Adhyaya 45
Anushanga PadaAdhyaya 4517 Verses

Adhyaya 45

Jamadagni-Āśrama-Ākramaṇa (Attack on Jamadagni’s Hermitage) / जमदग्न्याश्रमाक्रमणम्

ವಸಿಷ್ಠರು ವಿವರಿಸುವಂತೆ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಸೈನ್ಯವೊಂದು ಬೇಟೆಗಾಗಿ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ನರ್ಮದಾ ತೀರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಿತು. ಜಮದಗ್ನಿಯ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಕಂಡು, ಅಲ್ಲಿ ಪರಶುರಾಮರು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿದು, ಹಳೆಯ ಹಗೆತನವನ್ನು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಮುನಿಗಳಿಲ್ಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಜಮದಗ್ನಿಯನ್ನು ಕೊಂದು, ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದರು. ರೇಣುಕಾ ಶೋಕದಿಂದ ಮರಣಹೊಂದಿದರು ಮತ್ತು ಪುತ್ರರು ಪೋಷಕರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು.

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरोपाख्याने भार्गवचरिते चतुश्चत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः // ४४// वसिष्ठ उवाच ततः कदाचिद्विपिने चतुरङ्गबलान्वितः / मृगयामगमच्छूरः शूरसेनादिभिः सह

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ವಾಯುಪ್ರೋಕ್ತ ಮಧ್ಯಮಭಾಗದ ತೃತೀಯ ಉಪೋದ್ದಾತಪಾದದಲ್ಲಿ ಸಗರೋಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿನ ಭಾರ್ಗವಚರಿತದ ನಲವತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ವಸಿಷ್ಠರು ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ ಒಮ್ಮೆ ಆ ಶೂರನು ಚತುರಂಗ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಶೂರಸೇನಾದಿಗಳ ಸಹಿತ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಮೃಗಯೆಗೆ ಹೋದನು.

Verse 2

ते प्रविश्य महारण्यं हत्वा बहुविधान्मृगान् / जग्मुस्तृषार्त्ता मध्याह्ने सरितं नर्मदामनु

ಅವರು ಮಹಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಹಲವು ವಿಧದ ಮೃಗಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿ, ದಾಹದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟು ಮಧ್ಯಾಹ್ನಕ್ಕೆ ನರ್ಮದಾ ನದಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು.

Verse 3

तत्र स्नात्वा च पीत्वा च वारि नद्या गतश्रमाः / गच्छन्तो ददृशुर्मार्गो जमदग्नेरथाश्रमम्

ಅಲ್ಲಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ನೀರು ಕುಡಿದು ಅವರ ಶ್ರಮ ನಿವಾರಣೆಯಾಯಿತು. ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಾ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಜಮದಗ್ನಿಯ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಕಂಡರು.

Verse 4

द्दष्ट्वाश्रमपदं रम्यं मुनीनागच्छतः पथि / कस्येदमिति पप्रच्छुर्भाविकर्मप्रचोदिताः

ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಮುನಿಗಳು ರಮ್ಯವಾದ ಆಶ್ರಮಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೋಡಿ, ಭವಿತವ್ಯಕರ್ಮದ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ‘ಇದು ಯಾರದು?’ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು.

Verse 5

ते प्रोचुरतिशान्तात्मा जमदग्नेर्महातपाः / वसत्यस्मिन्सुतो यस्य रामः शस्त्रभृतां वरः

ಅವರು ಹೇಳಿದರು—ಇದು ಮಹಾತಪಸ್ವಿ, ಅತಿಶಾಂತಾತ್ಮ ಜಮದಗ್ನಿಯ ಆಶ್ರಮ; ಇಲ್ಲಿ ಅವನ ಪುತ್ರ ರಾಮನು, ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 6

तछ्रुत्वा भीरभूत्तेषां रामनामानुकीर्त्तनात् / क्रोधं प्रसङ्यानृशंस्यं पूर्ववैरमनुस्मरन्

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಮನಾಮದ ಉಚ್ಚಾರಣ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಅವರು ಭೀತರಾದರು; ಹಿಂದಿನ ವೈರವನ್ನೆ ನೆನೆದು ಕ್ರೂರ ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರು.

Verse 7

अथ ते प्रोचुरन्योन्यं पितृहन्तुर्वधात्पितुः / वैर निर्यातनं किं तु करिष्यामो दिशाधुना

ನಂತರ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಹೇಳಿದರು—ತಂದೆಯ ವಧಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಪಿತೃಹಂತನ ಮೇಲೆ ವೈರವನ್ನು ತೀರಿಸಲೇಬೇಕು; ಆದರೆ ಈಗ ನಾವು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?

Verse 8

इत्यक्त्वा खड्गहस्तास्ते संप्रविश्य तदाश्रमम् / प्रजाघ्निरे प्रयातेषु मुनिवीरेषु सर्वतः

ಹೀಗೆಂದು ಖಡ್ಗಗಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಅವರು ಆ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿದರು; ಮುನಿವೀರರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ತೆರಳಿದ್ದಾಗ ಅವರು (ಅಲ್ಲಿದ್ದವರನ್ನು) ಸಂಹರಿಸಿದರು.

Verse 9

तं हत्वास्य शिरो हृत्वा निषादा इव निर्दयाः / प्रययुस्ते दुरात्मानः सबलाः स्वपुरीं प्रति

ಅವನನ್ನು ಕೊಂದು, ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಆ ದುರಾತ್ಮರು ಬೇடರಂತೆ ನಿರ್ದಯರಾಗಿ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ನಗರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು.

Verse 10

पुत्रास्तस्य महात्मानौ दृष्ट्वा स्वपितरं हतम् / परिवार्य महाराज रुरुदुः शोककर्शिताः

ಎಲೈ ಮಹಾರಾಜನೇ! ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಹತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಆ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಪುತ್ರರು ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು, ಶೋಕದಿಂದ ನರಲುತ್ತಾ ಅತ್ತರು.

Verse 11

भर्त्तारं निहतं भूमौ पतितं वीक्ष्य रेणुका / पपात मूर्च्छिता सद्यो लतेवाशनिताडिता

ತನ್ನ ಪತಿ ಹತನಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ರೇಣುಕೆ ಸಿಡಿಲು ಬಡಿದ ಬಳ್ಳಿಯಂತೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಮೂರ್ಛೆ ಹೋಗಿ ಬಿದ್ದಳು.

Verse 12

सा स्वचेतसि संमूच्छ्य शोकपावकदीपिताः / दूरप्रनष्टसंज्ञेव सद्यः प्राणैर्व्ययुज्यत

ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆಗೊಂಡು, ಶೋಕದ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಾ, ಪ್ರಜ್ಞೆ ದೂರ ಸರಿದಂತೆ ಅವಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಳು.

Verse 13

अनालपन्त्यां तस्यां तु संज्ञां याता हि ते पुनः / न्यपतन्मूर्च्छिता भूमौ निमग्नाः शोकसागरे

ಅವಳು ಮಾತನಾಡದಿರುವಾಗ, ಅವರು ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದರು, ಆದರೆ ಶೋಕಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಮತ್ತೆ ಮೂರ್ಛೆ ಹೋಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದರು.

Verse 14

ततस्तपोधना ये ऽन्ये तत्त पोवनवासिनः / समेत्याश्वासयामासुस्तुल्यदुःखाः सुतान्मुने

ಆಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಿ ತಪೋಧನರಾದ ಇತರ ಮುನಿಗಳು, ಪಾವನ ವನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು, ಸೇರಿ ಬಂದು ಸಮಾನ ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಪುತ್ರರನ್ನು, ಓ ಮುನೇ, ಸಾಂತ್ವನಪಡಿಸಿದರು।

Verse 15

सांत्व्यमाना मुनिगणैर्जामदग्न्या यथाविधि / आधक्षुर्वचसा तेषामग्नौ पित्रोः कलेवरे

ಮುನಿಗಣರು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡಿದ ಮೇಲೆ, ಜಾಮದಗ್ನ್ಯ ವಂಶದವರು ಅವರ ವಚನದಂತೆ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ದೇಹಗಳನ್ನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ದಹಿಸಿದರು।

Verse 16

चक्रुरेव तदूर्द्ध्वं वै यत्कर्त्तव्यमनन्तरम् / पित्रोर्मरणदुःखेन पीड्यमाना दिवानिशम्

ಆಮೇಲೆ ಅವರು ತಕ್ಷಣ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದರು; ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಮರಣದುಃಖದಿಂದ ಅವರು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 17

ततः काले गते रामः समानां द्वादशावधौ / निवृत्तस्तपसः सख्या सहागादाश्रमं पितुः

ನಂತರ ಕಾಲ ಕಳೆದಾಗ, ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿ ಪೂರ್ಣವಾದ ಮೇಲೆ, ರಾಮನು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾಗಿ ಸ್ನೇಹಿತನೊಂದಿಗೆ ತಂದೆಯ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು।

Frequently Asked Questions

The Bhārgava/Jāmadagnya cycle: the killing of Jamadagni and the collapse of Reṇukā function as the catalytic event that propels Paraśurāma’s subsequent lineage-defining actions.

The episode is placed in a mahāraṇya (great forest) and explicitly along the Narmadā River, with the route (mārga) leading to Jamadagni’s āśrama serving as the narrative locator.

No. The sampled verses are firmly within a Bhārgava/Paraśurāma-linked genealogical narrative and āśrama-violation motif, not the Lalitopākhyāna’s Śākta-vidyā or yantra discourse.