Adhyaya 3

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) द्वितीयो ऽध्यायः ईश्वर उवाच अव्यक्तादभवत् कालः प्रधानं पुरुषः परः / तेभ्यः सर्वमिदं जातं तस्माद् ब्रह्ममयं जगत्

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಕೂರ್ಮಪುರಾಣದ ಷಟ್ಸಾಹಸ್ತ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಮೇಲ್ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ (ಈಶ್ವರಗೀತಾಸು) ದ್ವಿತೀಯ ಅಧ್ಯಾಯ. ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಕಾಲವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಪ್ರಧಾನ ಮತ್ತು ಪರಮ ಪುರುಷ (ಇರುವರು). ಇವರಿಂದಲೇ ಈ ಸಮಸ್ತವು ಜನಿಸಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಜಗತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಮಯ.

Verse 2

सर्वतः पाणिपादं तत् सर्वतो ऽक्षिशिरोमुखम् / सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति

ಆ ಪರಮ ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಸರ್ವತ್ರ ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ಪಾದಗಳಿವೆ; ಸರ್ವತ್ರ ಅದರ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಶಿರಸ್ಸುಗಳು, ಮುಖಗಳಿವೆ. ಲೋಕವೆಲ್ಲೆಡೆ ಅದು ಶ್ರವಣಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳದು; ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಆವರಿಸಿ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.

Verse 3

सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितम् / सर्वाधारं सदानन्दमव्यक्तं द्वैतवर्जितम्

ಅವನು ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಗುಣಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೂ ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ವಿಯುಕ್ತನು. ಅವನು ಎಲ್ಲದರ ಆಧಾರ, ಸದಾ ಆನಂದಸ್ವರೂಪ, ಅವ್ಯಕ್ತ ಮತ್ತು ದ್ವೈತವರ್ಜಿತನು.

Verse 4

सर्वोपमानरहितं प्रमाणातीतगोचरम् / निर्विकल्पं निराभासं सर्वावासं परामृतम्

ಆ ಪರಮವು ಎಲ್ಲ ಉಪಮಾನಗಳಿಂದ ರಹಿತ, ಪ್ರಮಾಣಗಳ ಗಮ್ಯತೆಗೆ ಅತೀತ. ಅದು ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ, ನಿರಾಭಾಸ—ಮಿತಿಗೊಳಿಸುವ ಆಭಾಸವಿಲ್ಲದದು—ಸರ್ವಾವಾಸ, ಪರಮ ಅಮೃತಸ್ವರೂಪ.

Verse 5

अभिन्नं भिन्नसंस्थानं शाश्वतं ध्रु वमव्ययम् / निर्गुणं परमं व्योम तज्ज्ञानं सूरयो विदुः

ಸೂರಿಗಳು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ—ಅದೇ ಪರಮ ವ್ಯೋಮ (ಬ್ರಹ್ಮ)ವೇ ನಿಜ ಜ್ಞಾನ: ಅಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವುದು, ಶಾಶ್ವತ, ಧ್ರುವ, ಅವ್ಯಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗುಣ.

Verse 6

स आत्मा सर्वभूतानां स बाह्याभ्यन्तरः परः / सो ऽहं सर्वत्रगः शान्तो ज्ञानात्मा परमेश्वरः

ಅವನೇ ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳ ಆತ್ಮ; ಅವನೇ ಹೊರಗೂ ಒಳಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಪರಾತ್ಪರನು. ಆ ಸರ್ವತ್ರಗ, ಶಾಂತ, ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಪರಮೇಶ್ವರನು ನಾನೇ.

Verse 7

मया ततमिदं विश्वं जगदव्यक्तमूर्तिना / मत्स्थानि सर्वभूतानि यस्तं वेद स वेदवित्

ನನ್ನ ಅವ್ಯಕ್ತಮೂರ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದೆ. ಸರ್ವಭೂತಗಳು ನನ್ನಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ; ಆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿದವನೇ ವೇದವಿತ್.

