Adhyaya 6

Verse 1

ऋषिरुवाच इति तासां स्वशक्तीनां सतीनामसमेत्य स: । प्रसुप्तलोकतन्त्राणां निशाम्य गतिमीश्वर: ॥ १ ॥

ಋಷಿ ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಭಗವಂತನ ಸ್ವಶಕ್ತಿಗಳು ಒಂದಾಗದೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕ್ರಮಗಳು ಸ್ಥಗಿತವಾಗಿ ಲೋಕತಂತ್ರ ನಿದ್ರಿತವಾಯಿತು; ಅದನ್ನು ಕಂಡ ಈಶ್ವರನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡನು।

Verse 2

कालसंज्ञां तदा देवीं बिभ्रच्छक्तिमुरुक्रम: । त्रयोविंशतितत्त्वानां गणं युगपदाविशत् ॥ २ ॥

ಆಗ ಉರುಕ್ರಮನಾದ ಭಗವಂತನು ‘ಕಾಲ’ ಎಂಬ ದೇವೀಶಕ್ತಿಯನ್ನು (ಬಹಿರಂಗ ಮಾಯೆ) ಧರಿಸಿ, ಇಪ್ಪತ್ತ್ಮೂರು ತತ್ತ್ವಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು।

Verse 3

सोऽनुप्रविष्टो भगवांश्चेष्टारूपेण तं गणम् । भिन्नं संयोजयमास सुप्तं कर्म प्रबोधयन् ॥ ३ ॥

ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ‘ಚೇಷ್ಟಾ’ ರೂಪವಾಗಿ ತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ವಿಭಿನ್ನವಾದವುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ನಿದ್ರಿತ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿದನು।

Verse 4

प्रबुद्धकर्मा दैवेन त्रयोविंशतिको गण: । प्रेरितोऽजनयत्स्वाभिर्मात्राभिरधिपूरुषम् ॥ ४ ॥

ಪರಮೇಶ್ವರನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತವಾದ ಇಪ್ಪತ್ತ್ಮೂರು ತತ್ತ್ವಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮಾತ್ರೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಧಿಪುರುಷ—ಭಗವಂತನ ವಿರಾಟ್ ರೂಪವನ್ನು—ಉತ್ಪನ್ನಮಾಡಿದವು।

Verse 5

परेण विशता स्वस्मिन्मात्रया विश्वसृग्गण: । चुक्षोभान्योन्यमासाद्य यस्मिन्लोकाश्चराचरा: ॥ ५ ॥

ಭಗವಂತನ ಪೂರ್ಣಾಂಶವು ತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ವಿಶ್ವಸೃಷ್ಟಿಯ ಅಂಶಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಕಲಕಿಕೊಂಡು ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡವು; ಅದೇ ವಿರಾಟ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚರಾಚರ ಲೋಕಗಳೆಲ್ಲ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ।

Verse 6

हिरण्मय: स पुरुष: सहस्रपरिवत्सरान् । आण्डकोश उवासाप्सु सर्वसत्त्वोपबृंहित: ॥ ६ ॥

ಹಿರಣ್ಮಯನೆಂಬ ಆ ವಿರಾಟ್-ಪುರುಷನು ಸಹಸ್ರ ದಿವ್ಯವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಜಲದಲ್ಲಿ ಅಂಡಕೋಶದೊಳಗೆ ವಾಸಿಸಿದನು; ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೂ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಶಯನಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 7

स वै विश्वसृजां गर्भो देवकर्मात्मशक्तिमान् । विबभाजात्मनात्मानमेकधा दशधा त्रिधा ॥ ७ ॥

ಅವನೇ ವಿಶ್ವಸೃಜಕರ ಗರ್ಭ, ದೇವಕಾರ್ಯದ ಆತ್ಮಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನು; ಅವನು ತನ್ನಿಂದಲೇ ತನ್ನನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ಒಂದು, ಹತ್ತು ಮತ್ತು ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು।

Verse 8

एष ह्यशेषसत्त्वानामात्मांश: परमात्मन: । आद्योऽवतारो यत्रासौ भूतग्रामो विभाव्यते ॥ ८ ॥

ಈ ವಿರಾಟ್ ವಿಶ್ವರೂಪವು ಪರಮಾತ್ಮನ ಅಂಶವೂ ಮೊದಲ ಅವತಾರವೂ ಆಗಿದೆ. ಅನಂತ ಜೀವಿಗಳ ಆತ್ಮನು ಅವನೇ; ಅವನಲ್ಲೇ ಸಮಸ್ತ ಭೂತಸಮೂಹ ಸೃಷ್ಟಿ ನೆಲೆಸಿ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 9

