
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः (Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ದೈತ್ಯ, ದಾನವ, ಗಂಧರ್ವ, ಉರಗ, ರಾಕ್ಷಸ, ಸರ್ಪ, ಭೂತ, ಪಿಶಾಚ, ವಸು, ಪಕ್ಷಿ ಹಾಗೂ ವನಸ್ಪತಿ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ಜೀವವರ್ಗಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ, ನಿಧಾನ ಮತ್ತು ವಿವರವಾದ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸೂತನು ಕಶ್ಯಪನ ಸಂತತಿಯಲ್ಲಿ ದಿತಿಯ ವಂಶವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಹಿಡಿದು, ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಕಶ್ಯಪನ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಮತ್ತು ಅವನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷರ ಜನ್ಮವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನಾಮವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಘೋರ ತಪಸ್ಸು—ದೀರ್ಘ ಉಪವಾಸ, ತಲೆಕೆಳಗಿನ ಸ್ಥಿತಿ—ವರ್ಣಿತ; ಬ್ರಹ್ಮನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ಅಪೂರ್ವ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ফলে ದೇವರ ಮೇಲೆ ಅವನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸೂಚ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವಂಶಕ್ರಮ, ಯಜ್ಞಪರಿಸರ ಮತ್ತು ತಪೋವರಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಲೋಕಕ್ರಮ ಹೇಗೆ ಅಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಪುರಾಣೀಯವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ.
Verse 1
इति ब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यामभागे तृतीय उपोद्धातपादे जयाभिव्याहारो नाम चतुर्थो ऽध्यायः ऋषिरुवाच दैत्यानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम् / सर्पभूतापिशा चानां वसूनां पक्षिवीरुधाम्
ಇಂತೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ, ವಾಯುಪ್ರೋಕ್ತ ಮಧ್ಯಾಮಭಾಗದ ತೃತೀಯ ಉಪೋದ್ದಾತಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಜಯಾಭಿವ್ಯಾಹಾರ’ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಋಷಿ ಹೇಳಿದರು—ದೈತ್ಯರು, ದಾನವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಉರಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಸರ್ಪಗಳು, ಭೂತಗಳು, ಪಿಶಾಚಗಳು, ವಸುಗಳು ಹಾಗೂ ಪಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ವೃಕ್ಷಲತಾದಿಗಳ ಕುರಿತು।
Verse 2
उत्पत्तिं निधनं चैव विस्तारात्कथयस्व नः / एवमुक्तस्तदा सूतः प्रत्युवाचर्षिसत्तमम्
ಅವರ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನೂ ನಾಶವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ನಮಗೆ ಹೇಳು. ಹೀಗೆ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಸೂತನು ಆಗ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
Verse 3
सूत उवाच दितेः पुत्रद्वयं जज्ञे कन्या चैका महाबला / कश्यपस्यात्मजौ तौ तु सर्वेभ्यः पूर्वजौ स्मृतौ
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ದಿತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು, ಜೊತೆಗೆ ಒಬ್ಬ ಮಹಾಬಲೆಯಾದ ಕನ್ಯೆಯೂ ಜನಿಸಿದಳು. ಅವರು ಕಶ್ಯಪನ ಆತ್ಮಜರು; ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಪೂರ್ವಜರೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.
Verse 4
सौत्ये ऽहन्यतिरा त्रस्य कश्यपस्याश्वमेधिकाः / हिरण्यकशिपुर्नाम प्रथितं पृथगासनम्
ಸೌತ್ಯ ದಿನದಲ್ಲಿ ಕಶ್ಯಪನ ಅಶ್ವಮೇಧ ವಿಧಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ‘ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು’ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಸನವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.
Verse 5
दित्या गर्भाद्विनिः सृत्य तत्रासीनः समन्ततः / हिरण्य कशिपुस्तस्मात् कर्मणा तेन स समृतः
ದಿತಿಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಆಸೀನನಾದನು; ಆ ಕರ್ಮದ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಅವನು ‘ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.
Verse 6
ऋषय ऊचुः हिरण्यकशिपोर्जन्म नाम चैव महात्मनः / प्रभावं चैव दैत्यस्य विस्ताराद्ब्रूहि नः प्रभो
ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಭೋ! ಮಹಾತ್ಮ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಜನ್ಮ, ಅವನ ನಾಮ, ಮತ್ತು ಆ ದೈತ್ಯನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ನಮಗೆ ಹೇಳು.
Verse 7
सूत उवाच कश्यपस्याश्वमेधो ऽभूत्पुण्ये वै पुष्करे तदा / ऋषिभिदेंवताभिश्च गन्धर्वैरुपशोभितः
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯವಾದ ಪುಷ್ಕರ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕಶ್ಯಪನ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞವು ನಡೆಯಿತು; ಅದು ಋಷಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು.
Verse 8
उत्सृष्टे स्वे च विधिना आख्यानादौ यथाविधि / आसनान्युपकॢप्तानि सौवर्णानि तु पञ्च वै
ಸ್ವವಿಧಿಯಂತೆ ಆಖ್ಯಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲವೂ ನೆರವೇರಿದ ಮೇಲೆ ಐದು ಸುವರ್ಣ ಆಸನಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಯಿತು।
Verse 9
कुलस्पदापि? त्रीण्यत्र कूर्चः फलकमेव च / मुख्यर्त्विजस्तु चत्वारस्तेषां तान्युपकल्पयन्
ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕುಲಸ್ಥಾನಗಳು, ಒಂದು ಕೂರ್ಚ ಮತ್ತು ಒಂದು ಫಲಕವೂ ಇದ್ದವು; ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಋತ್ವಿಜರಿಗಾಗಿ ಅವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಯಿತು।
Verse 10
कॢप्त तत्रासनं चैकं होतुरर्थे हिरण्यम् / निषसाद सगर्भो ऽत्र तत्रासीनः शशंस च
ಅಲ್ಲಿ ಹೋತೃಗಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ವರ್ಣಾಸನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು; ಸಗರ್ಭನು ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಆಸೀನನಾಗಿ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು।
Verse 11
आख्यानमानुपूर्व्येण महर्षिः कश्यपो यथा / तं दृष्ट्वा ऋषयस्तस्य नाम कुर्वन्ति वर्द्धितम्
ಮಹರ್ಷಿ ಕಶ್ಯಪನು ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಆಖ್ಯಾನವನ್ನು ಹೇಳಿದಂತೆ; ಅದನ್ನು ಕಂಡ ಋಷಿಗಳು ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು।
Verse 12
हिरण्यकशिपुस्तस्मात्कर्मणा तेन स स्मृतः / हिरण्यक्षो ऽनुजस्तस्य सिंहिका तस्य चानुजा
ಆ ಕರ್ಮದಿಂದ ಅವನು ‘ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು; ಅವನ ಅನುಜ ‘ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷ’, ಮತ್ತು ಅವನ ಅನುಜಾ ‘ಸಿಂಹಿಕಾ’।
Verse 13
राहोः सा जननी देवी विप्र चित्तेः परिग्रहः / हिरण्यकशिपुर्दैत्यश्चचार परमं तपः
ರಾಹುವಿನ ಜನನಿ ಆ ದೇವಿ ವಿಪ್ರಚಿತ್ತನ ಪತ್ನಿ; ದೈತ್ಯ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಪರಮ ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸಿದನು।
Verse 14
शतं वर्षसहस्राणां निराहारो ह्यधःशिराः / वरयामास ब्रह्माणं तुष्टं दैत्यो वरेण तु
ಆ ದೈತ್ಯನು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಹಾರವಿಲ್ಲದೆ ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ ಇದ್ದನು; ನಂತರ ವರಕ್ಕಾಗಿ ತೃಪ್ತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು।
Verse 15
सर्वामरत्वमवधं सर्वभूतेभ्य एव हि / योगद्देवान् विनिर्जित्य सर्वदेवत्वमास्थितः
ಅವನು ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳಿಂದಲೂ ಅವಧ್ಯವಾದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಮರತ್ವವನ್ನು ಬೇಡಿದನು; ಯೋಗಬಲದಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಸರ್ವದೇವತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು।
Verse 16
कारये ऽहमिहैश्वर्यं बलवीर्यसमन्वितः / दानवास्त्वसुराश्चैव देवाश्च सह चारणैः
ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಬಲ-ವೀರ್ಯಸಂಪನ್ನನಾಗಿ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವೆನು; ದಾನವರು, ಅಸುರರು ಮತ್ತು ಚಾರಣರೊಡನೆ ದೇವರೂ (ವಶರಾಗುವರು)।
Verse 17
भवन्तु वशगाः सर्वे मत्समीपानुभोजनाः / आर्द्रशुष्कैरवध्यश्च दिवा रात्रौ तथैव च / एवमुक्तस्तदा ब्रह्मानुजज्ञे सांतरं वरम्
ಎಲ್ಲರೂ ನನ್ನ ವಶರಾಗಲಿ, ನನ್ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಭೋಗಿಸಲಿ; ತೇವವಾಗಲಿ ಒಣವಾಗಲಿ, ಹಗಲಲ್ಲಾಗಲಿ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ ನಾನು ಅವಧ್ಯನಾಗಿರಲಿ—ಎಂದು ಕೇಳಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮಿತಿಯುಳ್ಳ ವರವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದನು।
Verse 18
ब्रह्मोवाच / महानयं वरस्तात वृतो दितिसुत त्वया / एही दानीं प्रतिज्ञानं भविष्यत्येवमेव तु
ಬ್ರಹ್ಮನು ನುಡಿದನು—ಹೇ ದಿತಿಸುತ, ನೀನು ಮಹಾನ್ ವರವನ್ನು ವರಿಸಿಕೊಂಡೆ. ಈಗ ಬಾ; ನಿನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಹೀಗೆಯೇ ನೆರವೇರುವುದು.
Verse 19
दत्त्वा चाभिमतं तस्मै तत्रेवान्तरधादथ / सो ऽपि दैत्यस्तदा सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम्
ಅವನಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವರವನ್ನು ನೀಡಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅಲ್ಲೀಯೇ ಅಂತರಧಾನನಾದನು. ಆಗ ಆ ದೈತ್ಯನು ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮಗಳೊಡನೆ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ನೋಡಿದನು.
Verse 20
महिम्ना व्याप्य संतस्थे बहुमूर्त्तिरमित्रजित् / स एव तपति व्योम्नि चन्द्रसूर्यत्वमास्थितः
ಶತ್ರುಜಿತನಾದ ಆ ಬಹುರೂಪಿ ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಸ್ಥಿರನಾದನು. ಅವನೇ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯತ್ವವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.
Verse 21
स एव वायुर्भूत्वा च ववौ जगति सर्वदा / स गोपालो ऽविपालश्च कर्षकश्च स एव ह
ಅವನೇ ವಾಯುವಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಬೀಸಿದನು. ಅವನೇ ಗೋಪಾಲನು, ಅವನೇ ಪಶುಪಾಲನು, ಅವನೇ ಕೃಷಿಕನೂ ಹೌದು.
Verse 22
स ज्ञाता सर्वलोकेषु मन्त्रव्याख्याकरस्तथा / नेता गोप्ता गोपयिता दीक्षितो याजकः स तु
ಅವನು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಜ್ಞಾನಿ, ಮಂತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರನೂ ಹೌದು. ಅವನೇ ನಾಯಕ, ರಕ್ಷಕ, ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಕಾಪಾಡುವವ, ದೀಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಯಾಜಕನು.
Verse 23
तस्य देवाः सुराः सर्वे तदासन्सोमपायिनः / एवंप्रभावो दैत्यो ऽसावतो भूयो निबोधत
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ಸುರರೂ ಸೋಮಪಾನಿಗಳಾದರು. ಅಂಥ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಆ ದೈತ್ಯನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಇನ್ನೂ ಕೇಳಿರಿ.
Verse 24
तस्मै सर्वे नमस्कारं कुर्वन्तीज्यः स एव च / हिरण्यकशिपोर्दैत्यैः श्लोको गीतः पुरा त्विह
ಎಲ್ಲರೂ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವನೇ ಪೂಜ್ಯನು. ಇಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ದೈತ್ಯರು ಹಿಂದೆ ಹಾಡಿದ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 25
हिरण्यकशिपू राजा यां यामाशां निरैक्षत / तस्यै तस्यै तदा देवा नमश्चक्रुर्महर्षिभिः
ರಾಜ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಯಾವ ಯಾವ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನೋಡಿದನೋ, ಆ ಆ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ಮಹರ್ಷಿಗಳೊಡನೆ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು.
Verse 26
तस्यासीन्नरसिंहस्तु मृत्युर्विष्णुः पुरा किल / नरात्तु यस्माज्जन्मास्य नरमूर्त्तिश्च यत्प्रभुः
ಅವನಿಗೆ ಮರಣವಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವೇ ನರಸಿಂಹನಾದನು ಎಂದು ಪುರಾತನವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಜನ್ಮ ನರದಿಂದ, ಮತ್ತು ಪ್ರಭುವಿನ ಮೂರ್ತಿಯೂ ನರರೂಪವೇ ಆಗಿತ್ತು.
