Shloka 55
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
अव्याकर्ता क्रूरवाक्या नार्जवो नानसूयकः / न कृते प्रतिकर्त्ता च युगे क्षीणे भविष्यति
Transliteration
avyākartā krūravākyā nārjavo nānasūyakaḥ / na kṛte pratikarttā ca yuge kṣīṇe bhaviṣyati
Translation
ಯುಗ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದಾಗ ಜನರು ಉತ್ತರಿಸದವರು, ಕ್ರೂರವಾಕ್ಯರು, ಸರಳತೆಯಿಲ್ಲದವರು, ಅಸೂಯೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದವರು ಆಗುವರು; ಮಾಡಿದ ಉಪಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಉಪಕಾರ ಮಾಡುವವನು ಇರನು।
Word by Word
अव्याकर्ताone who does not explain/decide
अव्याकर्ता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ-वि-आ-√कृ (धातु)
Formतृच्-प्रत्ययान्त (agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; नञ्-पूर्वक (negated)
क्रूरवाक्याःharsh-spoken
क्रूरवाक्याः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रूर-वाक्य (प्रातिपदिक; components: क्रूर + वाक्य)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; कर्मधारय (descriptive)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
आर्जवःstraightforwardness
आर्जवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआर्जव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
अनसूयकःnon-envious
अनसूयकः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनसूयक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
कृतेin a good deed
कृते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; locative (in the good/virtuous act)
प्रतिकर्ताone who returns (a favor)/reciprocates
प्रतिकर्ता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रति-√कृ (धातु)
Formतृच्-प्रत्ययान्त (agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
युगेin the age
युगे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
क्षीणेwhen (it) is waning/decayed
क्षीणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootक्षीण (प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; locative absolute with युगे
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद