Karketana (Karketa) Lakṣaṇa: Origin, Color-Forms, Purity Marks, and Ritual Efficacy
वर्णेन तद्रुधिरसोममधुप्रकाशमाताम्रपीतदहनोज्ज्वलितं विभाति / नीलं पुनः खलु सितं परुषं विभिन्नं व्याध्यादिदोषकरणेन च तद्विभाति
varṇena tadrudhirasomamadhuprakāśamātāmrapītadahanojjvalitaṃ vibhāti / nīlaṃ punaḥ khalu sitaṃ paruṣaṃ vibhinnaṃ vyādhyādidoṣakaraṇena ca tadvibhāti
ವರ್ಣದಲ್ಲಿ ಅದು ರಕ್ತ, ಚಂದ್ರ, ಮಧು ಹಾಗೂ ಅಗ್ನಿಯ ಪ್ರಕಾಶದಂತೆ—ತಾಮ್ರಛಾಯೆಯೂ ಪೀತವರ್ಣವೂ ಹೊಂದಿ ಅಗ್ನಿದೀಪ್ತಿಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಅದು ನೀಲ ಅಥವಾ ಶ್ವೇತ, ರುಕ್ಷ ಅಥವಾ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿಯೂ ಕಾಣಬಹುದು; ರೋಗಾದಿ ದೋಷಗಳಿಂದ ಅಂಥ ಭಾಸ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
Lord Vishnu (speaking to Garuda/Vinata-putra)
Concept: Discriminative knowledge (viveka) distinguishes true auspicious qualities from defect-caused appearances.
Vedantic Theme: Viveka as a general epistemic virtue: do not be misled by mere appearance (rūpa) without examining causes (doṣa).
Application: Inspect gems for uniformity and clarity; treat unusual roughness/variegation as potential defect; consult experts before ritual or personal use.
Primary Rasa: adbhuta
Secondary Rasa: shanta
Related Themes: Garuda Purana 1.75.3 (ideal qualities: glossy, pure, crack-free); Garuda Purana 1.75.4 (processing in gold leaf and fire; benefits)
This verse uses observable qualities (color, roughness, variation) to indicate that the post-death appearance is not uniform and is conditioned by prior bodily disorders and defects.
It suggests that the being’s post-death manifestation (preta-condition) reflects causal factors from embodied life—especially disease and impairment—showing continuity of conditions rather than a random state.
Maintain health and disciplined living, and treat disease and harmful habits seriously—this teaching frames bodily conditions as ethically and spiritually consequential, not merely physical.