Adhyaya 4

Verse 1

भुवनकोशविषये प्रियव्रतवंशवर्णनम् श्रीनारायण उवाच मनोः स्वायम्भुवस्यासीज्ज्येष्ठः पुत्रः प्रियव्रतः । पितुः सेवापरो नित्यं सत्यधर्मपरायणः

ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣನು ಹೇಳಿದನು: ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವಿನ ಹಿರಿಯ ಮಗ ಪ್ರಿಯವ್ರತ। ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ತಂದೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಸತ್ಯ ಧರ್ಮ ಪರಾಯಣನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 2

प्रजापतेर्दुहितरं सुरूपां विश्वकर्मणः । बर्हिष्मतीं चोपयेमे समानां शीलकर्मभिः

ಅವನು ಪ್ರಜಾಪತಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ರೂಪವತಿ ಪುತ್ರಿ ಬರ್ಹಿಷ್ಮತಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದನು, ಅವಳು ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನಳಾಗಿದ್ದಳು।

Verse 3

तस्यां पुत्रान्दश गुणैरन्वितान्भावितात्मनः । जनयामास कन्यां चोर्जस्वतीं च यवीयसीम्

ಅವಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಗುಣವಂತರು ಮತ್ತು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಹತ್ತು ಪುತ್ರರನ್ನು ಹಾಗೂ ಊರ್ಜಸ್ವತಿ ಎಂಬ ಕಿರಿಯ ಮಗಳನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 4

आग्नीध्रश्चेध्मजिह्वश्च यज्ञबाहुस्तृतीयकः । महावीरश्चतुर्थस्तु पञ्चमो रुक्मशुक्रकः

ಆ ಪುತ್ರರು ಆಗ್ನೀಧ್ರ, ಇಧ್มಜಿಹ್ವ, ಮೂರನೆಯವನು ಯಜ್ಞಬಾಹು, ನಾಲ್ಕನೆಯವನು ಮಹಾವೀರ ಮತ್ತು ಐದನೆಯವನು ರುಕ್ಮಶುಕ್ರ.

Verse 5

घृतपृष्ठश्च सवनो मेधातिथिरथाष्टमः । वीतिहोत्रः कविश्चेति दशैते वह्निनामकाः

ಘೃತಪೃಷ್ಠ, ಸವನ, ಎಂಟನೆಯವನು ಮೇಧಾತಿಥಿ, ವೀತಿಹೋತ್ರ ಮತ್ತು ಕವಿ. ಈ ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಅಗ್ನಿಯ ನಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.

Verse 6

एतेषां दशपुत्राणां त्रयोऽप्यासन्विरागिणः । कविश्च सवनश्चैव महावीर इति त्रयः

ಈ ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ಮೂವರು ವಿರಾಗಿಗಳಾದರು: ಕವಿ, ಸವನ ಮತ್ತು ಮಹಾವೀರ.

Verse 7

आत्मविद्यापरिष्णाताः सर्वे ते ह्यूर्ध्वरेतसः । आश्रमे परहंसाख्ये निःस्पृहा ह्यभवन्मुदाः

ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಆತ್ಮವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರು, ಊರ್ಧ್ವರೇತಸ್ಸಿನವರು ಮತ್ತು ನಿಸ್ಪೃಹರಾಗಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಪರಮಹಂಸ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 8

अपरस्यां च जायायां त्रयः पुत्राश्च जज्ञिरे । उत्तमस्तामसश्चैव रैवतश्चेति विश्रुताः

ಅವರ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪತ್ನಿಯಿಂದ ಮೂವರು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: ಉತ್ತಮ, ತಾಮಸ ಮತ್ತು ರೈವತ.

Verse 9

मन्वन्तराधिपतय एते पुत्रा महौजसः । प्रियव्रतः स राजेन्द्रो बुभुजे जगतीमिमाम्

ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಗಳಾದ ಈ ಪುತ್ರರು ಮನ್ವಂತರಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳಾದರು. ಆ ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳಿದನು.

Verse 10

एकादशार्बुदाब्दानामव्याहतबलेन्द्रियः । यदा सूर्यः पृथिव्याश्च विभागे प्रथमेऽतपत्

ಹನ್ನೊಂದು ಅರ್ಬುದ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅವರ ಬಲ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಕುಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯನು ಭೂಮಿಯ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ...

Verse 11

भागे द्वितीये तत्रासीदन्धकारोदयः किल । एवं व्यतिकरं राजा विलोक्य मनसा चिरम्

...ಆಗ ಎರಡನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲೆಯು ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಂಡು ರಾಜನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಾಲ ಆಲೋಚಿಸಿದನು.

Verse 12

प्रशास्ति मयि भूम्यां च तमः प्रादुर्भवेत्कथम् । एवं निवारयिष्यामि भूमौ योगबलेन च

"ನಾನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಕತ್ತಲೆಯು ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು? ನಾನು ಯೋಗಬಲದಿಂದ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಈ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುವೆನು."

Verse 13

एवं व्यवसितो राजा पुत्रः स्वायम्भुवस्य सः । रथेनादित्यवर्णेन सप्तकृत्वः प्रकाशयन्

ಹೀಗೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವಿನ ಪುತ್ರನಾದ ಆ ರಾಜನು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ರಥದಿಂದ ಏಳು ಬಾರಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 14

तस्यापि गच्छतो राज्ञो भूमौ यद्‌रथनेमयः । पतितास्ते समुद्राख्यां भेजिरे लोकहेतवे

ರಾಜನು ಸಂಚರಿಸುವಾಗ ಅವನ ರಥದ ಚಕ್ರಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಮೂಡಿಸಿದ ಗುರುತುಗಳು ಲೋಕದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಸಮುದ್ರಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು.

Verse 15

जाताः प्रदेशास्ते सप्त द्वीपा भूमौ विभागशः । रथनेमिसमुत्थास्ते परिखाः सप्त सिन्धवः

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಭೂಮಿಯು ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ರಥದ ಚಕ್ರಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಕಂದಕಗಳು ಏಳು ಸಮುದ್ರಗಳಾದವು.

Verse 16

यत आसंस्ततः सप्त भुवो द्वीपा हि ते स्मृताः । जम्बुद्वीपः प्लक्षद्वीपः शाल्मलीद्वीपसंज्ञकः

ಇದರಿಂದಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು. ಅವು ಜಂಬೂದ್ವೀಪ, ಪ್ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಶಾಲ್ಮಲೀದ್ವೀಪ.

Verse 17

कुशद्वीपः क्रौञ्चद्वीपः शाकद्वीपश्च पुष्करः । तेषां च परिमाणं तु द्विगुणं चोत्तरोत्तरम्

ಕುಶದ್ವೀಪ, ಕ್ರೌಂಚದ್ವೀಪ, ಶಾಕದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಕರ ದ್ವೀಪ. ಇವುಗಳ ವಿಸ್ತಾರವು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಎರಡರಷ್ಟಿದೆ.

Verse 18

समन्ततश्चोपक्लृप्तं बहिर्भागक्रमेण च । क्षारोदेक्षुरसोदौ च सुरोदश्च घृतोदकः

ಅವು ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉಪ್ಪು ನೀರು, ಕಬ್ಬಿನ ಹಾಲು, ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದ ಸಮುದ್ರಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿವೆ.

Verse 19

क्षीरोदो दधिमण्डोदः शुद्धोदश्चेति ते स्मृताः । सप्तैते प्रतिविख्याताः पृथिव्यां सिन्धवस्तदा

ಹಾಲು, ಮೊಸರು ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ನೀರಿನ ಸಮುದ್ರಗಳು ಉಳಿದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಹೀಗೆ ಈ ಏಳು ಸಮುದ್ರಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು.

Verse 20

प्रथमो जम्बुद्वीपाख्यो यः क्षारोदेन वेष्टितः । तत्पतिं विदधे राजा पुत्रमाग्नीध्रसंज्ञकम्

ಮೊದಲನೆಯದು ಜಂಬೂದ್ವೀಪ, ಇದು ಉಪ್ಪು ನೀರಿನ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ರಾಜನು ತನ್ನ ಮಗನಾದ ಆಗ್ನೀಧ್ರನನ್ನು ಅದರ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.

