Adhyaya 29
Tila–Darbha–Maṇḍala in Aūrdhvadaihika: Protection, Eligibility, and the Merit of Salt-Dāna
ಪ್ರೇತಕಲ್ಪದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಔರ್ಧ್ವದೈಹಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಕುರಿತು ಒಂದು ‘ಗುಪ್ತ’ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಂಶಧರ್ಮವಾಗಿ ಪುತ್ರನು ದಹನಕರ್ಮ ಮಾಡಬೇಕು, ಮೊಮ್ಮಗನು ಅಗ್ನಿದಾನ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಗೋಮಯ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಭೂಮಿಶುದ್ಧಿ, ಎಳ್ಳು‑ದರ್ಭಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ, ಹಾಗೂ ಜೀವದ ಊರ್ಧ್ವಗತಿಗೆ ಸಹಾಯವಾಗಲೆಂದು ಬಾಯಲ್ಲಿ ರತ್ನ ಇಡುವ ವಿಧಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿಗದಿತ ರಕ್ಷಣಾವಿಧಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕ್ರೂರ ಸತ್ತ್ವಗಳು ರಕ್ಷಣೆರಹಿತ ಮರಣಾಸನ್ನನನ್ನು ಹಿಡಿಯಬಹುದು ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಮಂಡಲ ಸ್ಥಾಪನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದ ದಾನ‑ಹೋಮಗಳು ಫಲವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಮಂಡಲವು ಬ್ರಹ್ಮ‑ರುದ್ರ‑ವಿಷ್ಣು, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಯ ಆಸನ. ಕೆಲವು ‘ಅನ್ಯಥಾ’ ಮರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ತ್ವವು ವಾಯುಭೂತವಾಗುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶ್ರಾದ್ಧ‑ತರ್ಪಣ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಎಳ್ಳು‑ದರ್ಭಗಳನ್ನು ವಿಷ್ಣುಜನ್ಯ ಪಾವನಕಾರಕಗಳೆಂದು ಸ್ತುತಿಸಿ, ದೇವ‑ಪಿತೃ ತೃಪ್ತಿಗೆ ಯಜ್ಞೋಪವೀತದ ದಿಕ್ಕು/ಸ್ಥಿತಿಭೇದ, ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಸಹಾಯಕ ಸೋಪಾನಗಳು—ವಿಷ್ಣು, ಏಕಾದಶಿ, ಗೀತಾ, ತುಳಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಗೋವು—ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಯ್ಯೆಯ ಬಳಿ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ದರ್ಭ ಇಡುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣ ಬಿಡುವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪು‑ದಾನವನ್ನು ಸ್ವರ್ಗದ ‘ದ್ವಾರ’ವೆಂದು ಮಹಿಮೆ ಮಾಡಿ ಮುಂದಿನ ವಿಧಿಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
Shlokas
Verse 1
और्ध्वदहिककर्मकालक्रियमाणनानादानादिफलप्रश्रनिरूपणं नामाष्टाविंशो ऽध्यायः श्रीकृष्ण उवाच / साधु पृष्टं त्वया भद्र मानुषाणां हिताय वै / शृणुष्वावहितो भूत्वा सर्वमेवौर्ध्वदैहिकम्
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದರು: ಹೇ ಭದ್ರ! ಮಾನವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಉತ್ತಮ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದ್ದೀ. ಈಗ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕೇಳು; ದೇಹತ್ಯಾಗಿಯಾದವನಿಗಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸುವ ಔರ್ಧ್ವದೈಹಿಕ ಕರ್ಮಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಧಿಯನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 2
कम्यग्विभेदरहितं श्रुतिस्मृतिसमुद्धृतम् / यन्न दृष्टं सुरैः सेन्द्रैर्योगिभिर्योगचिन्तकैः
ಕಾಮ್ಯಭೇದಗಳಿಂದ ರಹಿತವಾಗಿ, ಶ್ರುತಿ-ಸ್ಮೃತಿಗಳಿಂದ ಉದ್ಧೃತವಾದ ಆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಇಂದ್ರಸಹಿತ ದೇವರೂ ಕಂಡಿಲ್ಲ; ಯೋಗಚಿಂತನೆಗೆ ಲೀನರಾದ ಯೋಗಿಗಳಿಗೂ ಅದು ಗೋಚರವಾಗಿಲ್ಲ।
Verse 3
गुह्याद्गुह्यतरं वत्स नाख्यातं कस्यचित्क्वचित् / भक्तस्त्वं हि महाभाग सर्वं ते कथयाम्यहम्
ವತ್ಸ, ಇದು ಗುಹ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅತಿಗುಹ್ಯ—ಎಲ್ಲಿಯೂ ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನೀನು ಭಕ್ತನು, ಮಹಾಭಾಗ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।
Verse 4
अपुत्रस्य गतिर्नास्ति स्वर्गो नैव च नैव च / येन केनाप्युपायेन कार्यं जन्म सुतस्य च
