Adhyaya 30
Tritiya SkandhaAdhyaya 3034 Verses

Adhyaya 30

Kapila’s Analysis of Materialistic Life, Death, and the Path to Hell (Kāla, Karma, and Yamadūtas)

ದೇವಹೂತಿಗೆ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಕಪಿಲಮುನಿ ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಭೌತಿಕ ಚೇತನೆಯ ತೀವ್ರ ನೈತಿಕ-ಮಾನಸಿಕ ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಭಗವದ್ರೂಪವಾದ ಕಾಲ ಅಪ್ರತಿಹತ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ವಿಷಯಾಸಕ್ತನನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ; ಗಾಳಿಯ ಬಲವನ್ನು ಅರಿಯದ ಮೋಡಗಳಂತೆ ಅವನು ಕಾಲದ ವೇಗವನ್ನು ಕಾಣಲಾರನು. ಗೃಹಸ್ಥನ ಮೋಹ—ದೇಹಾಧಾರಿತ ಬಂಧಗಳು, ಮನೆ-ಭೂಮಿ-ಧನದ ಆಸಕ್ತಿ, ಹೀನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ತೃಪ್ತಿ, ಚಿಂತೆಯ ಮಧ್ಯೆ ಸುಖವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ವ್ಯರ್ಥ ಪ್ರಯತ್ನ—ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಟ, ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವಮಾನ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ, ರೋಗ, ಪರಾಧೀನತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಶೋಕಭರಿತ ಮರಣ ಬರುತ್ತದೆ. ಮರಣಾನಂತರ ಯಮದೂತರ ಭಯಾನಕ ದರ್ಶನ, ಸೂಕ್ಷ್ಮದೇಹದ ಬಂಧನ, ಯಮರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಭೋಗ, ಹಿಂಸೆ, ಲೋಭ, ಅಕ್ರಮ ಕಾಮ ಇತ್ಯಾದಿ ಪಾಪಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕ ನರಕಯಾತನೆಗಳು ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ. ನರಕಾನುಭವ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿ, ನರಕ ಹಾಗೂ ನೀಚ ಜನ್ಮಗಳ ನಂತರ ಜೀವ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಮಾನವಜನ್ಮ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸಮಾಪನ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವೈರಾಗ್ಯ, ನಿಯಮ-ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಕಾಲ-ಕರ್ಮದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವ ಏಕೈಕ ಆಶ್ರಯ ಭಕ್ತಿಯೇ ಎಂದು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ।

Shlokas

Verse 1

कपिल उवाच तस्यैतस्य जनो नूनं नायं वेदोरुविक्रमम् । काल्यमानोऽपि बलिनो वायोरिव घनावलि: ॥ १ ॥

ಕಪಿಲನು ಹೇಳಿದರು—ಘನಮೇಘಸಮೂಹವು ಬಲಿಷ್ಠ ಗಾಳಿಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅರಿಯದಂತೆ, ಭೌತಿಕ ಚೇತನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಮನುಷ್ಯನು ಕಾಲತತ್ತ್ವದ ಮಹಾಬಲವನ್ನು ಅರಿಯನು; ಅದೇ ಅವನನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ।

Verse 2

यं यमर्थमुपादत्ते दु:खेन सुखहेतवे । तं तं धुनोति भगवान्पुमाञ्छोचति यत्कृते ॥ २ ॥

ಭೌತಿಕವಾದಿ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶ್ರಮದಿಂದ ‘ಸುಖ’ಕ್ಕಾಗಿ ಏನೇನು ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಭಗವಾನ್ ಕಾಲರೂಪವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಜೀವನು ಶೋಕಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 3

यदध्रुवस्य देहस्य सानुबन्धस्य दुर्मति: । ध्रुवाणि मन्यते मोहाद् गृहक्षेत्रवसूनि च ॥ ३ ॥

ಮೂಢಬುದ್ಧಿಯವನು ಮೋಹದಿಂದ ತನ್ನ ಅನಿತ್ಯ ದೇಹವನ್ನೂ, ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮನೆ, ಭೂಮಿ, ಸಂಪತ್ತನ್ನೂ ಶಾಶ್ವತವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವುಗಳ ತಾತ್ಕಾಲಿಕತೆಯನ್ನು ಅರಿಯನು।

Verse 4

जन्तुर्वै भव एतस्मिन्यां यां योनिमनुव्रजेत् । तस्यां तस्यां स लभते निर्वृतिं न विरज्यते ॥ ४ ॥

ಜೀವಿ ಯಾವ ಯಾವ ಯೋನಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೋ, ಆ ಆ ಯೋನಿಯಲ್ಲೇ ತಕ್ಕ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಅವನಿಗೆ ವಿರಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 5

नरकस्थोऽपि देहं वै न पुमांस्त्यक्तुमिच्छति । नारक्यां निर्वृतौ सत्यां देवमायाविमोहित: ॥ ५ ॥

ನರಕದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಮನುಷ್ಯನು ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ; ದೇವಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿ ನರಕೀಯ ಭೋಗದಲ್ಲೂ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ।

Verse 6

आत्मजायासुतागारपशुद्रविणबन्धुषु । निरूढमूलहृदय आत्मानं बहु मन्यते ॥ ६ ॥

ದೇಹ, ಪತ್ನಿ, ಮಕ್ಕಳು, ಮನೆ, ಪಶು, ಧನ ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಆಸಕ್ತಿ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಬೇರುಬಿಟ್ಟಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಬಂಧಿತ ಜೀವನು ತಾನೇ ಬಹು ಪರಿಪೂರ್ಣನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 7

सन्दह्यमानसर्वाङ्ग एषामुद्वहनाधिना । करोत्यविरतं मूढो दुरितानि दुराशय: ॥ ७ ॥

ಕುಟುಂಬದ ಹೊರೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಅವನು ಸರ್ವಾಂಗವೂ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಸುಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಆ ಮೂಢನು ಎಂದಿಗೂ ನೆರವೇರದ ಆಶೆಯಿಂದ ನಿರಂತರ ದುಷ್ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 8

आक्षिप्तात्मेन्द्रिय: स्त्रीणामसतीनां च मायया । रहो रचितयालापै: शिशूनां कलभाषिणाम् ॥ ८ ॥

ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಗೊಳಿಸುವ ಅಸತೀ ಸ್ತ್ರೀಯ ಕಡೆ ಅವನು ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಏಕಾಂತ ಆಲಿಂಗನ ಮತ್ತು ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ ರಮಿಸಿ, ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳ ಮಧುರ ಮಾತುಗಳಿಂದಲೂ ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 9

गृहेषु कूटधर्मेषु दु:खतन्त्रेष्वतन्द्रित: । कुर्वन्दु:खप्रतीकारं सुखवन्मन्यते गृही ॥ ९ ॥

ಆಸಕ್ತ ಗೃಹಸ್ಥನು ಕುಟಧರ್ಮ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ, ದುಃಖದ ಬಂಧನ-ತಂತ್ರದಂತಿರುವ ಗೃಹಜೀವನದಲ್ಲೇ ಅಲಸದೆ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾನೆ. ದುಃಖಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವುದಕ್ಕೇ ಕಾರ್ಯಮಾಡಿ, ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ತಾನೇ ಸುಖಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 10

अर्थैरापादितैर्गुर्व्या हिंसयेतस्ततश्च तान् । पुष्णाति येषां पोषेण शेषभुग्यात्यध: स्वयम् ॥ १० ॥

ಅವನು ಇಲ್ಲಿ-ಅಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆ ಹಣದಿಂದ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದರೂ, ತಾನಾದರೂ ಅಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನೇ ಭುಂಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇಂತಹ ಅನಿಯಮ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಧನಕ್ಕಾಗಿ ಅವನೇ ಅಧೋಗತಿಗೆ—ನರಕಕ್ಕೆ—ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 11

वार्तायां लुप्यमानायामारब्धायां पुन: पुन: । लोभाभिभूतो नि:सत्त्व: परार्थे कुरुते स्पृहाम् ॥ ११ ॥

ಜೀವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನಡೆ ಬಂದಾಗ ಅವನು ಮರುಮರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾಗಿ ನಾಶವಾದಾಗ, ಅತಿಲೋಭದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ಪರಧನವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 12

कुटुम्बभरणाकल्पो मन्दभाग्यो वृथोद्यम: । श्रिया विहीन: कृपणो ध्यायञ्‍छ्वसिति मूढधी: ॥ १२ ॥

ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪೋಷಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥನಾದ ಆ ದುರ್ಭಾಗ್ಯ, ವ್ಯರ್ಥ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ, ಶ್ರೀ-ಶೋಭೆಯಿಂದ ವಂಚಿತ ಕೃಪಣನು ತನ್ನ ವಿಫಲತೆಯನ್ನೇ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಮೂಢಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಆಳವಾದ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಾ ದುಃಖಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 13

एवं स्वभरणाकल्पं तत्कलत्रादयस्तथा । नाद्रियन्ते यथापूर्वं कीनाशा इव गोजरम् ॥ १३ ॥

ಹೀಗೆ ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಪೋಷಿಸಲಾರನೆಂದು ಕಂಡು ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಮೊದಲಾದವರು ಹಿಂದಿನಂತೆ ಗೌರವಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಕೃಪಣ ರೈತರು ಹಳೆಯದು, ಜೀರ್ಣವಾದ ಎತ್ತನ್ನು ಹಿಂದಿನಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ.

Verse 14

तत्राप्यजातनिर्वेदो भ्रियमाण: स्वयम्भृतै: । जरयोपात्तवैरूप्यो मरणाभिमुखो गृहे ॥ १४ ॥

ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅವನಿಗೆ ನಿರ್ವೇದ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಒಮ್ಮೆ ತಾನೇ ಪೋಷಿಸಿದ್ದವರಿಂದಲೇ ಈಗ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ವಿಕೃತನಾಗಿ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಮರಣದತ್ತ ಮುಖಮಾಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 15

आस्तेऽवमत्योपन्यस्तं गृहपाल इवाहरन् । आमयाव्यप्रदीप्ताग्निरल्पाहारोऽल्पचेष्टित: ॥ १५ ॥

ಅವನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವಮಾನಿತನಾಗಿ ಪಾಳು ನಾಯಿಯಂತೆ ಇರುತ್ತಾನೆ; ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ ಇಟ್ಟದ್ದನ್ನೇ ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಅಜೀರ್ಣ ಮೊದಲಾದ ರೋಗಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಜಠರಾಗ್ನಿ ಮಂದವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಪವೇ ಆಹರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಪಚೇಷ್ಟನಾಗಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅಸಮರ್ಥನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 16

वायुनोत्क्रमतोत्तार: कफसंरुद्धनाडिक: । कासश्वासकृतायास: कण्ठे घुरघुरायते ॥ १६ ॥

ಆ ರೋಗಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಗಿನ ವಾಯುವಿನ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಹೊರಚಾಚುತ್ತವೆ; ಕಫದಿಂದ ನಾಡಿಗಳು ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಮ್ಮು ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ಕಷ್ಟದಿಂದ ದಣಿದು, ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ‘ಘುರಘುರ’ ಎಂಬ ಗರಗರ ಶಬ್ದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 17

शयान: परिशोचद्‌भि: परिवीत: स्वबन्धुभि: । वाच्यमानोऽपि न ब्रूते कालपाशवशं गत: ॥ १७ ॥

ಇಂತೆ ಅವನು ಮರಣದ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಮಲಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಅಳಲಾಡುವ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳು ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಮಾತಾಡಲು ಹೇಳಿದರೂ ಅವನು ಹೇಳಲಾರನು, ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಲಪಾಶದ ಅಧೀನನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 18

एवं कुटुम्बभरणे व्यापृतात्माजितेन्द्रिय: । म्रियते रुदतां स्वानामुरुवेदनयास्तधी: ॥ १८ ॥

ಇಂತೆ ಕುಟುಂಬಪೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸದ ಆ ಮನುಷ್ಯನು, ತನ್ನವರ ಅಳುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಭಾರೀ ವೇದನೆಯಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿ ಮಂಕಾಗಿ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 19

यमदूतौ तदा प्राप्तौ भीमौ सरभसेक्षणौ । स दृष्ट्वा त्रस्तहृदय: शकृन्मूत्रं विमुञ्चति ॥ १९ ॥

ಆ ವೇಳೆ ಭೀಕರರೂ ಕ್ರೋಧಭರಿತ ದೃಷ್ಟಿಯವರಾದ ಯಮದೂತರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅವರನ್ನು ಕಂಡು ಅವನ ಹೃದಯ ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತದೆ; ಭೀತಿಯಿಂದ ಮಲಮೂತ್ರವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 20

यातनादेह आवृत्य पाशैर्बद्ध्वा गले बलात् । नयतो दीर्घमध्वानं दण्ड्यं राजभटा यथा ॥ २० ॥

ಆ ವೇಳೆ ಯಮದೂತರು ಅವನ ಸೂಕ್ಷ್ಮದೇಹವನ್ನು ಯಾತನಾದೇಹದಿಂದ ಆವರಿಸಿ, ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಬಲವಾದ ಹಗ್ಗದ ಪಾಶ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ—ರಾಜ್ಯದ ಸಿಪಾಯಿಗಳು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಅಪರಾಧಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುವಂತೆ.

Verse 21

तयोर्निर्भिन्नहृदयस्तर्जनैर्जातवेपथु: । पथि श्वभिर्भक्ष्यमाण आर्तोऽघं स्वमनुस्मरन् ॥ २१ ॥

ಯಮದೂತರ ಗದರಿಕೆಯಿಂದ ಅವನ ಹೃದಯ ಒಡೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವನು ನಡುಗುತ್ತಾನೆ. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಾಯಿಗಳು ಕಚ್ಚುವಾಗ, ಅವನು ತನ್ನ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡು ಸಂಕಟಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 22

क्षुत्तृट्परीतोऽर्कदवानलानिलै: सन्तप्यमान: पथि तप्तवालुके । कृच्छ्रेण पृष्ठे कशया च ताडितश् चलत्यशक्तोऽपि निराश्रमोदके ॥ २२ ॥

ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಬಳಲಿ, ಸುಡುವ ಬಿಸಿಲು ಮತ್ತು ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚಿನ ನಡುವೆ ಬಿಸಿ ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಅವನು ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ನಡೆಯಲಾಗದಿದ್ದರೂ ಚাবುಕ್ ಏಟು ತಿನ್ನುತ್ತಾ, ನೀರು ನೆರಳಿಲ್ಲದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 23

तत्र तत्र पतञ्छ्रान्तो मूर्च्छित: पुनरुत्थित: । पथा पापीयसा नीतस्तरसा यमसादनम् ॥ २३ ॥

ಸುಸ್ತಾಗಿ ಅವನು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ, ಮೂರ್ಛೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತೆ ಏಳುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಆ ಪಾಪದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಯಮನ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 24

योजनानां सहस्राणि नवतिं नव चाध्वन: । त्रिभिर्मुहूर्तैर्द्वाभ्यां वा नीत: प्राप्नोति यातना: ॥ २४ ॥

ಹೀಗೆ ತೊಂಬತ್ತೊಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳ ದೂರವನ್ನು ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಮುಹೂರ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಿಸಿ, ತನಗೆ ವಿಧಿಸಲಾದ ಯಾತನೆಗಳನ್ನು ಅವನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 25

आदीपनं स्वगात्राणां वेष्टयित्वोल्मुकादिभि: । आत्ममांसादनं क्‍वापि स्वकृत्तं परतोऽपि वा ॥ २५ ॥

ಉರಿಯುವ ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳ ನಡುವೆ ಅವನನ್ನು ಇರಿಸಿ, ಅವನ ಅಂಗಾಂಗಗಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವನು ತನ್ನ ಮಾಂಸವನ್ನೇ ತಿನ್ನಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಬೇರೆಯವರು ಅವನನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ.

Verse 26

जीवतश्चान्त्राभ्युद्धार: श्वगृध्रैर्यमसादने । सर्पवृश्चिकदंशाद्यैर्दशद्‌भिश्चात्मवैशसम् ॥ २६ ॥

ಯಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದರೂ ನಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ರಣಹದ್ದುಗಳು ಅವನ ಕರುಳನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತವೆ. ಹಾವುಗಳು, ಚೇಳುಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳು ಕಚ್ಚುವುದರಿಂದ ಅವನು ನರಕಯಾತನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 27

कृन्तनं चावयवशो गजादिभ्यो भिदापनम् । पातनं गिरीशृङ्गेभ्यो रोधनं चाम्बु-गर्तयोः ॥ २७ ॥

ಅವನ ಅವಯವಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆನೆಗಳಿಂದ ಸೀಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಎಸೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 28

यास्तामिस्रान्धतामिस्रा रौरवाद्याश्च यातना: । भुङ्क्ते नरो वा नारी वा मिथ: सङ्गेन निर्मिता: ॥ २८ ॥

ಅಕ್ರಮ ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು ತಾಮಿಸ್ರ, ಅಂಧತಾಮಿಸ್ರ ಮತ್ತು ರೌರವ ಮುಂತಾದ ನರಕಗಳಲ್ಲಿ ಘೋರ ಯಾತನೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 29

अत्रैव नरक: स्वर्ग इति मात: प्रचक्षते । या यातना वै नारक्यस्ता इहाप्युपलक्षिता: ॥ २९ ॥

ಕಪಿಲ ದೇವರು ಮುಂದುವರೆದರು: ಓ ತಾಯಿ, ನರಕ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗ ಇಲ್ಲೇ ಇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ನರಕದ ಯಾತನೆಗಳು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

Verse 30

एवं कुटुम्बं बिभ्राण उदरम्भर एव वा । विसृज्येहोभयं प्रेत्य भुङ्क्ते तत्फलमीद‍ृशम् ॥ ३० ॥

ಈ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ನಂತರ, ಪಾಪದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಮನುಷ್ಯನು ನರಕದ ಜೀವನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಸಹ ಬಳಲುತ್ತಾರೆ.

Verse 31

एक: प्रपद्यते ध्वान्तं हित्वेदं स्वकलेवरम् । कुशलेतरपाथेयो भूतद्रोहेण यद्भृतम् ॥ ३१ ॥

ಈ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅವನು ಒಬ್ಬನೇ ನರಕದ ಘೋರ ಅಂಧಕಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಭೂತದ್ರೋಹದಿಂದ, ಇತರ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅಸೂಯೆಯಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಧನವೇ ಈ ಲೋಕ ತ್ಯಜಿಸುವ ಅವನ ಪಾಥೇಯವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 32

दैवेनासादितं तस्य शमलं निरये पुमान् । भुङ्क्ते कुटुम्बपोषस्य हृतवित्त इवातुर: ॥ ३२ ॥

ಪರಮೇಶ್ವರನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಆ ಪಾಪಿ ನರಕಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಕುಟುಂಬಪೋಷಕನಾಗಿದ್ದರೂ, ಪಾಪಕರ್ಮಫಲದ ದುಃಖವನ್ನು ಧನ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ವ್ಯಾಕುಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಂತೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 33

केवलेन ह्यधर्मेण कुटुम्बभरणोत्सुक: । याति जीवोऽन्धतामिस्रं चरमं तमस: पदम् ॥ ३३ ॥

ಕೇವಲ ಅಧರ್ಮದ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಕುಟುಂಬಭರಣಕ್ಕೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಆಸಕ್ತನಾದ ಜೀವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ‘ಅಂಧತಾಮಿಸ್ರ’ ಎಂಬ ನರಕದ ಪರಮ ಅಂಧಕಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 34

अधस्तान्नरलोकस्य यावतीर्यातनादय: । क्रमश: समनुक्रम्य पुनरत्राव्रजेच्छुचि: ॥ ३४ ॥

ನರಲೋಕದ ಕೆಳಗಿರುವ ಎಲ್ಲ ನರಕಯಾತನೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಿ, ನಂತರ ಮಾನವಜನ್ಮಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತಹ ನೀಚ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯತಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಿ; ಪಾಪಕ್ಷಯದಿಂದ ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ಮತ್ತೆ ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವನಾಗಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Frequently Asked Questions

Kapila’s intent is diagnostic and corrective: to expose the self-deception of sense gratification and the inevitability of karmic consequence under kāla. The vivid descriptions function as śāstric deterrence (niyama), cultivating vairāgya (detachment) and moral sobriety, so the listener turns toward bhakti and regulated life rather than trusting temporary family-centered security.

In SB 3.30, kāla is not merely chronology; it is the Supreme Lord’s governing energy that dismantles material constructions and forces change, decay, and death. Because the conditioned soul identifies with body and possessions, he experiences kāla as destruction and lamentation, whereas one sheltered in Bhagavān understands time as the Lord’s order and becomes steady in duty and devotion.

Yamadūtas are the messengers of Yamarāja who apprehend those bound by sinful karma. SB 3.30 portrays them binding the departing person and carrying the subtle body for judgment and appropriate suffering. The emphasis is on accountability: actions performed through uncontrolled senses create a trajectory that authorities of dharma enforce.

Yes. Kapila states that hellish (and heavenly) conditions can be experienced on this planet, because intense suffering and fear produced by karma can manifest even before death. The after-death naraka descriptions reinforce the same principle: karma shapes experience, and only spiritual shelter and purified action transcend that cycle.