Verse 27
तस्मात्स नरसिंहो वै गीयते वेदवादिभिः / सागरस्य च वेलायामुच्छ्रित स्तपसो विभुः
ಆದ್ದರಿಂದ ವೇದವಿದ್ವಾಂಸರು ಆ ನರಸಿಂಹನನ್ನು ಗಾನಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ವಿಭು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಉನ್ನತನಾಗಿ ಸಮುದ್ರತೀರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.
Verse 28
शरीरं तस्य देवस्य ह्यासीद्देवमयं प्रभो / नाम्ना सुदर्शनं चैव विश्रुतश्च महाबलः
ಓ ಪ್ರಭು, ಆ ದೇವನ ಶರೀರವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ದಿವ್ಯವಾಗಿತ್ತು; ಅವನು ಸುದರ್ಶನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನೂ ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯೂ ಆಗಿದ್ದನು.
Verse 29
ततः स बाहुयुद्धेन दैत्येन्द्रं तं महाबलम् / नखैर्बिभद संक्रुद्धो नार्द्राः शुष्का नखा इति
ನಂತರ ಕೋಪಗೊಂಡ ಅವನು ಬಾಹುಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ದೈತ್ಯರಾಜನನ್ನು ಉಗುರುಗಳಿಂದ ಸೀಳಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಉಗುರುಗಳು ಹಸಿಯೂ ಅಲ್ಲ ಒಣಗಿದವೂ ಅಲ್ಲ.
Verse 30
हिरण्याक्षसुताः पञ्च विक्रान्ताः सुमहाबलाः / शंबरः शकुनिश्चैव कालनाभस्तथैव च
ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನಿಗೆ ಐವರು ಪುತ್ರರಿದ್ದರು, ಅವರು ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳೂ ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದರು: ಶಂಬರ, ಶಕುನಿ ಮತ್ತು ಕಾಲನಾಭ.
Verse 31
महानाभः सुविक्रान्तो सुत संतापनस्तथा / हिरण्यक्षसुता ह्येते देवैरपि दुरासदाः
ಅತ್ಯಂತ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಮಹಾನಾಭ ಮತ್ತು ಸಂತಾಪನ. ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನ ಈ ಪುತ್ರರು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅಜೇಯರಾಗಿದ್ದರು.
Verse 32
तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च दैतेयाः सगणाः स्मृताः / स शतानि सहस्राणि निहतास्तारकामये
ಅವರ ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು, ತಮ್ಮ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಆ ದೈತ್ಯರು, ನೂರಾರು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತಾರಕಾಮಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತರಾದರು.
Verse 33
हिरण्यकशिपोः पुत्राश्चत्वारः सुमहाबलाः / प्रह्लादः पूर्वजस्तेषामनुह्ना दस्तथापरः
ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿಗೆ ನಾಲ್ವರು ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು—ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಹಿರಿಯನು; ನಂತರ ಅನುಹ್ಲಾದನು ಮತ್ತು ದ ಮುಂತಾದವರು.
Verse 34
संह्रादश्चैव ह्रादश्च ह्रादपुत्रौ निबोधत / सुंदो निसुन्दश्च तथा ह्रादपुतौ बभूवतुः
ಸಂಹ್ರಾದ ಮತ್ತು ಹ್ರಾದ—ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ: ಹ್ರಾದನಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು; ಅವರು ಸುಂದ ಮತ್ತು ನಿಸುಂದ ಎಂಬವರು.
Verse 35
ब्रह्यघ्नौ तौ महावीरौ मूकस्तु ह्राददायकः / मारीचः सुन्दपुत्रस्तु ताडकायामजायत
ಆ ಇಬ್ಬರೂ (ಸುಂದ-ನಿಸುಂದ) ಬ್ರಹ್ಮಘಾತಕರಾದ ಮಹಾವೀರರು; ಹ್ರಾದನ ದಾಯಕನು ಮೂಕ. ಸುಂದನ ಪುತ್ರ ಮಾರೀಚನು ತಾಡಕೆಯಿಂದ ಜನಿಸಿದನು.
Verse 36
दण्डके निहतः सो ऽथ राघवेण बलीयसा / मूको विनिहतश्चापि कैराते सव्यसाचिना
ಅವನು (ಮಾರೀಚ) ದಂಡಕ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಠ ರಾಘವ (ಶ್ರೀರಾಮ)ನಿಂದ ಹತನಾದನು; ಮೂಕನೂ ಕೈರಾತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸವ್ಯಸಾಚಿ (ಅರ್ಜುನ)ನಿಂದ ಸಂಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.
Verse 37
संह्रादस्य तु दैत्यस्य निवातकवचाः कुले / उत्पन्ना महता चैव तपसा भाविताः स्वयम्
ಆ ದೈತ್ಯ ಸಂಹ್ರಾದನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ‘ನಿವಾತಕವಚ’ ಎಂಬವರು ಜನಿಸಿದರು; ಅವರು ಮಹತ್ತಾದ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ತಾವೇ ಪರಿಪಕ್ವರಾಗಿ ಶಕ್ತಿಮಂತರಾದರು.
Verse 38
अरयो देवतानां ते जंभस्य शतदुन्दुभिः / तथा दक्षो सुरश्चण्डश्चत्वारो देत्यनायकाः
ಅವರು ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳು—ಜಂಭನ ಶತದುಂದುಭಿ; ಹಾಗೆಯೇ ದಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸುರಚಂಡ—ಈ ನಾಲ್ವರು ದೈತ್ಯನಾಯಕರು.
Verse 39
बाष्कलस्य सुता ह्येते काल नेमेः सुताञ्छृणु / ब्रह्मजित्क्रतुजिच्चैव देवान्तकनरान्तकौ
ಇವರು ಬಾಷ್ಕಲನ ಪುತ್ರರು; ಈಗ ಕಾಲನೇಮಿಯ ಪುತ್ರರನ್ನು ಕೇಳಿರಿ—ಬ್ರಹ್ಮಜಿತ್, ಕ್ರತುಜಿತ್, ಹಾಗೆಯೇ ದೇವಾಂತಕ ಮತ್ತು ನರಾಂತಕ।
Verse 40
कालनेमिसुता ह्येते शभोस्तु शृणुत प्रजाः / राजाजश्चैव गोमश्च शंभोः पुत्रौ प्रकीर्त्तितौ
ಇವರು ಕಾಲನೇಮಿಯ ಪುತ್ರರು; ಓ ಪ್ರಜಗಳೇ, ಈಗ ಶಭೋನ (ಪುತ್ರರನ್ನು) ಕೇಳಿರಿ—ರಾಜಾಜ ಮತ್ತು ಗೋಮ—ಶಂಭೋನ ಪುತ್ರರೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
Verse 41
विरोजनस्य पुत्रश्च बलिरेकः प्रतापवान् / बलेः पुत्रशतं जज्ञे राजानः सर्व एव ते
ವಿರೋಚನನ ಪುತ್ರ ಬಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ಪ್ರತಾಪವಂತನು; ಬಲಿಗೆ ನೂರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು—ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ರಾಜರು.
Verse 42
तेषां प्रधानाश्चत्वारो विक्रान्ताः सुमहाबलाः / सहस्रबाहुः श्रेष्ठो ऽभूद्बाणो राजा प्रतापवान्
ಅವರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರು ಪ್ರಧಾನರು ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳು, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳು; ಸಹಸ್ರಬಾಹು ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದನು, ಮತ್ತು ಪ್ರತಾಪವಂತ ರಾಜ ಬಾಣನೂ ಇದ್ದನು.
Verse 43
कुंभगर्त्तो दयो भोजः कुञ्चिरित्येवमा दयः / शकुनी पूतना चैव कन्ये द्वे तु बलेः स्मृते
ಕುಂಭಗರ್ಥ, ದಯ, ಭೋಜ, ಕುಂಚಿರ—ಇವರೇ ‘ದಯ’ರೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟರು. ಶಕುನಿ, ಪೂತನೆಯೂ; ಬಲಿಗೆ ಎರಡು ಕನ್ಯೆಯರು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತರು.
Verse 44
बलेः पुत्राश्च पौत्राश्च शतशो ऽथ सहस्रशः / बालेया नाम विख्याता गणा विक्रान्तपौरुषाः
ಬಲಿಯ ಪುತ್ರರೂ ಪೌತ್ರರೂ ನೂರಾರು, ನಂತರ ಸಾವಿರಾರು ಇದ್ದರು. ‘ಬಾಲೇಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತರಾದ ಅವರು ವಿಕ್ರಾಂತ ಪೌರುಷವುಳ್ಳ ಗಣಗಳು.
Verse 45
बाणस्य चैन्द्रधन्वा तु लोहिन्यामुदपद्यत / दितिर्विहितपुत्रा वै तोषयामास कश्यपम्
ಬಾಣನ ‘ಐಂದ್ರಧನ್ವಾ’ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು ಲೋಹಿನಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದನು. ಪುತ್ರಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾದ ದಿತಿಯು ಕಶ್ಯಪನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದಳು.
Verse 46
तां कश्यपः प्रसन्नात्मा सम्यगाराधितस्त्वथ / वरेण छन्दयामास सा च वव्रे वरं तत
ಆಗ ಸಮ್ಯಕ ಆರಾಧಿತನಾಗಿ ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮನಾದ ಕಶ್ಯಪನು ಅವಳಿಗೆ ವರವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಹೇಳಿದನು; ಅವಳೂ ಆಗ ಒಂದು ವರವನ್ನು ವರಣಮಾಡಿದಳು.
Verse 47
अथ तस्यै वरं प्रादात्प्रार्थितो भगवान्पुनः / उक्ते वरे तु मा तुष्टा दितिस्तं समभाषत
ನಂತರ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಗವಂತನು ಅವಳಿಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಆದರೆ ವರ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟರೂ ದಿತಿಯು ತೃಪ್ತಳಾಗದೆ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದಳು.
Verse 48
मारीचं कण्यपं देवी भर्त्तारं प्राञ्जलिस्तदा / हतपुत्रास्मि भगवन्नादित्यैस्तव सूनुभिः
ಆಗ ದೇವಿ ದಿತಿ ಕೈಮುಗಿದು ತನ್ನ ಪತಿ ಮಾರೀಚಿ ಕಶ್ಯಪನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು— “ಭಗವನ್, ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರರಾದ ಆದಿತ್ಯರು ನನ್ನ ಪುತ್ರರನ್ನು ವಧಿಸಿದ್ದಾರೆ; ನಾನು ಪುತ್ರವಿಯೋಗದಿಂದ ದುಃಖಿತಳಾಗಿದ್ದೇನೆ।”
Verse 49
शक्रहन्तारमिच्छमि पुत्रं दीर्घतपो ऽर्जितम् / साहं तपश्चरिष्यामि गर्भमाधातुमर्हसि
“ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ, ದೀರ್ಘ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಪುತ್ರನನ್ನು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ನೀವು ನನಗೆ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಅನುಗ್ರಹ ನೀಡಬೇಕು.”
Verse 50
पुत्रमिन्द्रवधे युक्तं त्वं मै वै दातुमर्हसि / तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा मारीचः कश्यपस्तदा
“ಇಂದ್ರವಧಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಾದ ಪುತ್ರನನ್ನು ನನಗೆ ನೀಡಬೇಕು” ಎಂದು ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು. ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆಗ ಮಾರೀಚಿ ಕಶ್ಯಪನು…
Verse 51
प्रत्युवाच महातेजा दितिं परमदुः खितः / एवं भवतु गर्भे तु शुचिर्भव तपोधने
ಆಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಮಾರೀಚಿ ಕಶ್ಯಪನು ಪರಮ ದುಃಖದಿಂದ ದಿತಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು— “ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ; ಆದರೆ ಓ ತಪೋಧನೆ, ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಳಾಗಿ ಇರು.”
Verse 52
जनयिष्यसि पुत्रं त्वं शक्रहन्तारमाहवे / पूर्णं वर्षसहस्रं तु शुचिर्यदि भविष्यसि
“ನೀನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಶುದ್ಧಳಾಗಿ ಇದ್ದರೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಪುತ್ರನನ್ನು ನೀನು ಜನಿಸುವೆ.”
Verse 53
पुत्रं त्रिलोकप्रवरं मन्मथं जनयिष्यसि / एवमुक्त्वा महातेजास्तथा समभावत्तदा
ನೀನು ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಪುತ್ರ ಮನ್ಮಥನನ್ನು ಜನ್ಮಕೊಡುವೆ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಋಷಿ ಆಗ ಸಮಸ್ಥಿತನಾದನು.
Verse 54
तामालभ्य स्वभवनं जगाम भगवानृषिः / गते भर्त्तरि सा देवी दितिः परमहर्षिता
ಅವಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಭಗವಾನ್ ಋಷಿ ತನ್ನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಪತಿ ತೆರಳಿದ ಬಳಿಕ ದೇವಿ ದಿತಿ ಪರಮ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದಳು.
Verse 55
कुशप्लवनमासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम् / शक्रस्तु समुपश्रुत्य संवादं तं तयोः प्रभुः
ಕುಶಪ್ಲವನವನ್ನು ಸೇರಿ ಅವಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದಳು. ಇತ್ತ ಪ್ರಭುವಾದ ಶಕ್ರನು ಅವರಿಬ್ಬರ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಕೇಳಿಬಿಟ್ಟನು.
Verse 56
कुशप्लवनमागम्य दितिं वाक्यमभाषत / शुश्रूषां ते करिष्यामि मानुज्ञां दातुमर्हसि
ಕುಶಪ್ಲವನಕ್ಕೆ ಬಂದು ದಿತಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು—ನಾನು ನಿನಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ದಯವಿಟ್ಟು ಅನುಮತಿ ನೀಡು.
Verse 57
समिधश्चाहरिष्यामि पुष्पाणि च फलानि च / यथा त्वं मन्यसे वत्स सुश्रूषाभिरतो भव
ನಾನು ಸಮಿಧೆ, ಹೂಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನೂ ತರುತ್ತೇನೆ. ನಿನಗೆ ಹೇಗೆ ತೋಚುತ್ತದೋ ಹಾಗೆ, ಓ ವತ್ಸಾ, ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರು.
Verse 58
सर्वकर्मसु निष्णात आत्मनो हितमाचर / वरं श्रुत्वा तु त द्वाक्यं मातुः शक्रः प्रहर्षितः
ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿಷ್ಣಾತನಾಗಿ, ನಿನ್ನ ಹಿತವನ್ನು ಆಚರಿಸು. ಮಾತೆಯ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಕ್ರನು ಪರಮ ಹರ್ಷಗೊಂಡನು.
Verse 59
शुश्रूषाभिरतो भूत्वा कलुषेणान्तरात्मना / शुश्रूषते तु तां शक्रः सर्वकालमनुव्रतः
ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ, ಅಂತರಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಮಷವಿದ್ದರೂ, ಶಕ್ರನು ಸರ್ವಕಾಲವೂ ಅನುವ್ರತನಾಗಿ ಅವಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು.
Verse 60
फलपुष्पाण्युपादाय समिधश्च दृढव्रतः / गात्रसंवाहनं काले श्रमापनयने तथा
ದೃಢವ್ರತನಾಗಿ ಫಲಪುಷ್ಪಗಳನ್ನೂ ಸಮಿಧೆಗಳನ್ನೂ ತಂದು, ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ದೇಹಸಂವಾಹನ ಮಾಡಿ ಶ್ರಮವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 61
शक्रः सर्वेषु कालेषु दितिं परिचचार ह / किञ्चिच्छिष्टे व्रते देवी तुष्टा शक्रमुवाच ह
ಶಕ್ರನು ಎಲ್ಲ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಚರಿಸಿದನು. ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಾಗ ದೇವಿ ತೃಪ್ತಳಾಗಿ ಶಕ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.
Verse 62
प्रतीताहं ते सुरश्रेष्ठ दशवर्षाणि पुत्रक / अवशिष्ठानि भद्रं ते भ्रातरं द्रक्ष्यसे ततः
ಹೇ ಸುರಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುತ್ರಕಾ! ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಳಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ಉಳಿದ ಕಾಲ ಪೂರ್ಣವಾದ ಮೇಲೆ ನೀನು ನಿನ್ನ ಸಹೋದರನನ್ನು ಕಾಣುವೆ.
Verse 63
तमहं त्वत्कृते पुत्र सह धास्ये जयैषिणम् / त्रैलोक्यविजयं पुत्र भोक्ष्यसे सह तेन वै
ಓ ಪುತ್ರನೇ! ನಿನ್ನ ನಿಮಿತ್ತ ನಾನು ಆ ಜಯಾಕಾಂಕ್ಷಿಯನ್ನು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಧರಿಸುವೆನು; ಪುತ್ರನೇ, ನೀನು ಅವನೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವಿಜಯದ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವೆ।
Verse 64
नाहं पुत्राभिजानामि मद्भक्तिगतमानसम् / एवमुक्त्वा दितिः शक्रं मध्यं प्राप्ते दिवाकरे
ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ನೆಲಸಿರುವ ಪುತ್ರನನ್ನು ನಾನು ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ, ಸೂರ್ಯನು ಮಧ್ಯಾಹ್ನಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ದಿತಿಯು ಶಕ್ರನಿಗೆ (ಅದನ್ನು) ತಿಳಿಸಿದಳು।
Verse 65
निद्रयापहृता दवी शिरः कृत्वा तु जानुनि / केशान्कृत्वा तु पादस्थान्सा सुष्वाप च देवता
ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ದೇವಿ, ತಲೆಯನ್ನು ಮೊಣಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು, ಕೂದಲನ್ನು ಪಾದಗಳ ಕಡೆಗೆ ಮಾಡಿ, ಆ ದೇವತಾಸ್ವರూపಿಣಿ ನಿದ್ರಿಸಿದಳು।
Verse 66
अधस्ताद्यत्तु नाभेर्वै सर्वं तदशुचि स्मृतम् / ततस्तामशुचिं ज्ञात्वा सोंतरं तदमन्यत
ನಾಭಿಯ ಕೆಳಗಿರುವ ಎಲ್ಲವೂ ಅಶುಚಿ ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಅಶುಚಿತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅವನು ಒಳಗೆ (ಪ್ರವೇಶಿಸುವ) ಮತ್ತೊಂದು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಯೋಚಿಸಿದನು।
Verse 67
दृष्ट्वा तु कारणं सर्वं तस्य बुद्धिरजायत / गर्भं निहन्तु वै देव्या स हि दोषो ऽत्र दृश्यते
ಎಲ್ಲ ಕಾರಣವನ್ನೂ ನೋಡಿ ಅವನಿಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಹುಟ್ಟಿತು—‘ದೇವಿಯ ಗರ್ಭವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಇದೇ ದೋಷವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.’
Verse 68
ततो विवेश दित्या वै ह्युपस्थेनोदरं वृषा / प्रविश्य चापि तं दृष्ट्वा गभमिन्द्रो महौजसम्
ನಂತರ ಇಂದ್ರನು ದಿತಿಯ ಗರ್ಭವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವನು ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿ ಭ್ರೂಣವನ್ನು ಕಂಡನು.
Verse 69
भीतस्तं सप्तधा गभ बिभेद रिपुमात्मनः / म गर्भो भिद्यमानस्तु वज्रणशतपर्वणा
ಭಯಗೊಂಡ ಇಂದ್ರನು ತನ್ನ ಶತ್ರುವಾದ ಆ ಗರ್ಭವನ್ನು ಏಳು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸೀಳಿದನು. ನೂರು ಗಂಟುಗಳುಳ್ಳ ವಜ್ರಾಯುಧದಿಂದ ಆ ಗರ್ಭವು ಭೇದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
Verse 70
रुरोद सुस्वरं भीमं वेपमानः पुनः पुनः / मारोद मारोद इति गर्भं शक्रो ऽभ्यभाषत
ಆ ಗರ್ಭವು ನಡುಗುತ್ತಾ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಅಳಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಆಗ ಇಂದ್ರನು ಗರ್ಭಕ್ಕೆ 'ಮಾ ರೋದ' (ಅಳಬೇಡ), 'ಮಾ ರೋದ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
Verse 71
तं गर्भं सप्तधा कृत्वा ह्येकैकं सप्तधा पुनः / कुलिशेन बिभेदेन्द्रस्ततो दितिरबुध्यता
ಆ ಗರ್ಭವನ್ನು ಏಳು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಮತ್ತೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗವನ್ನೂ ಏಳು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಇಂದ್ರನು ವಜ್ರಾಯುಧದಿಂದ ಸೀಳಿದನು. ಆಗ ದಿತಿಯು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡಳು.
Verse 72
न हन्तव्यो न हन्तव्य इत्येवं दितिरब्रवीत् / निष्पपात ततो वज्री मातुर्वचनगौरवात्
'ಕೊಲ್ಲಬೇಡ, ಕೊಲ್ಲಬೇಡ' ಎಂದು ದಿತಿಯು ಹೇಳಿದಳು. ಆಗ ತಾಯಿಯ ಮಾತಿಗೆ ಗೌರವ ಕೊಟ್ಟು ವಜ್ರಧಾರಿ (ಇಂದ್ರ) ಹೊರಬಂದನು.
Verse 73
प्राञ्जलिर्वज्रसहितो दितिं शक्रो ऽभ्यभाषत / अशुचिर्देवि सुप्तासि पादयोर्गतमूर्द्धजा
ವಜ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕೈಮುಗಿದು ಶಕ್ರನು ದಿತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು— “ದೇವಿ, ನೀನು ಅಶುಚಿ; ನೀನು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವೆ, ನಿನ್ನ ಕೂದಲು ಪಾದಗಳ ಕಡೆಗೆ ಬಿದ್ದಿದೆ.”
Verse 74
तदं तरमनुप्राप्य गर्भं हेतारमाहवे / भिन्नवानहमेतं ते बहुधा क्षन्तुमर्हसि
ಆ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಪಡೆದು ನಾನು ಯುದ್ಧಹೇತುವಾದ ನಿನ್ನ ಗರ್ಭವನ್ನು ಸೇರಿ ಅದನ್ನು ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಚೀರಿ ಬಿಟ್ಟೆನು; ನೀನು ನನಗೆ ಕ್ಷಮೆ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 75
तस्मिंस्तु विफले गर्भे दितिः परमदुःखिता / सहस्राक्षं दुराधर्षं वाक्यं सानुनयाब्रवीत्
ಆ ಗರ್ಭವು ವಿಫಲವಾದಾಗ ದಿತಿ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತಳಾದಳು; ಆಗ ಅವಳು ದುರಾಧರ್ಷ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷನಿಗೆ ವಿನಯದಿಂದ ಮಾತು ಹೇಳಿದಳು.
Verse 76
ममापराधाद्गर्भो ऽयं यदि ते विफलीकृतः / नापराधो ऽस्ति देवेश तव पुत्र महाबल
ನನ್ನ ಅಪರಾಧದಿಂದ ನಿನ್ನ ಈ ಗರ್ಭವು ವಿಫಲವಾದರೆ, ಹೇ ದೇವೇಶ, ಮಹಾಬಲ ಪುತ್ರನೇ, ನಿನಗೆ ಯಾವ ದೋಷವೂ ಇಲ್ಲ.
Verse 77
शत्रोर्वधे न दोषो ऽस्ति भेतव्यं न च ते विभो / प्रियं तु कृतमिच्छामि श्रेयो गर्भस्य मे कुतः
ಶತ್ರುವಧದಲ್ಲಿ ದೋಷವಿಲ್ಲ, ಹೇ ವಿಭೋ, ನಿನಗೆ ಭಯವೂ ಬೇಡ; ಆದರೂ ನೀನು ಮಾಡಿದುದು ನನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿರಲಿ ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ— ನನ್ನ ಗರ್ಭದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಈಗ ಎಲ್ಲಿದೆ?
Verse 78
भवन्तु मम पुत्राणां सप्त स्थानानि वै दिवि / वातस्कन्धानिमान्सप्त चरन्तु मम पुत्रकाः
ನನ್ನ ಪುತ್ರರಿಗೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಏಳು ಸ್ಥಾನಗಳು ಇರಲಿ. ಈ ಏಳು ವಾಯು-ಸ್ಕಂಧಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪುತ್ರರು ಸಂಚರಿಸಲಿ.
Verse 79
मरुतस्ते तु विख्याता गतास्ते सप्तसप्तकाः / पृथिव्यां प्रथमस्कन्धो द्वितीयश्चापि भास्करे
ಅವರು ‘ಮರುತ್’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು; ಅವರು ಏಳು-ಏಳು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ತೆರಳಿದರು. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಕಂಧ, ಎರಡನೆಯದು ಭಾಸ್ಕರನಲ್ಲಿ (ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ).
Verse 80
सोमे तृतीयो विज्ञेयश्चतुर्थो ज्योतिषां गणे / ग्रहेषु पञ्चमस्चैव षष्ठः सप्तर्षिमण्डले
ಮೂರನೆಯದು ಸೋಮನಲ್ಲಿ (ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿ) ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳ ಗಣದಲ್ಲಿ. ಐದನೆಯದು ಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ, ಆರನೆಯದು ಸಪ್ತರ್ಷಿ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಇದೆ.
Verse 81
ध्रुवे तु सप्तमश्चैव वातस्कन्धाश्चसप्त ये / तानेते विचरन्त्वद्य कालेकाले ममात्मजाः
ಏಳನೆಯದು ಧ್ರುವನಲ್ಲಿ ಇದೆ; ಈ ಏಳು ವಾಯು-ಸ್ಕಂಧಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪುತ್ರರು ಇಂದಿನಿಂದ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಚರಿಸಲಿ.
Verse 82
वातस्कन्धाधिपा भूत्वा चरन्तु मम पुत्रकाः / पृथिव्यां प्रथमस्कन्ध आ मेघेब्यो य आवहः
ವಾಯು-ಸ್ಕಂಧಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗಿ ನನ್ನ ಪುತ್ರರು ಸಂಚರಿಸಲಿ. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಕಂಧವಿದೆ; ಅದು ಮೇಘಗಳಿಂದ (ಜಲಾದಿ) ತಂದುಕೊಡುವುದು.
Verse 83
चरन्तु मम पुत्रास्ते सप्त ये प्रथमे गणे / द्वितीयश्चापि मेघेभ्य आसूर्यात्प्रवहस्ततः
ಪ್ರಥಮ ಗಣದಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನ ಆ ಏಳು ಪುತ್ರರು ಸಂಚರಿಸಲಿ; ಮೇಘಗಳಿಂದ ಸೂರ್ಯನ ಕೆಳವರೆಗಿನ ದ್ವಿತೀಯ ಗಣವು ‘ಪ್ರವಹ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
Verse 84
वातस्कन्धो हि विज्ञेयो द्वितीयश्चरतां गणः / सूर्यादूर्ध्वमधः सोमादुद्वहो ऽथ स वै स्मृतः
ದ್ವಿತೀಯ ಸಂಚರಿಸುವ ಗಣವು ‘ವಾತಸ್ಕಂಧ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅದು ಸೂರ್ಯನ ಮೇಲೂ ಸೋಮನ ಕೆಳಗೂ ಇರುವುದರಿಂದ ‘ಉದ್ವಹ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
Verse 85
वातस्कन्धस्तृतीयश्च पुत्राणां चरता गणः / सोमादूर्द्ध्वमधर्क्षेभ्यश्चतुर्थ संवहस्तु सः
ಪುತ್ರರ ಮೂರನೇ ಸಂಚರಿಸುವ ಗಣವೂ ‘ವಾತಸ್ಕಂಧ’; ಅದು ಸೋಮನ ಮೇಲೂ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಕೆಳಗೂ ಇರುವುದರಿಂದ ನಾಲ್ಕನೆಯದು ‘ಸಂವಹ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
Verse 86
चतुर्थो मम पुत्राणां गणस्तु चरतां विभो / ऋक्षेभ्यश्च तथैवोर्द्ध्वमा ग्रहाद्विवहस्तु यः
ಹೇ ವಿಭೋ, ನನ್ನ ಪುತ್ರರ ನಾಲ್ಕನೇ ಸಂಚರಿಸುವ ಗಣವು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಮೇಲೂ ಗ್ರಹಗಳವರೆಗೆ (ಅವುಗಳ ಕೆಳಭಾಗದವರೆಗೆ) ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವದು; ಅದೇ ‘ವಿವಹ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
Verse 87
वातस्कन्धः पञ्चमस्तु पुत्राणां चरतां गणः / ग्रहेभ्य ऊर्द्ध्वमार्षिभ्यः षष्ठो ह्यनुवहश्च यः
ಪುತ್ರರ ಐದನೇ ಸಂಚರಿಸುವ ಗಣವು ‘ವಾತಸ್ಕಂಧ’; ಗ್ರಹಗಳ ಮೇಲೂ ಋಷಿಗಳ (ಸಪ್ತರ್ಷಿ ಮಂಡಲ) ವರೆಗೆ ಇರುವ ಆರನೆಯದು ‘ಅನುವಹ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
Verse 88
वातस्कन्धस्तत्र मम पुराणां चरता गणः / ऋषिभ्य ऊर्द्ध्वमाध्रौवं सप्तमो यः प्रकीर्त्तितः
ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪುರಾಣಗಳ ಸಂಚಾರವನ್ನು ನಡೆಸುವ ‘ವಾತಸ್ಕಂಧ’ ಎಂಬ ಗಣವಿದೆ; ಋಷಿಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲಾಗಿ ಧ್ರುವಲೋಕವರೆಗೆ ಹೋಗುವ ಏಳನೆಯವನೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 89
वातस्कन्धः परिवहस्तत्र तिष्ठन्तु मे सुताः / एतान्सर्वाश्चरन्त्वन्ते कालेकाले ममात्मजाः
ವಾತಸ್ಕಂಧ ಅಲ್ಲಿ ಹರಿದುಕೊಂಡಿರಲಿ; ನನ್ನ ಪುತ್ರರು ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರಲಿ. ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಆತ್ಮಜರು ಇವೆಲ್ಲದಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಚರಿಸಲಿ.
Verse 90
त्वत्कृतेन च नाम्ना वै भवतु मरुतस्त्विमे / ततस्तेषां तु नामानि मत्पुत्राणां शतक्रतो
ನೀನು ನೀಡಿದ ನಾಮದಿಂದಲೇ ಇವರು ‘ಮರುತರು’ ಆಗಲಿ; ನಂತರ, ಓ ಶತಕ್ರತು, ನನ್ನ ಪುತ್ರರ ನಾಮಗಳನ್ನು (ಕೇಳು).
Verse 91
तद्विधैः कर्मभिश्चैव समवेहि पृथक्पृथक् / शक्रज्योतिस्तथा सत्यः सत्यज्योतिस्तथापरः
ಅದೇ ವಿಧದ ಕರ್ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತಿಳಿ: ಶಕ್ರಜ್ಯೋತಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಸತ್ಯ, ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸತ್ಯಜ್ಯೋತಿ.
Verse 92
चित्रज्योतिश्च ज्योतिष्मान् सुतपश्चैत्य एव च / प्रथमो ऽयं गणः प्रोक्तो द्वितीयं तु निबोधत
ಚಿತ್ರಜ್ಯೋತಿ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮಾನ್, ಸುತಪ, ಮತ್ತು ಚೈತ್ಯ—ಇದು ಮೊದಲ ಗಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಈಗ ಎರಡನೆಯದನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿರಿ.
Verse 93
ऋतजित्सत्यजिश्चैव सुषेणः सेनजित्तथा / सुतमित्रो ह्यमित्रश्च सुरमित्रस्तथापरः
ಋತಜಿತ್, ಸತ್ಯಜಿತ್, ಸುಷೇಣ, ಸೇನಜಿತ್; ಹಾಗೆಯೇ ಸುತಮಿತ್ರ, ಅಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸುರಮಿತ್ರ—ಇವರೂ (ಗಣರು).
Verse 94
गण एष द्वितीयस्तु तृतीयं च निबोधत / धातुश्च धनदश्चैव ह्युग्रो भीमस्तथैव च
ಇದು ಎರಡನೇ ಗಣ; ಈಗ ಮೂರನೆಯದನ್ನೂ ತಿಳಿಯಿರಿ—ಧಾತು, ಧನದ, ಉಗ್ರ ಮತ್ತು ಭೀಮ.
Verse 95
वरुणश्च तृतीयं च मया प्रोक्तं निबोधत / अभियुक्ताक्षिकश्चैव साह्वायश्च गणः स्मृतः
ಮೂರನೇ (ಗಣ) ವರುಣ—ನಾನು ಹೇಳಿದಂತೆ ತಿಳಿಯಿರಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಭಿಯುಕ್ತಾಕ್ಷಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹ್ವಾಯ—ಗಣರೆಂದು ಸ್ಮೃತರು.
Verse 96
ईदृक् चैव तथान्यादृक् समरिद्द्रुमवृचक्षकाः / मितश्च समितश्चैव पञ्चमश्च तथा गणः
ಈದೃಕ್ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾದೃಕ್, ಸಮರಿದ್ದ್ರುಮವೃಚಕ್ಷಕರು; ಹಾಗೆಯೇ ಮಿತ ಮತ್ತು ಸಮಿತ—ಇಂತೆ ಐದನೇ ಗಣ.
Verse 97
ईदृक् च पुरुषश्चैव नान्यादृक् समचेतनः / संमितः समवृत्तिश्च प्रतिहर्ता च षड् गणाः
ಈದೃಕ್ ಮತ್ತು ಪುರುಷ, ಹಾಗೆಯೇ ಅನ್ಯಾದೃಕ್ ಮತ್ತು ಸಮಚೇತನ; ಸಂಮಿತ, ಸಮವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಹರ್ತಾ—ಇವು ಆರು ಗಣಗಳು.
Verse 98
यज्ञैश्चित्वास्तुवन्सर्वे तथान्ये मानुषा विशः / दैत्यदेवाः समाख्याताः सप्तैते सप्तसप्तकाः
ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸ್ತುತಿಸಿದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ಮಾನವ ಸಮುದಾಯಗಳೂ. ಇವರು ‘ದೈತ್ಯದೇವರು’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತರು; ಏಳು-ಏಳಾಗಿ ಇರುವ ಏಳು ಗುಂಪುಗಳು.
Verse 99
एते ह्येकोनपञ्चाशन्मरुतो नामतः स्मृताः / प्रसंख्यातास्तदा ताभ्यां दित्या शक्रेण चैव वै
ಇವರು ಹೆಸರಿನಂತೆ ನಲವತ್ತೊಂಬತ್ತು ಮರುತರು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆಗ ದಿತಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಸೇರಿ ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಎಣಿಸಿದರು.
Verse 100
कृत्वा चैतानि नामानि दितिरिन्द्रमुवाच ह / वातस्कन्धांश्चरन्त्वेते भ्रतरो मम पुत्रकाः
ಈ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ ದಿತಿ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—ನನ್ನ ಪುತ್ರರು, ಪರಸ್ಪರ ಸಹೋದರರು, ವಾಯುಸ್ಕಂಧಗಳಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಲಿ.
Verse 101
विचरन्तु च भद्रं ते देवैः सह ममात्मजाः / तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा महस्राक्षः पुरन्दरः
ನನ್ನ ಪುತ್ರರು ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಕ್ಷೇಮವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಲಿ. ಅವಳ ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ ಪುರಂದರ (ಇಂದ್ರ) …
Verse 102
उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा मातर्भवतु तत्तथा / सर्व मेतद्यथोक्तं ते भविष्यति न संशयः
ಕೈಮುಗಿದು ಅವನು ಹೇಳಿದನು—ತಾಯೇ, ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ. ನೀನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಎಲ್ಲವೂ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 103
एवंभूता महात्मानः कुमारा लोकसंमताः / देवैः सह भविष्यन्ति यज्ञभाजस्तवात्म जाः
ಇಂತಹ ಮಹಾತ್ಮರಾದ, ಲೋಕಸಮ್ಮತರಾದ ಕುಮಾರರು ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಇರುವವರು; ನಿನ್ನ ಆತ್ಮಜರಾಗಿ ಯಜ್ಞಭಾಗಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾಗುವರು.
Verse 104
तस्मात्ते मरुतो देवाः सर्वे चेन्द्रानुजा वराः / विज्ञेयाश्चामराः सर्वे दितिपुत्रास्तरस्विनः
ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಮರುತ್ ದೇವರುಗಳೆಲ್ಲ ಇಂದ್ರನ ಅನುಜರಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವರುಗಳು; ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಅಮರರು, ದಿತಿಯ ಪುತ್ರರು, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
Verse 105
एवं तौ निश्चयं कृत्वा मातापुत्रौ तपोवने / जग्मतुस्त्रिदिवं त्दृष्टौ शक्रमाभूद्गतज्वरः
ಹೀಗೆ ತಪೋವನದಲ್ಲಿ ತಾಯಿ-ಮಗರು ನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತ್ರಿದಿವಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು; ಅವರನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಶಕ್ರನಿಗೆ (ಇಂದ್ರನಿಗೆ) ಜ್ವರ ಶಮನವಾಯಿತು.
Verse 106
मरुतां च शुभं जन्म शृणुयाद्यः पठेच्च वा / वादे विजयमाप्नोति लब्धात्मा च भवत्युत
ಮರುತರ ಶುಭ ಜನ್ಮವನ್ನು ಯಾರು ಕೇಳುವರೋ ಅಥವಾ ಓದುವರೋ, ಅವರು ವಾದದಲ್ಲಿ ಜಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವರು; ಜೊತೆಗೆ ಆತ್ಮಸಿದ್ಧಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದುವರು.
The Kaśyapa–Diti line within the broader progenitor network: Hiraṇyakaśipu and Hiraṇyākṣa are presented as key daitya nodes, alongside Siṃhikā (linked to Rāhu through maternity) and the marital connection to Vipracitti.
A tapas → Brahmā-prasāda → vara (boon) sequence: prolonged, severe austerity is narrated as the legitimating cause for exceptional boons, which then enable the daitya’s supremacy over devas and beings.
It anchors genealogy to a ritual-historical coordinate: the births and naming-etiologies are situated during Kaśyapa’s Aśvamedha at Puṣkara, turning the yajña into a contextual tag that organizes persons, events, and authority.