ಕೂದಲು ನೀಲಕಾಂತಿಯ ಕಪ್ಪಾಗಿ ಕುಂಚಿತವಾಗಿತ್ತು; ಅವರ ನಖಗಳು ಕೆಂಪಾಗಿಯೂ ಉನ್ನತವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದವು; ಮತ್ತು ಅವರ ಶ್ರೋಣಿಯೂ ಪಯೋಧರಗಳೂ ತುಂಬಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದವು.

Verse 68

आत्मन: प्रतिरूपो5सौ लब्ध: पतिरिति स्थिते । विचित्रवीर्य कल्याण्यौ पूजयामासतु: शुभे

ನಮಗೆ ನಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಪತಿ ದೊರೆತನು ಎಂಬ ನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ತೃಪ್ತರಾದ ಆ ಎರಡು ಶುಭಲಕ್ಷಣೆಯುಳ್ಳ ಕಲ್ಯಾಣಮಯಿಯರು ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸಿ ಪೂಜಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು।

Verse 69

सचाश्रचिरूपसदृशो देवतुल्यपराक्रम: । सर्वासामेव नारीणां चित्तप्रमथनो रह:

ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ರೂಪ ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರರಂತೆ ಅತಿಮನೋಹರವಾಗಿತ್ತು; ಅವನ ಪರಾಕ್ರಮ ದೇವತೆಯಷ್ಟೇ. ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಅವನು ಎಲ್ಲ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಲಕಿಸಿ ಮೋಹಗೊಳಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು।

Verse 70

ताभ्यां सह समा: सप्त विहरन्‌ पृथिवीपति: । विचित्रवीर्यस्तरुणो यक्ष्मणा समगृहत

ಪೃಥಿವೀಪತಿ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನು ಆ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಿಹರಿಸಿದನು. ಆ ಭೋಗಾಸಕ್ತ, ಅಸಂಯಮ ಜೀವನದ ಫಲವಾಗಿ ಅವನು ಯೌವನದಲ್ಲೇ ಯಕ್ಷ್ಮಾ (ಕ್ಷಯ) ರೋಗದಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟನು।

Verse 71

सुहृदां यतमानानामाप्तै: सह चिकित्सकै: । जगामास्तमिवादित्य: कौरव्यो यमसादनम्‌

ಹಿತೈಷಿಗಳಾದ ಬಂಧುಗಳು ನಂಬಿಗಸ್ತ ವೈದ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಎಷ್ಟೇ ಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತಮಿಸುವಂತೆ ಆ ಕೌರವ ರಾಜನು ಯಮನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು।

Verse 72

धर्मात्मा स तु गाड़ेयश्चिन्ताशोकपरायण: । प्रेतकार्याणि सर्वाणि तस्य सम्यगकारयत्‌

ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಗಾಂಗೇಯ ಭೀಷ್ಮನು ಸಹೋದರನ ಮರಣದಿಂದ ಚಿಂತೆಯೂ ಶೋಕವೂ ತುಂಬಿ ಮಗ್ಗಿದನು. ನಂತರ ಸತ್ಯವತಿಯ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ, ಋತ್ವಿಜರು ಹಾಗೂ ಕುರುಕುಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅವನು ರಾಜ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೇತಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದನು।

Verse 73

राज्ञो विचित्रवीर्यस्य सत्यवत्या मते स्थित: । ऋषच्विग्भि: सहितो भीष्म: सर्वैश्व कुरुपुड़वै:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಗಂಗಾನಂದನ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಭೀಷ್ಮನು ಸಹೋದರನ ಮರಣದಿಂದ ಚಿಂತೆ ಮತ್ತು ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದರೂ ಸತ್ಯವತಿಯ ಸಲಹೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನಿಂತನು. ಋತ್ವಿಜರೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕುರುವಂಶದ ಎಲ್ಲ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅವನು ರಾಜ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೇತಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Verse 93

इत्येवं प्रब्र॒ुवन्तस्ते हसन्ति सम नृपाधमा: । वहाँ जो नीच स्वभावके नरेश एकत्र थे

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಹೀಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಆ ನೀಚಸ್ವಭಾವದ ರಾಜರು ನಕ್ಕು ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಹಾಸ್ಯಮಾಡತೊಡಗಿದರು. ಅವರು ಹೇಳಿದರು—“ಭರತವಂಶದಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮನು ಮಹಾಧರ್ಮಾತ್ಮನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಈಗ ಅವನು ವೃದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮಡಚುಗಳು, ತಲೆಯ ಕೂದಲು ಬಿಳಿಯಾಗಿದೆ; ಆದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಬಂದನು? ಅವನು ನಿರ್ಲಜ್ಜನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮುರಿದು ಲೋಕದ ಮುಂದೆ ಏನು ಹೇಳುವನು—ಹೇಗೆ ಮುಖ ತೋರಿಸುವನು? ಭೂಮಂಡಲದೆಲ್ಲೆಡೆ ‘ಭೀಷ್ಮನು ಜೀವಮಾನ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ’ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಹರಡಿದೆ!”

Verse 102

इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि सम्भवपर्वणि विचित्रवीर्योपरमे दयथधिकशततमो<्ध्याय:

ಇತಿ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ಆದಿಪರ್ವದ ಸಂಭವಪರ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯೋಪಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸುವ ತ್ರ್ಯಧಿಕಶತತಮ (ನೂರ ಎರಡನೆಯ) ಅಧ್ಯಾಯವು ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.

Verse 109

इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपवके अन्तर्गत सम्भवपर्वमनें चित्रांगदोीपाख्यानविषयक एक सौ एकवाँ अध्याय पूरा हुआ

ಇತಿ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ಆದಿಪರ್ವದ ಸಂಭವಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಾಂಗದೋಪಾಖ್ಯಾನ ವಿಷಯಕ ನೂರ ಒಂದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.