Shloka 137
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
वर्णाश्रमेभ्य इष्टा तु लोके ऽस्मिन्संप्रवर्त्तते / सर्वासां देवयोनीनां स्थितिहेतुः स वै स्मृतः
Transliteration
varṇāśramebhya iṣṭā tu loke 'sminsaṃpravarttate / sarvāsāṃ devayonīnāṃ sthitihetuḥ sa vai smṛtaḥ
Translation
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಗಳಿಂದ ಇಷ್ಟಿ-ಯಜ್ಞಾದಿ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಅದೇ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಯೋನಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
Word by Word
वर्णाश्रमेभ्यःfrom the varṇas and āśramas
वर्णाश्रमेभ्यः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक) + आश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5), बहुवचन; द्वन्द्व-समासः (वर्णाश्रमयोः)
इष्टाworship/sacrifice
इष्टा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइष् (धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (इष्टा) ‘worship/sacrifice (that which is offered)’
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपातः (but/indeed)
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; निर्देश-सर्वनाम
संप्रवर्ततेproceeds, is carried on
संप्रवर्तते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + प्र + वृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
सर्वासाम्of all
सर्वासाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; विशेषणम्
देव-योनीनाम्of the divine species/origins
देव-योनीनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + योनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां योनयः)
स्थिति-हेतुःthe cause of stability
स्थिति-हेतुः:
Karta-samanadhikarana (कर्तृसमानाधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थिति (प्रातिपदिक) + हेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्थितेः हेतुḥ)
सःthat (it/he)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपातः (emphatic/assurance)
स्मृतःis said/remembered as
स्मृतः:
Kriya (क्रिया/वाक्य-प्रवृत्ति)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle): ‘is remembered/called’