Shloka 29
Snāna-Śauca Krama: Varuṇa–Āpaḥ Mantras, Aghamarṣaṇa, Sūrya-Upasthāna, and Sarva-Tarpaṇa
आपो मा तस्मादेनसः पावमानश्च मुञ्चतु इविष्मतो विमा आपोहविष्मान् आविरासति / हविष्मान् देव असुरो हविष्मान् अस्तु सूर्यः / देवीरापो अपा पत्न्या यश्च ऊर्मिर्हविष्यः इन्द्रियवान्मादित्यन्तनः तं देवेभ्यो देवता दाभुशुक्रलेभ्यस्तेषां भागकर्षिवसिसमुद्रस्य दक्षिण्याग्रयासिमेनापोग्रर्भिरश्मतमोधोः / आपो देवी मधुमतीरगृह्णन्तु ह्यन्नती राजस्वतिलाः / याभिर्मित्रावरुणस्य सिञ्चयाभिरिन्द्रमनयत्यन्न वाती वद्रुपदां शन्नो देवी अपामसृग्द्वयसंसूर्ये सन्तं समाहितं अपांरसस्य यो रस्य यो गृह्णास्युत्तमम् / आपो देवीरुपसूर्य मधुमतीवयस्याय प्रजाभ्यः तासा मास्थानात्वर्जिहतामोषधयः सपिप्पलाः / पुनन्तु मा पितरः सौम्यासः पुनन्त्वनापि पिता सहसाः पवित्रेण गतायुषा / पुनन्तु मा पितामहाः पुनन्तु प्रपितामहाः / पवित्रेण गतायुषा विश्वमायुर्व्यश्रवैः / अग्न आयूंषि परसत्माचरोर्जमिषञ्च त्वचे वावस्वत्वच्छूनाम् / पुनन्तु मा देवजनाः पुनन्तु मनसा धियः / पुनन्तु विश्वा भूतानि जातवेदः ! पुनीहि मा / पवित्रेण पुनीहि मा शुक्रेण देव दीद्यत् / अग्ने क्रत्वा क्रतूंरनु / यत्ते पवित्रमर्चिष्यग्ने विततमन्तरा ब्रह्मा तेन पुनातु मा / पवमानः सुवर्जनः / पवित्रेण विचर्षणिः / यः पोता स पुनातु मा / उभाभ्यां देव सवितः / पवित्रेण सवेन च / इदं ब्रह्मपुनीमहे / वैश्वदेवीः पुनती देव्या गृभ्नास्यामिसावक्ष्यस्तान्नोवीत पूज्याः / तयामदन्तः सधमादेषु वयं स्याम पतयो रयीणाम् / चित्प तिर्मा पुनात्वच्छिद्रेण पवित्रेण सूर्यस्य रश्मिभिः / तस्य ते पवित्रपूतस्य यत्कामः / प्रणितच्छकेयं देवो वाक्पतिर्मा सविता त्वच्छिद्रेण पवित्रेण सूर्यस्य रश्मिभिः / तस्य ते पवित्रपते ! पवित्रपूतस्य चत्कामः / पुनस्तच्छकेयं द्युपतिं अयं गौः पृश्रिरक्रमीसदशशतं मातरं पुनः पितरञ्च प्रयस्मः / देवो मा सविता पुनात्वच्छिद्रेण पवित्रेण सूर्यस्य रश्मिभिः / तस्य ते पवित्रपते पवित्रपूतस्य यत्कामः पुनातच्छकेयम्? / ॐ तद्विष्णोः परमं पदं सदा पश्यन्ति सूरयः / दिवीव चक्षुराततम्
āpo mā tasmādenasaḥ pāvamānaśca muñcatu iviṣmato vimā āpohaviṣmān āvirāsati / haviṣmān deva asuro haviṣmān astu sūryaḥ / devīrāpo apā patnyā yaśca ūrmirhaviṣyaḥ indriyavānmādityantanaḥ taṃ devebhyo devatā dābhuśukralebhyasteṣāṃ bhāgakarṣivasisamudrasya dakṣiṇyāgrayāsimenāpograrbhiraśmatamodhoḥ / āpo devī madhumatīragṛhṇantu hyannatī rājasvatilāḥ / yābhirmitrāvaruṇasya siñcayābhirindramanayatyanna vātī vadrupadāṃ śanno devī apāmasṛgdvayasaṃsūrye santaṃ samāhitaṃ apāṃrasasya yo rasya yo gṛhṇāsyuttamam / āpo devīrupasūrya madhumatīvayasyāya prajābhyaḥ tāsā māsthānātvarjihatāmoṣadhayaḥ sapippalāḥ / punantu mā pitaraḥ saumyāsaḥ punantvanāpi pitā sahasāḥ pavitreṇa gatāyuṣā / punantu mā pitāmahāḥ punantu prapitāmahāḥ / pavitreṇa gatāyuṣā viśvamāyurvyaśravaiḥ / agna āyūṃṣi parasatmācarorjamiṣañca tvace vāvasvatvacchūnām / punantu mā devajanāḥ punantu manasā dhiyaḥ / punantu viśvā bhūtāni jātavedaḥ ! punīhi mā / pavitreṇa punīhi mā śukreṇa deva dīdyat / agne kratvā kratūṃranu / yatte pavitramarciṣyagne vitatamantarā brahmā tena punātu mā / pavamānaḥ suvarjanaḥ / pavitreṇa vicarṣaṇiḥ / yaḥ potā sa punātu mā / ubhābhyāṃ deva savitaḥ / pavitreṇa savena ca / idaṃ brahmapunīmahe / vaiśvadevīḥ punatī devyā gṛbhnāsyāmisāvakṣyastānnovīta pūjyāḥ / tayāmadantaḥ sadhamādeṣu vayaṃ syāma patayo rayīṇām / citpa tirmā punātvacchidreṇa pavitreṇa sūryasya raśmibhiḥ / tasya te pavitrapūtasya yatkāmaḥ / praṇitacchakeyaṃ devo vākpatirmā savitā tvacchidreṇa pavitreṇa sūryasya raśmibhiḥ / tasya te pavitrapate ! pavitrapūtasya catkāmaḥ / punastacchakeyaṃ dyupatiṃ ayaṃ gauḥ pṛśrirakramīsadaśaśataṃ mātaraṃ punaḥ pitarañca prayasmaḥ / devo mā savitā punātvacchidreṇa pavitreṇa sūryasya raśmibhiḥ / tasya te pavitrapate pavitrapūtasya yatkāmaḥ punātacchakeyam? / oṃ tadviṣṇoḥ paramaṃ padaṃ sadā paśyanti sūrayaḥ / divīva cakṣurātatam
ದಿವ್ಯ ಆಪಃ (ಜಲದೇವಿಯರು) ಮತ್ತು ಪವಮಾನ ಶುದ್ಧಪ್ರವಾಹವು ನನ್ನನ್ನು ಪಾಪ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಮಷದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿ. ಹವಿಷ್ಯವಹನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ನೀರುಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸಲಿ; ದೇವರಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಸೂರ್ಯನು ಹೋಮಾರ್ಪಣೆಗೆ ಮಂಗಳಕರನಾಗಿರಲಿ. ಋತಧರ್ಮದ ಪತ್ನಿಗಳಾದ ಜಲದೇವಿಯರೇ, ಹವ್ಯರೂಪ ಅಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಬಲ ನೀಡಿ ಆದಿತ್ಯಸಂತತಿಯನ್ನು ಪೋಷಿಸಿರಿ; ತೇಜಸ್ವಿ ಅಜೇಯ ದೇವರುಗಳು ತಮ್ಮ ಪಾಲನ್ನು ವಿಧಿಸಿ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ. ಮಧುರ, ಮಧುವಾಹಿನಿ, ಅನ್ನದಾತ್ರೀ, ರಾಜಸಂಪತ್ತಿ ನೀಡುವ ಜಲದೇವಿಯರೇ, ನನ್ನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿರಿ; ಮಿತ್ರ-ವರುಣರು ತೃಪ್ತರಾಗುವ, ಇಂದ್ರನು ಬಲಪಡೆಯುವ ಆ ನೀರಿನಿಂದ ನಮಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ; ನೀರಿನ ಪರಮ ರಸ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಸಮಾಧಾನದಿಂದ ನೆಲೆಸಲಿ. ಸೂರ್ಯಸನ್ನಿಹಿತ ಮಧುಮಯ ಜಲಧಾರೆಗಳು ಪ್ರಜಾಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಜೀವದಾಯಕವಾಗಲಿ; ಅವುಗಳ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಪಿಪ್ಪಲ ಸಹಿತ ಔಷಧಿಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಲಿ. ಸೌಮ್ಯ ಪಿತೃಗಳು—ತಂದೆ, ತಾತ, ಪರತಾತ—ದೀರ್ಘಾಯು ನೀಡುವ ಪವಿತ್ರದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲಿ. ಅಗ್ನಿಯೇ, ಆಯುಷ್ಯ, ಶಕ್ತಿ, ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸು; ದೇವಗಣ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿ ಶುದ್ಧವಾಗಲಿ; ಎಲ್ಲಾ ಭೂತಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲಿ. ಜಾತವೇದಾ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಪವಿತ್ರದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸು. ಅಗ್ನಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಜ್ವಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಪವಿತ್ರದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾ ನನ್ನನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಲಿ; ಪವಮಾನ, ಸುಜನ-ಉದ್ಧಾರಕ, ಸ್ಪಷ್ಟದರ್ಶಿ ಪೋತೃ ನನ್ನನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲಿ. ಸವಿತೃदेವನೇ, ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ನಾವು ಈ ಬ್ರಹ್ಮವಾಣಿಯನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತೇವೆ; ವೈಶ್ವದೇವೀ ಶುದ್ಧಿಗಳು ಪೂಜ್ಯ—ಅವರ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ನಾವು ಐಶ್ವರ್ಯದ ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗೋಣ. ವಾಕ್ಪತಿ ಮತ್ತು ಸವಿತ ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳ ದೋಷರಹಿತ ಪವಿತ್ರದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲಿ, ಪವಿತ್ರ-ಶುದ್ಧನ ಪವಿತ್ರ ಇಚ್ಛೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಲಿ; ಮರುಮರು ಸವಿತ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲಿ, ಗುರಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಲಿ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಮ ಪದವನ್ನು ನಾವು ಸದಾ ದರ್ಶನಮಾಡೋಣ; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಕಣ್ಣಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ।
Lord Vishnu (teaching Garuda; ritual mantras cited as śruti for purification)
Concept: Purification (pavana/pavitra) of body, mind, and intention through Vedic agencies, enabling fulfillment of righteous desire and culminating in contemplation of Viṣṇu’s supreme state.
Vedantic Theme: Antaḥkaraṇa-śuddhi leading to higher darśana; the ‘eye spread in heaven’ suggests all-pervading consciousness and the goal of God-realization.
Application: Use purification mantras (Āpaḥ, Pavamāna, Agni, Savitṛ) with ācāmana/snana; include remembrance of Pitṛs; conclude with ‘tad viṣṇoḥ paramaṃ padam’ as a daily contemplative refrain.
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: adbhuta
Type: cosmic/ritual space
Related Themes: Garuda Purana 1.214.31 (Drupadā thrice; Aghamarṣaṇa); Garuda Purana 1.214.32 (standing before Āditya with flowers)
FAQs
This verse treats sacred waters as a direct purifier that loosens enas (sin/defilement) and restores vitality, making it foundational for cleansing before śrāddha, tarpaṇa, and other death-rite observances.
By invoking Pitṛs, Agni, Savitṛ, and Viṣṇu’s supreme abode, it frames purification as preparation for auspicious post-death transition—reducing impurity that obstructs the preta’s onward movement and aligning the rites with divine order.
Use the teaching as a principle: approach ancestral rites, funerary duties, and daily worship with inner and outer cleanliness—remembering that purification is not only bathing, but also clarifying intention, speech, and mind.