Verse 8

प्रधानं पुरुषं चैव तत्त्वद्वयमुदाहृतम् / तयोरनादिरुद्दिष्टः कालः संयोजकः परः

ಪ್ರಧಾನ ಮತ್ತು ಪುರುಷ—ಇವು ಎರಡು ತತ್ತ್ವಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವೆರಡನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಪರಮ, ಆದಿರಹಿತ ಕಾಲನೆಂದು ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 9

त्रयमेतदनाद्यन्तमव्यक्ते समवस्थितम् / तदात्मकं तदन्यत् स्यात् तद्रूपं मामकं विदुः

ಈ ತ್ರಯವು ಆದಿ-ಅಂತವಿಲ್ಲದೆ ಅವ್ಯಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಅದು ಅದೇ ತತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪವೂ ಹೌದು, ಹಾಗೆಯೇ ಭಿನ್ನವೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅದರ ರೂಪ ನನ್ನದೇ ಎಂದು ತಿಳಿ.

Verse 10

महदाद्यं विशेषान्तं संप्रसूते ऽखिलं जगत् / या सा प्रकृतिरुद्दिष्टा मोहिनी सर्वदेहिनाम्

ಮಹತ್‌ನಿಂದ ವಿಶೇಷಾಂತವರೆಗೆ ಅವಳು ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸುತ್ತದೆ. ಉಪದೇಶಿತವಾದ ಆ ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಸರ್ವದೇಹಿಗಳಿಗೆ ಮೋಹ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ.

Verse 11

पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्तेयः प्राकृतान् गुणान् / अहङ्कारविमुक्तत्वात् प्रोच्यते पञ्चविंशकः

ಪುರುಷನು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಪ್ರಾಕೃತ ಗುಣಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೆಯ ತತ್ತ್ವವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 12

आद्यो विकारः प्रकृतेर्महानात्मेति कथ्यते / विज्ञानशक्तिर्विज्ञाता ह्यहङ्कारस्तदुत्थितः

ಪ್ರಕೃತಿಯ ಆದ್ಯ ವಿಕಾರವನ್ನು ‘ಮಹಾನ್’ (ಮಹಾನಾತ್ಮ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅದೇ ವಿವೇಕಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾತ ತತ್ತ್ವ; ಅದರಿಂದ ಅಹಂಕಾರ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 13

एक एव महानात्मा सो ऽहङ्कारो ऽभिधीयते / स जीवः सो ऽन्तरात्मेति गीयते तत्त्वचिन्तकैः

ಆ ಒಂದೇ ಮಹಾನಾತ್ಮನೇ ‘ಅಹಂಕಾರ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವನೇ ‘ಜೀವ’, ಅವನೇ ‘ಅಂತರಾತ್ಮ’ ಎಂದು ತತ್ತ್ವಚಿಂತಕರು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 14

तेन वेदयते सर्वं सुखं दुःखं च जन्मसु / स विज्ञानात्मकस्तस्य मनः स्यादुपकारकम्

ಅದರಿಂದಲೇ ಜನ್ಮಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುಖದುಃಖ ಸಹಿತ ಎಲ್ಲವೂ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅದು ವಿಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪವಾದ್ದರಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಅದಕ್ಕೆ ಉಪಕಾರಕ ಸಾಧನವಾಗಬಹುದು.

Verse 15

तेनाविवेकतस्तस्मात् संसारः पुरुषस्य तु / स चाविवेकः प्रकृतौ सङ्गात् कालेन सो ऽभवत्

ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಅವಿವೇಕದಿಂದ ಪುರುಷನಿಗೆ ಸಂಸಾರಚಕ್ರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಅವಿವೇಕವು ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಂಗದಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 16

कालः सृजति भूतानि कालः संहरति प्रजाः / सर्वे कालस्य वशगा न कालः कस्यचिद् वशे

ಕಾಲವೇ ಸರ್ವ ಭೂತಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಕಾಲವೇ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಕಾಲದ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ; ಆದರೆ ಕಾಲವು ಯಾರ ವಶದಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 17

सो ऽन्तरा सर्वमेवेदं नियच्छति सनातनः / प्रोच्यते भगवान् प्राणः सर्वज्ञः पुरुषोत्तमः

ಆ ಸನಾತನನು ಅಂತರ್ಯಾಮಿಯಾಗಿ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನೇ ಭಗವಾನ್—ಪ್ರಾಣಸ್ವರೂಪ, ಸರ್ವಜ್ಞ, ಪುರುಷೋತ್ತಮನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 18

सर्वेन्द्रियेभ्यः परमं मन आहुर्मनीषिणः / मनसश्चाप्यहङ्कारमहङ्कारान्महान् परः

ಮনীಷಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗಿಂತ ಮನಸ್ಸು ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಮನಸ್ಸಿಗಿಂತ ಮೇಲಾಗಿ ಅಹಂಕಾರ, ಅಹಂಕಾರಕ್ಕಿಂತ ಪರವಾಗಿ ಮಹಾನ್ (ಮಹತ್ತತ್ತ್ವ) ಇದೆ.

Verse 19

महतः परमव्यक्तमव्यक्तात् पुरुषः परः / पुरुषाद् भगवान् प्राणस्तस्य सर्वमिदं जगत्

ಮಹತ್ತಿಗಿಂತ ಪರವಾಗಿ ಪರಮ ಅವ್ಯಕ್ತ; ಅವ್ಯಕ್ತಕ್ಕಿಂತ ಪರವಾಗಿ ಪುರುಷ. ಆ ಪುರುಷನಿಂದ ಭಗವಾನ್ ಪ್ರಾಣ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ; ಆ ಪ್ರಾಣಸ್ವರೂಪವೇ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು.

Verse 20

प्राणात् परतरं व्योम व्योमातीतो ऽग्निरीश्वरः / सो ऽहं सर्वत्रगः शान्तो ज्ञानात्मा परमेश्वरः / नास्ति मत्तः परं भूतं मां विज्ञाय विमुच्यते

ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತ ಪರವಾಗಿ ವ್ಯೋಮ; ವ್ಯೋಮಾತೀತನಾದ ಅಗ್ನಿರೂಪ ಈಶ್ವರ. ಅವನೇ ನಾನು—ಸರ್ವತ್ರಗ, ಶಾಂತ, ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪ ಪರಮೇಶ್ವರ. ನನ್ನಿಗಿಂತ ಮೇಲಾದ ತತ್ತ್ವವಿಲ್ಲ; ನನ್ನನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿದವನು ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 21

नित्यं हि नास्ति जगति भूतं स्थावरजङ्गमम् / ऋते मामेकमव्यक्तं व्योमरूपं महेश्वरम्

ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ ಯಾವುದೂ ನಿತ್ಯವಲ್ಲ; ನನ್ನನ್ನು ಹೊರತು—ಅವ್ಯಕ್ತ, ವ್ಯೋಮಸ್ವರೂಪ ಮಹೇಶ್ವರ—ನಿತ್ಯನು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 22

सो ऽहं सृजामि सकलं संहरामि सदा जगत् / मायी मायामयो देवः कालेन सह सङ्गतः

ನಾನೇ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಸದಾ ಅದನ್ನು ಲಯಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮಾಯಾಧಿಪತಿ, ಮಾಯಾಮಯ ದೇವನು ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 23

मत्सन्निधावेष कालः करोति सकलं जगत् / नियोजयत्यनन्तात्मा ह्येतद् वेदानुशासनम्

ನನ್ನ ಸನ್ನಿಧಾನದಲ್ಲೇ ಕಾಲವು ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಅನಂತಾತ್ಮನು ಅದನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತಾನೆ—ಇದೇ ವೇದಾನುಶಾಸನ.