Adhyaya 17
Anushanga PadaAdhyaya 1722 Verses

Adhyaya 17

Aṣṭakā-Śrāddha Vidhi and Dāna-Praśaṃsā (Observances in the Dark Fortnight and Praise of Giving)

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಚಂದ್ರಕಾಲಾನುಸಾರ ಶ್ರಾದ್ಧವಿಧಿಯನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಅಷ್ಟಕಾ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶ್ರಾದ್ಧವು ಕಾಮ್ಯ, ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯ—ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸದಾ ಫಲಪ್ರದವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ, ಎರಡನೇ, ಮೂರನೇ ಅಷ್ಟಕಾ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ‘ನಾಲ್ಕನೇ’ ಅಷ್ಟಕಾ ಎಂದು ವಿಭಜಿಸಿ, ಅಪೂಪ, ಮಾಂಸ, ಶಾಕಾದಿ ದ್ರವ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ‘ದ್ರವ್ಯಗತ ವಿಧಿ’ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಪರ್ವ/ತಿಥಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು; ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡಿದರೆ ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಯಿಲ್ಲದ ಅಷ್ಟಕಾಗಳು ಹೊರಟುಹೋಗಿ ಆಶೆಗಳು ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತವೆ. ದಾನ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಯ ಮಹಿಮೆ—ದಾತನಿಗೆ ಉನ್ನತ ಗತಿ, ಬಲ, ಸಂತಾನ, ಸ್ಮೃತಿ, ಮೇಧೆ, ಪುತ್ರರು, ಐಶ್ವರ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ದಾನವಿಲ್ಲದವನು ಕುಗ್ಗುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯೆಯಿಂದ ದಶಮಿವರೆಗೆ ತಿಥಿಫಲಗಳು—ರಾಜ್ಯ/ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ, ಶತ್ರುನಾಶ, ಶತ್ರು ದುರ್ಬಲತೆಗಳ ಜ್ಞಾನ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯ, ಗೌರವ, ರಾಜತ್ವ/ನಾಯಕತ್ವ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ‘ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಶ್ರೀ’—ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ।

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे दानप्रशंसा नाम षोडशो ऽध्यायः // १६// बृहस्पतिरुवाच अत ऊर्द्ध्वं प्रवक्ष्यामि श्राद्धकर्मणि पूजितम् / काम्यं नैमित्तिकाजस्रं श्राद्धकर्मणि नित्यशः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ವಾಯುಪ್ರೋಕ್ತ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ತೃತೀಯ ಉಪೋದ್ದಾತಪಾದದ ಶ್ರಾದ್ಧಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ‘ದಾನಪ್ರಶಂಸಾ’ ಎಂಬ ಹದಿನಾರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಹೇಳಿದರು—ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯವಾದ ಕಾಮ್ಯ, ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಹಾಗೂ ನಿರಂತರ ಆಚರಿಸಬೇಕಾದ ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮದ ನಿತ್ಯ ವಿಧಿಯನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 2

पुत्रदारनिमित्ताः स्युरष्टकास्तिस्न एव तु / कृष्णपक्षे वरिष्ठा हि पूर्वाखण्डलदेवता

ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಯ ನಿಮಿತ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂರು ಅಷ್ಟಕಗಳೇ ಇವು; ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು, ಅವುಗಳ ದೇವತೆ ಪೂರ್ವಾಖಂಡಲನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 3

प्राजापत्या द्वितीया स्यात्तृतीया वैश्वदेविका / आद्यापूपैः सदाकार्या मांसैरन्या सदा भवेत्

ಎರಡನೆಯ ಅಷ್ಟಕಾ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯವೆಂದು, ಮೂರನೆಯದು ವೈಶ್ವದೇವಿಕವೆಂದು; ಮೊದಲನೆಯದು ಸದಾ ಅಪೂಪಗಳಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು, ಮತ್ತೊಂದು ಸದಾ ಮಾಂಸದಿಂದ ನಡೆಯಬೇಕು.

Verse 4

शाकैः कार्या तृतीया स्यादेवं द्रव्यगतो विधिः / अत्रापीष्टं पितॄणां वै नित्यमेव विधीयते

ಮೂರನೆಯ ಅಷ್ಟಕೆಯನ್ನು ಶಾಕಗಳಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು—ಇದು ದ್ರವ್ಯಾನುಸಾರವಾದ ವಿಧಿ; ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ಇಷ್ಟವಾದ ಕರ್ಮವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 5

या चाप्यन्या चतुर्थी स्यात्तां च कुर्याद्विशेषतः / आसु श्राद्धं बुधः कुर्वन्सर्वस्वेनापि नित्यशः

ಮತ್ತೊಂದು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅಷ್ಟಕೆಯಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಈ ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿ ನಿತ್ಯವೂ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಲಿ, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೇ ಅರ್ಪಿಸಿದರೂ ಸಹ.

Verse 6

क्षिप्रमाप्नोति हि श्रेयः परत्रेह च मोदते / पितरः पर्वकालेषु तिथिकालेषु देवताः

ಅವನು ಶೀಘ್ರವೇ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ಪರ್ವಕಾಲಗಳಲ್ಲೂ ತಿಥಿಕಾಲಗಳಲ್ಲೂ ಪಿತೃಗಳೇ ದೇವತೆಗಳು.

Verse 7

सर्वेषु पुरुषा यान्ति निपातमिव धेनवः / मासांते प्रतिगच्छेयुरष्टकासु ह्यपूजिताः

ಎಲ್ಲ ಪುರುಷರೂ ಹಸುಗಳು ಬೀಳುವಂತೆ ಪತನಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಮಾಸಾಂತದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡದವರು ಮತ್ತೆ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 8

मोघास्तस्य भवन्त्याशाः परत्रेह च सर्वशः / पूजकानां समुत्कर्षो नास्तिकानामधोगतिः

ಅವನ ಆಶೆಗಳು ಇಹಲೋಕದಲ್ಲೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತವೆ; ಪೂಜಕರಿಗೆ ಉನ್ನತಿ, ನಾಸ್ತಿಕರಿಗೆ ಅಧೋಗತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 9

देवास्तु दायिनो यान्ति तिर्यग्गच्छन्त्यदायिनः / पुष्टिं प्रजां स्मृतिं मेधां पुत्रानैश्वर्यमेव च

ದಾನ ಮಾಡುವವರು ದೇವಗತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ದಾನ ಮಾಡದವರು ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ; (ಇದರಿಂದ) ಪುಷ್ಟಿ, ಸಂತಾನ, ಸ್ಮೃತಿ, ಮೇಧೆ, ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 10

कुर्वाणः पूजनं चासु सर्वं पूर्णं समश्नुते / प्रतिपद्धनलाभाय लब्धं चास्य न नश्यति

ಈ (ಅಷ್ಟಕಗಳಲ್ಲಿ) ಪೂಜೆ ಮಾಡುವವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ನಿತ್ಯ ಧನಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಪಡೆದದ್ದು ಅವನಿಗೆ ನಾಶವಾಗದು।

Verse 11

द्वितीयायां तु यः कुर्याद्द्विपदाधिंपतिर् भवेत् / वरार्थिनां तृतीया तु शत्रुघ्नी पापनाशिनी

ದ್ವಿತೀಯಾ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರು (ಪೂಜೆ) ಮಾಡುತ್ತಾರೋ ಅವರು ದ್ವಿಪದಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ; ವರವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ತೃತೀಯಾ ಶತ್ರುನಾಶಿನಿ, ಪಾಪನಾಶಿನಿ.

Verse 12

चतुर्थ्यां तु प्रकुर्वाणः शत्रुच्छिद्राणि पश्यति / पञ्चम्यां चापिकुर्वाणः प्राप्नोति महतीं श्रियम्

ಚತುರ್ಥಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವವನು ಶತ್ರುಗಳ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಪಂಚಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡುವವನು ಮಹತ್ತಾದ ಶ್ರೀ-ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 13

षष्ठ्यां श्राद्धानि कुर्वाणः संपूज्यः स्यात्प्रयत्नतः / कुरुते यस्तु सप्तम्यां श्राद्धानि सततं नरः

ಷಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವನು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತು ಯಾರು ಸಪ್ತಮಿಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಶ್ರಾದ್ಧಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ.

Verse 14

महीशत्वमवाप्नोति गणानां चाधिपो भवेत् / संपूर्णामृद्धिमाप्नोति यो ऽष्टम्यां कुरुते नरः

ಅಷ್ಟಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡುವವನು ರಾಜತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಗಣಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 15

श्राद्धं नवम्यां कर्त्तव्यमैश्वर्यं स्त्रीश्च काङ्क्षता / कुर्वन्दशम्यां तु नरो ब्राह्मीं श्रियमवाप्नुयात्

ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ನವಮಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಬೇಕು. ದಶಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡುವವನು ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಶ್ರೀಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 16

वेदांश्चैवाप्नुयात्सर्वान्विप्राणां समतां व्रजेत् / एकादश्यां परं दानमैश्वर्य सततं तथा

ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ವೇದಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ವಿಪ್ರರ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಏಕಾದಶಿಯಲ್ಲಿ ಪರಮ ದಾನದ ಫಲವೂ ನಿರಂತರ ಐಶ್ವರ್ಯವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 17

द्वादश्यां जयलाभं च राज्यमायुर्वसूनि च / प्रजावृद्धिं पशून्मेधां स्वातन्त्र्यं पुष्टिमुत्तमाम्

ದ್ವಾದಶಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿದರೆ ಜಯಲಾಭ, ರಾಜ್ಯ, ಆಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಧನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಸಂತಾನವೃದ್ಧಿ, ಪಶುಸಂಪತ್ತು, ಮೇಧೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಪುಷ್ಟಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 18

दीर्घमायुरथैश्वर्यं कुर्वाणस्तु त्रयोदशीम् / युवानश्च गृहे यस्य मृतास्तेभ्यः प्रदापयेत्

ತ್ರಯೋದಶಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವವನು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಯಾರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯೌವನದಲ್ಲೇ ಮೃತರಾದವರು ಇದ್ದಾರೋ, ಅವರಿಗಾಗಿ ದಾನವನ್ನು ಮಾಡಿಸಬೇಕು।

Verse 19

शस्त्रेण वा हता ये च तेषां दद्याच्चतुर्दशीम् / अमावास्यां प्रयत्नेन श्राद्धं कुर्यात्सदा शुचिः

ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಹತರಾದವರಿಗಾಗಿ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು; ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 20

सर्वकामानवाप्नोति स्वर्गं चानन्तमश्नुते / तथाविषमजातानां यमलानां च सर्वशः

ಅವನು ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅನಂತ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷಮಜನ್ಮರಾದವರಿಗೂ ಯಮಲರು (ಜೋಡಿಗಳು)ಗೂ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಇದು ಫಲಪ್ರದವಾಗಿದೆ।

Verse 21

श्राद्धं दद्यादमावास्यां सर्वकामानवाप्नुयात् / मघासु कुर्वञ्छ्राद्धानि सर्वकामानवाप्नुयात्

ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೀಡಿದರೆ ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳು ನೆರವೇರುತ್ತವೆ; ಮಘಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳು ಲಭಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 22

प्रत्यक्षमर्चितास्तेन भवन्ति पितरस्तदा / पितृदवा मघा यस्मात्तस्मात्तास्वक्षयं स्मृतम्

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನಿಂದ ಪಿತೃಗಳು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅರ್ಚಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮಘಾ ‘ಪಿತೃದವಾ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದರಿಂದ, ಅದರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಶ್ರಾದ್ಧವು ಅಕ್ಷಯ ಫಲಪ್ರದವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿದೆ.

Frequently Asked Questions

Rite (Kalpa): it is a śrāddha-focused chapter (Śrāddha-kalpa) that systematizes Aṣṭakā observances and dāna as the merit mechanism that indirectly supports lineage continuity rather than listing dynastic genealogies.

The chapter stresses kṛṣṇa-pakṣa, tithi, and parvan as the correct temporal windows for pitṛ-pūjā; neglect is portrayed as causing the Aṣṭakā observances to pass unfulfilled at month’s end, nullifying expected results.

A differentiated offering scheme is taught: one observance is to be done with apūpa cakes, another with meat, and another with vegetables—indicating that the rite’s efficacy is mapped to prescribed substances according to the specific Aṣṭakā day/sequence.