Adhyaya 3

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे प्रजापतिवंशानुकीर्त्तनं नाम द्वितीयो ऽध्यायः ऋषय ऊचु / देवानां दानवानां च दैत्यानां चैव सर्वशः / उत्पत्तिं विस्तरेणैव ग्रूहि वैवस्वतेंऽतरे

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಹಾಪುರಾಣದ ವಾಯುಪ್ರೋಕ್ತ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ತೃತೀಯ ಉಪೋದ್ಧಾತಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರಜಾಪತಿವಂಶಾನುಕೀರ್ತನ’ ಎಂಬ ಎರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ. ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು— ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ದೇವರು, ದಾನವರು, ದೈತ್ಯರು ಇವರ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು।

Verse 2

सूत उवाच धर्म्मस्यैव प्रवक्ष्यामि निसर्गन्तं निबोधत / अरुन्धतीवसुर्जामालंबा भानुर्मरुत्वती

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು— ಧರ್ಮನ ವಂಶವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಕೇಳಿರಿ. ಅರುಂಧತಿ, ವಸು, ಜಾಮಾ, ಆಲಂಬಾ, ಭಾನು, ಮರುತ್ವತಿ।

Verse 3

संकल्पा च मुहूर्त्ता च साध्या विश्वा तथैव च / धर्मस्य पत्न्यो दश ता दक्षः प्राचेतसो ददौ

ಸಂಕಲ್ಪಾ, ಮುಹೂರ್ತಾ, ಸಾಧ್ಯಾ, ವಿಶ್ವಾ ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ— ಧರ್ಮನಿಗೆ ಹತ್ತು ಪತ್ನಿಯರು; ಅವರನ್ನು ಪ್ರಾಚೇತಸ ದಕ್ಷನು ನೀಡಿದನು।

Verse 4

साध्यापुत्रास्तु धर्मस्य साध्या द्वादशजज्ञिरे / देवेभ्यस्तान्परान्देवान्दैवज्ञाः परिचक्षते

ಧರ್ಮನ ಸಾಧ್ಯಾ ಪತ್ನಿಯಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ಸಾಧ್ಯ ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು; ದೈವಜ್ಞರು ಅವರನ್ನು ದೇವರಿಗಿಂತಲೂ ಪರಮ ದೇವರೆಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 5

ब्राह्मणा वै मुखात्सृष्टा जया देवाः प्रजेप्सया / सर्वे मन्त्रशरीरस्ते समृता मन्वन्तरेष्विह

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮುಖದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು; ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಬಯಸಿದ ಕಾರಣ ‘ಜಯ’ ಎಂಬ ದೇವರುಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದರು. ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಮಂತ್ರಶರೀರರು; ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 6

दर्शश्च पौर्णमासश्च बृहद्यच्च रथन्तरम् / वित्तिश्चैव विवित्तिश्च आकूतिः कूतिरेव च

ದರ್ಶ ಮತ್ತು ಪೌರ್ಣಮಾಸ, ಹಾಗೆಯೇ ಬೃಹತ್ ಹಾಗೂ ರಥಂತರ; ಮತ್ತು ವಿಟ್ಟಿ, ವಿವಿಟ್ಟಿ, ಆಕೂತಿ, ಕೂತಿ—ಇವುಗಳೂ (ಯಜ್ಞನಾಮಗಳಾಗಿ) ಕೀರ್ತಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 7

विज्ञाता चैव विज्ञातो मनो यज्ञस्तथैव च / नामान्येतानि तेषां वै यज्ञानां प्रथितानि च

ವಿಜ್ಞಾತಾ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾತ, ಹಾಗೆಯೇ ಮನೋಯಜ್ಞವೂ; ಇವುಗಳೇ ಅವರ ಯಜ್ಞಗಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಮಗಳು.

Verse 8

ब्रह्मशापेन तेजाताः पुनः स्वायंभुवे जिताः / स्वारोचिषे वै तुषिताः सत्यश्चैवोत्तमे पुनः

ಬ್ರಹ್ಮಶಾಪದಿಂದ ಅವರು ತೇಜಸ್ಸು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು; ನಂತರ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ‘ತುಷಿತ’ ಎಂದೂ, ಉತ್ತಮ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ‘ಸತ್ಯ’ ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು.

Verse 9

तामसे हरयो नाम वैकुण्ठा रेवतान्तरे / ते साध्याश्चाक्षुषे नाम्ना छन्दजा जज्ञिरे सुराः

ತಾಮಸ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ‘ಹರಯಃ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ, ರೇವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ‘ವೈಕುಂಠ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ‘ಸಾಧ್ಯ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ, ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ದೇವತೆಗಳಾಗಿ ಪ್ರಕಟರಾದರು.

Verse 10

धर्मपुत्रा महाभागाः साध्या ये द्वादशामराः / पूर्वं समनुसूयन्ते चाक्षुषस्यान्तरे मनोः

ಧರ್ಮನ ಪುತ್ರರು, ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳಾದ ಆ ಹನ್ನೆರಡು ಸಾಧ್ಯ ದೇವರುಗಳು—ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನುನ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೇ ಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 11

स्वारोचिषेंऽतरे ऽतीता देवा ये वै महौजसः / तुषिता नाम ते ऽन्योन्यमूचुर्वै चाक्षुषेंऽतरे

ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ದೇವರುಗಳು, ‘ತುಷಿತ’ ಎಂಬವರು ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 12

किञ्चिच्छिष्टे तदा तस्मिन्देवा वै तुषिताब्रुवन् / एतामेव महाभागां वयं साध्यां प्रविश्य वै

ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಶೇಷವಿದ್ದಾಗ ತುಷಿತ ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—‘ಮಹಾಭಾಗೆಯೇ, ನಾವು ಸಾಧ್ಯರೂಪವಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವೆವು.’

Verse 13

मन्वन्तरे भविष्यामस्तन्नः श्रेयो भविष्यति / एवमुक्त्वा तु ते सर्वे चाक्षुषस्यान्तरे मनोः

‘ನಾವು ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರकटವಾಗುವೆವು; ಅದೇ ನಮಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಾಗುವುದು.’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದರು.

Verse 14

तस्यां द्वादश संभूता धर्मात्स्वायंभुवात्पुनः / नरनारायणो तत्र जज्ञाते पुनरेव हि

ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಧರ್ಮನಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ ಜನಿಸಿದರು; ಅಲ್ಲಿಯೇ ನರ-ನಾರಾಯಣರು ಮತ್ತೆ ಜನ್ಮ ಪಡೆದರು.

Verse 15

विपश्चिदिन्द्रो यश्चाभूत्तथा सत्यो हरिश्च तौ / स्वारोचिषेंऽतरे पूर्वमास्तां तौ तुषितासुतौ

ವಿಪಶ್ಚಿತ್ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರ, ಹಾಗೆಯೇ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಹರಿ—ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಹಿಂದೆ ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ತುಷಿತರ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 16

तुषितानां तु साध्यात्वे नामान्येतानि चक्षते / मनो ऽनुमन्ता प्राणश्च नरो ऽपानश्च वीर्यवान्

ತುಷಿತರ ಸಾಧ್ಯತ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ನಾಮಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ— ಮನಸ್ಸು, ಅನುಮಂತಾ, ಪ್ರಾಣ, ನರ ಮತ್ತು ವೀರ್ಯವಂತ ಅಪಾನ।

Verse 17

वितिर्नयो हयश्चैव हंसो नारायणस्तथा / विभुश्चापि प्रभुश्चापि साध्या द्वादश जज्ञिरे

ವಿತಿ, ನಯ, ಹಯ, ಹಂಸ, ನಾರಾಯಣ, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಭು ಮತ್ತು ಪ್ರಭು— ಹೀಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಸಾಧ್ಯರು ಜನಿಸಿದರು।

Verse 18

स्वायंभुवैंऽतरे पूर्वं ततः स्वारो चिषे पुनः / नामान्यासन्पुनस्तानि तुषितानां निबोधत

ಮೊದಲು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ, ನಂತರ ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿಯೂ— ತುಷಿತರ ಅದೇ ನಾಮಗಳು ಮತ್ತೆ ಇದ್ದವು; ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿರಿ।

Verse 19

प्राणापानावुदानश्च समानो व्यान एव च / चक्षुः श्रोत्रं रसो घ्राणं स्पर्शो बुद्धिर्मनस्तथा

ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ಉದಾನ, ಸಮಾನ, ವ್ಯಾನ; ಹಾಗೆಯೇ ಚಕ್ಷು, ಶ್ರೋತ್ರ, ರಸ, ಘ್ರಾಣ, ಸ್ಪರ್ಶ, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು।

Verse 20

नामान्येतानि वै पूर्वं तुषितानां स्मृतानि च / वसोस्तु वसवः पुत्राः साध्यानामनुजाः स्मृताः

ಈ ನಾಮಗಳು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ತುಷಿತರವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ವಸುವಿನ ಪುತ್ರರಾದ ವಸುಗಳು ಸಾಧ್ಯರ ಅನೂಜರೆಂದು ಸ್ಮೃತರಾಗಿದ್ದಾರೆ।

Verse 21

धरो ध्रुवश्च सोमश्च आयुश्चैवानलो ऽनिलः / प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवो ऽष्टौ प्रकीर्तिताः

ಧರ, ಧ್ರುವ, ಸೋಮ, ಆಯು, ಅನಲ, ಅನಿಲ, ಪ್ರತ್ಯೂಷ, ಪ್ರಭಾಸ—ಇವರೇ ಎಂಟು ವಸುಗಳು ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

Verse 22

धरस्य पुत्रो द्रविणो हुतहव्यो रजस् तथा / ध्रुवपुत्रो ऽभवत्तात कालो लोकाप्रकालनः

ಧರನ ಪುತ್ರರು ದ್ರವಿಣ, ಹುತಹವ್ಯ, ರಜಸ್; ಧ್ರುವನ ಪುತ್ರನು, ಓ ತಾತ, ಲೋಕಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿಸುವ ಕಾಲನೆಂದು ಜನ್ಮಿಸಿದನು.

Verse 23

सोमस्य भगवान्वर्चा बुधश्च ग्रहबौधनः / धरोर्मी कलिलश्चैव पञ्च चन्द्रमसः सुताः

ಸೋಮನ ಪುತ್ರರು ಭಗವಾನ್ವರ್ಚಾ, ಗ್ರಹಜ್ಞಾನ ಬೋಧಿಸುವ ಬುಧ, ಹಾಗೆಯೇ ಧರೋರ್ಮಿ ಮತ್ತು ಕಲಿಲ—ಇವರು ಚಂದ್ರನ ಐದು ಪುತ್ರರು.

Verse 24

आयस्य पुत्रो वैतण्ड्यः शमः शान्तस्तथैव च / स्कन्दः सनत्कुमारश्च जज्ञे पादेन तेजसः

ಆಯುವಿನ ಪುತ್ರರು ವೈತಂಡ್ಯ, ಶಮ, ಶಾಂತ; ಹಾಗೆಯೇ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದ ಸ್ಕಂದ ಮತ್ತು ಸನತ್ಕುಮಾರ ಜನಿಸಿದರು.

Verse 25

अग्नेः पुत्रं कुमारं तु स्वाहा जज्ञे श्रिया षृतम् / तस्य शाखो विशाखश्च नैगमेयश्च प्रष्टजाः

ಅಗ್ನಿಯ ಪುತ್ರ ಕುಮಾರನನ್ನು ಸ್ವಾಹಾ ಶ್ರೀಯಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾಗಿ ಜನ್ಮಕೊಟ್ಟಳು; ಅವನ ಪುತ್ರರು ಶಾಕ, ವಿಶಾಖ ಮತ್ತು ನೈಗಮೇಯ (ಪ್ರಷ್ಟಜ) ಆಗಿದರು.

Verse 26

अनिलस्य शिवा भार्या तस्याः पुत्रो मनोजवः / अविज्ञान गतिश्चैव द्वौ पुत्रावनिलस्य च

ಅನಿಲನ ಪತ್ನಿ ಶಿವಾ; ಅವಳ ಪುತ್ರ ಮನೋಜವ. ಅನಿಲನಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು—ಅವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಗತಿ.

Verse 27

प्रत्यूषस्य विदुः पुत्रमृषिं नाम्नाथ देवलम् / द्वौ पुत्रौ देवलस्यापि क्षमावन्तौ मनीषिणौ

ಪ್ರತ್ಯೂಷನ ಪುತ್ರನು ದೇವಲನೆಂಬ ಋಷಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟನು. ದೇವಲನಿಗೂ ಎರಡು ಪುತ್ರರು—ಕ್ಷಮಾವಂತರು, ಮನುಷ್ಯರು (ಮೇಧಾವಿಗಳು).

Verse 28

बृहस्पतेश्तु भगिनी भुवना ब्रह्मवादिनी / योगसिद्धा जगत्कृत्स्नमशक्ता चरति स्म ह

ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಸಹೋದರಿ ಭುವನಾ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಿ. ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಅವಳು ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲದೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

Verse 29

प्रभासस्य तु भार्या सा वसूनामष्टमस्य ह / विश्वकर्मा सुतस्तस्याः प्रजापतिपतिर्विभुः

ಅವಳು ವಸುಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟನೆಯ ಪ್ರಭಾಸನ ಪತ್ನಿ. ಅವಳಿಂದ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಜನಿಸಿದನು; ಅವನು ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಮಹಾವಿಭು.

Verse 30

विश्वेदेवास्तु विश्वाया जज्ञिरे दश विश्रुताः / क्रतुर्दक्षः श्रवः सत्यः कालः मुनिस्तथा

ವಿಶ್ವೆಯಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಹತ್ತು ವಿಶ್ವೇದೇವರು ಜನಿಸಿದರು—ಕ್ರತು, ದಕ್ಷ, ಶ್ರವ, ಸತ್ಯ, ಕಾಲ, ಮುನಿ ಇತ್ಯಾದಿ.

Verse 31

पुरूरवो मार्द्रवसो रोचमानश्च ते दश / धर्मपुत्राः सुरा एते विश्वायां जज्ञिरे शुभाः

ಪುರೂರವ, ಮಾರ್ದ್ರವಸ ಮತ್ತು ರೋಚಮಾನ—ಆ ಹತ್ತು ಶುಭ ದೇವರುಗಳು ಧರ್ಮಪುತ್ರರಾಗಿ ವಿಶ್ವೆಯಿಂದ ಜನಿಸಿದರು.

Verse 32

मरुत्वत्यां मरुत्वन्तो भानवो भानुजाः स्मृताः / मुहूर्ताश्च मुहूर्ताया घोषलंबा ह्यजायत

ಮರುತ್ವತಿಯಲ್ಲಿ ಮರುತ್ವಂತರು ಜನಿಸಿದರು; ಭಾನುಜೆಯಿಂದ ಭಾನವರು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು ಹುಟ್ಟಿದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಮುಹೂರ್ತಾಯಿಂದ ಮುಹೂರ್ತರು ಮತ್ತು ಘೋಷಲಂಬಾ ಜನಿಸಿದರು.

Verse 33

संकल्पायां तु संजज्ञे विद्वान्संकल्प एव तु / नव वीथ्यस्तु जामायाः पथत्रयमुपाश्रिताः

ಸಂಕಲ್ಪಾಯಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ‘ಸಂಕಲ್ಪ’ನೇ ಜನಿಸಿದನು; ಜಾಮೆಯ ಒಂಬತ್ತು ವೀಥಿಗಳು ಮೂರು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವು.

Verse 34

पृथिवी विषयं सर्वमरुन्धत्यामजायत / एष सर्गः समाख्यातो विद्वान्धर्मस्य शाश्वतः

ಅರುಂಧತಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಲೋಕದ ಸಮಸ್ತ ವಿಷಯವೂ ಜನಿಸಿತು; ಇದು ಶಾಶ್ವತ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ ಪಂಡಿತರು ಹೇಳಿದ ಸೃಷ್ಟಿಯೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 35

मुहूर्ताश्चैव तिथ्याश्च प्रतिभिः सह सुव्रताः / नामतः संप्रवक्ष्यामि ब्रुवतो मे निबोधत

ಹೇ ಸುವ್ರತರೆ! ಮುಹೂರ್ತಗಳೂ ತಿಥಿಗಳೂ, ಪ್ರತಿಗಳೊಡನೆ—ಇದೀಗ ಅವುಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು; ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ.

Verse 36

अहोरात्रविभागश्च नक्षत्राणि समाश्रितः / मुहुर्त्ताः सर्वनक्षत्रा अहोरात्रभिदस्तथा

ಅಹೋರಾತ್ರದ ವಿಭಾಗವು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದೆ; ಎಲ್ಲಾ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಹೂರ್ತಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ದಿನ-ರಾತ್ರಿ ಭೇದವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 37

अहोरात्रकलानां तु षडशीत्यधिकाः स्मृताः / रवेर्गति विशेषेण सर्वर्त्तुषु च नित्यशः

ಅಹೋರಾತ್ರದ ಕಲೆಗಳು ಎಂಭತ್ತಾರುಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಾಗಿದೆ; ಸೂರ್ಯನ ಗತಿಯ ವಿಶೇಷದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಋತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ನಿತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

Verse 38

ततो वेदविदश्चैतां गतिमिच्छन्ति पर्वसु / अविशेषेषु कालेषु ज्ञेयः सवितृमानतः

ಆದುದರಿಂದ ವೇದವಿದ್ವಾಂಸರು ಪರ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಗತಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ವಿಶೇಷವಿಲ್ಲದ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಸವಿತೃ (ಸೂರ್ಯ) ಮಾನದಿಂದ ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 39

रौद्रः सार्पस्तथा मैत्रः पित्र्यो वासव एव च / आप्यो ऽथ वैश्वदेवश्च ब्राह्मो मध्याह्नसंश्रितः

ರೌದ್ರ, ಸಾರ್‍ಪ, ಮೈತ್ರ, ಪಿತ್ರ್ಯ, ವಾಸವ, ಆಪ್ಯ, ವೈಶ್ವದೇವ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮ—ಇವು ಮಧ್ಯಾಹ್ನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ (ಮುಹೂರ್ತಗಳು).

Verse 40

प्राजापत्यस्तथैवेन्द्र इन्द्राग्नी निरृतिस्तथा / वारुणश्च यथार्यम्णो भगश्चापि दिनश्रिताः

ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ, ಐಂದ್ರ, ಇಂದ್ರಾಗ್ನಿ, ನೈರೃತಿ, ವಾರುಣ, ಆರ್ಯಮನ್ ಮತ್ತು ಭಗ—ಇವುಗಳೂ ದಿನದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ (ಮುಹೂರ್ತಗಳು).

Verse 41

एते दिनमुहूर्ताश्च दिवाकरविनिर्मिताः / शङ्कुच्छाया विशेषेण वेदितव्याः प्रमाणतः

ಇವು ಹಗಲಿನ ಮುಹೂರ್ತಗಳು, ಸೂರ್ಯನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದವು; ಶಂಕುವಿನ ನೆರಳಿನ ವಿಶೇಷದಿಂದ, ಪ್ರಮಾಣಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 42

अजैकपादहिर्बुध्न्यः पूषाश्वियमदेवताः / आग्नेयश्चापि विज्ञेयः प्राजापत्यस्तथैव च

ಅಜೈಕಪಾದ್, ಅಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯ, ಪೂಷಾ, ಅಶ್ವಿನಿಗಳು, ಯಮ—ಇವರು ದೇವತೆಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಆಗ್ನೇಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯವೂ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದವು.

Verse 43

सौम्यश्चापि तथादित्यो बार्हस्पत्यश्च वैष्मवः / सावित्रश्च तथा त्वाष्ट्रो वायव्यश्चेति संग्रहः

ಸೌಮ್ಯ, ಆದಿತ್ಯ, ಬಾರ್ಹಸ್ಪತ್ಯ, ವೈಷ್ಣವ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಾವಿತ್ರ, ತ್ವಾಷ್ಟ್ರ, ವಾಯವ್ಯ—ಇದೇ ಸಂಗ್ರಹ.

Verse 44

एते रात्रेर्मुहूर्त्ताः स्युः क्रमोक्ता दश पञ्च च / इन्दोर्गत्युदया ज्ञेया नाडिका आदितस्तथा

ಇವು ರಾತ್ರಿಯ ಮುಹೂರ್ತಗಳು, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವು—ಹದಿನೈದು. ಚಂದ್ರನ ಗತಿ ಮತ್ತು ಉದಯದಿಂದ, ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ನಾಡಿಕೆಯನ್ನು ಕೂಡ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 45

कालावस्थास्त्विमास्त्वेते मुहूर्त्ता देवताः स्मृताः / सर्वग्रहाणां त्रीण्येव स्थानानि विहितानि च

ಇವೆಯೇ ಕಾಲದ ಸ್ಥಿತಿಗಳು, ಮುಹೂರ್ತ-ದೇವತೆಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಮೂರು ಸ್ಥಾನಗಳೇ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 46

दक्षिणोत्तरमध्यानि तानि विद्याद्यथाक्रमम् / स्थानं जारद्गवं सध्ये तथैरावतमुत्तरम्

ಅವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾರದ್ಗವ ಸ್ಥಾನ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಐರಾವತ (ವೀಥಿ) ಇದೆ.

Verse 47

वैश्वानरं दक्षिणतो निर्दिष्टमिह तत्त्वतः / अश्विनी कृत्तिका याम्यं नागवीथीति विश्रुता

ಇಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವತಃ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವೈಶ್ವಾನರನು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಅಶ್ವಿನೀ ಮತ್ತು ಕೃತ್ತಿಕಾ ಯಾಮ್ಯ (ದಕ್ಷಿಣ) ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು ‘ನಾಗವೀಥಿ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

Verse 48

ब्राह्मं सौम्यं तथार्द्रा च गजवीथीति शब्दिता / पुष्याश्लेषे तथादित्यं वीथी चैरावती मता

ಬ್ರಾಹ್ಮ, ಸೌಮ್ಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಧ್ರಾ—ಇವು ‘ಗಜವೀಥಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಪುಷ್ಯ, ಆಶ್ಲೇಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಆದಿತ್ಯ—ಇದು ‘ಐರಾವತೀ’ ವೀಥಿ ಎಂದು ಮನ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 49

तिस्रस्तु विथयो ह्येता उत्तरो मार्ग उच्यते / पूर्वोत्तरे च फल्गुन्यौ मघा चैवार्षभी स्मृता

ಈ ಮೂರು ವೀಥಿಗಳು ‘ಉತ್ತರೋ ಮಾರ್ಗ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಪೂರ್ವೋತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎರಡೂ ಫಲ್ಗುನೀಗಳು ಮತ್ತು ಮಘಾ—ಇವು ‘ಆರ್ಷಭೀ’ (ವೀಥಿ) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 50

