Shloka 130
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
प्राणापानसमानाद्यैर्व्यानोदानात्मकैरपि / कर्मभिः प्राणिनां लोके सर्वचेष्टाप्रवर्तकः
Transliteration
prāṇāpānasamānādyairvyānodānātmakairapi / karmabhiḥ prāṇināṃ loke sarvaceṣṭāpravartakaḥ
Translation
ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ಸಮಾನ ಮೊದಲಾದವುಗಳೂ ವ್ಯಾನ-ಉದಾನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ಮೂಲಕ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಚೇಷ್ಟೆಗಳನ್ನೂ ಅವನೇ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ.
Word by Word
prāṇa-apāna-samāna-ādyaiḥwith prāṇa, apāna, samāna, etc.
prāṇa-apāna-samāna-ādyaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootprāṇa (प्रातिपदिक) + apāna (प्रातिपदिक) + samāna (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; द्वन्द्व-समासः (prāṇaḥ apānaḥ samānaḥ ca) + ādi-शब्देन (etc.)
vyāna-udāna-ātmakaiḥconsisting of vyāna and udāna
vyāna-udāna-ātmakaiḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvyāna (प्रातिपदिक) + udāna (प्रातिपदिक) + ātmaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; द्वन्द्व-पूर्वपद (vyāna+udāna) + तत्पुरुष (ātmakaiḥ = consisting of)
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (also)
karmabhiḥby actions
karmabhiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
prāṇināmof living beings
prāṇinām:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootprāṇin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
lokein the world
loke:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
sarva-ceṣṭā-pravartakaḥinitiator of all activities
sarva-ceṣṭā-pravartakaḥ:
Karta (कर्ता) / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + ceṣṭā (प्रातिपदिक) + pravartaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (sarvāsām ceṣṭānām pravartakaḥ = initiator of all activities)