ಪುತ್ರನಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಪರಲೋಕಗತಿ ಇಲ್ಲ; ಸ್ವರ್ಗವೂ ಇಲ್ಲ, ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವ ಉಪಾಯವಾದರೂ ಮಾಡಿ ಪುತ್ರಜನ್ಮವನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕು।
Verse 5
तारयेन्नरकात्पुत्रो यदि मोक्षो न विद्यते / दाहः पुत्रेण कर्तव्यो देयः पौत्रेण पावकः
ಮೋಕ್ಷ ದೊರಕದಿದ್ದರೆ ಪುತ್ರನು (ತಂದೆಯನ್ನು) ನರಕದಿಂದ ತಾರಿಸಬೇಕು. ದಾಹಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಪುತ್ರನೇ ಮಾಡಬೇಕು; ಪಾವಕವಾದ ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪೌತ್ರನು ನೀಡಬೇಕು।
Verse 6
तिलैर्दर्भैश्च भूम्यां वै कुटी धातुमती भवेत् / पञ्चरत्नानि वक्त्रे तु येन जीवः प्ररोहति
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ದರ್ಭೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟರೆ ಕುಟಿ ದೃಢವಾಗಿಯೂ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಪಂಚರತ್ನಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟರೆ ಜೀವನು ಪರಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಲೇಳುತ್ತಾನೆ।
Verse 7
लिप्यात्तु गोमयैर्भूमिं तिलान्दर्भांश्च निः क्षिपेत् / तस्यामेवातुरो मुक्तः सर्वं दहति पातकम्
ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗೋಮಯದಿಂದ ಲೇಪಿಸಿ, ನಂತರ ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ದರ್ಭಗಳನ್ನು ಚಲ್ಲಬೇಕು. ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆತುರನನ್ನು ಇಟ್ಟರೆ ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಪಾತಕಗಳು ದಹನವಾಗುತ್ತವೆ.
Verse 8
दर्भमूलीनयेत्स्वर्गं संस्थितं नात्र संशयः / दर्भांस्तत्र हि ये भूम्यां तिलयुक्तान संशयः
ದರ್ಭದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಪ್ರೇತನನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ನಡೆಸಬಹುದು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟ ದರ್ಭಗಳು ಎಳ್ಳಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದರೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಫಲಪ್ರದವಾಗುತ್ತವೆ.
Verse 9
सर्वत्र वसुधा पूता यत्र लेपो न विद्यते / यत्र लेपः स्थितस्तत्र पुनर्लेपेन शुध्यति
ಎಲ್ಲಿ ಅಶುದ್ಧ ಲೇಪವಿಲ್ಲವೋ ಅಲ್ಲಿ ವಸುಧೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪವಿತ್ರ. ಎಲ್ಲಿ ಲೇಪವಿದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಲೇಪದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಶುದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 10
यातुधानाः पिशाचाश्च राक्षसाः क्रूरकर्मिणः / अलिप्ते आतुरं मुक्तं विशन्त्येते न संशयः
ಯಾತುಧಾನರು, ಪಿಶಾಚರು, ರಾಕ್ಷಸರು—ಕ್ರೂರಕರ್ಮಿಗಳು—ಲೇಪ-ರಕ್ಷಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಆತುರನನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದರೆ ಅವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅವನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
Verse 11
नित्यहोमं तथा श्राद्धं विप्राणां पादशोधनम् / मण्डलेन विना भूम्यां कुर्वन्त्येतच्च निष्फलम्
ನಿತ್ಯ ಹೋಮ, ಶ್ರಾದ್ಧ ಮತ್ತು ವಿಪ್ರರ ಪಾದಶೋಧನೆ—ಮಂಡಲವಿಲ್ಲದೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಿಷ್ಫಲವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 12
आतुरो मुच्यते नैव मण्डलेन विना भुवि / ब्रह्मा रुद्रश्च विष्णुश्च श्रीर्हुताशन एव च / मण्डले चोपतिष्ठन्तस्तस्मात्कुर्वीत मण्डलम्
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರೋಗಪೀಡಿತನು ಮಂಡಲವಿಲ್ಲದೆ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ರುದ್ರ, ವಿಷ್ಣು, ಶ್ರೀ (ಲಕ್ಷ್ಮೀ) ಮತ್ತು ಹುತಾಶನ (ಅಗ್ನಿ) ಅಧಿಷ್ಠಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಮಂಡಲವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು.
Verse 13
अन्यथा म्रियते यस्तु बालो वृद्धो युवापि वा / योन्यन्तरं स वै गच्छेत्क्रीडते वायुना सह
ಯಾರಾದರೂ ಅನ್ಯಥಾ (ಅಕಾಲ/ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ) ಸತ್ತರೆ—ಮಗು, ವೃದ್ಧ ಅಥವಾ ಯುವಕನಾದರೂ—ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಯೋನಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ವಾಯುವಿನೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವಂತೆ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾನೆ.
Verse 14
मिश्रितं लोहताम्रं तु तथैव जन्म जायते / तस्मैवं वायुभूतस्य न श्राद्धं नोदक क्रिया
ಹಾಗೆ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಬೇರೆ ರೂಪ ಹುಟ್ಟುವಂತೆ, ಅಂಥ ಭಿನ್ನ ಜನ್ಮಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಾಯುಭೂತನಾದವನಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧವೂ ಇಲ್ಲ, ಉದಕಕ್ರಿಯೆಯೂ ಇಲ್ಲ.
Verse 15
मम स्वेदसमुद्भूतास्तिलास्तार्क्ष्य पवित्रकाः / असुरा दानवा दैत्यास्तृप्यन्ति तिलदानतः
ಓ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ (ಗರುಡ)! ಎಳ್ಳುಗಳು ನನ್ನ ಸ್ವೇದದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಪವಿತ್ರ ದ್ರವ್ಯಗಳು. ಎಳ್ಳುದಾನದಿಂದ ಅಸುರರು, ದಾನವರು, ದೈತ್ಯರೂ ಸಹ ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
Verse 16
तिलाः श्वेतास्तिलाः कृष्णास्तिला गोमूत्रसन्निभाः / ते मे दहन्तु पाषानि शरीरेण कृतानि च
ಈ ಎಳ್ಳುಗಳು—ಬಿಳಿ, ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಗೋಮೂತ್ರವರ್ಣಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದವು—ನನಗಾಗಿ ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಕಠಿಣ ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ದೇಹದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಜನ್ಯ ಅಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ದಹಿಸಲಿ.
Verse 17
एक एव तिलद्रोणो हेमद्रोणतिलैः समः / तर्पणे दानहोमे च दत्तो भवति चाक्षयः
ಒಂದು ದ್ರೋಣ ತಿಲವು ಸ್ವರ್ಣತಿಲದ ದ್ರೋಣಕ್ಕೆ ಸಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ತರ್ಪಣ, ದಾನ ಮತ್ತು ಹೋಮದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ ಅದು ಅಕ್ಷಯ ದಾನವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 18
दर्भा मल्लोमसम्भूतास्तिलाः स्वेदसमुद्भवाः / तृप्ताः स्युर्देवता दानैः श्राद्धेन पितरस्तथा / प्रयोगविधिना ब्रह्मा विश्वञ्चाप्युपजीवनात्
ದರ್ಭ (ಕುಶ) ವಿಷ್ಣುವಿನ ದೇಹರೋಮಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದುದೆಂದೂ, ತಿಲವು ಅವನ ಸ್ವೇದದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದುದೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ದಾನಗಳಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಶ್ರಾದ್ಧದಿಂದ ಪಿತೃಗಳೂ ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಯಥಾವಿಧಿ ಪ್ರಯೋಗವಿಧಿಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವೂ ಇಂತಹ ಅರ್ಪಣಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಪೋಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 19
सव्ययज्ञोपवीतेन ब्रह्माद्यास्तृप्तिमान्पुयुः / अपसव्येन तृप्यन्ति पितरो दिविदेवताः
ಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು ಸವ್ಯವಾಗಿ (ಎಡ ಭುಜದಲ್ಲಿ) ಧರಿಸಿದರೆ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಪಸವ್ಯವಾಗಿ (ಬಲ ಭುಜದಲ್ಲಿ) ಧರಿಸಿದರೆ ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ದಿವ್ಯ ದೇವತೆಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
Verse 20
अपसव्यादितो ब्रह्मा दर्भमध्ये तु केशवः / दर्भाग्रे शङ्करं विद्यात्त्रयो देवाः कुशे स्थिताः
ದರ್ಭದ ಅಪಸವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೇಶವ (ವಿಷ್ಣು), ಮತ್ತು ದರ್ಭದ ಅಗ್ರದಲ್ಲಿ ಶಂಕರನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಕುಶದಲ್ಲಿ ತ್ರಿದೇವರು ಸ್ಥಿತರೆಂದು ಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 21
विप्रा मन्त्राः कुशा वह्निस्तुलसी च खगेश्वर / नैते निर्माल्यतां यान्ति क्रियमाणाः पुनः पुनः
ಓ ಖಗೇಶ್ವರ (ಗರುಡ)! ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಮಂತ್ರಗಳು, ಕುಶ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ತುಳಸಿ—ಇವುಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದರೂ ನಿರ್ಮಾಲ್ಯ (ಅಶುದ್ಧ ಅವಶೇಷ) ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 22
कुशाः पिण्डेषु निर्माल्याः ब्राह्मणाः प्रेतभोजने / मन्त्राः शूद्रेषु पतिताश्चितायाश्च हुताशनः
ಪಿಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಕುಶ ತೃಣ ನಿರ್ಮಾಲ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಪ್ರೇತಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ ಕಲుషಿತರಾದಂತೆ ಆಗುತ್ತಾರೆ. ಅಯೋಗ್ಯರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ ಮಂತ್ರಗಳು ಪಾವಿತ್ರ್ಯದಿಂದ ಕುಸಿಯುತ್ತವೆ; ಚಿತೆಯಲ್ಲಿ ದಹಿಸುವ ಹುತಾಶನವೂ ಅಶುಚಿಯಾಗೆಣೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
Verse 23
तुलसी ब्राह्मणा गावो विष्णुरेकादशी खग / पञ्च प्रवहणान्येव भवाब्धौ मज्जतां सताम्
ಓ ಖಗ (ಗರುಡಾ)! ಭವಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವ ಸತ್ಪುರುಷರಿಗೆ ಈ ಐದೇ ನಿಜವಾದ ದೋಣಿಗಳು—ತುಳಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಗೋವುಗಳು, ಶ್ರೀವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಏಕಾದಶಿ.
Verse 24
विष्णुरेकादशी गीता तुलसीविप्रधेनवः / अपारे दुर्गसंकारे षट्पदी मुक्तिदायिनी
ವಿಷ್ಣು, ಏಕಾದಶಿ, ಗೀತಾ, ತುಳಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಗೋವು—ಅಪಾರವೂ ದಾಟಲು ದುಸ್ತರವೂ ಆದ ಭವಬಂಧದ ಸಂಕಟಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇವು ಆರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಮುಕ್ತಿದಾಯಕ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು.
Verse 25
तिलाः पवित्रास्त्रिविधा दर्भाश्च तुलसीदालम् / निवारयन्ति चैतानि दुर्गतिं यान्तमातुरम्
ಎಳ್ಳು—ತ್ರಿವಿಧವಾಗಿ ಪವಿತ್ರ—ದರ್ಭ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ತುಳಸಿ ಎಲೆ: ಇವು ಮರಣಸಮಯ ಸಮೀಪಿಸಿದ ರೋಗಿಯ ದುರ್ಗತಿಯನ್ನು ತಡೆದು ದೂರಮಾಡುತ್ತವೆ.
Verse 26
हस्ताभ्यामुद्धृतैर्दर्भैस्तोयेन प्रोक्षयेद्भुवम् / मृत्युकाले क्षिपेद्दर्भानातुरस्य करद्वये
ಎರಡು ಕೈಗಳಿಂದ ಎತ್ತಿದ ದರ್ಭದಿಂದ ನೀರನ್ನು ಛಿಂಡಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಮರಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ರೋಗಿಯ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ದರ್ಭದ ತೃಣಗಳನ್ನು ಇಡಬೇಕು.
Verse 27
दर्भेषु क्षिप्यते यो ऽसौ दभस्तु परिवेष्टितः / विष्णुलोकं स वै याति मन्त्रहीनो ऽपि मानवः
ಮಂತ್ರಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ದರ್ಭದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ದರ್ಭದಿಂದಲೇ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾನವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 28
दर्भमूलीगतो भूमौ दर्भपाणिस्तु यो मृतः / प्रायश्चित्तविशुद्धो ऽसौ संसारेपारसागरे
ದರ್ಭಮೂಲದ ಬಳಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ನೆಲಸಿಟ್ಟು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ದರ್ಭ ಹಿಡಿದು ಮರಣ ಹೊಂದಿದವನು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತದಿಂದ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಸಂಸಾರಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾನೆ।
Verse 29
गोमयेनोपलिप्ते तु दर्भस्यास्तरणे स्थितः / तत्र दत्तेन दानेन सर्वं पापं व्यपोहति
ಗೋಮಯದಿಂದ ಲೇಪಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದರ್ಭದ ಆಸನದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ಅಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ದಾನದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ।
Verse 30
लवणं तद्रसं दिव्यं सर्वकामप्रदं नृणाम् / यस्मादन्नरसाः सर्वे नोत्कटा लवणं विना
ಲವಣವು ದಿವ್ಯವಾದ ಆ ರಸ; ಅದು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದ. ಲವಣವಿಲ್ಲದೆ ಆಹಾರದ ಎಲ್ಲ ರುಚಿಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 31
पितॄणां च प्रियं भव्यं तस्मात्स्वर्गप्रदं भवेत् / विष्णुदेहसमुद्भूतो यतो ऽयं लवणो रसः
ಲವಣವು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯವೂ ಮಂಗಳಕರವೂ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಸ್ವರ್ಗಪ್ರದ (ಪುಣ್ಯದಾಯಕ) ಆಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಲವಣರಸ ವಿಷ್ಣುದೇಹದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 32
विशेषाल्लवणं दानं तेन शंसन्ति योगिनः / ब्राह्मण क्षत्त्रियविशां स्त्रीणां शूद्रजनस्य च
ಎಲ್ಲ ದಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಲವಣದಾನ ಮಹಾಪುಣ್ಯಕರ; ಆದ್ದರಿಂದ ಯೋಗಿಗಳು ಅದನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ—ಇದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯರು, ಸ್ತ್ರೀಯರು ಹಾಗೂ ಶೂದ್ರಜನಕ್ಕೂ ಹಿತಕರವಾಗಿದೆ।
Verse 33
आतुराणां यदा प्राणाः प्रयान्ति वसुधातले / लवणं तु तदा देयं द्बारस्योद्धाटनं दिवः
ಪೀಡಿತರ ಪ್ರಾಣಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹೊರಟುಹೋಗುವಾಗ ಲವಣವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಅದನ್ನು ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರವನ್ನು ತೆರೆಯುವದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Frequently Asked Questions
The chapter treats the maṇḍala as a necessary ritual container: without it, offerings and śrāddha are said to become fruitless. Its sanctity is grounded in the claim that Brahmā, Rudra, Viṣṇu, Agni, and Śrī are stationed within it, making the rite properly ‘received’ and protected.
Darbha is presented as a purifying and guiding medium. The act of placing darbha at the death moment symbolizes protective containment and auspicious orientation for the departing consciousness; the text even states that, lacking mantras, one placed on and wrapped with darbha can attain Viṣṇu’s world—emphasizing its exceptional ritual efficacy.
It encodes recipient-orientation in ritual: the regular upavīta position is said to satisfy Brahmā and the devas, while the reverse prācīnāvīta position is said to satisfy the pitṛs and their associated deities—mapping bodily gesture to the intended ritual audience.
Salt is praised as auspicious to the pitṛs and as a merit-bearing gift arising from Viṣṇu’s body; giving it when prāṇas are departing is described as ‘opening the heavenly gate,’ i.e., creating favorable momentum (puṇya) at the liminal threshold.