Shloka 107
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
इत्थं कुरुण्डे निहते विंशत्यक्षौहिणीपतौ / हतावशिष्टास्ते दैत्याः प्रपलायन्त वै द्रुतम्
Transliteration
itthaṃ kuruṇḍe nihate viṃśatyakṣauhiṇīpatau / hatāvaśiṣṭāste daityāḥ prapalāyanta vai drutam
Translation
ಈ ರೀತಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಕುರೂಂಡನು ಹತನಾದಾಗ, ಉಳಿದ ದೈತ್ಯರು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಪರಾರಿಯಾದರು।
Word by Word
इत्थम्thus
इत्थम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (manner-adverb)
कुरुण्डेwhen/with Kuruṇḍa
कुरुण्डे:
अधिकरण (Locative absolute)
TypeNoun
Rootकुरुण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (सति-सप्तमी)
निहतेhaving been slain
निहते:
सति-सप्तमी (Locative absolute)
TypeVerb
Rootहन् (धातु) + नि (उपसर्ग) → निहत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (सति-सप्तमी)
विंशति-अक्षौहिणी-पतौ(when) the lord of twenty akṣauhiṇīs
विंशति-अक्षौहिणी-पतौ:
अधिकरण (Locative absolute apposition)
TypeNoun
Rootविंशति (संख्या-प्रातिपदिक) + अक्षौहिणी (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विंशत्यः अक्षौहिण्यः यस्य सः पतिः)
हत-अवशिष्टाःthe remaining survivors after being slain (i.e., those left)
हत-अवशिष्टाः:
कर्तृविशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) → हत (कृदन्त) + अवशिष्ट (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः; पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; (हताः च अवशिष्टाः च/हताः एव अवशिष्टाः)
तेthose
ते:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; सर्वनाम
दैत्याःdemons (Daityas)
दैत्याः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन
प्रपलायन्तfled away
प्रपलायन्त:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootपलाय् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect); प्रथमपुरुष; बहुवचन; परस्मैपदम्
वैindeed
वै:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/उपपादनार्थक (emphatic particle)
द्रुतम्quickly
द्रुतम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootद्रुतम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)