Verse 21

प्लक्षद्वीपे द्वितीयेऽस्मिन्द्वीपेक्षुरससंप्लुते । जातस्तदधिपः प्रैयव्रत इध्मादिजिह्वकः

ಕಬ್ಬಿನ ಹಾಲಿನ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಎರಡನೆಯ ಪ್ಲಕ್ಷದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಿಯವ್ರತನ ಮಗನಾದ ಇಧ್ಮಜಿಹ್ವನು ಅಧಿಪತಿಯಾದನು.

Verse 22

शाल्मलीद्वीप एतस्मिन्सुरोदधिपरिप्लुते । यज्ञबाहुं तदधिपं करोति स्म प्रियव्रतः

ಮದ್ಯದ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಶಾಲ್ಮಲೀದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ಯಜ್ಞಬಾಹುವನ್ನು ಅಧಿಪತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.

Verse 23

कुशद्वीपेऽतिरम्ये च घृतोदेनोपवेष्टिते । हिरण्यरेता राजाभूत्प्रियव्रततनूजनिः

ತುಪ್ಪದ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಕುಶದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯವ್ರತನ ಮಗನಾದ ಹಿರಣ್ಯರೇತನು ರಾಜನಾದನು.

Verse 24

क्रौञ्चद्वीपे पञ्चमे तु क्षीरोदपरिसंप्लुते । प्रैयव्रतो घृतपृष्ठः पतिरासीन्महाबलः

ಕ್ಷೀರಸಾಗರದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಐದನೆಯ ಕ್ರೌಂಚ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯವ್ರತನ ಪುತ್ರನಾದ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ಘೃತಪೃಷ್ಠನು ಅಧಿಪತಿಯಾದನು.

Verse 25

शाकद्वीपे चारुतरे दधिमण्डोदसंकुले । मेधातिथिरभूद्‌राजा प्रियव्रतसुतो वरः

ಮೊಸರಿನ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಸುಂದರ ಶಾಕ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯವ್ರತನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುತ್ರ ಮೇಧಾತಿಥಿಯು ರಾಜನಾದನು.

Verse 26

पुष्करद्वीपके शुद्धोदकसिन्धुसमाकुले । वीतिहोत्रो बभूवासौ राजा जनकसम्मतः

ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಪುಷ್ಕರ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ತಂದೆಯಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವೀತಿಹೋತ್ರನು ರಾಜನಾದನು.

Verse 27

कन्यामूर्जस्वतीनाम्नीं ददावुशनसे विभुः । आसीत्तस्यां देवयानी कन्या काव्यस्य विश्रुता

ಸಮರ್ಥನಾದ ರಾಜನು ಊರ್ಜಸ್ವತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಉಶನನಿಗೆ (ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ) ನೀಡಿದನು. ಆಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯನ (ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರ) ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುತ್ರಿ ದೇವಯಾನಿಯು ಜನಿಸಿದಳು.

Verse 28

एवं विभज्य पुत्रेभ्यः सप्तद्वीपान् प्रियव्रतः । विवेकवशगो भूत्वा योगमार्गाश्रितोऽभवत्

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪುತ್ರರಿಗೆ ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಟ್ಟು, ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ವಿವೇಕಶಾಲಿಯಾಗಿ ಯೋಗಮಾರ್ಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು.

Verse 999

इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायामष्टमस्कन्धे भुवनकोशविषये प्रियव्रतवंशवर्णनं नाम चतुर्थेऽध्यायः

ಹದಿನೆಂಟು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸಂಹಿತೆಯಾದ ಶ್ರೀಮದ್ದೇವೀಭಾಗವತ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಎಂಟನೆಯ ಸ್ಕಂಧದ ಭುವನಕೋಶ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ 'ಪ್ರಿಯವ್ರತ ವಂಶ ವರ್ಣನೆ' ಎಂಬ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.