Adhyaya 5

Verse 1

नाम चतुर्थो ऽध्यायः एतादृशे महत्तत्त्वे लक्ष्म्या सह हरिः स्वयम् / प्रविवेश महाभाग क्षोभयामास वै हरिः

“ಚತುರ್ಥ ಅಧ್ಯಾಯ ಸಮಾಪ್ತಿ.” ಅನಂತರ, ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೊಡನೆ ಸ್ವಯಂ ಹರಿಯು ಆ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಹರಿಯೇ ಅದನ್ನು ಕ್ಷೋಭಗೊಳಿಸಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಮಾಡಿದನು.

Verse 2

अहन्तत्त्वमभूत्तस्माज्ज्ञानद्रव्यक्रियात्मकम् / अहङ्कारसमुत्पत्तावेकांशस्तमसि स्मृतः

ಅದರಿಂದ ಅಹಂತತ್ತ್ವವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು—ಅದು ಜ್ಞಾನ, ದ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಸ್ವರೂಪ. ಅಹಂಕಾರದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂಶ ತಮಸ್ಸಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿಯು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

Verse 3

तद्दशांशाधिकरजस्तद्दशांशाधिकं प्रभो / सत्त्वमित्युच्यते सद्भिर्ह्येतदात्मा त्वहं स्मृतम्

ಹೇ ಪ್ರಭೋ, ರಜಸ್ಸಿಗಿಂತ ಒಂದು ದಶಾಂಶ ಹೆಚ್ಚು, ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮತ್ತೆ ಒಂದು ದಶಾಂಶ ಹೆಚ್ಚು ಇರುವುದನ್ನು ಸಜ್ಜನರು ಸತ್ತ್ವವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇದೇ ಆತ್ಮ—‘ನೀನು’ ‘ನಾನು’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

Verse 4

अहन्तत्त्वाभिमानी तु आदौ शेषो बभूवह / सहस्राब्दाच्च पश्चात्तौ जातौ खगहरौ द्विज

ಅಹಂ-ತತ್ತ್ವದ ಅಭಿಮಾನಿ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಶೇಷನಾಗಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು; ಹೇ ದ್ವಿಜ, ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಆ ಇಬ್ಬರು ಗರುಡ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು।

Verse 5

अहन्तत्त्वे खग ह्येषु प्रविष्टो हरिरव्ययः / क्षोभयामास भगवाल्लङ्क्ष्म्या सह हरिः स्वयम्

ಹೇ ಖಗ (ಗರುಡ), ಅವ್ಯಯನಾದ ಹರಿ ಈ ಅಹಂಕಾರ-ತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಯಂ ಭಗವಾನ್ ಹರಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಕ್ಷೋಭಗೊಳಿಸಿದನು।

Verse 6

वैकारिकस्तामसश्च तैजसश्चेत्यहं त्रिधा / त्रिधा बभूव रुद्रोपि यतस्तेषां नियामकः

ನಾನು (ಅಹಂ-ತತ್ತ್ವ) ವೈಕಾರಿಕ, ತಾಮಸ, ತೈಜಸ ಎಂದು ತ್ರಿವಿಧನಾದೆ; ಇವುಗಳ ನಿಯಾಮಕನಾದ್ದರಿಂದ ರುದ್ರನೂ ತ್ರಿವಿಧನಾದನು।

Verse 7

वैकारिकस्थितो रुद्रो वैकारिक इति स्मृतः / तामसे तु स्थितो रुद्रस्तामसो ह्यभिधीयते

ವೈಕಾರಿಕ (ಸಾತ್ತ್ವಿಕ) ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ರುದ್ರನು ‘ವೈಕಾರಿಕ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ತಾಮಸ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ರುದ್ರನು ‘ತಾಮಸ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 8

तैजसे तु स्थितो रुद्रो लोके वै तैजसः स्मृतः / तैजसे तु ह्यहन्तत्त्वे लक्ष्म्या सह हरिः स्वयम्

ತೈಜಸ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ರುದ್ರನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ‘ತೈಜಸ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ತೈಜಸ ಅಹಂ-ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಯಂ ಹರಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ।

Verse 9

विशित्वा क्षोभयामास तदासौ दशधा त्वभूत् / श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च

ಅದರೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಪ್ರಭುವು ಅದನ್ನು ಕ್ಷೋಭಗೊಳಿಸಿದನು; ಆಗ ಅದು ದಶರೂಪವಾಯಿತು—ಶ್ರವಣ, ದರ್ಶನ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರಸನೆ, ಘ್ರಾಣ ಇತ್ಯಾದಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು।

Verse 10

वाक्पाणिपादं पायुश्च उपस्थेति दश स्मृताः / वैकारिके ह्यहन्तत्त्वे प्रविश्य क्षोभयद्धरिः

ವಾಕ್, ಕೈಗಳು, ಪಾದಗಳು, ಪಾಯು ಮತ್ತು ಉಪಸ್ಥ—ಇವು (ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು) ಸೇರಿ ದಶವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ವೈಕಾರಿಕ ಅಹಂಕಾರತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಹರಿಯು ಅದನ್ನು ಕ್ಷೋಭಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 11

महत्तत्त्वादिमा अदाविन्द्रियाणां च देवताः / एकादशविधा आसन्क्रमेण तु खगेश्वर

ಹೇ ಖಗೇಶ್ವರ! ಮಹತ್ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ದೇವತೆಗಳು ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಏಕಾದಶ ವಿಧವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದರು.

Verse 12

मनोभिमानि नी ह्यादौ वारुणी त्वभवत्तदा / अनन्तरं च सौपर्णी गौरोजापि तथैव च

ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಮನೋಭಿಮಾನೀ ಮತ್ತು ನೀ—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾರುಣೀ ಆಗಿದರು; ಅನಂತರ ಸೌಪರ್ಣೀ ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ಗೌರೋಜಾ ಕೂಡ ಉದ್ಭವಿಸಿದರು.

Verse 13

शेषादनन्तरास्तासां दशवर्षादनंरम् / उत्पत्तिरिति विज्ञेयं क्रमेण तु खगेश्वर

ಹೇ ಖಗೇಶ್ವರ! ಉಳಿದ ಅವಧಿಯ ನಂತರ, ಅವರ ಮುಂದಿನ ಉದ್ಭವವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 14

मनोभिमानिनावन्याविन्द्रकामौ प्रजज्ञतुः / तार्क्ष्य ह्यनन्तरौ ज्ञेयौ मुक्तौ संसार एव च

ಮನೋಭಿಮಾನಿನಿಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಜೋಡಿ—ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಕಾಮ—ಜನಿಸಿದರು. ಹೇ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ (ಗರುಡ), ತದನಂತರ ತಕ್ಷಣ ಜನಿಸಿದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಸಂಸಾರದಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೂ ಮುಕ್ತರೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 15

ततस्त्वगात्मा ह्यभवत्सोहं कारिक ईरितः / ततः पाण्यात्मकाश्चैव जज्ञिरे पक्षिसत्तम

ಅನಂತರ ತ್ವಕ್-ತತ್ತ್ವವು ಉಂಟಾಯಿತು—ಹೇ ಕಾರಿಕಾ, ಇದನ್ನು ‘ಸೋಽಹಂ’ (ನಾನೇ ಅದು) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಳಿಕ, ಹೇ ಪಕ್ಷಿಶ್ರೇಷ್ಠ (ಗರುಡ), ಕೈಗಳೂ ದೇಹೇಂದ್ರಿಯ-ಶಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದವು.

Verse 16

शची रतिश्चानिरुद्धस्तथा स्वायंभुवो मनुः / बृहस्पतिस्तथा दक्ष एते पाण्यात्मकाः स्मृताः

ಶಚೀ, ರತಿ, ಅನಿರುದ್ಧ, ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು, ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷ—ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ‘ಪಾಣ್ಯಾತ್ಮಕ’ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 17

दक्षस्यानन्तरं जज्ञे प्रवाहो नाम चाण्डज / स एवोक्तश्चातिंवाहो यापयत्यात्मचोदितः

ದಕ್ಷನಂತರ ‘ಪ್ರವಾಹ’ ಎಂಬ ಅಂಡಜನು ಜನಿಸಿದನು. ಅವನೇ ‘ಅತಿಂವಾಹ’ ಎಂದೂ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಸ್ವಂತ ಅಂತರಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಜೀವಗಳನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 18

हस्तादनन्तरं ज्ञेयो न तु शच्यादिवत्स्मृतः / ततोभवन्महाभाग चक्षुरिद्रियमात्मनः

ಕೈಯ ನಂತರ ತಕ್ಷಣ ಬರುವ ಮುಂದಿನ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅದು ಶಚೀ ಮೊದಲಾದವರಂತೆ ವ್ಯಕ್ತಿರೂಪವಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ನಂತರ, ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ, ಆತ್ಮನಿಗೆ ಚಕ್ಷು-ಇಂದ್ರಿಯವು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.

Verse 19

स्वायंभुवमनोर्भार्या शतरूपा यमस्तथा / चन्द्रसूर्यौ तु चत्त्वारश्चक्षुरिन्द्रियमानिनः

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವಿನ ಪತ್ನಿ ಶತರೂಪಾ; ಹಾಗೆಯೇ ಯಮನು. ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯರು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಪಾಲಕರು ಚಕ್ಷುರಿಂದ್ರಿಯದ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ದೇವತೆಗಳೆಂದು ಸ್ಮೃತರು.

Verse 20

चन्द्रः श्रोत्राभिमानीति तथा ज्ञेयः खगेश्वर / जिह्वेन्द्रियात्मा वरुणः सूर्यस्यानन्तरोभवत्

ಓ ಖಗೇಶ್ವರಾ! ಚಂದ್ರನು ಶ್ರೋತ್ರೇಂದ್ರಿಯದ ಅಧಿಷ್ಠಾತನೆಂದು ತಿಳಿ. ಸೂರ್ಯನ ನಂತರ ಜಿಹ್ವೇಂದ್ರಿಯದ ಅಂತರ್ಯಾಮಿಯಾಗಿ ವರುಣನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು.

Verse 21

वागिन्द्रियाभिमानिन्यो ह्यभवन्वरुणादनु / दक्षपत्नी प्रसूतिश्च भृगुरग्निस्तर्थव च

ವರುಣನ ನಂತರ ವಾಗಿಂದ್ರಿಯದ ಅಧಿಷ್ಠಾತ್ರೀ ಶಕ್ತಿಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು. ಹಾಗೆಯೇ ದಕ್ಷನ ಪತ್ನಿ ಪ್ರಸೂತಿ, ಭೃಗು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯೂ ಸಹ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದರು.

Verse 22

तत्र वैते महात्मानो वागिन्द्रियनियामकाः / ये क्रव्यादादयश्चोक्तास्तेनन्तत्त्वनियामकाः

ಅಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮರು ವಾಣಿ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ನಿಯಾಮಕರು. ಕ್ರವ್ಯಾದರು ಮೊದಲಾದವರು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವರು ಅಂತ್ಯಕಾಲದ ಅಂತಿಮ ತತ್ತ್ವಗಳ ನಿಯಂತ್ರಕರಾಗಿ ಸ್ಮೃತರು.

Verse 23

साम्यत्वाच्च तथैवोक्तिर्न तु तत्त्वाभिमानितः / उपस्थमानिनो वीन्द्र बभूवुस्तदनन्तरम्

ಸಾಮ್ಯದಿಂದ ಹಾಗೆಯೇ ಉಕ್ತಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ತತ್ತ್ವಾಭಿಮಾನದಿಂದಲ್ಲ. ನಂತರ, ಓ ವೀಂದ್ರ (ಗರುಡಾ)! ಉಪಸ್ಥಾಭಿಮಾನಿಗಳು, ಅಂದರೆ ಕಾಮೇಂದ್ರಿಯದ ಗರ್ವಿಗಳು, ಉದ್ಭವಿಸಿದರು.

Verse 24

विश्वामित्रो वसिष्टोत्रिर्मरीचिः पुलहः क्रतुः / पुलस्त्योङ्गिरसश्चैव तथा वैवस्वतो मनुः

ಇಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ, ವಸಿಷ್ಠ, ಅತ್ರಿ, ಮರೀಚಿ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಅಂಗಿರಸ ಹಾಗೂ ವೈವಸ್ವತ ಮನು—ಇವರ ನಾಮಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 25

मन्वादयोनन्तसंख्या उपस्थात्मान ईरिताः / पायोश्च मानिनो वीन्द्र जज्ञिरे तदनन्तरम्

ಮನು ಮೊದಲಾದ ಅನಂತಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು ಉಪಸ್ಥದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ನಂತರ, ಹೇ ಪಕ್ಷೀಂದ್ರ ಗರುಡ, ಪಾಯುವಿನಿಂದ ಆ ಅಹಂಕಾರಿಗಳು ಜನಿಸಿದರು.

Verse 26

सूर्येषु द्वादशस्वेको मित्रस्तारा गुरोः प्रिया / कोणाधिपो निरृतिश्च प्रवहप्रिया

ದ್ವಾದಶ ಸೂರ್ಯರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ‘ಮಿತ್ರ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತಾರಾ ಗುರು (ಬೃಹಸ್ಪತಿ)ಗೆ ಪ್ರಿಯಳು. ನಿರೃತಿ ಕೋಣದಿಕ್ಕಿನ ಅಧಿಪತಿ; ಪ್ರವಹಾ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

Verse 27

चत्त्वार एते पक्षीन्द्र वायुतत्त्वाभिमानिनः / घ्राणाभिमानिनः सर्वे जज्ञिरे द्विजसत्तम

ಹೇ ಪಕ್ಷೀಂದ್ರ! ಈ ನಾಲ್ವರೂ ವಾಯುತತ್ತ್ವದ ಅಭಿಮಾನಿಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಘ್ರಾಣೇಂದ್ರಿಯದ ಅಧಿಷ್ಠಾತರು, ಮತ್ತು ಜನಿಸಿದರು, ಹೇ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ.

Verse 28

विष्ववसेनो वायुपुत्रौ ह्यश्विनौ गणपस्तथा / वित्तपः सप्त वसव उक्तो ह्याग्निस्तथाष्टमः

ವಿಶ್ವವಸು (ಗಂಧರ್ವ), ವಾಯುಪುತ್ರರಾದ ಇಬ್ಬರು ಅಶ್ವಿನರು, ಹಾಗೆಯೇ ಗಣಪ; ವಿಟ್ಟಪ; ಮತ್ತು ಸಪ್ತ ವಸುಗಳು—ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಎಂಟನೆಯವನೆಂದು ಉಕ್ತವಾಗಿದೆ.

Verse 29

सत्यानां शृणु नामानि द्रोणः प्राणो ध्रुवस्तथा / अर्के दोषस्तथा वस्कः सप्तमस्तु विभावसुः

ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪರ ನಾಮಗಳನ್ನು ಕೇಳು—ದ್ರೋಣ, ಪ್ರಾಣ, ಧ್ರುವ; ಹಾಗೆಯೇ ಅರ್ಕಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ದೋಷ, ವಸ್ಕ; ಏಳನೆಯವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಿಭಾವಸು।

Verse 30

दशरुद्रास्तथा ज्ञेया मूलरुद्रो भवः स्मृतः / दश रुद्रस्य नामानि शृणुष्व द्विजसत्तम

ಹತ್ತು ರುದ್ರರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಮೂಲರುದ್ರನು ‘ಭವ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ। ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ರುದ್ರನ ಹತ್ತು ನಾಮಗಳನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 31

रैवन्तेयस्तथा भीमो वामदेवो वृषाकपिः / अजैकपादहिर्वुध्न्यो बहुरूपो महानिति

ರೈವಂತೇಯ, ಭೀಮ, ವಾಮದೇವ, ವೃಷಾಕಪಿ; ಅಜೈಕಪಾದ, ಅಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯ, ಬಹುರೂಪ, ಮಹಾನ್—ಎಂದು ಈ ನಾಮಗಳು ಪಠಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ।

Verse 32

दश रुद्रा इति प्रोक्ताः षडादित्याञ्छृणु द्विज / उरुक्रमस्तथा शक्रो विवस्वान्वरुणस्तथा

ಹೀಗೆ ಹತ್ತು ರುದ್ರರು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟರು. ಈಗ ಓ ದ್ವಿಜ, ಆರು ಆದಿತ್ಯರನ್ನು ಕೇಳು—ಉರುಕ್ರಮ, ಶಕ್ರ, ವಿವಸ್ವಾನ್, ವರುಣ।

Verse 33

पर्जन्योतिबाहुरेत उक्ताः पूर्वं द्विजोत्तम / पर्जन्यव्यतिरिक्तास्तु पञ्चैवोक्ता न संशयः

ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಹಿಂದೆ ಪರ್ಜನ್ಯ, ಉತಿ, ಬಾಹು, ರೇತ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವು. ಪರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇನ್ನೂ ಐದೇ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 34

गङ्गासमस्तु पर्जन्य इति चोक्तः खगेश्वर / सविता ह्यर्यमा धाता पूषा त्वष्टा तथा भगः

ಹೇ ಖಗೇಶ್ವರಾ! ‘ಗಂಗೆಯು ಮಂಗಳಕರಳಾಗಲಿ; ಪರ್ಜನ್ಯನು (ವರ್ಷಾದೇವ) ಎಂದು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.’ ಹಾಗೆಯೇ ಸವಿತೃ, ಅರ್ಯಮ, ಧಾತೃ, ಪೂಷನ್, ತ್ವಷ್ಟೃ ಮತ್ತು ಭಗನನ್ನೂ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 35

चत्वारिंशत्तथा सप्त महतः परिकीर्तिताः / द्वावुक्ताविति विज्ञेयो प्रवहोतिवहस्तथा

ಹೀಗೆ ‘ಮಹತ್’ (ಪ್ರವಾಹಗಳು/ವಿಭಾಗಗಳು) ನಲವತ್ತೇಳು ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ—ಪ್ರವಹ ಮತ್ತು ಅತಿವಹ—ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 36

तथा दशविधा ज्ञेया विश्वेदेवाः खगेश्वर / शृणु नामानि तेषां तु पुरूरवार्द्रवसंज्ञकौ

ಹೇ ಖಗೇಶ್ವರಾ! ಹಾಗೆಯೇ ವಿಶ್ವೇದೇವರು ದಶವಿಧರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಈಗ ಅವರ ನಾಮಗಳನ್ನು ಕೇಳು—ಪುರೂರವ ಮತ್ತು ಆರ್ಧ್ರವ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವರು।

Verse 37

धूरिलोचनसंज्ञौ द्वौ क्रतुदक्षेतिसंज्ञकौ / द्वौ सत्यवसुसंज्ञौ च कामकालकसंज्ञकौ

‘ಧೂರಿಲೋಚನ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಇಬ್ಬರು; ‘ಕ್ರತು’ ಮತ್ತು ‘ದಕ್ಷ’ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು; ‘ಸತ್ಯ’ ಮತ್ತು ‘ವಸು’ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಕಾಮ’ ಮತ್ತು ‘ಕಾಲಕ’ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 38

एवं दशविधा ज्ञेया विश्वेदेवाः प्रकीर्तिताः / तथा ऋभुगणश्चोक्तस्तथा च पितरस्त्रयः

ಹೀಗೆ ವಿಶ್ವೇದೇವರು ದಶವಿಧರು ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಋಭುಗಳ ಗಣವೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಪಿತೃಗಳ ಮೂರು ವರ್ಗಗಳೂ।

Verse 39

द्यावा पृथिव्यौ विज्ञेयौ एते च षडशीतयः / देवाः प्रजज्ञिरे सर्वे नासिकद्रियमानिनः

ದ್ಯೌಃ ಮತ್ತು ಪೃಥಿವಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಎಂಭತ್ತಾರು ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನೂ. ಇವುಗಳಿಂದ ನಾಸಿಕೇಂದ್ರಿಯಾಭಿಮಾನಿಗಳಾದ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಜನಿಸಿದರು.

Verse 40

आकाशस्याभिमानी तु गणपः सुदाहृतः / उभयत्राभि मानीति ज्ञेयं तत्त्वार्थवेदिभिः

ಆಕಾಶದ ಅಭಿಮಾನಿ ಅಧಿಷ್ಠಾತನನ್ನು ‘ಗಣಪ’ ಎಂದು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ತತ್ತ್ವಾರ್ಥವೇದಿಗಳು ಅವನು ಉಭಯತ್ರ ಅಭಿಮಾನಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 41

विष्वक्सेनं विना सर्वे जयाद्या विष्णुपार्षदाः / अभवन्समहीनाश्च विष्वक्सेनादनन्तरम्

ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನನಿಲ್ಲದೆ, ಜಯಾದಿ ವಿಷ್ಣುಪಾರ್ಷದರೆಲ್ಲರೂ ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನನ ಅನಂತರವೇ ತಕ್ಷಣ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳಿಂದ ಹೀನರಾದರು.

Verse 42

एतेपि नासिकायाश्च अवान्तरनियामकाः / अतस्ते तत्त्वमानिभ्यो ह्यवरास्ते प्रकीर्तिताः

ಇವರೂ ನಾಸಿಕೇಂದ್ರಿಯದ ಉಪನಿಯಾಮಕರು ಮಾತ್ರ; ಆದ್ದರಿಂದ ತತ್ತ್ವಾಭಿಮಾನಿಗಳಿಗಿಂತ ಇವರು ಅವರೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 43

स्पर्शतत्त्वाभिमानी तु अपानश्चेत्युदाहृतः / रूपाभिमानी संजज्ञे व्यानो नाम महान्प्रभो

ಸ್ಪರ್ಶತತ್ತ್ವದ ಅಭಿಮಾನಿಯನ್ನು ‘ಅಪಾನ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ರೂಪತತ್ತ್ವಾಭಿಮಾನದಿಂದ ‘ವ್ಯಾನ’ ಎಂಬ ಮಹಾಪ್ರಭು ಜನಿಸಿದರು.

Verse 44

रसात्मक उदानश्च समानो गन्धनामकः / अपां नाथाश्च चत्वारो मरुतः परिकीर्तिताः

ಉದಾನನು ರಸಸ್ವಭಾವವಂತನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟನು; ಸಮಾನನು ‘ಗಂಧ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು. ನಾಲ್ಕು ಮರುತರೂ ಜಲಗಳ ನಾಥರೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

Verse 45

जयाद्यनन्तरान्वक्ष्ये समुत्पन्नान्खगेश्वर / प्रधानाग्रे प्रथमजः पावकः समुदाहृतः

ಹೇ ಖಗೇಶ್ವರಾ! ಈಗ ಜಯಾದಿಗಳ ನಂತರ ಉದ್ಭವಿಸಿದವರನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆದಿ ಪ್ರಧಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾಗಿ ಜನಿಸಿದವನು ‘ಪಾವಕ’ (ಅಗ್ನಿ) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 46

भृगोर्महर्षेः पुत्रश्च च्यवनः समुदाहृतः / बृहस्पतेश्च पुत्रस्तु उतथ्यः परिकीर्तितः

ಮಹರ್ಷಿ ಭೃಗು ಅವರ ಪುತ್ರನು ‘ಚ್ಯವನ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ; ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಪುತ್ರನು ‘ಉತಥ್ಯ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 47

रैवतश्चाक्षुषश्चैव तथा स्वारोचिषः स्मृतः / उत्तमो ब्रह्मसावर्णी रुद्रसावर्णिरेव च

ರೈವತ ಮತ್ತು ಚಾಕ್ಷುಷ, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು; ಜೊತೆಗೆ (ಮನುವರು) ಉತ್ತಮ, ಬ್ರಹ್ಮಸಾವರ್ಣಿ ಮತ್ತು ರುದ್ರಸಾವರ್ಣಿಯೂ ಇದ್ದಾರೆ.

Verse 48

देवसावर्णिसावर्णिरिन्द्रसावर्णिरेवच / तथैव दक्षसावर्णिर्धर्मभावर्णिरेव च

ದೇವಸಾವರ್ಣಿ ಮತ್ತು ಸಾವರ್ಣಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಇಂದ್ರಸಾವರ್ಣಿಯೂ; ಅದೇ ರೀತಿ ದಕ್ಷಸಾವರ್ಣಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಭಾವರ್ಣಿಯೂ (ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟರು).

Verse 49

एकादशविधा ह्येवं मनवः परिकीर्तिताः / पितॄणां सप्तकं चैवेत्याद्याः संजज्ञिरे खग

ಓ ಖಗ (ಗರುಡಾ)! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮನುವರು ಹನ್ನೊಂದು ವಿಧಗಳೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು; ಹಾಗೆಯೇ ಪಿತೃಗಳ ಏಳು ಗುಂಪೂ. ಈ ಆದಿ ಸತ್ತ್ವಗಳಿಂದಲೇ ಪ್ರಾಚೀನ ವಂಶಪರಂಪರೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು.

Verse 50

तदनन्तरमुत्पन्नास्तेभ्यो नीचाः शृणु द्विज / वरुणस्य पत्नी गङ्गा पर्जन्याख्यो विभावसुः

ಅನಂತರ, ಓ ದ್ವಿಜ! ಅವರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ನಂತರದ (ನೀಚ/ಉತ್ತರಜ) ಸಂತತಿಯನ್ನು ಕೇಳು. ಗಂಗಾ ವರುಣನ ಪತ್ನಿಯಾದಳು; ವಿಭಾವಸು ‘ಪರ್ಜನ್ಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 51

यमभार्या श्यामला तु ह्यनिरुद्धप्रिया विराट् / ब्रह्माण्डमानिनी सैव ह्युषानाम्ना सुशब्दिता

ಯಮನ ಪತ್ನಿ ಶ್ಯಾಮಲಾ; ಅವಳು ಅನಿರುದ್ಧನಿಗೆ ಪ್ರಿಯಳಾಗಿದ್ದು ‘ವಿರಾಟ್’ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಗರ್ವದಿಂದ ಮಾನಿಸುವ ಅವಳೇ ‘ಉಷಾ’ ಎಂಬ ಸುಶಬ್ದ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 52

रोहिणी चन्द्रभार्योक्ता सूर्यभार्या तु संज्ञका / एता गङ्गादिषटूसंख्या जज्ञिरे विनतासुत

ರೋಹಿಣಿ ಚಂದ್ರನ ಪತ್ನಿಯೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ; ಸಂಜ್ಞಾ ಸೂರ್ಯನ ಪತ್ನಿ. ಗಂಗಾದಿ ಈ ಆರು ಮಂದಿ, ಓ ವಿನತಾಸುತ (ಗರುಡಾ), ಜನಿಸಿದರು.

Verse 53

गङ्गाद्यनन्तरं जज्ञे स्वाहा वै मन्त्रदेवता / स्वाहानामाग्निभार्योक्ता गङ्गादिभ्योधमा श्रुता

ಗಂಗಾದಿಗಳ ನಂತರ ಸ್ವಾಹಾ ಜನಿಸಿದಳು; ಅವಳು ಮಂತ್ರಾಹುತಿಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ದೇವತೆ. ‘ಸ್ವಾಹಾ’ ಅಗ್ನಿಯ ಪತ್ನಿಯೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ; ಗಂಗಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳೇ ಶ್ರೇಷ್ಠಳೆಂದು ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ.

Verse 54

स्वाहानन्तरजो ज्ञेयो ज्ञानात्मा बुधनामकः / बुधस्तु चन्द्रपुत्रो यः स्वाहाया अधमः स्मृतः

ಸ್ವಾಹೆಯ ನಂತರ ತಕ್ಷಣ ಜನಿಸಿದವನು ಬುಧನು; ಅವನ ಸ್ವಭಾವವೇ ಜ್ಞಾನವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಚಂದ್ರಪುತ್ರನಾದ ಆ ಬುಧನು ಸ್ವಾಹೆಯ ಸಂತಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ (ಕೊನೆಯ ಜನ್ಮ) ಎಂದೂ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.

Verse 55

उषा नाम तथा जज्ञे बुधस्यानन्तरं खग / उषानामा भिमानी तु ह्यश्विभार्या प्रकीर्तिता

ಓ ಖಗ (ಗರುಡ), ಬುಧನ ನಂತರ ಉಷಾ ಎಂಬವಳು ಜನಿಸಿದಳು. ಉಷಾ—ಭಿಮಾನೀ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವಳು—ಅಶ್ವಿನೀದೇವರ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 56

बुधाधमा सा विज्ञेया नात्र कार्या विचारणा / ततः शनैश्चरो जज्ञे पृथिव्यात्मेति विश्रुतः

ಅವಳನ್ನು ‘ಬುಧಾಧಮಾ’ ಎಂದೇ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಚಾರಣೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಶನೈಶ್ಚರನು ಜನಿಸಿದನು; ಅವನು ‘ಪೃಥಿವಿಯ ಆತ್ಮ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು.

Verse 57

उषाधमस्तु विज्ञेयस्ततो जज्ञेथ पुष्करः / कर्माभिमानी विज्ञेयः शनैश्चर इतीरितः

‘ಉಷಾಧಮ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ನಂತರ ಪುಷ್ಕರನು ಜನಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಶನೈಶ್ಚರನು ಕರ್ಮಾಭಿಮಾನಿ—ಕರ್ಮತತ್ತ್ವದ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ—ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 58

तत्त्वाभिमानिनो देवानेवं सृष्ट्वा हरिः स्वयम् / प्रविवेश स देवेशस्तत्त्वेषु रमया सहा

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ತತ್ತ್ವಾಭಿಮಾನಿಗಳಾದ (ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ) ದೇವರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ದೇವೇಶನಾದ ಹರಿಯು ಸ್ವತಃ ರಮಾ (ಶ್ರೀ/ಲಕ್ಷ್ಮೀ) ಜೊತೆಗೆ ಆ ತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲೇ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.