हस्तश्चित्रा तथा स्वाती गोवीथीति तु शब्दिता / ज्येष्ठा विशाखानुराधा वीथी जारद्गवी मता

ಹಸ್ತ, ಚಿತ್ರಾ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತೀ—ಇವು ‘ಗೋವೀಥಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ, ವಿಶಾಖಾ ಮತ್ತು ಅನುರಾಧಾ—ಇವು ‘ಜಾರದ್ಗವೀ’ ವೀಥಿ ಎಂದು ಮನ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 51

एतास्तु वीथयस्तिस्रो मध्यमो मार्ग उच्यते / मूलं पूर्वोत्तराषाढे अजवीथ्याभिशब्दिते

ಇವು ಮೂರು ವೀಥಿಗಳು; ಇದನ್ನೇ ‘ಮಧ್ಯಮ ಮಾರ್ಗ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಪೂರ್ವೋತ್ತರಾಷಾಢೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮೂಲ ನಕ್ಷತ್ರ ‘ಅಜವೀಥಿ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

Verse 52

श्रवणं च धनिष्ठा च मार्गी शतभिषक्तथा / वैश्वानरी भाद्रपदे रेवती चैव कीर्त्तिता

ಶ್ರವಣ ಮತ್ತು ಧನಿಷ್ಠಾ, ಹಾಗೆಯೇ ಶತಭಿಷಕ್—ಇವು ‘ಮಾರ್ಗೀ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಭಾದ್ರಪದದಲ್ಲಿ ವೈಶ್ವಾನರೀ ಮತ್ತು ರೇವತೀ ಕೂಡ ಪ್ರಸಿದ್ಧವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 53

एतास्तु वीथयस्तिस्रो दक्षिणे मार्ग उच्यते / अष्टाविशति याः कन्या दक्षः सोमाय ता ददौ

ಈ ಮೂರು ವೀಥಿಗಳು ‘ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ದಕ್ಷನು ಸೋಮನೆಗೆ ನೀಡಿದನು.

Verse 54

सर्वा नक्षत्रनाम्न्यस्ता ज्यौतिषे परिकीर्त्तिताः / तासामपत्यान्यभवन्दीप्तयो ऽमिततेजसः

ನಕ್ಷತ್ರನಾಮಧಾರಿಣಿಯಾದ ಇವರೆಲ್ಲರು ಜ್ಯೋತಿಷದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಸಂತಾನವು ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ದೀಪ್ತಿಮಂತಾಯಿತು.

Verse 55

यास्तु शेषास्तदा कन्याः प्रतिजग्राह कश्यपः / चतुर्दशा महाभागाः सर्वास्ता लोकमातरः

ಆಗ ಉಳಿದ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಕಶ್ಯಪನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತಿಯರು ಎಲ್ಲರೂ ಲೋಕಮಾತೆಯರು.

Verse 56

अदितिर्दितिर्दनुः काष्ठारिष्टानायुः खशा तथा / सुरभिर्विनता ताम्रा मुनिः क्रोधवशा तथा

ಅದಿತಿ, ದಿತಿ, ದನು, ಕಾಷ್ಠಾ, ಅರಿಷ್ಟಾ, ಅನಾಯು, ಖಶಾ; ಹಾಗೆಯೇ ಸುರಭಿ, ವಿನತಾ, ತಾಮ್ರಾ, ಮುನಿ, ಕ್ರೋಧವಶಾ—ಇವರೆಲ್ಲರೂ (ಪ್ರಜಾಪತ್ನಿಯರು) ಆಗಿದ್ದರು.

Verse 57

कद्रूर्माता च नागानां प्रजास्तासां निबोधत / स्वायंभुवे ऽन्तरे तात ये द्वादश सुरोत्तमाः

ಕದ್ರೂ ನಾಗಗಳ ತಾಯಿ; ಅವರ ಸಂತತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೋ. ಹೇ ತಾತ! ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಹನ್ನೆರಡು ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವರುಗಳು (ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟರು).

Verse 58

वैकुण्ठा नाम ते साध्या बभूवुश्चाक्षुषेंऽतरे / उपस्थितेंऽतरे ह्यस्मिन्पुनर्वैवस्वतस्य ह

‘ವೈಕುಂಠ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಾಧ್ಯ ದೇವರುಗಳು ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದರು; ಈ ಅವಧಿ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತೆ ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರವು ಬರುತ್ತದೆ.

Verse 59

आराधिता आदित्या ते समेत्योचुः परस्परम् / एतामेव महाभागामदितिं संप्रविश्य वै

ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನರಾದ ಆ ಆದಿತ್ಯರು ಸೇರಿ ಪರಸ್ಪರ ಹೇಳಿದರು—“ಈ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತಿ ಅದಿತಿಯಲ್ಲೇ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ (ನಾವು ಜನ್ಮ ಪಡೆಯೋಣ).”

Verse 60

वैवस्वतेंऽतरे ह्यस्मिन्योगादर्द्धेन तेजसा / गच्छेम पुत्रतामस्यास्तन्नः श्रेयो भविष्यति

ಈ ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ನಾವು ಯೋಗಬಲದಿಂದ, ನಮ್ಮ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಅರ್ಧಭಾಗದೊಂದಿಗೆ, ಅವಳ ಪುತ್ರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯೋಣ; ಅದೇ ನಮಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಾಗುವುದು.

Verse 61

एवमुक्त्वा तु ते सर्वे वर्त्तमानेंऽतरे तदा / जज्ञिरे द्वादशादित्या मारीयात्कश्यपात्पुनः

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಬಳಿಕ, ಆ ಮಧ್ಯಂತರಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ; ಮರೀಚಿಯ ಪುತ್ರಿಯಿಂದ ಕಶ್ಯಪನಿಂದ ಪುನಃ ದ್ವಾದಶ ಆದಿತ್ಯರು ಜನಿಸಿದರು.

Verse 62

शतक्रतुश्च विष्णुश्च जज्ञाते पुनरेव हि / वैवस्वतेंऽतरे ह्यस्मिन्नरनारायणौ तदा

ಶತಕ್ರತು (ಇಂದ್ರ) ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವೂ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪುನಃ ಜನಿಸಿದರು; ಈ ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಆಗ ಅವರು ನರ-ನಾರಾಯಣರಾದರು.

Verse 63

तेषामपि हि देवानां निधनोत्पत्तिरुच्यते / यथा सूर्यस्य लोके ऽस्मिन्नुदयास्तमयावुभौ

ಆ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಜನನ ಮತ್ತು ನಾಶವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಉದಯ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಮಯ ಎರಡೂ ಇರುವಂತೆ.

Verse 64

दृष्टानुश्रविके यस्मात्सक्ताः शब्दादिलक्षणे / अष्टात्मके ऽणिमाद्ये च तस्मात्ते जज्ञिरे सुराः

ಅವರು ದೃಷ್ಟ ಮತ್ತು ಅನುಶ್ರವಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ, ಶಬ್ದಾದಿ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ ಅಣಿಮಾದಿ ಅಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದರಿಂದ—ಆ ಕಾರಣ ಅವರು ಸುರರು (ದೇವರು) ಆಗಿ ಜನಿಸಿದರು.

Verse 65

इत्येष विषये रागः संभूत्याः कारणं स्मृतम् / ब्रह्मशापेन संभूता जयाः स्वायंभुवे जिताः

ಹೀಗೆ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲಿನ ರಾಗವೇ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಬ್ರಹ್ಮಶಾಪದಿಂದ ಉಂಟಾದ ‘ಜಯ’ರು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟು (ಪರಾಜಿತರಾಗಿ) ಉಳಿದರು.

Verse 66

स्वारोचिषे वै तुषिताः सत्यश्चैवोत्तमे पुनः / तामसे हरयो देवा जाताश्चा रिष्टवे तु वै

ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ತುಷಿತರು ಮತ್ತು ಸತ್ಯರು ಎಂಬ ದೇವಗಣರು ಜನಿಸಿದರು; ಉತ್ತಮ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರೇ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟರು. ತಾಮಸ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಹರಯ ದೇವರು ಜನಿಸಿದರು; ಅರಿಷ್ಟನ ನಿಮಿತ್ತವೂ ದೇವರು ಪ್ರಕಟರಾದರು.

Verse 67

वैकुण्ठाश्चाश्रुषे साध्या आदित्याः सप्तमे पुनः / धातार्यमा च मित्रश्च वरुणोंऽशो भगस्तथा

ಆಶ್ರುಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ವೈಕುಂಠರು ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯರು ಎಂಬ ದೇವಗಣರು ಇದ್ದರು; ಏಳನೇ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯರು ಪ್ರಕಟರಾದರು. ಧಾತಾ, ಅರ್ಯಮಾ, ಮಿತ್ರ, ವರುಣ, ಅಂಶ, ಭಗ—ಇವರೇ ಆದಿತ್ಯರು.

Verse 68

इन्द्रो विवस्वान्पूषा च पर्जन्यो दशमः स्मृतः / ततस्त्वष्टा ततो विष्णुरजघन्यो जघन्यजः

ಇಂದ್ರ, ವಿವಸ್ವಾನ್, ಪೂಷಾ ಮತ್ತು ಪರ್ಜನ್ಯ—ಇವರು ದಶಮ (ಆದಿತ್ಯ) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ ತ್ವಷ್ಟಾ, ನಂತರ ವಿಷ್ಣು; ಹಾಗೆಯೇ ಅಜಘನ್ಯ ಮತ್ತು ಜಘನ್ಯಜ ಎಂಬವರೂ (ಉಲ್ಲೇಖಿತರು).

Verse 69

इत्येते द्वादशादित्याः कश्यपस्य सुता विभोः / सुरभ्यां कश्यपाद्रुद्रा एकादश विजज्ञिरे

ಇಂತೆ ಈ ದ್ವಾದಶ ಆದಿತ್ಯರು ವಿಭುವಾದ ಕಶ್ಯಪನ ಪುತ್ರರು. ಸುರಭಿಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಕಶ್ಯಪನ ಮೂಲಕ ಏಕಾದಶ ರುದ್ರರು ಜನಿಸಿದರು.

Verse 70

महादेवप्रसादेन तपसा भाविता सती / अङ्गारकं तथा सर्पं निरृतिं सदसत्पतिम्

ಮಹಾದೇವನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ತಪಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ಆ ಸತಿ (ಸುರಭಿ) ಪರಿಪಕ್ವಳಾದಳು; ಅವಳು ಅಂಗಾರಕ, ಸರ್ಪ, ನಿರೃತಿ ಮತ್ತು ಸದಸತ್ಪತಿ (ಎಂಬವರನ್ನು) ಜನ್ಮಕೊಟ್ಟಳು.

Verse 71

अचैकपादहिर्बुध्न्यौ द्वावेकं च ज्वरं तथा / भुवनं चेश्वरं मृत्युं कपालीति च विशुतम्

ಅಚೈಕಪಾದ ಮತ್ತು ಅಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯ—ಈ ಇಬ್ಬರು; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಜ್ವರ’ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ. ‘ಭುವನ’, ‘ಈಶ್ವರ’, ‘ಮೃತ್ಯು’, ‘ಕಪಾಲಿ’ ಎಂಬ ನಾಮಗಳೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

Verse 72

देवानेकादशैतांस्तु रुद्रांस्त्रिभुवनेश्वरान् / तपसोग्रेण महाता सुरभिस्तानजीजनत्

ತ್ರಿಭುವನೇಶ್ವರರಾದ ಆ ಏಕಾದಶ ರುದ್ರದೇವರನ್ನು ಮಹತ್ತಾದ ಘೋರ ತಪಸ್ಸಿನ ಬಲದಿಂದ ಸುರಭಿಯು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸಿದಳು.

Verse 73

ततो दुहितरावन्ये सुरभिर्देव्यजायत / रोहिणी चैव सुभगां गान्धवी च यशस्विनीम्

ನಂತರ ದೇವಿ ಸುರಭಿಯಿಂದ ಇನ್ನೆರಡು ಪುತ್ರಿಯರು ಜನಿಸಿದರು—ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ ರೋಹಿಣಿ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿನಿ ಗಾಂಧವೀ.

Verse 74

रोहिण्या जज्ञिरे कन्याश्चतस्रो लोकविश्रुताः / सुरूपा हंसकाली च भद्रा कामदुघा तथा

ರೋಹಿಣಿಯಿಂದ ಲೋಕವಿಖ್ಯಾತ ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರಿಯರು ಜನಿಸಿದರು—ಸುರೂಪಾ, ಹಂಸಕಾಳಿ, ಭದ್ರಾ ಮತ್ತು ಕಾಮದುಘಾ.

Verse 75

सुषुवे गाः कामदुघा सुरूपा तनयद्वयम् / हंसकाली तु महिषान्भद्रायस्त्वविजातयः

ಕಾಮದುಘಾ ಹಸುಗಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು; ಸುರೂಪಾ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಹಂಸಕಾಳಿ ಮಹಿಷಗಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು; ಭದ್ರೆಯಿಂದ ‘ಅವಿಜಾತ’ (ಇತರೆ) ಸಂತತಿ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 76

विश्रुतास्तु महाभागा गान्धर्व्या वाजिनः सुताः / उच्चैःश्रवादयो जाताः खेचरास्ते मनोजवाः

ಗಾಂಧರ್ವಿಯಿಂದ ವಾಜಿನನ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತ ಪುತ್ರರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು; ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಾ ಮೊದಲಾದವರಾಗಿ ಅವರು ಖೇಚರರು, ಮನೋವೇಗದಂತೆ ಚಲಿಸುವವರು ಜನಿಸಿದರು.

Verse 77

श्वेताः शोणाः पिशङ्गास्च सारङ्गा हरि तार्जुनाः / उक्ता देवोपवाह्यास्ते गान्धर्वियोनयो हयाः

ಅವರು ಶ್ವೇತ, ಶೋಣ, ಪಿಶಂಗ, ಸಾರಂಗ, ಹರಿ ಹಾಗೂ ತಾರ್ಜುನ ವರ್ಣಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟರು; ಅವರು ದೇವರಿಗೆ ವಾಹನವಾಗುವಂತೆ ಯೋಗ್ಯ, ಗಾಂಧರ್ವೀ ಯೋನಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಕುದುರೆಗಳು.

Verse 78

भूयो जज्ञे सुरभ्यास्तु श्रीमांश्चन्द्रप्रभो वृषः / स्रग्वी ककुद्मान्द्युतिमा नमृतालयसंभवः

ಮತ್ತೆ ಸುರಭಿಯಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತನಾಗಿ, ಚಂದ್ರಪ್ರಭೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ವೃಷಭನು ಜನಿಸಿದನು; ಅವನು ಸ್ರಗ್ವಿ, ಕಕುದ್ಮಾನ್, ದ್ಯುತಿಮಾನ್, ಅಮೃತಾಲಯಸಂಭವನು ಅಲ್ಲ.

Verse 79

सुरभ्यनुमते दत्तो ध्वजो माहेश्वरस्तु सः / इत्येते कश्यपसुता रुद्रादित्याः प्रकीर्त्तिताः

ಸುರಭಿಯ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಅವನು ಮಾಹೇಶ್ವರ ಧ್ವಜವಾಗಿ ದತ್ತನಾದನು; ಹೀಗೆ ಇವರು ಕಶ್ಯಪನ ಪುತ್ರರು ‘ರುದ್ರಾದಿತ್ಯರು’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

Verse 80

धर्मपु पुत्राः स्मृताः साध्या विश्वे च वसवस्तथा / यथेन्धनवशाद्वह्निरेकस्तु बहुधा भवेत्

ಸಾಧ್ಯರು, ವಿಶ್ವೇ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ವಸುಗಳು—ಇವರು ಧರ್ಮನ ಪುತ್ರರೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಹೇಗೆ ಇಂಧನದ ಭೇದದಿಂದ ಒಂದೇ ಅಗ್ನಿ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೋ ಹಾಗೆ.

Verse 81

भवत्येकस्तथा तद्वन्मूर्त्तीनां स पिता महः / एको ब्रह्मान्तकश्चैव पुरुषश्चैति तत्र यः

ಅವನೇ ಏಕನು; ಅವನೇ ಎಲ್ಲ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಮಹಾಪಿತ. ಅಲ್ಲಿ ಯಾರು ಏಕನೋ, ಅವನೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ, ಅಂತಕ ಮತ್ತು ಪುರುಷನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 82

एकस्यैताः स्मृतास्तिस्रस्तनवस्तु स्वयंभुवः / ब्राह्मी च पौरुषी चैव कालाख्या चेति ताः स्मृताः

ಸ್ವಯಂಭುವಿನ ಏಕಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಈ ಮೂರು ತನುವುಗಳು ಸ್ಮೃತವಾಗಿವೆ—ಬ್ರಾಹ್ಮೀ, ಪೌರುಷೀ ಮತ್ತು ಕಾಲಾಖ್ಯಾ ಎಂದು.

Verse 83

या तत्र राजसी तस्य तनुः सा वै प्रजाकरी / मता सा या तु कालाख्या प्रजाक्षयकरी तु सा

ಅಲ್ಲಿ ಅವನ ರಾಜಸೀ ತನು ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವದಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಕಾಲಾಖ್ಯ ತನು ಪ್ರಜಾಕ್ಷಯಕಾರಿಣಿ.

Verse 84

सात्त्विकी पौरुषी या तु सा तनुः पालिका स्मृता / राजसी ब्रह्मणो या तु मारीचः कश्यपो ऽभवत्

ಸಾತ್ತ್ವಿಕವಾದ ಪೌರುಷೀ ತನು ಪಾಲಕಿಯೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನ ರಾಜಸೀ ತನುವಿನಿಂದ ಮಾರೀಚಿ ಮತ್ತು ಕಶ್ಯಪರು ಉದ್ಭವಿಸಿದರು.

Verse 85

तामसी चान्तकृद्या तु तदंशो विष्णुरुच्यते

ಅಂತಮಾಡುವ ತಾಮಸೀ ತನುವಿನ ಅಂಶವೇ ವಿಷ್ಣು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 86

त्रैलोक्ये ताः स्मृतास्तिस्रस्तनवो वै प्रजाकरी / मता सा या तु कालाख्या प्रजाक्षयकरी तु सा

ತ್ರೈಲೋಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂರು ತನುವುಗಳು ಪ್ರಜಾಸೃಷ್ಟಿಕರವೆಂದು ಸ್ಮೃತ; ಆದರೆ ‘ಕಾಲ’ ಎಂಬುದು ಪ್ರಜಾಕ್ಷಯಕರವೆಂದು ಮತವಾಗಿದೆ।

Verse 87

सृजत्यथानुगृह्णाति तथा संहरति प्रजाः / एवमेताः स्मृतास्तिस्रस्तनवो हि स्वयंभुवः

ಅವನು ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ನಂತರ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹೀಗೆ ಸ್ವಯಂಭುವಿನ ಮೂರು ತನುವುಗಳು ಸ್ಮೃತವಾಗಿವೆ।

Verse 88

प्राजापत्या च रौद्रा च वैष्णवी चेति तास्त्रिधा / एतास्तन्वः स्मृता देवा धर्मशास्त्रे पुरातने

ಅವು ಮೂರು ವಿಧ—ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ, ರೌದ್ರ ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವೀ; ಪುರಾತನ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ತನುವುಗಳು ದೇವಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿವೆ।

Verse 89

सांख्ययोगरतैर्धीरैः पृथगेकार्थदर्शिभिः / अभिजातिप्रभावज्ञैर्मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः

ಸಾಂಖ್ಯಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಧೀರರು, ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ ಏಕಾರ್ಥದರ್ಶಿಗಳು, ಅಭಿಜಾತಿ-ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿದ ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿ ಮುನಿಗಳು (ಇದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ).

Verse 90

एकत्वेन पृथक्त्वेन तासु भिन्नाः प्रजास्त्विमाः / इदं परमिदं नेति ब्रुवते भिन्नदर्शिनः

ಏಕತ್ವ ಮತ್ತು ಪೃಥಕ್ತ್ವದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಪ್ರಜೆಗಳು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ; ಭಿನ್ನದರ್ಶಿಗಳು ‘ಇದು ಪರಮ, ಇದು ಅಲ್ಲ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 91

ब्रह्माणां कारणं के चित्केचिदाहुः प्रजापतिम् / केचिद्भवं परत्वेन प्राहुर्विष्णुं तथापरे

ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಕಾರಣವೆಂದು ಕೆಲವರು ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ಪರಮತ್ವದಿಂದ ಭವ (ಶಿವ)ನನ್ನು, ಇನ್ನವರು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 92

अभिज्ञानेन संभूताः सक्तारिष्टविचेतसः / सत्त्वं कालं च देशं च कार्यं चावेक्ष्य कर्म च

ಅವರು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದರೂ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭಯದಿಂದ ಚಿತ್ತ ಅಶಾಂತ; ಸತ್ತ್ವ, ಕಾಲ, ದೇಶ, ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಕರ್ಮವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 93

कारणं तु स्मृता ह्येते नानार्थेष्विह देवताः / एकं प्रशंसमानस्तु सर्वानेवप्रशसति

ಇಲ್ಲಿ ನಾನಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದೇವತೆಗಳನ್ನೇ ಕಾರಣವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವವನು ನಿಜವಾಗಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 94

एकं निन्दति यस्त्वेषां सर्वानेव स निन्दति / न प्रद्वेषस्ततः कार्यो देवतासु विजानता

ಇವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವವನು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ನಿಂದಿಸಿದಂತೇ; ಆದ್ದರಿಂದ ತಿಳಿದವನು ದೇವತೆಗಳ ಮೇಲೆ ದ್ವೇಷ ಮಾಡಬಾರದು।

Verse 95

न शक्या ईश्वराज्ञातुमैश्वर्येण व्यवस्थिताः / एकत्वात्स त्रिधा भूत्वा संप्रमोहयति प्रजाः

ಈಶ್ವರನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಲ್ಲ; ಆತನು ಐಶ್ವರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆತನು ಏಕನಾಗಿದ್ದರೂ ತ್ರಿರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 96

एतेषां वै त्रयाणां तु विचिन्वन्त्यन्तरं जनाः / जिज्ञासवः परीहन्ते सक्ता दुष्टा विचेतसः

ಈ ಮೂರರ ನಡುವೆ ಜನರು ಭೇದವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ. ಜಿಜ್ಞಾಸುಗಳೂ ತೊಡಕಾಗುತ್ತಾರೆ; ಆಸಕ್ತ, ದುಷ್ಟ, ಚಂಚಲಚಿತ್ತರು ಮರುಳಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 97

इदं परमिदं नेति संरंभाद्भिन्नदर्शिनः / यातुधाना विशेषा ये पिशाचाश्चैव नान्तरम्

‘ಇದು ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಇದು ಅಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಹಠದಿಂದ ಅವರು ಭಿನ್ನದೃಷ್ಟಿಯವರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಯಾತುಧಾನರು, ಪಿಶಾಚರು ಮೊದಲಾದ ವಿಶೇಷ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿಜವಾಗಿ ಭೇದವಿಲ್ಲ.

Verse 98

एकः स तु पृथक्त्वेन स्वयं भूत्वा च तिष्ठति / गुणमात्रात्मिकाभिस्तु तनुभिर्मोहयन्प्रजाः

ಅವನು ಒಬ್ಬನೇ; ವಿಭಿನ್ನತೆಯಾಗಿ ತಾನೇ ರೂಪಗೊಂಡು ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಗುಣಮಾತ್ರಸ್ವರೂಪವಾದ ದೇಹಗಳಿಂದ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 99

तेष्वेकं यजते यो वै स तदा यजते त्रयम् / तस्माद्देवास्त्रयो ह्येते नैरन्तर्येणधिष्टताः

ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಒಬ್ಬನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಆಗ ಮೂರನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಿದಂತೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಮೂರು ದೇವರುಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಒಂದೇ ಅಧಿಷ್ಠಾನದಿಂದ ಅಧಿಷ್ಠಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 100

तस्मात्पृथक्त्वमेकत्वं संख्या संख्ये गतागतम् / अल्पत्वं वा बहुत्वं वा तेषु को ज्ञातुमर्हति

ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ಅಥವಾ ಏಕತೆ, ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಗಣನೆಯ ಆಗಮನ-ಗಮನ, ಅಲ್ಪತೆ ಅಥವಾ ಬಹುತೆ—ಇವುಗಳನ್ನು ಯಾರು ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಲ್ಲರು?

Verse 101

तस्मात्सृष्ट्वानुगृह्णति ग्रसते चैव सर्वशः / गुणात्मकत्ववै कल्पये तस्मादेकः स उच्यते

ಆದ್ದರಿಂದ ಆತನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಗ್ರಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ಗುಣಾತ್ಮಕ ಸ್ವರೂಪನೆಂದು ಕಲ್ಪಿತನು; ಆದಕಾರಣ ಆತನೇ ಏಕನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 102

रुद्रं ब्रह्माणमिन्द्रं च लोकपालानृषीन्मनून् / देवं तमेकं बहुधा प्राहुर्नारायणं द्विजाः

ರುದ್ರ, ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರ, ಲೋಕಪಾಲಕರು, ಋಷಿಗಳು, ಮನುಗಳು—ಈ ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಏಕ ದೇವನನ್ನೇ ದ್ವಿಜರು ಅನೇಕ ವಿಧವಾಗಿ ‘ನಾರಾಯಣ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 103

प्राजापत्या च रौद्री च तनुर्या चैव वैष्णवी / मन्वन्तरेषु वै तिस्र आवर्त्तन्ते पुनः पुनः

ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ, ರೌದ್ರೀ ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವೀ—ಈ ಮೂರು ತನುವುಗಳು ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಆವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 104

क्षेत्रज्ञा अपि चान्ये ऽस्य विभोर्जायन्त्यनुग्रहात् / तेजसा यशसा बुद्ध्या श्रुतेन च बलेन च

ಈ ವಿಭುವಿನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞರೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ—ತೇಜಸ್ಸು, ಯಶಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಶ್ರುತಿ ಮತ್ತು ಬಲದೊಂದಿಗೆ.

Verse 105

जायन्ते तत्समाश्चैव तानपीमान्निबोधत / राजस्या ब्रह्मणोंऽशेन मारीचः कश्यपो ऽभवत्

ಅವನಂತೆಯೇ ಇತರರೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ—ಅವರನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿರಿ. ರಾಜಸ ಬ್ರಹ್ಮನ ಅಂಶದಿಂದ ಮರಿಗೆಚಿ ಕಶ್ಯಪನಾದನು.

Verse 106

तामस्यास्तस्य चांशेन कालो रुद्रः स उच्यते / सात्त्विक्याश्च तथांशेन यज्ञो विष्णुरजा यत

ಅವನ ತಾಮಸ ಅಂಶದಿಂದ ಕಾಲರೂಪ ರುದ್ರನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಅಂಶದಿಂದ ಯಜ್ಞಸ್ವರೂಪ ವಿಷ್ಣು ಪ್ರಕಟನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 107

त्रिषु कालेषु तस्यैता ब्रह्ममस्तनवो द्विजाः / मन्वन्तरेष्विह स्रष्टुमावर्त्तन्ते पुनः पुनः

ಮೂರು ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇವು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಹತ್ತನುವುಗಳು, ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ; ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಅವು ಪುನಃ ಪುನಃ ಮರಳುತ್ತವೆ।

Verse 108

मन्वन्तरेषु सर्वेषु प्रजाः स्थावरजङ्गमाः / युगादौ सकृदुत्पन्नास्तिष्ठन्तीहाप्रसंयमात्

ಎಲ್ಲಾ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ ಪ್ರಜೆಗಳು ಯುಗಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಹುಟ್ಟಿ, ಸಂಹಾರದ ನಿಯಮವಿಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತವೆ।

Verse 109

प्राप्ते प्राप्ते तु कल्पान्ते रुद्रः संहरति प्रजाः / कालो भूत्वा युगात्मासौ रुद्रः संहरते पुनः

ಕಲ್ಪಾಂತ ಬಂದಾಗ ಬಂದಾಗ ರುದ್ರನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಯುಗಾತ್ಮನಾಗಿ ಅದೇ ರುದ್ರನು ಕಾಲರೂಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 110

संप्राप्ते चैव कल्पान्ते सप्तरशिमर्दिवाकरः / भूत्वा संवर्त्तकादित्यस्त्रींल्लोकांश्च दहत्युत

ಕಲ್ಪಾಂತ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ, ಏಳು ಕಿರಣಗಳ ದಿವಾಕರನು ಸಂವರ್ತಕ ಆದಿತ್ಯರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ದಹಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 111

विष्णुः प्रजानुग्रहकृत्सदा पालयति प्रजाः / तस्यां तस्यामवस्थायां तत उत्पाद्य कारणम्

ವಿಷ್ಣು ಸದಾ ಪ್ರಜೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡಿ ಅವರನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಆ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವೂ ಅವನೇ ಆಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 112

सत्त्वोद्रिक्ता तु या प्रोक्ता ब्रह्मणः पौरुषी तनुः / तस्याशेन च विज्ञेयो मनोः स्वायंभुवेन्तरे

ಸತ್ತ್ವವು ಅಧಿಕವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪೌರುಷೀ ತನು; ಅದರ ಅಂಶದಿಂದಲೇ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಇದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 113

आकृत्यां मनसा देव उत्पन्नः प्रथमं विभुः / ततः पुनः स वै देवः प्राप्ते स्वारोचिषे ऽन्तरे

ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ದೇವನು ಮೊದಲು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ರೂಪಗೊಂಡ ಆಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನನಾದನು. ನಂತರ ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನ್ವಂತರ ಬಂದಾಗ ಅದೇ ದೇವನು ಪುನಃ ಪ್ರಕಟನಾದನು.

Verse 114

तुषितायां समुत्पन्नो ह्यजितस्तुषितैः सह / औत्तमे ह्यन्तरे वापि ह्यजितस्तु पुनः प्रभुः

ತುಷಿತ ದೇವಗಣದಲ್ಲಿ ಅಜಿತನು ತುಷಿತರೊಂದಿಗೆ ಸಮುತ್ಪನ್ನನಾದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಔತ್ತಮ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ಆ ಪ್ರಭು ಅಜಿತನು ಪುನಃ ಪ್ರಕಟನಾದನು.

Verse 115

सत्यायामभवत्सत्यः सह सत्यैः सुरोत्तमैः / तामसस्यातरे चापि स देवः पुनरेव हि

ಸತ್ಯಾ ದೇವಗಣದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯನು ‘ಸತ್ಯ’ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಟನಾದನು. ತಾಮಸ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ದೇವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪುನಃ ಪ್ರಕಟನಾದನು.

Verse 116

हरिण्यां हरिभिः सार्द्धं हरिरेव बभूव ह / वैवस्वतेन्तरे चापि हरिर्देवेः पुनस्तु सः

ಹರಿಣ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಹರಿಗಣಗಳ ಸಹಿತ ಸ್ವಯಂ ಹರಿಯೇ ಅವತರಿಸಿದನು. ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ಹರಿ ದೇವಿಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಪುನಃ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು.

Verse 117

वैकुण्ठो नामतो जज्ञे विधूतरजसैः सह / मरीचात्कश्यपाद्विष्णुरदित्यां संबभूव ह

ಅವನು ‘ವೈಕುಂಠ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ, ರಜಸ್ಸು ತೊಳೆದ ದೇವಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಜನಿಸಿದನು. ಮರೀಚಿವಂಶೀಯ ಕಶ್ಯಪನಿಂದ ವಿಷ್ಣು ಅದಿತಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದನು.

Verse 118

त्रिभिः क्रमैरिमांल्लोकञ्जित्वा विष्णुस्त्रिविक्रमः / प्रत्यपादयदिन्द्राय दैवतैश्चैव स प्रभुः

ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿಂದ ಈ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ವಿಷ್ಣು ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನೆನಿಸಿದನು. ಆ ಪ್ರಭುವು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಅವನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿ ನೀಡಿದನು.

Verse 119

इत्येतास्तनवो जाता व्यतीताः सप्तसप्तसु / मन्वन्तरेष्वतीतेषु याभिः संरक्षिताः प्रजाः

ಇಂತೆ ಈ ಅವತಾರ-ತನುವುಗಳು ಏಳು ಏಳು ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಕಳೆದವು; ಅವುಗಳಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

Verse 120

यस्माद्विश्वमिदं सर्वं जायते लीयते पुनः / यस्यांशेनामराः सर्वे जायन्ते त्रिदिवेश्वराः

ಯಾವನಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವು ಹುಟ್ಟಿ ಮತ್ತೆ ಅವನಲ್ಲೇ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ; ಅವನ ಅಂಶದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಅಮರರು, ತ್ರಿದಿವದ ಅಧಿಪತಿ ದೇವರುಗಳು ಜನಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 121

वर्द्धन्ते तेजसा बुद्ध्या श्रुतेन च बलेन च / यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा

ತೇಜಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಶ್ರುತಿ ಮತ್ತು ಬಲದಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವವರು; ಯಾವುದು ವಿಭೂತಿಮಯ ಸತ್ತ್ವವೋ, ಶ್ರೀಮಂತವೂ ಉರ್ಜಿತವೂ ಆಗಿದೆಯೋ—ಅದೆಲ್ಲವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 122

तत्तदेवावगच्छध्वं विष्णोस्तेजोंऽशसंभवम् / स एव जायतेंऽशेन केचिदिच्छन्ति मानवाः

ಇದನ್ನೇ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿರಿ—ಇದು ವಿಷ್ಣುವಿನ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಅಂಶದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದದು; ಅದೇ ಅಂಶರೂಪವಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೆಲ ಮಾನವರು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 123

एके विवदमानास्तु दृष्टान्ताच्च ब्रुवन्ति हि / एषां न विद्यते भेदस्त्रयाणां द्युसदामिह

ಕೆಲವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಇಲ್ಲಿ ಈ ಮೂವರು ದಿವ್ಯವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದವಿಲ್ಲ।

Verse 124

जायन्ते पोहयन्त्यं शैरीश्वरा योगमायया

ಆ ಶೈರೀಶ್ವರರು ಯೋಗಮಾಯೆಯಿಂದ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು (ಲೋಕವನ್ನು) ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ ಕೂಡ।

Verse 125

तस्मात्तेषां प्रचारे तु युक्तायुक्तं न विद्यते / भूतानुवादिना माद्या मध्यस्था भूतवादिनाम्

ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಯುಕ್ತ-ಅಯುಕ್ತ ಎಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲ; ಅವರು ಭೂತಾನುવાદಿಗಳು, ಮದ್ಯಾಸಕ್ತರು, ಮತ್ತು ಭೂತವಾದಿಗಳ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ।

Verse 126

भूतानुवादिनः सक्तस्त्रयश्चैव प्रवादिनाम् / परीक्ष्य चानुगृह्णन्ति निगृह्णन्ति खलान्स्वयम्

ಪ್ರವಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವರ್ಗದವರು ಭೂತ-ಜೀವಗಳ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳುವುದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರು; ಅವರು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ, ದುಷ್ಟರನ್ನು ತಾವೇ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 127

मत्तः पूर्व्वे च ते तस्मात्प्रभवश्च ततो ऽधिकाः / तथाधिकरणैरतैर्यथा तत्त्वनिदर्शकाः

ಅವರು ನನ್ನಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆಯೂ ಇದ್ದವರು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಉದ್ಭವ ನನ್ನಿಂದಲೇ, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಮಹಿಮೆಯವರು; ತತ್ತ್ವದರ್ಶನವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಅಧಿಷ್ಠಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 128

देवानां देवभूताश्च ते वै सर्वप्रवर्त्तकाः / कर्म्मणां महतां ते हि कर्त्तारो जगदीश्वराः

ಅವರು ದೇವರಿಗೂ ದೇವಸ್ವರೂಪರು; ಅವರೇ ಸರ್ವವನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸುವವರು. ಮಹತ್ಕರ್ಮಗಳ ಕರ್ತೃಗಳು ಅವರೇ ಜಗದೀಶ್ವರರು.

Verse 129

श्रुतिज्ञैः कारणैरेतैश्चतुर्भिः परिकीर्त्तिताः / बालिशास्ते न जानन्ति दैवतानि प्रभागशः

ಶ್ರುತಿಜ್ಞ ಪಂಡಿತರು ಈ ನಾಲ್ಕು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಆದರೆ ಮೂಢರು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ವಿಭಾಗಭೇದವಾಗಿ ತಿಳಿಯರು.

Verse 130

इमं चोदाहरन्त्यत्र श्लोकं योगेश्वरान्प्रति / कुर्याद्योगबलं प्राप्य तैश्च सर्वैर्महांश्चरेत्

ಇಲ್ಲಿ ಯೋಗೇಶ್ವರರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಯೋಗಬಲವನ್ನು ಪಡೆದು ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಕು, ಮತ್ತು ಅವರ ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಮಹತ್ತಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 131

प्राप्नुयाद्विषयांश्चैव पुनश्चोर्द्ध्व तपश्चरेत् / संहरेत पुनः सर्व्वान्सूर्य्यो ज्योतिर्गणानिव

ಅವನು ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ಪಡೆಯುವನು; ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವನು. ಬಳಿಕ ಸೂರ್ಯನು ಜ್ಯೋತಿಗಣಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವಂತೆ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪುನಃ ಸಂಹರಿಸುವನು.