Adhyaya 31

Verse 1

श्रीभगवानुवाच कर्मणा दैवनेत्रेण जन्तुर्देहोपपत्तये । स्त्रिया: प्रविष्ट उदरं पुंसो रेत:कणाश्रय: ॥ १ ॥

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಕರ್ಮಫಲದಂತೆ ಮತ್ತು ಪರಮೇಶ್ವರನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಜೀವನು ದೇಹಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಪುರುಷನ ವೀರ್ಯಕಣವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಸ್ತ್ರೀಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 2

कललं त्वेकरात्रेण पञ्चरात्रेण बुद्बुदम् । दशाहेन तु कर्कन्धू: पेश्यण्डं वा तत: परम् ॥ २ ॥

ಮೊದಲ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರ-ರಜಸ್ಸು ಮಿಶ್ರವಾಗಿ ‘ಕಲಲ’ವಾಗುತ್ತದೆ; ಐದನೇ ರಾತ್ರಿಗೆ ಅದು ಬುಬ್ಬುದದಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಹತ್ತನೇ ರಾತ್ರಿಗೆ ಬೋರಿನಂತೆ ರೂಪ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಕ್ರಮೇಣ ಮಾಂಸಪಿಂಡ ಅಥವಾ ಅಂಡರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 3

मासेन तु शिरो द्वाभ्यां बाह्वङ्‌घ्र्याद्यङ्गविग्रह: । नखलोमास्थिचर्माणि लिङ्गच्छिद्रोद्भवस्त्रिभि: ॥ ३ ॥

ಒಂದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ತಲೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಎರಡು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕೈ-ಕಾಲು ಮೊದಲಾದ ಅಂಗಗಳ ವಿಗ್ರಹ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಖಗಳು, ಬೆರಳುಗಳು, ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳು, ದೇಹರೋಮ, ಎಲುಬು ಮತ್ತು ಚರ್ಮ ಕಾಣುತ್ತವೆ; ಜೊತೆಗೆ ಜನನೇಂದ್ರಿಯ ಹಾಗೂ ಕಣ್ಣು-ಮೂಗು-ಕಿವಿ-ಬಾಯಿ-ಗುದದ್ವಾರ ಮೊದಲಾದ ರಂಧ್ರಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 4

चतुर्भिर्धातव: सप्त पञ्चभि: क्षुत्तृडुद्भव: । षड्‌भिर्जरायुणा वीत: कुक्षौ भ्राम्यति दक्षिणे ॥ ४ ॥

ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ರಸ, ರಕ್ತ, ಮಾಂಸ, ಮೇದ, ಅಸ್ಥಿ, ಮಜ್ಜೆ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರ ಎಂಬ ಏಳು ಧಾತುಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಐದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ದಾಹ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಜರಾಯುವಿನಿಂದ ಆವೃತನಾದ ಭ್ರೂಣವು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 5

मातुर्जग्धान्नपानाद्यैरेधद्धातुरसम्मते । शेते विण्मूत्रयोर्गर्ते स जन्तुर्जन्तुसम्भवे ॥ ५ ॥

ತಾಯಿ ಸೇವಿಸುವ ಆಹಾರ-ಪಾನಗಳಿಂದ ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಭ್ರೂಣವು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ; ಮಲಮೂತ್ರಗಳ ಆ ಅಸಹ್ಯ ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ—ಅನೇಕ ಕೀಟಗಳ ಜನ್ಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ—ಅದು ಮಲಗಿರುತ್ತದೆ.

Verse 6

कृमिभि: क्षतसर्वाङ्ग: सौकुमार्यात्प्रतिक्षणम् । मूर्च्छामाप्नोत्युरुक्लेशस्तत्रत्यै: क्षुधितैर्मुहु: ॥ ६ ॥

ಗರ್ಭದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಹಸಿದ ಕೀಟಗಳು ಅವನ ಸರ್ವಾಂಗವನ್ನು ಮರುಮರು ಕಚ್ಚುತ್ತವೆ; ಅತಿಕೋಮಲತೆಯಿಂದ ಅವನು ಭೀಕರ ವೇದನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಆ ದಾರುಣ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಮೂರ್ಚ್ಛೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

Verse 7

कटुतीक्ष्णोष्णलवणरूक्षाम्‍लादिभिरुल्बणै: । मातृभुक्तैरुपस्पृष्ट: सर्वाङ्गोत्थितवेदन: ॥ ७ ॥

ತಾಯಿ ಕಹಿ, ಕಾರ, ಅತಿಬಿಸಿ, ಅತಿಲವಣ, ರುಕ್ಷ ಅಥವಾ ಅತಿಹುಳಿ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮ ಗರ್ಭಸ್ಥ ಶಿಶುವಿನ ದೇಹವೆಲ್ಲಾ ಸಹಿಸಲಾರದ ವೇದನೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 8

उल्बेन संवृतस्तस्मिन्नन्त्रैश्च बहिरावृत: । आस्ते कृत्वा शिर: कुक्षौ भुग्नपृष्ठशिरोधर: ॥ ८ ॥

ಅಮ್ನಿಯಾನ್ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು, ಹೊರಗಿನಿಂದ ಅಂತ್ರಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾದ ಗರ್ಭಸ್ಥ ಶಿಶು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರುತ್ತಾನೆ; ತಲೆ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕಡೆ ತಿರುಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಬೆನ್ನು ಮತ್ತು ಕತ್ತು ಬಿಲ್ಲಿನಂತೆ ವಕ್ರವಾಗಿರುತ್ತವೆ।

Verse 9

अकल्प: स्वाङ्गचेष्टायां शकुन्त इव पञ्जरे । तत्र लब्धस्मृतिर्दैवात्कर्म जन्मशतोद्भवम् । स्मरन्दीर्घमनुच्छ्‌वासं शर्म किं नाम विन्दते ॥ ९ ॥

ತನ್ನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಚಲಿಸಲಾರದೆ ಗರ್ಭಸ್ಥ ಶಿಶು ಪಂಜರದಲ್ಲಿನ ಹಕ್ಕಿಯಂತೆ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಆ ವೇಳೆ ದೈವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ಸ್ಮೃತಿ ಬಂದರೆ, ಹಿಂದಿನ ನೂರು ಜನ್ಮಗಳ ಕರ್ಮಜನ್ಯ ದುಃಖಗಳನ್ನು ನೆನೆದು ದೀರ್ಘ ನಿಶ್ವಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಲಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅಂಥ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಎಲ್ಲಿ?

Verse 10

आरभ्य सप्तमान्मासाल्लब्धबोधोऽपि वेपित: । नैकत्रास्ते सूतिवातैर्विष्ठाभूरिव सोदर: ॥ १० ॥

ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಏಳನೇ ತಿಂಗಳಿಂದ ಬೋಧ ಬಂದರೂ, ಪ್ರಸವಕ್ಕೂ ಮುನ್ನದ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭ್ರೂಣವನ್ನು ಒತ್ತುವ ವಾಯುಗಳಿಂದ ಶಿಶು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಕೆಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಅದೇ ಅಶುದ್ಧ ಉದರಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಹುಳುಗಳಂತೆ ಅವನು ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲಾರನು।

Verse 11

नाथमान ऋषिर्भीत: सप्तवध्रि: कृताञ्जलि: । स्तुवीत तं विक्लवया वाचा येनोदरेऽर्पित: ॥ ११ ॥

ಏಳು ಪದರಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿ ಭೀತನಾದ ಆ ಜೀವನು, ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಾ ಕೈಮುಗಿದು, ತಡಬಡುವ ವಾಣಿಯಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 12

जन्तुरुवाच तस्योपसन्नमवितुं जगदिच्छयात्त- नानातनोर्भुवि चलच्चरणारविन्दम् । सोऽहं व्रजामि शरणं ह्यकुतोभयं मे येनेद‍ृशी गतिरदर्श्यसतोऽनुरूपा ॥ १२ ॥

ಜೀವನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಜಗದಿಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅನೇಕ ನಿತ್ಯರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಮಲಪಾದಗಳಿಂದ ಸಂಚರಿಸುವ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳನ್ನೇ ನಾನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ. ಅವನೇ ನನಗೆ ಎಲ್ಲ ಭಯಗಳಿಂದ ವಿಮೋಚನೆ ನೀಡಬಲ್ಲನು; ನನ್ನ ಪಾಪಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕ ಈ ಸ್ಥಿತಿ ಅವನಿಂದಲೇ ನನಗೆ ದೊರಕಿದೆ.

Verse 13

यस्त्वत्र बद्ध इव कर्मभिरावृतात्मा भूतेन्द्रियाशयमयीमवलम्ब्य मायाम् । आस्ते विशुद्धमविकारमखण्डबोधम् आतप्यमानहृदयेऽवसितं नमामि ॥ १३ ॥

ನಾನು ಶುದ್ಧಾತ್ಮನಾಗಿದ್ದರೂ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತನಂತೆ, ಭೂತೇಂದ್ರಿಯಾಶಯಮಯಿಯಾದ ಮಾಯೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ನಿರ್ಮಲ, ಅವಿಕಾರ, ಅಖಂಡಬೋಧಸ್ವರೂಪನಾಗಿ, ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಗೊಂಡ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅನುಭವವಾಗುವ ಆತನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 14

य: पञ्चभूतरचिते रहित: शरीरे च्छन्नोऽयथेन्द्रियगुणार्थचिदात्मकोऽहम् । तेनाविकुण्ठमहिमानमृषिं तमेनं वन्दे परं प्रकृतिपूरुषयो: पुमांसम् ॥ १४ ॥

ಪಂಚಭೂತಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟವನಂತೆ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ; ಚಿದಾತ್ಮನಾಗಿದ್ದರೂ ಇಂದ್ರಿಯ-ಗುಣ-ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ದುರುಪಯೋಗವಾಗುತ್ತೇನೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಜೀವವೂ ಮೀರಿದ, ಭೌತದೇಹರಹಿತ, ದಿವ್ಯಗುಣಮಹಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಮಹಿಮಾನ್ವಿತನಾದ ಆ ಪರಮಪುರುಷನಿಗೆ ನಾನು ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 15

यन्माययोरुगुणकर्मनिबन्धनेऽस्मिन् सांसारिके पथि चरंस्तदभिश्रमेण । नष्टस्मृति: पुनरयं प्रवृणीत लोकं युक्त्या कया महदनुग्रहमन्तरेण ॥ १५ ॥

ಭಗವಂತನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಜೀವನು ಈ ಸಂಸಾರಪಥದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗುಣ-ಕರ್ಮಬಂಧನಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ಕಠಿಣ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ಕಳೆದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಇದೇ ಲೋಕಚಕ್ರವನ್ನೇ ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಭುವಿನ ಮಹಾಕೃಪೆಯಿಲ್ಲದೆ ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದ ಅವನು ಪುನಃ ಭಗವಂತನ ಪ್ರೇಮಭರಿತ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಬಲ್ಲನು?

Verse 16

ज्ञानं यदेतददधात्कतम: स देवस् त्रैकालिकं स्थिरचरेष्वनुवर्तितांश: । तं जीवकर्मपदवीमनुवर्तमानास् तापत्रयोपशमनाय वयं भजेम ॥ १६ ॥

ಸ್ಥಿರಚರ ಎಲ್ಲದಲ್ಲಿಯೂ ಅಂಶರೂಪವಾಗಿ ಇರುವ ಪರಮಾತ್ಮನಾದ ಭಗವಂತನೇ ಭೂತ-ವರ್ತಮಾನ-ಭವಿಷ್ಯ ಎಂಬ ತ್ರಿಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಡೆಸಿ ಈ ಜ್ಞಾನವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ನಿರ್ದೇಶದಿಂದ ಜೀವನು ಕರ್ಮಪಥವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಬಂಧನಜೀವನದ ತ್ರಿತಾಪಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ನಾವು ಅವನನ್ನೇ ಭಜಿಸಿ ಶರಣಾಗಬೇಕು.

Verse 17

देह्यन्यदेहविवरे जठराग्निनासृग्- विण्मूत्रकूपपतितो भृशतप्तदेह: । इच्छन्नितो विवसितुं गणयन्स्वमासान् निर्वास्यते कृपणधीर्भगवन्कदा नु ॥ १७ ॥

ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿನ ಉದರದಲ್ಲಿ ರಕ್ತ, ಮಲ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರದ ಕೂಪದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವ, ಜಠರಾಗ್ನಿಯಿಂದ ದಗ್ಧ ದೇಹವಿರುವ ಈ ಜೀವ ಹೊರಬರಲು ತವಕಿಸಿ ತನ್ನ ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ— “ಓ ಭಗವನ್, ನಾನು ದೀನಬುದ್ಧಿಯವನು; ಯಾವಾಗ ಈ ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಪಡೆಯುವೆನು?”

Verse 18

येनेद‍ृशीं गतिमसौ दशमास्य ईश संग्राहित: पुरुदयेन भवाद‍ृशेन । स्वेनैव तुष्यतु कृतेन स दीननाथ: को नाम तत्प्रति विनाञ्जलिमस्य कुर्यात् ॥ १८ ॥

ಓ ಈಶ್ವರನೇ! ನಿಮ್ಮಂತಹ ಪರಮ ದಯಾಮಯ ಪ್ರಭುವಿನ ಅಹೇತುಕ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಾನು ಕೇವಲ ಹತ್ತು ತಿಂಗಳವನಾಗಿದ್ದರೂ ಚೇತನೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನೀವು, ದೀನನಾಥನಾದ ಪರಮಪುರುಷ, ಸಂತುಷ್ಟರಾಗಲಿ. ನಿಮ್ಮ प्रति ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಮಾರ್ಗ ಒಂದೇ— ಕೈಮುಗಿದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವುದು.

Verse 19

पश्यत्ययं धिषणया ननु सप्तवध्रि: शारीरके दमशरीर्यपर: स्वदेहे । यत्सृष्टयासं तमहं पुरुषं पुराणं पश्ये बहिर्हृदि च चैत्यमिव प्रतीतम् ॥ १९ ॥

ಇತರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಜೀವನು ಸಹಜ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ನೋಡುತ್ತಾನೆ; ಆ ದೇಹಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟ-ಅನಿಷ್ಟವಾದ ಇಂದ್ರಿಯಾನುಭವಗಳನ್ನೇ ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನನಗೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಗಮ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯಬಲ್ಲ ದೇಹ ದೊರೆತಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ದೇಹವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಚೈತನ್ಯವಂತೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಆ ಪುರಾಣಪುರುಷ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 20

सोऽहं वसन्नपि विभो बहुदु:खवासं गर्भान्न निर्जिगमिषे बहिरन्धकूपे । यत्रोपयातमुपसर्पति देवमाया मिथ्या मतिर्यदनु संसृतिचक्रमेतत् ॥ २० ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ಓ ವಿಭೋ! ನಾನು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಹು ದುಃಖಕರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ಭೌತಿಕ ಜೀವನವೆಂಬ ಅಂಧಕೂಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಬೀಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಹುಟ್ಟಿದ ತಕ್ಷಣ ದೇವಮಾಯೆ ಶಿಶುವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಕೂಡಲೇ ಮಿಥ್ಯಾ ಅಹಂಕಾರ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಅದೇ ಜನನ-ಮರಣ ಚಕ್ರದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 21

तस्मादहं विगतविक्लव उद्धरिष्य आत्मानमाशु तमस: सुहृदात्मनैव । भूयो यथा व्यसनमेतदनेकरन्ध्रं मा मे भविष्यदुपसादितविष्णुपाद: ॥ २१ ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗ ನಾನು ಇನ್ನೆಂದೂ ಅಶಾಂತನಾಗದೆ, ನನ್ನ ಮಿತ್ರವಾದ ನಿರ್ಮಲ ಚೇತನದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅಜ್ಞಾನಾಂಧಕಾರದಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವೆನು. ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವಿನ ಕಮಲಪಾದಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದರೆ, ಅನೇಕ ಗರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಜನನ-ಮರಣದ ಈ ದುಃಖಕ್ಕೆ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 22

कपिल उवाच एवं कृतमतिर्गर्भे दशमास्य: स्तुवन्नृषि: । सद्य: क्षिपत्यवाचीनं प्रसूत्यै सूतिमारुत: ॥ २२ ॥

ಶ್ರೀಕಪಿಲನು ಹೇಳಿದರು—ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ತಿಂಗಳಾದ ಜೀವನು ಇಂತೆ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಭಗವಂತನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಪ್ರಸವಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾದ ವಾಯು ಅವನನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಮುಖ ಕೆಳಗಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಹೊರಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಜನನವಾಗಲೆಂದು।

Verse 23

तेनावसृष्ट: सहसा कृत्वावाक्शिर आतुर: । विनिष्क्रामति कृच्छ्रेण निरुच्छ्‌वासो हतस्मृति: ॥ २३ ॥

ಪ್ರಸವವಾಯುವಿನಿಂದ ಅಚಾನಕ್ ಕೆಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಶಿಶು ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ತಲೆ ಕೆಳಗಿಟ್ಟು ಭಾರೀ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತಾನೆ; ಉಸಿರಾಟ ನಿಂತಂತಾಗಿ, ತೀವ್ರ ವೇದನೆಯಿಂದ ಸ್ಮೃತಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ।

Verse 24

पतितो भुव्यसृङ्‌मिश्र: विष्ठाभूरिव चेष्टते । रोरूयति गते ज्ञाने विपरीतां गतिं गत: ॥ २४ ॥

ಆ ಶಿಶು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ, ಮಲ ಮತ್ತು ರಕ್ತದಿಂದ ಲೇಪಿತನಾಗಿ; ಮಲದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಹುಳುವಿನಂತೆ ಅಲುಗಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಉನ್ನತ ಜ್ಞಾನ ನಾಶವಾಗಿ, ಮಾಯೆಯ ವಶದಲ್ಲಿ ಅಳುತ್ತಾನೆ।

Verse 25

परच्छन्दं न विदुषा पुष्यमाणो जनेन स: । अनभिप्रेतमापन्न: प्रत्याख्यातुमनीश्वर: ॥ २५ ॥

ಉದರದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಬಳಿಕ, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಅರಿಯಲಾರದ ಜನರ ಪಾಲನೆಗೆ ಆ ಶಿಶು ಒಪ್ಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಕೊಟ್ಟದ್ದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥನಾಗಿ, ಅವನು ಅನಿಚ್ಛಿತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 26

शायितोऽशुचिपर्यङ्के जन्तु: स्वेदज-दूषिते । नेश: कण्डूयनेऽङ्गानामासनोत्थानचेष्टने ॥ २६ ॥

ಅಶುಚಿಯಾದ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಜೀವಿ ಬೆವರು ಮತ್ತು ಕೀಟಾಣುಗಳಿಂದ ದೂಷಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಕೆರಕಾಟ ಬಂದರೂ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಕೆರೆಯಲಾರನು; ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಏಳುವುದು ಅಥವಾ ಚಲಿಸುವುದು ಇನ್ನೂ ಅಸಾಧ್ಯ।

Verse 27

तुदन्त्यामत्वचं दंशा मशका मत्कुणादय: । रुदन्तं विगतज्ञानं कृमय: कृमिकं यथा ॥ २७ ॥

ಅಸಹಾಯಕ, কোমಲ ಚರ್ಮದ ಶಿಶುವನ್ನು ದಂಶಗಳು, ಸೊಳ್ಳೆಗಳು, ಬೆಡ್‌ಬಗ್‌ಗಳು ಮುಂತಾದವು ಕಚ್ಚುತ್ತವೆ; ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದವನುಂತೆ ಅದು ಸಣ್ಣ ಹುಳುಗಳು ದೊಡ್ಡ ಹುಳನ್ನು ಕಚ್ಚುವಂತೆ ಅಳುತ್ತಿರುತ್ತದೆ।

Verse 28

इत्येवं शैशवं भुक्त्वा दु:खं पौगण्डमेव च । अलब्धाभीप्सितोऽज्ञानादिद्धमन्यु: शुचार्पित: ॥ २८ ॥

ಹೀಗೆ ಶೈಶವದ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಅವನು ಪೌಗಂಡಾವಸ್ಥೆಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಬಯಸಿದುದು ಸಿಗದೆ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದು ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 29

सह देहेन मानेन वर्धमानेन मन्युना । करोति विग्रहं कामी कामिष्वन्ताय चात्मन: ॥ २९ ॥

ದೇಹ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಅವನ ಅಹಂಕಾರವೂ ಕೋಪವೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತವೆ; ಕಾಮಾಸಕ್ತನು ತನ್ನ ಆತ್ಮನಾಶಕ್ಕಾಗಿ, ಅದೇ ರೀತಿ ಕಾಮಿಗಳಾದವರೊಂದಿಗೆ ವೈರಾಗ್ಯವಲ್ಲ, ವೈರವನ್ನೇ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 30

भूतै: पञ्चभिरारब्धे देहे देह्यबुधोऽसकृत् । अहंममेत्यसद्ग्राह: करोति कुमतिर्मतिम् ॥ ३० ॥

ಐದು ಭೂತಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಈ ದೇಹವನ್ನು ಅಜ್ಞಾನಿ ಜೀವ ‘ನಾನು’ ‘ನನ್ನದು’ ಎಂದು ಮರುಮರು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಈ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ಅನಿತ್ಯವನ್ನು ಸ್ವಂತವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಂಧ ಅಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 31

तदर्थं कुरुते कर्म यद्बद्धो याति संसृतिम् । योऽनुयाति ददत्‍क्‍लेशमविद्याकर्मबन्धन: ॥ ३१ ॥

ಈ ದೇಹದ خاطرವೇ ಅವನು ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಆ ಬಂಧನದಿಂದಲೇ ಸಂಸಾರಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಅವಿದ್ಯಾ-ಕರ್ಮಬಂಧನದಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ದೇಹವು ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಕಷ್ಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 32

यद्यसद्‌भि: पथि पुन: शिश्नोदरकृतोद्यमै: । आस्थितो रमते जन्तुस्तमो विशति पूर्ववत् ॥ ३२ ॥

ಒಂದು ವೇಳೆ ಆ ಜೀವಿಯು ಹೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಜನನೇಂದ್ರಿಯಗಳ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುವ ಅಸಾಧುಗಳ ಸಹವಾಸವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನು ಮೊದಲಿನಂತೆಯೇ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು (ನರಕವನ್ನು) ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 33

सत्यं शौचं दया मौनं बुद्धि: श्रीर्ह्रीर्यश: क्षमा । शमो दमो भगश्चेति यत्सङ्गाद्याति सङ्‍क्षयम् ॥ ३३ ॥

ಅವರ ಸಹವಾಸದಿಂದ ಸತ್ಯ, ಶೌಚ, ದಯೆ, ಮೌನ, ಬುದ್ಧಿ, ಲಜ್ಜೆ, ಕೀರ್ತಿ, ಕ್ಷಮೆ, ಮನೋನಿಗ್ರಹ, ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯಗಳೆಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 34

तेष्वशान्तेषु मूढेषु खण्डितात्मस्वसाधुषु । सङ्गं न कुर्याच्छोच्येषु योषित्क्रीडामृगेषु च ॥ ३४ ॥

ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದ, ಅಶಾಂತಿಯುತ, ಮೂರ್ಖ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಆಟದ ಗೊಂಬೆಗಳಂತಿರುವ ಅಸಾಧುಗಳ ಸಹವಾಸವನ್ನು ಮನುಷ್ಯನು ಎಂದಿಗೂ ಮಾಡಬಾರದು.

Verse 35

न तथास्य भवेन्मोहो बन्धश्चान्यप्रसङ्गत: । योषित्सङ्गाद्यथा पुंसो यथा तत्सङ्गिसङ्गत: ॥ ३५ ॥

ಸ್ತ್ರೀಸಂಗದಿಂದ ಅಥವಾ ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾದವರ ಸಂಗದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಮೋಹ ಮತ್ತು ಬಂಧನವು ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವಿನ ಸಂಗದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 36

प्रजापति: स्वां दुहितरं दृष्ट्वा तद्रूपधर्षित: । रोहिद्भूतां सोऽन्वधावद‍ृक्षरूपी हतत्रप: ॥ ३६ ॥

ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳ ರೂಪಕ್ಕೆ ಮರುಳಾಗಿ, ಅವಳು ಜಿಂಕೆಯ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿದಾಗ, ತಾನು ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಗಂಡು ಜಿಂಕೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದನು.

Verse 37

तत्सृष्टसृष्टसृष्टेषु को न्वखण्डितधी: पुमान् । ऋषिं नारायणमृते योषिन्मय्येह मायया ॥ ३७ ॥

ಬ್ರಹ್ಮಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಮಾನವರು, ದೇವತೆಗಳು, ಪಶುಗಳು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣ ಋಷಿಯನ್ನು ಹೊರತು ಯಾರು ಅಖಂಡಿತಬುದ್ಧಿಯವರು? ಇಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀರೂಪಿಣಿ ಮಾಯೆಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 38

बलं मे पश्य मायाया: स्त्रीमय्या जयिनो दिशाम् । या करोति पदाक्रान्तान्भ्रूविजृम्भेण केवलम् ॥ ३८ ॥

ನನ್ನ ಸ್ತ್ರೀರೂಪಿಣಿ ಮಾಯೆಯ ಬಲವನ್ನು ನೋಡು; ಅವಳು ಭ್ರೂಗಳ ಸಣ್ಣ ಚಲನೆಯಷ್ಟರಿಂದಲೇ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವರನ್ನೂ ಪಾದಾಕ್ರಾಂತವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ।

Verse 39

सङ्गं न कुर्यात्प्रमदासु जातु योगस्य पारं परमारुरुक्षु: । मत्सेवया प्रतिलब्धात्मलाभो वदन्ति या निरयद्वारमस्य ॥ ३९ ॥

ಯೋಗದ ಪರಮ ಗಮ್ಯವನ್ನು ಏರಲು ಬಯಸಿ, ನನ್ನ ಸೇವೆಯಿಂದ ಆತ್ಮಲಾಭ ಪಡೆದವನು, ಆಕರ್ಷಕ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸಂಗವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಮಾಡಬಾರದು; ಶಾಸ್ತ್ರವು ಅವಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಯುವ ಭಕ್ತನಿಗೆ ನರಕದ ಬಾಗಿಲೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ।

Verse 40

योपयाति शनैर्माया योषिद्देवविनिर्मिता । तामीक्षेतात्मनो मृत्युं तृणै: कूपमिवावृतम् ॥ ४० ॥

ಪ್ರಭುವಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಸ್ತ್ರೀ ಮಾಯೆಯ ಪ್ರತಿರೂಪ; ಅವಳ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಗ ಮಾಡುವವನು ಇದನ್ನು ತನ್ನ ಮರಣಮಾರ್ಗವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಅಂಧಕೂಪದಂತೆ।

Verse 41

यां मन्यते पतिं मोहान्मन्मायामृषभायतीम् । स्त्रीत्वं स्त्रीसङ्गत: प्राप्तो वित्तापत्यगृहप्रदम् ॥ ४१ ॥

ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಸಂಗದ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ತ್ರೀದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದ ಜೀವಿ, ಮೋಹದಿಂದ ಪುರುಷರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನ ಮಾಯೆಯನ್ನು—ತನ್ನ ಗಂಡನನ್ನು—ಧನ, ಸಂತಾನ, ಮನೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 42

तामात्मनो विजानीयात्पत्यपत्यगृहात्मकम् । दैवोपसादितं मृत्युं मृगयोर्गायनं यथा ॥ ४२ ॥

ಆದುದರಿಂದ ಸ್ತ್ರೀಯು ತನ್ನ ಪತಿ, ಮನೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಭಗವಂತನ ಬಹಿರಂಗ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾದ ದೈವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಬೇಟೆಗಾರನ ಮಧುರ ಗಾನ ಜಿಂಕೆಗೆ ಮರಣವಾಗುವಂತೆ।

Verse 43

देहेन जीवभूतेन लोकाल्लोकमनुव्रजन् । भुञ्जान एव कर्माणि करोत्यविरतं पुमान् ॥ ४३ ॥

ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ದೇಹದ ಕಾರಣ ಭೌತಾಸಕ್ತ ಜೀವಿ ಫಲಪ್ರದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಲೋಕದಿಂದ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಲೇ ಅವಿರತವಾಗಿ ಕರ್ಮದಲ್ಲೇ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾನೆ।

Verse 44

जीवो ह्यस्यानुगो देहो भूतेन्द्रियमनोमय: । तन्निरोधोऽस्य मरणमाविर्भावस्तु सम्भव: ॥ ४४ ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಜೀವನು ತನ್ನ ಕರ್ಮಾನುಸಾರ ಭೌತಿಕ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿರುವ ಯೋಗ್ಯ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕರ್ಮಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಅಂತ್ಯವಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಮರಣವೆಂದು; ಹೊಸ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಜನ್ಮವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 45

द्रव्योपलब्धिस्थानस्य द्रव्येक्षायोग्यता यदा । तत्पञ्चत्वमहंमानादुत्पत्तिर्द्रव्यदर्शनम् ॥ ४५ ॥ यथाक्ष्णोर्द्रव्यावयवदर्शनायोग्यता यदा । तदैव चक्षुषो द्रष्टुर्द्रष्टृत्वायोग्यतानयो: ॥ ४६ ॥

ವಿಷಯಗ್ರಹಣಸ್ಥಾನವಾದ ಈ ದೇಹವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಅಯೋಗ್ಯವಾದಾಗ, ಅದರ ಪಂಚತ್ವಪ್ರಾಪ್ತಿಯೇ ಮರಣವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ‘ಈ ದೇಹವೇ ನಾನು’ ಎಂಬ ದೇಹದರ್ಶನ ಉದಯಿಸುವುದೇ ಜನ್ಮವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 46

द्रव्योपलब्धिस्थानस्य द्रव्येक्षायोग्यता यदा । तत्पञ्चत्वमहंमानादुत्पत्तिर्द्रव्यदर्शनम् ॥ ४५ ॥ यथाक्ष्णोर्द्रव्यावयवदर्शनायोग्यता यदा । तदैव चक्षुषो द्रष्टुर्द्रष्टृत्वायोग्यतानयो: ॥ ४६ ॥

ಕಣ್ಣಿನ ನರದ ದೋಷದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ರೂಪ-ವರ್ಣಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಅಯೋಗ್ಯವಾದಾಗ ದೃಷ್ಟಿ ಮಂಕಾಗುತ್ತದೆ; ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿ ಎರಡರ ದ್ರಷ್ಟನಾದ ಜೀವನಿಗೂ ನೋಡುವ ಶಕ್ತಿ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ದೇಹದ ಗ್ರಹಣಯೋಗ್ಯತೆ ನಾಶವಾದುದು ಮರಣ; ದೇಹವನ್ನೇ ಆತ್ಮವೆಂದು ಭಾವಿಸುವ ಬುದ್ಧಿಯ ಉದಯವು ಜನ್ಮ।

Verse 47

तस्मान्न कार्य: सन्त्रासो न कार्पण्यं न सम्भ्रम: । बुद्ध्वा जीवगतिं धीरो मुक्तसङ्गश्चरेदिह ॥ ४७ ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ಮರಣವನ್ನು ಭಯಪಡಬಾರದು, ದೇಹವನ್ನೇ ಆತ್ಮವೆಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು, ದೇಹಾವಶ್ಯಕ ಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಶಯಿಸಬಾರದು. ಜೀವಗತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು ಧೀರನು ಆಸಕ್ತಿರಹಿತನಾಗಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿ.

Verse 48

सम्यग्दर्शनया बुद्ध्या योगवैराग्ययुक्तया । मायाविरचिते लोके चरेन्न्यस्य कलेवरम् ॥ ४८ ॥

ಸಮ್ಯಗ್ದರ್ಶನಯುಕ್ತ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ, ಯೋಗ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಮಾಯಾರಚಿತ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿ ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕು.