Adhyaya 32
Kapila’s Conclusion: Limits of Karma and Yoga; Supremacy of Bhakti and Qualification to Receive the Teaching
ದೇವಹೂತಿಗೆ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಕಪಿಲರು ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಗೃಹಸ್ಥಕೇಂದ್ರಿತ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯ ಕರ್ಮಕಾಂಡದ ಪುನರಾವರ್ತ ಚಕ್ರವನ್ನು, ಶುದ್ಧ ಕರ್ತವ್ಯ ಹಾಗೂ ಭಕ್ತಿಯ ವಿಮೋಚಕ ಮಾರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವ-ಪಿತೃಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವರು ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಸೋಮಲೋಕ, ಪಿತೃಲೋಕ ಮುಂತಾದ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಏರಿದರೂ ಪುಣ್ಯಕ್ಷಯವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತಾರೆ; ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದವರೆಗಿನ ಉನ್ನತ ಸಾಧನೆಗಳೂ ಕಾಲಾಧೀನ. ಯೋಗಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಲೀನರಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮುಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಸಾಗಬಹುದು ಎಂದರೂ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ಭಗವಂತನ ನೇರ ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಕಪಿಲರು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಞಾನ, ಯೋಗ, ವರ್ಣಾಶ್ರಮಧರ್ಮ, ತಪಸ್ಸು, ದಾನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಹೇಳಿ, ಒಂದೇ ಪರತತ್ತ್ವವು ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಪರಮಾತ್ಮ, ಭಗವಾನ್ ಎಂದು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಅನುಭವಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿದ್ಯೆ ಅಸೂಯೆಯವರಿಗೂ ಕಪಟಿಗಳಿಗೂ ಅಲ್ಲ; ಶ್ರದ್ಧಾವಂತ, ಶುದ್ಧ, ಅನಸೂಯ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಮಾತ್ರ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಪಿಲರ ಶ್ರವಣ-ಕೀರ್ತನ-ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಭಗವದ್ದಾಮಪ್ರಾಪ್ತಿ ಎಂಬ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
Shlokas
Verse 1
कपिल उवाच अथ यो गृहमेधीयान्धर्मानेवावसन्गृहे । काममर्थं च धर्मान्स्वान्दोग्धि भूय: पिपर्ति तान् ॥ १ ॥
ಕಪಿಲನು ಹೇಳಿದರು—ಗೃಹಮೇಧಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಕೇವಲ ಕರ್ಮಕಾಂಡ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ, ಅವುಗಳಿಂದ ಕಾಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ ಎಂಬ ಫಲವನ್ನು ಹಿಂಡಿ ಪಡೆದು, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನೇ ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 2
स चापि भगवद्धर्मात्काममूढ: पराङ्मुख: । यजते क्रतुभिर्देवान्पितृंश्च श्रद्धयान्वित: ॥ २ ॥
ಅಂತಹವನು ಕಾಮಮೋಹದಿಂದ ಭಗವದ್ಧರ್ಮದಿಂದ ವಿಮುಖನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕ್ರತುಯಜ್ಞಗಳ ಮೂಲಕ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಪಿತೃಗಳನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಿದರೂ, ಕೃಷ್ಣಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರದು.
Verse 3
तच्छ्रद्धयाक्रान्तमति: पितृदेवव्रत: पुमान् । गत्वा चान्द्रमसं लोकं सोमपा: पुनरेष्यति ॥ ३ ॥
ಅಂತಹವನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆಕ್ರಮಿತ ಮನಸ್ಸಿನವನು, ಪಿತೃ-ದೇವ ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ ಚಂದ್ರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸೋಮರಸವನ್ನು ಕುಡಿದು ಮತ್ತೆ ಈ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ.
Verse 4
यदा चाहीन्द्रशय्यायां शेतेऽनन्तासनो हरि: । तदा लोका लयं यान्ति त एते गृहमेधिनाम् ॥ ४ ॥
ಹರಿ ಅನಂತಶೇಷನ ಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸುವಾಗ, ಗೃಹಮೇಧಿಗಳ ಚಂದ್ರಾದಿ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಗಳೂ ಸೇರಿ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳು ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ।
Verse 5
ये स्वधर्मान्न दुह्यन्ति धीरा: कामार्थहेतवे । नि:सङ्गा न्यस्तकर्माण: प्रशान्ता: शुद्धचेतस: ॥ ५ ॥
ಧೀರರು ಕಾಮಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರು ನಿಃಸಂಗರು, ಕರ್ಮವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದವರು, ಪ್ರಶಾಂತರು, ಶುದ್ಧಚಿತ್ತರು।
Verse 6
निवृत्तिधर्मनिरता निर्ममा निरहङ्कृता: । स्वधर्माप्तेन सत्त्वेन परिशुद्धेन चेतसा ॥ ६ ॥
ನಿವೃತ್ತಿಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ, ಮಮಕಾರವೂ ಅಹಂಕಾರವೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಸ್ವಧರ್ಮದಿಂದ ದೊರಕಿದ ಶುದ್ಧ ಸತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ಪರಿಶುದ್ಧ ಚೇತನದಿಂದ ಸ್ವಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಸುಲಭವಾಗಿ ಭಗವಂತನ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 7
सूर्यद्वारेण ते यान्ति पुरुषं विश्वतोमुखम् । परावरेशं प्रकृतिमस्योत्पत्त्यन्तभावनम् ॥ ७ ॥
ಅಂತಹ ಮುಕ್ತರು ಸೂರ್ಯದ್ವಾರದಿಂದ ವಿಶ್ವತೋಮುಖನಾದ ಪುರುಷೋತ್ತಮನನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ಪರಾ-ಅಪರ ಲೋಕಗಳ ಅಧೀಶ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಉತ್ಪತ್ತಿ-ಲಯಗಳ ಪರಮ ಕಾರಣ।
Verse 8
द्विपरार्धावसाने य: प्रलयो ब्रह्मणस्तु ते । तावदध्यासते लोकं परस्य परचिन्तका: ॥ ८ ॥
ಎರಡು ಪರಾರ್ಧಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಳಯ ಸಂಭವಿಸುವವರೆಗೆ, ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರು ಈ ಭೌತಿಕ ಲೋಕದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 9
क्ष्माम्भोऽनलानिलवियन्मनइन्द्रियार्थ- भूतादिभि: परिवृतं प्रतिसञ्जिहीर्षु: । अव्याकृतं विशति यर्हि गुणत्रयात्मा कालं पराख्यमनुभूय पर: स्वयम्भू: ॥ ९ ॥
ತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಎರಡು ಪರಾರ್ಧಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದುರತಿಕ್ರಮ ಕಾಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ನಂತರ, ಪರಸ್ವಯಂಭೂ ಬ್ರಹ್ಮನು ಭೂಮಿ, ಜಲ, ಅಗ್ನಿ, ವಾಯು, ಆಕಾಶ, ಮನಸ್ಸು, ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳು ಮೊದಲಾದ ಆವರಣಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಅವ್ಯಕ್ತದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ನಂತರ ಪರಮಧಾಮವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ।
Verse 10
एवं परेत्य भगवन्तमनुप्रविष्टा ये योगिनो जितमरुन्मनसो विरागा: । तेनैव साकममृतं पुरुषं पुराणं ब्रह्म प्रधानमुपयान्त्यगताभिमाना: ॥ १० ॥
ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮತ್ತು ಮನೋನಿಗ್ರಹದಿಂದ ವೈರಾಗ್ಯ ಪಡೆದ ಯೋಗಿಗಳು ಅತಿದೂರದ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ತಲುಪಿ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇಹತ್ಯಾಗದ ನಂತರ ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಲೀನರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಪುರಾಣಪುರುಷನಾದ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಶ್ರೀಭಗವಂತನ ಧಾಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ, ಆ ಯೋಗಿಗಳೂ ಅಹಂಕಾರರಹಿತರಾಗಿ ಅವನೊಂದಿಗೆ ದೇವರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 11
अथ तं सर्वभूतानां हृत्पद्मेषु कृतालयम् । श्रुतानुभावं शरणं व्रज भावेन भामिनि ॥ ११ ॥
ಆದುದರಿಂದ, ಪ್ರಿಯ ತಾಯಿಯೇ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಹೃದಯಪದ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮತ್ತು ಶ್ರುತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಮೆ ಕೇಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪರಮ ಪುರುಷೋತ್ತಮನನ್ನು ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಶರಣಾಗು।
Verse 12
आद्य: स्थिरचराणां यो वेदगर्भ: सहर्षिभि: । योगेश्वरै: कुमाराद्यै: सिद्धैर्योगप्रवर्तकै: ॥ १२ ॥ भेददृष्टयाभिमानेन नि:सङ्गेनापि कर्मणा । कर्तृत्वात्सगुणं ब्रह्म पुरुषं पुरुषर्षभम् ॥ १३ ॥ स संसृत्य पुन: काले कालेनेश्वरमूर्तिना । जाते गुणव्यतिकरे यथापूर्वं प्रजायते ॥ १४ ॥ ऐश्वर्यं पारमेष्ठ्यं च तेऽपि धर्मविनिर्मितम् । निषेव्य पुनरायान्ति गुणव्यतिकरे सति ॥ १५ ॥
ತಾಯೇ, ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮಗಳ ಆದ್ಯನಾದ ವೇದಗರ್ಭ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಾಗೂ ಸನತ್ಕುಮಾರಾದಿ ಯೋಗೇಶ್ವರರು, ಸಿದ್ಧರು, ಯೋಗಪ್ರವರ್ತಕ ಋಷಿಗಳು ಭೇದದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕರ್ತೃತ್ವಾಭಿಮಾನದಿಂದ ಸಗುಣ ಬ್ರಹ್ಮನಾದ ಪುರುಷರ್ಷಭ ಭಗವಂತನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ನಿಷ್ಕಾಮಕರ್ಮದಿಂದ ಆಸಕ್ತಿರಹಿತರಾದರೂ, ಈಶ್ವರಮೂರ್ತಿಯಾದ ಕಾಲದಿಂದ ಗುಣವ್ಯತಿಕರ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಮತ್ತೆ ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಯಥಾಪೂರ್ವ ರೂಪ-ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪಾರಮೇಷ್ಠ್ಯ ಐಶ್ವರ್ಯವೂ ಧರ್ಮನಿರ್ಮಿತವೇ; ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಗುಣವ್ಯತಿಕರವಾದಾಗ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಮರಳುತ್ತಾರೆ।
Verse 13
आद्य: स्थिरचराणां यो वेदगर्भ: सहर्षिभि: । योगेश्वरै: कुमाराद्यै: सिद्धैर्योगप्रवर्तकै: ॥ १२ ॥ भेददृष्टयाभिमानेन नि:सङ्गेनापि कर्मणा । कर्तृत्वात्सगुणं ब्रह्म पुरुषं पुरुषर्षभम् ॥ १३ ॥ स संसृत्य पुन: काले कालेनेश्वरमूर्तिना । जाते गुणव्यतिकरे यथापूर्वं प्रजायते ॥ १४ ॥ ऐश्वर्यं पारमेष्ठ्यं च तेऽपि धर्मविनिर्मितम् । निषेव्य पुनरायान्ति गुणव्यतिकरे सति ॥ १५ ॥
ತಾಯೇ, ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮಗಳ ಆದ್ಯನಾದ ವೇದಗರ್ಭ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಾಗೂ ಸನತ್ಕುಮಾರಾದಿ ಯೋಗೇಶ್ವರರು, ಸಿದ್ಧರು, ಯೋಗಪ್ರವರ್ತಕ ಋಷಿಗಳು ಭೇದದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕರ್ತೃತ್ವಾಭಿಮಾನದಿಂದ ಸಗುಣ ಬ್ರಹ್ಮನಾದ ಪುರುಷರ್ಷಭ ಭಗವಂತನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ನಿಷ್ಕಾಮಕರ್ಮದಿಂದ ಆಸಕ್ತಿರಹಿತರಾದರೂ, ಈಶ್ವರಮೂರ್ತಿಯಾದ ಕಾಲದಿಂದ ಗುಣವ್ಯತಿಕರ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಮತ್ತೆ ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಯಥಾಪೂರ್ವ ರೂಪ-ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಪಾರಮೇಷ್ಠ್ಯ ಐಶ್ವರ್ಯವೂ ಧರ್ಮನಿರ್ಮಿತವೇ—ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಗುಣವ್ಯತಿಕರವಾದಾಗ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಮರಳುತ್ತಾರೆ।
Verse 14
आद्य: स्थिरचराणां यो वेदगर्भ: सहर्षिभि: । योगेश्वरै: कुमाराद्यै: सिद्धैर्योगप्रवर्तकै: ॥ १२ ॥ भेददृष्टयाभिमानेन नि:सङ्गेनापि कर्मणा । कर्तृत्वात्सगुणं ब्रह्म पुरुषं पुरुषर्षभम् ॥ १३ ॥ स संसृत्य पुन: काले कालेनेश्वरमूर्तिना । जाते गुणव्यतिकरे यथापूर्वं प्रजायते ॥ १४ ॥ ऐश्वर्यं पारमेष्ठ्यं च तेऽपि धर्मविनिर्मितम् । निषेव्य पुनरायान्ति गुणव्यतिकरे सति ॥ १५ ॥
ಹೇ ತಾಯಿ, ಯಾರಾದರೂ ಸ್ವಾರ್ಥವಿಶೇಷದಿಂದಲೂ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಭಗವಂತನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರೂ, ಸೃಷ್ಟಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಗುಣಗಳ ವ್ಯತಿಕರ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಕಾಲಪ್ರಭಾವದಿಂದ ವೇದಗರ್ಭ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಹಾಗೂ ಸನತ್ಕುಮಾರಾದಿ ಋಷಿ-ಯೋಗಪ್ರವರ್ತಕ ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಿನದೇ ರೂಪ-ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಾರೆ।
Verse 15
आद्य: स्थिरचराणां यो वेदगर्भ: सहर्षिभि: । योगेश्वरै: कुमाराद्यै: सिद्धैर्योगप्रवर्तकै: ॥ १२ ॥ भेददृष्टयाभिमानेन नि:सङ्गेनापि कर्मणा । कर्तृत्वात्सगुणं ब्रह्म पुरुषं पुरुषर्षभम् ॥ १३ ॥ स संसृत्य पुन: काले कालेनेश्वरमूर्तिना । जाते गुणव्यतिकरे यथापूर्वं प्रजायते ॥ १४ ॥ ऐश्वर्यं पारमेष्ठ्यं च तेऽपि धर्मविनिर्मितम् । निषेव्य पुनरायान्ति गुणव्यतिकरे सति ॥ १५ ॥
ಪಾರಮೇಷ್ಠ್ಯ ಪದವಿಯೂ ಮಹಾ ಐಶ್ವರ್ಯವೂ ಧರ್ಮನಿರ್ಮಿತವೇ; ಅವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರೂ ಗುಣವ್ಯತಿಕರ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ದೇವಋಷಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಮರಳುತ್ತಾರೆ. ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾಲಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ರೂಪ-ಪದವಿಗಳಲ್ಲೇ ಪುನಃ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ।
Verse 16
ये त्विहासक्तमनस: कर्मसु श्रद्धयान्विता: । कुर्वन्त्यप्रतिषिद्धानि नित्यान्यपि च कृत्स्नश: ॥ १६ ॥
ಈ ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಆಸಕ್ತರಾದವರು ಶ್ರದ್ಧೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿತ್ಯವಾದ, ನಿಷಿದ್ಧವಲ್ಲದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಫಲಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಬಂಧಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ।
Verse 17
रजसा कुण्ठमनस: कामात्मानोऽजितेन्द्रिया: । पितृन् यजन्त्यनुदिनं गृहेष्वभिरताशया: ॥ १७ ॥
ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ಇವರು ಚಿಂತೆಗೊಳಗಾದ ಮನಸ್ಸಿನವರು, ಕಾಮಪರರು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸದವರು. ಗೃಹಾಸಕ್ತ ಆಶಯದಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಕುಟುಂಬ-ಸಮಾಜ-ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ।
Verse 18
त्रैवर्गिकास्ते पुरुषा विमुखा हरिमेधस: । कथायां कथनीयोरुविक्रमस्य मधुद्विष: ॥ १८ ॥
ಇವರು ‘ತ್ರೈವರ್ಗಿಕರು’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಧರ್ಮ-ಅರ್ಥ-ಕಾಮ ಎಂಬ ಮೂರರಲ್ಲೇ ಆಸಕ್ತಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಅವರು ಹರಿಯ ಕಡೆಗೆ ವಿಮುಖರು; ಮಧುದ್ವಿಷನಾದ ಭಗವಂತನ ಶ್ರವಣಾರ್ಹ ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮ ಲೀಲಾಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ರುಚಿಯಿಲ್ಲ।
Verse 19
नूनं दैवेन विहता ये चाच्युतकथासुधाम् । हित्वा शृण्वन्त्यसद्गाथा: पुरीषमिव विड्भुज: ॥ १९ ॥
ಅಚ್ಯುತನ ಕಥಾಮೃತವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅಸತ್ ಗಾಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದೈವವಶದಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ಮಲಭಕ್ಷಿ ಹಂದಿಗಳಂತೆ ಉಪಮಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ।
Verse 20
दक्षिणेन पथार्यम्ण: पितृलोकं व्रजन्ति ते । प्रजामनु प्रजायन्ते श्मशानान्तक्रियाकृत: ॥ २० ॥
ಅವರು ಸೂರ್ಯನ ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಯಮಪಥದ ಮೂಲಕ ಪಿತೃಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ನಂತರ ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆದು ಜನನದಿಂದ ಶ್ಮಶಾನಾಂತವರೆಗೆ ಅದೇ ಕರ್ಮಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 21
ततस्ते क्षीणसुकृता: पुनर्लोकमिमं सति । पतन्ति विवशा देवै: सद्यो विभ्रंशितोदया: ॥ २१ ॥
ನಂತರ ಅವರ ಪುಣ್ಯಫಲ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದಾಗ, ದೇವವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ವಿವಶರಾಗಿ ಅವರು ತಕ್ಷಣವೇ ಉನ್ನತಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಕುಸಿದು ಮತ್ತೆ ಈ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ।
Verse 22
तस्मात्त्वं सर्वभावेन भजस्व परमेष्ठिनम् । तद्गुणाश्रयया भक्त्या भजनीयपदाम्बुजम् ॥ २२ ॥
ಆದುದರಿಂದ, ತಾಯಿಯೇ, ನೀನು ಸರ್ವಭಾವದಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಭಜಿಸು; ಅವನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜ್ಯವಾದ ಅವನ ಪದಪದ್ಮಗಳಿಗೆ ಶರಣಾಗು।
Verse 23
वासुदेवे भगवति भक्तियोग: प्रयोजित: । जनयत्याशु वैराग्यं ज्ञानं यद्ब्रह्मदर्शनम् ॥ २३ ॥
ವಾಸುದೇವ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿತ ಭಕ್ತಿಯೋಗವು ಶೀಘ್ರವೇ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನೂ, ಬ್ರಹ್ಮದರ್ಶನರೂಪವಾದ ಜ್ಞಾನ—ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವನ್ನೂ—ಜನಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 24
यदास्य चित्तमर्थेषु समेष्विन्द्रियवृत्तिभि: । न विगृह्णाति वैषम्यं प्रियमप्रियमित्युत ॥ २४ ॥
ಇಂದ್ರಿಯವೃತ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ಚಿತ್ತ ಸಮವಾಗಿರುವಾಗ, ಅವನು ಪ್ರಿಯ-ಅಪ್ರಿಯ ಭೇದವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಸಮಚಿತ್ತ ಭಕ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ।
Verse 25
स तदैवात्मनात्मानं नि:सङ्गं समदर्शनम् । हेयोपादेयरहितमारूढं पदमीक्षते ॥ २५ ॥
ಆಗ ಆ ಭಕ್ತನು ತನ್ನನ್ನು ದ್ರವ್ಯದಿಂದ ಅಸಂಗ, ಸಮದರ್ಶಿ, ಹೇಯ-ಉಪಾದೇಯರಹಿತನೆಂದು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ; ತಾನು ದಿವ್ಯ ಪದಕ್ಕೆ ಆರೂಢನಾಗಿದ್ದೇನೆಂದು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 26
ज्ञानमात्रं परं ब्रह्म परमात्मेश्वर: पुमान् । दृश्यादिभि: पृथग्भावैर्भगवानेक ईयते ॥ २६ ॥
ಒಬ್ಬನೇ ಭಗವಾನ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ದಿವ್ಯ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪನು; ಆದರೆ ಅರಿವಿನ ವಿಭಿನ್ನ ವಿಧಾನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅವನೇ ನಿರ್ಗುಣ ಬ್ರಹ್ಮ, ಅಂತರ್ಯಾಮಿ ಪರಮಾತ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಮಪುರುಷ ಭಗವಾನ್ ಎಂದು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 27
एतावानेव योगेन समग्रेणेह योगिन: । युज्यतेऽभिमतो ह्यर्थो यदसङ्गस्तु कृत्स्नश: ॥ २७ ॥
ಎಲ್ಲ ಯೋಗಗಳ ಸಾರವೇ ಇದು: ಯೋಗಿಯು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದ್ರವ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಸಂಗತ್ವ—ಪೂರ್ಣ ವೈರಾಗ್ಯ—ಸಾಧಿಸಬೇಕು; ಅದು ವಿಭಿನ್ನ ಯೋಗಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 28
ज्ञानमेकं पराचीनैरिन्द्रियैर्ब्रह्म निर्गुणम् । अवभात्यर्थरूपेण भ्रान्त्या शब्दादिधर्मिणा ॥ २८ ॥
ಪರತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ವಿಮುಖರಾದವರು ಪರಾಂಗಮುಖ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಕಲ್ಪಿತ ಗ್ರಹಿಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ಗುಣ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಭ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ।
Verse 29
यथा महानहंरूपस्त्रिवृत्पञ्चविध: स्वराट् । एकादशविधस्तस्य वपुरण्डं जगद्यत: ॥ २९ ॥
ಮಹತ್-ತತ್ತ್ವವೆಂಬ ಸಮಷ್ಟಿ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾನು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆನು; ಅದರಿಂದ ತ್ರಿಗುಣಗಳು, ಪಂಚ ಮಹಾಭೂತಗಳು, ಜೀವಚೇತನ, ಏಕಾದಶ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥೂಲ ದೇಹ ಉಂಟಾಯಿತು. ಹಾಗೆಯೇ ಸಮಸ್ತ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವೂ ಪರಮ ಪುರುಷ ಶ್ರೀಭಗವಾನಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ.
Verse 30
एतद्वै श्रद्धया भक्त्या योगाभ्यासेन नित्यश: । समाहितात्मा नि:सङ्गो विरक्त्या परिपश्यति ॥ ३० ॥
ಈ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆ-ಭಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಿತ್ಯ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮಾಹಿತವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ, ಸಂಗತ್ಯಾಗಿಯಾದ ವೈರಾಗ್ಯವಂತನು ದರ್ಶನಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಸದಾ ಪರಮ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಲೀನಗೊಳಿಸಿದ್ದಿರುತ್ತಾನೆ.
Verse 31
इत्येतत्कथितं गुर्वि ज्ञानं तद्ब्रह्म-दर्शनम् । येनानुबुद्ध्यते तत्त्वं प्रकृते: पुरुषस्य च ॥ ३१ ॥
ಪೂಜ್ಯ ಮಾತೆ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಬ್ರಹ್ಮ-ದರ್ಶನರೂಪವಾದ ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಇದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷನ ನಿಜ ತತ್ತ್ವವೂ, ಅವರ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವೂ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
Verse 32
ज्ञानयोगश्च मन्निष्ठो नैर्गुण्यो भक्तिलक्षण: । द्वयोरप्येक एवार्थो भगवच्छब्दलक्षण: ॥ ३२ ॥
ನನ್ನಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠಿತ ಜ್ಞಾನಯೋಗವು ಗುಣಾತೀತ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಏರಿ ಭಕ್ತಿಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೇರವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ತತ್ತ್ವ-ಪರಿಶೋಧನೆಯಿಂದಾಗಲಿ—ಎರಡಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ಗಮ್ಯ: ‘ಭಗವಾನ್’ ಎಂಬ ಪರಮ ಪುರುಷನೇ ಅಂತಿಮ ಗುರಿ.
Verse 33
यथेन्द्रियै: पृथग्द्वारैरर्थो बहुगुणाश्रय: । एको नानेयते तद्वद्भगवान्शास्त्रवर्त्मभि: ॥ ३३ ॥
ಹಲವು ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದೇ ವಿಷಯವು ವಿಭಿನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯ-ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಬೇರೆಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುವಂತೆ, ಭಗವಂತನು ಒಬ್ಬನೇ; ಆದರೆ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಮಾರ್ಗಗಳ ಭೇದದಿಂದ ಅವನು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 34
क्रियया क्रतुभिर्दानैस्तप:स्वाध्यायमर्शनै: । आत्मेन्द्रियजयेनापि संन्यासेन च कर्मणाम् ॥ ३४ ॥ योगेन विविधाङ्गेन भक्तियोगेन चैव हि । धर्मेणोभयचिह्नेन य: प्रवृत्तिनिवृत्तिमान् ॥ ३५ ॥ आत्मतत्त्वावबोधेन वैराग्येण दृढेन च । ईयते भगवानेभि: सगुणो निर्गुण: स्वदृक् ॥ ३६ ॥
ಕರ್ಮಕ್ರಿಯೆ, ಯಜ್ಞಗಳು, ದಾನ, ತಪಸ್ಸು, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ, ತತ್ತ್ವವಿಚಾರ, ಮನೋನಿಗ್ರಹ, ಇಂದ್ರಿಯಜಯ, ಸಂನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಸ್ವವರ್ಣಾಶ್ರಮದ ವಿಧಿತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು; ವಿವಿಧ ಯೋಗಾಂಗಗಳು ಹಾಗೂ ಭಕ್ತಿಯೋಗ; ಪ್ರವೃತ್ತಿ-ನಿವೃತ್ತಿ ಎರಡೂ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ ಧರ್ಮ; ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಬೋಧ ಮತ್ತು ದೃಢ ವೈರಾಗ್ಯ—ಇವುಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಸಾಧಕನು ಭಗವಂತನನ್ನು ಸಗುಣವಾಗಿಯೂ ನಿರ್ಗುಣ ಪರವಾಗಿಯೂ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 35
क्रियया क्रतुभिर्दानैस्तप:स्वाध्यायमर्शनै: । आत्मेन्द्रियजयेनापि संन्यासेन च कर्मणाम् ॥ ३४ ॥ योगेन विविधाङ्गेन भक्तियोगेन चैव हि । धर्मेणोभयचिह्नेन य: प्रवृत्तिनिवृत्तिमान् ॥ ३५ ॥ आत्मतत्त्वावबोधेन वैराग्येण दृढेन च । ईयते भगवानेभि: सगुणो निर्गुण: स्वदृक् ॥ ३६ ॥
ವಿವಿಧ ಯೋಗಾಂಗಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಭಕ್ತಿಯೋಗದ ಮೂಲಕವೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರವೃತ್ತಿ-ನಿವೃತ್ತಿ ಎರಡೂ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿರುವ ಧರ್ಮದ ಮೂಲಕವೂ ನಡೆಯುವ ಸಾಧಕನು ಸಾಧನಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾಗಿ ಭಗವದ್ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 36
क्रियया क्रतुभिर्दानैस्तप:स्वाध्यायमर्शनै: । आत्मेन्द्रियजयेनापि संन्यासेन च कर्मणाम् ॥ ३४ ॥ योगेन विविधाङ्गेन भक्तियोगेन चैव हि । धर्मेणोभयचिह्नेन य: प्रवृत्तिनिवृत्तिमान् ॥ ३५ ॥ आत्मतत्त्वावबोधेन वैराग्येण दृढेन च । ईयते भगवानेभि: सगुणो निर्गुण: स्वदृक् ॥ ३६ ॥
ಆತ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಅರಿತು ದೃಢ ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಸಾಧಕನು ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶ ಭಗವಂತನನ್ನು ಸಗುಣವಾಗಿಯೂ ನಿರ್ಗುಣ ಪರವಾಗಿಯೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 37
प्रावोचं भक्तियोगस्य स्वरूपं ते चतुर्विधम् । कालस्य चाव्यक्तगतेर्योऽन्तर्धावति जन्तुषु ॥ ३७ ॥
ತಾಯೇ, ಭಕ್ತಿಯೋಗದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ನಾಲ್ಕು ವಿಧವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಗತಿಯನ್ನುಳ್ಳ ಕಾಲವು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾ ಓಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದ್ದೇನೆ।
Verse 38
जीवस्य संसृतीर्बह्वीरविद्याकर्मनिर्मिता: । यास्वङ्ग प्रविशन्नात्मा न वेद गतिमात्मन: ॥ ३८ ॥
ಅಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಜೀವಿಗೆ ಅನೇಕ ಸಂಸಾರಸ್ಥಿತಿಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತವೆ. ತಾಯೇ, ಆ ಮರೆವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಆತ್ಮನು ತನ್ನ ಗತಿ ಎಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲಾರನು।
Verse 39
नैतत्खलायोपदिशेन्नाविनीताय कर्हिचित् । न स्तब्धाय न भिन्नाय नैव धर्मध्वजाय च ॥ ३९ ॥
ಕಪಿಲ ಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಈ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಈರ್ಷ್ಯಾಳು, ಅವಿನೀತ, ಅಶುದ್ಧ ಆಚರಣೆಯವರಿಗೆ ಹೇಳಬಾರದು; ಗರ್ವಿಷ್ಠರಿಗೆ, ವಿಭಿನ್ನಚಿತ್ತರಿಗೆ, ಧರ್ಮಧ್ವಜಧಾರಿ ಕಪಟಿಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ಅಲ್ಲ।
Verse 40
न लोलुपायोपदिशेन्न गृहारूढचेतसे । नाभक्ताय च मे जातु न मद्भक्तद्विषामपि ॥ ४० ॥
ಅತಿಲೋಭಿ ಹಾಗೂ ಗೃಹಾಸಕ್ತಚಿತ್ತರಿಗೆ ಈ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಹೇಳಬಾರದು; ನನ್ನ ಅಭಕ್ತನಿಗೂ ಅಲ್ಲ, ನನ್ನ ಭಕ್ತರನ್ನೂ ಭಗವಂತನನ್ನೂ ದ್ವೇಷಿಸುವವರಿಗೂ ಅಲ್ಲ।
Verse 41
श्रद्दधानाय भक्ताय विनीतायानसूयवे । भूतेषु कृतमैत्राय शुश्रूषाभिरताय च ॥ ४१ ॥
ಈ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧಾವಂತ ಭಕ್ತನಿಗೆ—ಗುರುವಿನ ಮುಂದೆ ವಿನೀತನಾಗಿರುವವನಿಗೆ, ಅಸೂಯಾರಹಿತನಿಗೆ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಹೊಂದಿರುವವನಿಗೆ, ಶ್ರದ್ಧೆ-ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು।
Verse 42
बहिर्जातविरागाय शान्तचित्ताय दीयताम् । निर्मत्सराय शुचये यस्याहं प्रेयसां प्रिय: ॥ ४२ ॥
ಈ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಹೊರಗಿನ ವಿಷಯಗಳ प्रति ವಿರಾಗ ಹೊಂದಿದ ಶಾಂತಚಿತ್ತನಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು; ಅಸೂಯಾರಹಿತ, ಶುದ್ಧನಾದವನಿಗೆ, ಮತ್ತು ಯಾರಿಗೆ ನಾನು—ಪರಮೇಶ್ವರ—ಎಲ್ಲ ಪ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅತಿಪ್ರಿಯನೋ ಅವನಿಗೆ।
Verse 43
य इदं शृणुयादम्ब श्रद्धया पुरुष: सकृत् । यो वाभिधत्ते मच्चित्त: स ह्येति पदवीं च मे ॥ ४३ ॥
ಹೇ ಅಂಬೆ! ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಒಮ್ಮೆ라도 ಇದನ್ನು ಕೇಳುವವನು, ಮತ್ತು ಮಚ್ಚಿತ್ತನಾಗಿ ನನ್ನ ನಾಮ-ಗುಣಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಿ ಕೀರ್ತಿಸುವವನು, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನ ಪರಮ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Frequently Asked Questions
Because their elevation is karma-phala dependent: sacrifices and vows yield temporary heavenly enjoyment (Soma-rasa on the moon, pitṛ-loka privileges), but when the accrued puṇya is exhausted, they fall back to earthly birth. Additionally, all material lokas are subject to time and dissolution (nirodha), so such destinations cannot grant final liberation.
Fruitive duty is performed with attachment to results and proprietorship, strengthening ahaṅkāra and binding one to repeated birth. Purified duty (niṣkāma action) is executed without false ego and possessiveness, with detachment and purified consciousness, which situates the jīva in its constitutional position and supports entry into the kingdom of God when united with devotion.
The instruction is restricted from the envious, agnostic, unclean, hypocritical, greedy, and those hostile to devotees. It should be given to faithful devotees who respect the guru, are non-envious, friendly to all beings, cleansed in conduct, detached from non-Kṛṣṇa-centered life, and who hold the Supreme Lord as dearest—indicating adhikāra based on śraddhā and character.
It presents the Absolute Truth as one reality perceived according to approach: as impersonal Brahman, as the indwelling Paramātmā, and as the Supreme Personality of Godhead (Bhagavān). Kapila’s synthesis makes Bhagavān the culmination (āśraya), while acknowledging graded realizations through jñāna and yoga.