Shloka 113
Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
बृहस्पतिसमो बुद्ध्या सर्वविद्याधिपो भवेत् / आदिर्नारायणः श्रीमान्भगवान्भक्तवत्सलः
Transliteration
bṛhaspatisamo buddhyā sarvavidyādhipo bhavet / ādirnārāyaṇaḥ śrīmānbhagavānbhaktavatsalaḥ
Translation
ಅವನು ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿಸಮಾನನಾಗಿ, ಸರ್ವವಿದ್ಯೆಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದಿನಾರಾಯಣನು ಶ್ರೀಮಂತ ಭಗವಾನ್, ಭಕ್ತವತ್ಸಲನು.
Word by Word
बृहस्पति-समःequal to Bṛhaspati
बृहस्पति-समः:
Karta (कर्ता/subject complement)
TypeAdjective
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुष: ‘बृहस्पतिना समः’ तृतीया-तत्पुरुष); पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
बुद्ध्याby intellect
बुद्ध्या:
Karana (करण/instrument)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया एकवचन (Instrumental singular)
सर्व-विद्या-अधिपःlord of all sciences
सर्व-विद्या-अधिपः:
Karta (कर्ता/subject complement)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + विद्या (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
Formसमासः (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘सर्वासां विद्यानाम् अधिपः’); पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
भवेत्would become
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
आदिःthe first; the origin
आदिः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
नारायणःNārāyaṇa
नारायणः:
Karta (कर्ता/apposition)
TypeNoun
Rootनारायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
श्रीमान्splendid; possessing Śrī
श्रीमान्:
Karta (कर्ता/qualifier)
TypeAdjective
Rootश्रीमत् (प्रातिपदिक)
Formमतुप्-प्रत्ययान्त विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (कर्ता/apposition)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
भक्त-वत्सलःaffectionate to devotees
भक्त-वत्सलः:
Karta (कर्ता/qualifier)
TypeAdjective
Rootभक्त (प्रातिपदिक) + वत्सल (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुष: ‘भक्तेषु वत्सलः’ सप्तमी/षष्ठी-भावार्थ); पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन