Shloka 15
महादेव्याः आविर्भाव-रूपान्तर-विहारवर्णनम्
Manifestation, Forms, and Divine Play of the Mahādevī
Devanagari script
चिरकालेन तपसा तोषयित्वा परांबिकाम् / तत्समर्पितमाल्यं च लब्ध्वा संतुष्टमानसा
Transliteration
cirakālena tapasā toṣayitvā parāṃbikām / tatsamarpitamālyaṃ ca labdhvā saṃtuṣṭamānasā
Translation
ದೀರ್ಘಕಾಲ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪರಾಂಬಿಕಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿ, ದೇವಿಯು ಅರ್ಪಿಸಿದ ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಅವಳ ಮನಸ್ಸು ತೃಪ್ತಿಯಾಯಿತು.
Word by Word
चिरकालेनby/with a long time
चिरकालेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootचिर-काल (प्रातिपदिक; चिर + काल)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; ‘चिरः कालः’ = long time
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
तोषयित्वाhaving pleased
तोषयित्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootतुष् (धातु)
Formणिच्-प्रत्यय (causative) + क्त्वान्त; ‘तोषयित्वा’ = having pleased/satisfied
पराम्बिकाम्the Supreme Mother (Goddess)
पराम्बिकाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपरा-अम्बिका (प्रातिपदिक; परा + अम्बिका)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; देवीविशेषः
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘माल्यम्’ इति विशेषण (that)
समर्पितमाल्यम्the offered garland
समर्पितमाल्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसम्-अर्पित-माल्य (प्रातिपदिक; समर्पित (कृदन्त-प्रातिपदिक) + माल्य)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; ‘समर्पितं माल्यम्’ = offered garland
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
लब्ध्वाhaving obtained
लब्ध्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive); ‘having obtained’
संतुष्टमानसाwith a contented mind
संतुष्टमानसा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसन्तुष्ट-मानस (प्रातिपदिक; सन्तुष्ट + मानस)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीह्यर्थे विशेषणवत्—‘सन्तुष्टं मानसः यस्याः सा’ (with satisfied mind)