साध्यात्म: साधिदैवश्च साधिभूत इति त्रिधा । विराट् प्राणो दशविध एकधा हृदयेन च ॥ ९ ॥

ವಿರಾಟ್-ರೂಪವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ, ಆಧಿದೈವಿಕ ಮತ್ತು ಆಧಿಭೌತಿಕ ಎಂದು ತ್ರಿವಿಧವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿತವಾಗಿದೆ; ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿ ದಶವಿಧ, ಮತ್ತು ಹೃದಯ ಒಂದೇ—ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಪ್ರಾಣ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 10

स्मरन् विश्वसृजामीशो विज्ञापितमधोक्षज: । विराजमतपत्स्वेन तेजसैषां विवृत्तये ॥ १० ॥

ವಿಶ್ವಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿತ ದೇವತೆಗಳ ಅಂತರ್ಯಾಮಿ ಅಧೋಕ್ಷಜನು ಅವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಮನದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿ, ಅವರ ಬೋಧನೆಗಾಗಿ ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ವಿರಾಟ್-ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು।

Verse 11

अथ तस्याभितप्तस्य कतिधायतनानि ह । निरभिद्यन्त देवानां तानि मे गदत: श‍ृणु ॥ ११ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಇದೀಗ ಕೇಳು; ವಿರಾಟ್-ರೂಪ ಪ್ರಕಟವಾದ ಬಳಿಕ ಪರಮಪ್ರಭು ದೇವತೆಗಳ ವಿವಿಧ ಅಧಿಷ್ಠಾನರೂಪಗಳಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಹೇಗೆ ವಿಭಜಿಸಿದನು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 12

तस्याग्निरास्यं निर्भिन्नं लोकपालोऽविशत्पदम् । वाचा स्वांशेन वक्तव्यं ययासौ प्रतिपद्यते ॥ १२ ॥

ಅವನ ಬಾಯಿಂದ ಅಗ್ನಿ (ಉಷ್ಣತೆ) ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು; ಭೌತಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಲೋಕಪಾಲರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಆ ಶಕ್ತಿಯ ಅಂಶದಿಂದ ಜೀವನು ವಾಕ್ಯವಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 13

निर्भिन्नं तालु वरुणो लोकपालोऽविशद्धरे: । जिह्वयांशेन च रसं ययासौ प्रतिपद्यते ॥ १३ ॥

ವಿರಾಟ್ ರೂಪದ ತಾಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ ಜಲಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿ ವರುಣನು ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಜಿಹ್ವಾಶಕ್ತಿಯ ಅಂಶದಿಂದ ಜೀವನು ರಸವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಬಲ್ಲನು.

Verse 14

निर्भिन्ने अश्विनौ नासे विष्णोराविशतां पदम् । घ्राणेनांशेन गन्धस्य प्रतिपत्तिर्यतो भवेत् ॥ १४ ॥

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಎರಡು ನಾಸಾರಂಧ್ರಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರರ ಜೋಡಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು; ಘ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯ ಅಂಶದಿಂದ ಜೀವನು ಸುಗಂಧಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 15

निर्भिन्ने अक्षिणी त्वष्टा लोकपालोऽविशद्विभो: । चक्षुषांशेन रूपाणां प्रतिपत्तिर्यतो भवेत् ॥ १५ ॥

ನಂತರ ವಿರಾಟ್ ದೇಹದ ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಬೆಳಕಿನ ಅಧಿಪತಿ ಸೂರ್ಯ (ತ್ವಷ್ಟಾ) ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಚಕ್ಷುಶಕ್ತಿಯ ಅಂಶದಿಂದ ಜೀವನು ರೂಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಲ್ಲನು.

Verse 16

निर्भिन्नान्यस्य चर्माणि लोकपालोऽनिलोऽविशत् । प्राणेनांशेन संस्पर्शं येनासौ प्रतिपद्यते ॥ १६ ॥

ವಿರಾಟ್ ದೇಹದ ಚರ್ಮವು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ, ವಾಯುವಿನ ಅಧಿದೇವ ಅನಿಲನು ಸ್ಪರ್ಶಶಕ್ತಿಯ ಅಂಶದೊಂದಿಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಆ ಪ್ರಾಣಬಲದಿಂದ ಜೀವಿಗಳು ಸ್ಪರ್ಶಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 17

कर्णावस्य विनिर्भिन्नौ धिष्ण्यं स्वं विविशुर्दिश: । श्रोत्रेणांशेन शब्दस्य सिद्धिं येन प्रपद्यते ॥ १७ ॥

ವಿರಾಟ್ ದೇಹದ ಕಿವಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ, ದಿಕ್ಕುಗಳ ಅಧಿದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಅಧಿಷ್ಠಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ಶ್ರವಣತತ್ತ್ವದ ಅಂಶದಿಂದ ಶಬ್ದಸಿದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗಿ, ಜೀವಿಗಳು ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 18

त्वचमस्य विनिर्भिन्नां विविशुर्धिष्ण्यमोषधी: । अंशेन रोमभि: कण्डूं यैरसौ प्रतिपद्यते ॥ १८ ॥

ಚರ್ಮವು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ, ಔಷಧಿ (ಸಸ್ಯ)ಗಳ ಅಧಿದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಅಧಿಷ್ಠಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ರೋಮಗಳ ಅಂಶದಿಂದ ಕೆರಕು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಸೌಖ್ಯ ಉಂಟಾಗಿ, ಜೀವಿಗಳು ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 19

मेढ्रं तस्य विनिर्भिन्नं स्वधिष्ण्यं क उपाविशत् । रेतसांशेन येनासावानन्दं प्रतिपद्यते ॥ १९ ॥

ವಿರಾಟ್ ದೇಹದ ಮೇಢ್ರ (ಜನನೇಂದ್ರಿಯ) ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ, ಪ್ರಜಾಪತಿ ‘ಕ’ (ಕಶ್ಯಪ) ತನ್ನ ಅಧಿಷ್ಠಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ರೇತಸ್ಸು ಶಕ್ತಿಯ ಅಂಶದಿಂದ ಜೀವಿಗಳು ಮೈಥುನಾನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 20

गुदं पुंसो विनिर्भिन्नं मित्रो लोकेश आविशत् । पायुनांशेन येनासौ विसर्गं प्रतिपद्यते ॥ २० ॥

ಪುರುಷನ ಗುದ (ವಿಸರ್ಜನ ಮಾರ್ಗ) ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ, ಲೋಕೇಶ ಮಿತ್ರನು ತನ್ನ ಅಧಿಷ್ಠಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಪಾಯುಶಕ್ತಿಯ ಅಂಶದಿಂದ ಜೀವಿಗಳು ಮಲಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 21

हस्तावस्य विनिर्भिन्नाविन्द्र: स्वर्पतिराविशत् । वार्तयांशेन पुरुषो यया वृत्तिं प्रपद्यते ॥ २१ ॥

ನಂತರ ವಿರಾಟ್-ಪುರುಷನ ಕೈಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗಾಧಿಪತಿ ಇಂದ್ರನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು, ಹೀಗಾಗಿ ಜೀವನು ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಲು ಶಕ್ತನಾದನು।

Verse 22

पादावस्य विनिर्भिन्नौ लोकेशो विष्णुराविशत् । गत्या स्वांशेन पुरुषो यया प्राप्यं प्रपद्यते ॥ २२ ॥

ನಂತರ ವಿರಾಟ್-ಪುರುಷನ ಪಾದಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ‘ವಿಷ್ಣು’ ಎಂಬ ಲೋಕೇಶ ದೇವತೆ (ಪರಮೇಶ್ವರನಲ್ಲ) ಗತಿಯ ಅಂಶದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಇದರಿಂದ ಜೀವನು ಗಮ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಲು ಚಲಿಸಬಲ್ಲನು।

Verse 23

बुद्धिं चास्य विनिर्भिन्नां वागीशो धिष्ण्यमाविशत् । बोधेनांशेन बोद्धव्यम् प्रतिपत्तिर्यतो भवेत् ॥ २३ ॥

ನಂತರ ವಿರಾಟ್-ಪುರುಷನ ಬುದ್ಧಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು; ಅದರಲ್ಲಿ ವೇದಗಳ ಅಧಿಪತಿ ವಾಗೀಶ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅರಿವಿನ ಶಕ್ತಿಯ ಅಂಶದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಇದರಿಂದ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ವಸ್ತುವಿನ ಅನುಭವ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 24

हृदयं चास्य निर्भिन्नं चन्द्रमा धिष्ण्यमाविशत् । मनसांशेन येनासौ विक्रियां प्रतिपद्यते ॥ २४ ॥

ನಂತರ ವಿರಾಟ್-ಪುರುಷನ ಹೃದಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು; ಅದರಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಮನಸ್ಸಿನ ಕ್ರಿಯೆಯ ಅಂಶದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಇದರಿಂದ ಜೀವನು ಮನೋವಿಚಾರ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬಲ್ಲನು।

Verse 25

आत्मानं चास्य निर्भिन्नमभिमानोऽविशत्पदम् । कर्मणांशेन येनासौ कर्तव्यं प्रतिपद्यते ॥ २५ ॥

ನಂತರ ವಿರಾಟ್-ಪುರುಷನ ಭೌತಿಕ ಅಹಂಕಾರ (ಅಭಿಮಾನ) ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು; ಅದರಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಕ ರುದ್ರನು ತನ್ನ ಕರ್ಮಶಕ್ತಿಯ ಅಂಶದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಇದರಿಂದ ಜೀವನು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ।

Verse 26

सत्त्वं चास्य विनिर्भिन्नं महान्धिष्ण्यमुपाविशत् । चित्तेनांशेन येनासौ विज्ञानं प्रतिपद्यते ॥ २६ ॥

ಅನಂತರ ಭಗವಂತನ ಚೇತನವು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾದಾಗ, ಅವರ ಚೇತನಾಂಶದೊಂದಿಗೆ ಮಹತ್-ತತ್ತ್ವವು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು; ಅದರಿಂದ ಜೀವನು ವಿಶೇಷ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 27

शीर्ष्णोऽस्य द्यौर्धरा पद्‍भ्यां खं नाभेरुदपद्यत । गुणानां वृत्तयो येषु प्रतीयन्ते सुरादय: ॥ २७ ॥

ಅನಂತರ ವಿರಾಟ್-ಪುರುಷನ ಶಿರದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಗಳು, ಪಾದಗಳಿಂದ ಭೂಲೋಕಗಳು, ನಾಭಿಯಿಂದ ಆಕಾಶವು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣವೃತ್ತಿಗಳಂತೆ ದೇವತೆಗಳು ಮೊದಲಾದವರೂ ಪ್ರಕಟರಾದರು।

Verse 28

आत्यन्तिकेन सत्त्वेन दिवं देवा: प्रपेदिरे । धरां रज:स्वभावेन पणयो ये च ताननु ॥ २८ ॥

ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸತ್ತ್ವಗುಣದಿಂದ ಯೋಗ್ಯರಾದ ದೇವತೆಗಳು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದರು; ರಜೋಗುಣಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅಧೀನಸ್ಥರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 29

तार्तीयेन स्वभावेन भगवन्नाभिमाश्रिता: । उभयोरन्तरं व्योम ये रुद्रपार्षदां गणा: ॥ २९ ॥

ಮೂರನೇದು—ತಮೋಗುಣಸ್ವಭಾವ—ಇದರಿಂದ ರುದ್ರನ ಪಾರ್ಷದಗಣಗಳು ಭಗವನ್ನಾಭಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಭೂಮಿಯೂ ಸ್ವರ್ಗವೂ ನಡುವಿನ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ।

Verse 30

मुखतोऽवर्तत ब्रह्म पुरुषस्य कुरूद्वह । यस्तून्मुखत्वाद्वर्णानां मुख्योऽभूद्ब्राह्मणो गुरु: ॥ ३० ॥

ಹೇ ಕುರುವಂಶಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ವಿರಾಟ್-ಪುರುಷನ ಮುಖದಿಂದ ವೇದಜ್ಞಾನವು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಆ ವೇದಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅಭಿಮುಖರಾದವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು; ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಣಗಳಿಗೆ ಸಹಜ ಗುರುಗಳು.

Verse 31

बाहुभ्योऽवर्तत क्षत्रं क्षत्रियस्तदनुव्रत: । यो जातस्त्रायते वर्णान् पौरुष: कण्टकक्षतात् ॥ ३१ ॥

ನಂತರ ವಿರಾಟ್-ಪುರುಷನ ಭುಜಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣಾಶಕ್ತಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಜನಿಸಿ, ಕಳ್ಳರು ದುಷ್ಟರ ಉಪದ್ರವದಿಂದ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 32

विशोऽवर्तन्त तस्योर्वोर्लोकवृत्तिकरीर्विभो: । वैश्यस्तदुद्भवो वार्तां नृणां य: समवर्तयत् ॥ ३२ ॥

ಆ ವಿಭುವಾದ ವಿರಾಟ್-ಪುರುಷನ ತೊಡೆಯಿಂದ ಲೋಕಜೀವಿಕೆಯ ಸಾಧನಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು; ಅದರಿಂದ ವೈಶ್ಯರು ಜನಿಸಿ, ಧಾನ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜೆಗೆ ವಿತರಣೆ ಎಂಬ ವಾರ್ತಾ ಕರ್ಮವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 33

पद्‍भ्यां भगवतो जज्ञे शुश्रूषा धर्मसिद्धये । तस्यां जात: पुरा शूद्रो यद्‌वृत्त्या तुष्यते हरि: ॥ ३३ ॥

ನಂತರ ಧರ್ಮಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಭಗವಂತನ ಪಾದಗಳಿಂದ ಸೇವಾಭಾವ ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಅದರಿಂದ ಶೂದ್ರನು ಜನಿಸಿ, ಸೇವಾವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 34

एते वर्णा: स्वधर्मेण यजन्ति स्वगुरुं हरिम् । श्रद्धयात्मविशुद्ध्यर्थं यज्जाता: सह वृत्तिभि: ॥ ३४ ॥

ಈ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಣಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ವಧರ್ಮದಿಂದ ಸ್ವಗುರುವೂ ಆದ ಹರಿಯನ್ನು ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಗಳೊಡನೆ ಭಗವಂತನಿಂದಲೇ ಜನಿಸಿದವರು, ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಗುರುನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು।

Verse 35

एतत्क्षत्तर्भगवतो दैवकर्मात्मरूपिण: । क: श्रद्दध्यादुपाकर्तुं योगमायाबलोदयम् ॥ ३५ ॥

ಓ ಕ್ಷತ್ತ (ವಿದುರೆ), ಭಗವಂತನ ಯೋಗಮಾಯಾ ಬಲದಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾದ ಆ ವಿರಾಟ್-ರೂಪದ ದಿವ್ಯ ಕಾಲ, ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಯಾರು ಅಳೆಯಲು ಅಥವಾ ಅಂದಾಜಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ?

Verse 36

तथापि कीर्तयाम्यङ्ग यथामति यथाश्रुतम् । कीर्तिं हरे: स्वां सत्कर्तुं गिरमन्याभिधासतीम् ॥ ३६ ॥

ಆದರೂ, ಪ್ರಿಯನೇ, ನಾನು ಕೇಳಿದುದನ್ನೂ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಿದುದನ್ನೂ ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಶುದ್ಧ ವಾಣಿಯಿಂದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಕೀರ್ತಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ವಾಕ್ಶಕ್ತಿ ಅಪವಿತ್ರವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ।

Verse 37

एकान्तलाभं वचसो नु पुंसां सुश्लोकमौलेर्गुणवादमाहु: । श्रुतेश्च विद्वद्‍‌भिरुपाकृतायां कथासुधायामुपसम्प्रयोगम् ॥ ३७ ॥

ಮಾನವರ ವಾಕ್ಯದ ಪರಮ ಲಾಭವೆಂದರೆ ಸುಶ್ಲೋಕಮೌಲಿ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಗುಣ-ಲೀಲೆಗಳ ಚರ್ಚೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಪಂಡಿತ ಋಷಿಗಳು ಶ್ರುತಿ ಆಧಾರದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಕಥಾಸುಧೆಯ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವೇ ಕಿವಿಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ।

Verse 38

आत्मनोऽवसितो वत्स महिमा कविनादिना । संवत्सरसहस्रान्ते धिया योगविपक्‍कया ॥ ३८ ॥

ಓ ವತ್ಸ, ಆದಿಕವಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಯೋಗದಿಂದ ಪಕ್ವವಾದ ಧ್ಯಾನಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಸಾವಿರ ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೇ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು—ಪರಮಾತ್ಮನ ಮಹಿಮೆ ಅಚಿಂತ್ಯ.

Verse 39

अतो भगवतो माया मायिनामपि मोहिनी । यत्स्वयं चात्मवर्त्मात्मा न वेद किमुतापरे ॥ ३९ ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ಭಗವಂತನ ಮಾಯೆ ಮಾಯಾವಿಗಳನ್ನೂ ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಯಂಸಿದ್ಧನಾದ, ಆತ್ಮಮಾರ್ಗಸ್ಥನಾದ ಪ್ರಭುವಿಗೂ ಅಜ್ಞಾತವಾದ ಆ ಶಕ್ತಿ ಇತರರಿಗೆ ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯುವುದು?

Verse 40

यतोऽप्राप्य न्यवर्तन्त वाचश्च मनसा सह । अहं चान्य इमे देवास्तस्मै भगवते नम: ॥ ४० ॥

ಯಾರನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ವಾಣಿ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರ—ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ದೇವತೆಗಳೊಡನೆ—ವಿಫಲವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿದವೋ, ಆ ಭಗವಂತನಿಗೆ ನಾನು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇವೆ।