Adhyaya 27

Verse 1

श्रीभगवानुवाच प्रकृतिस्थोऽपि पुरुषो नाज्यते प्राकृतैर्गुणै: । अविकारादकर्तृत्वान्निर्गुणत्वाज्जलार्कवत् ॥ १ ॥

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಕಪಿಲನು ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರೂ ಪುರುಷನು ಪ್ರಾಕೃತ ಗುಣಗಳಿಂದ ಲಿಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನು ಅವಿಕಾರಿ, ಅಕರ್ತೃ, ನಿರ್ಗುಣ—ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದ ಸೂರ್ಯನು ನೀರಿನಿಂದ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯನಿರುವಂತೆ।

Verse 2

स एष यर्हि प्रकृतेर्गुणेष्वभिविषज्जते । अहंक्रियाविमूढात्मा कर्तास्मीत्यभिमन्यते ॥ २ ॥

ಈ ಜೀವನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಆಸಕ್ತನಾದಾಗ, ಅಹಂಕಾರದ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿ ದೇಹವನ್ನೇ ಆತ್ಮವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ‘ನಾನೇ ಕರ್ತನು’ ಎಂದು ಅಹಂಕಾರಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 3

तेन संसारपदवीमवशोऽभ्येत्यनिर्वृत: । प्रासङ्गिकै: कर्मदोषै: सदसन्मिश्रयोनिषु ॥ ३ ॥

ಆ ಕಾರಣ ಅವನು ಅಶಕ್ತನಾಗಿ, ಅತೃಪ್ತನಾಗಿ ಸಂಸಾರಪಥಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಸಂಗದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಕರ್ಮದೋಷಗಳಿಂದ ಉನ್ನತ-ನೀಚ, ಸತ್-ಅಸತ್ ಮಿಶ್ರ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 4

अर्थे ह्यविद्यमानेऽपि संसृतिर्न निवर्तते । ध्यायतो विषयानस्य स्वप्नेऽनर्थागमो यथा ॥ ४ ॥

ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸತ್ಯಾಧಾರ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವವನ ಸಂಸಾರ ನಿಲ್ಲದು; ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಅನರ್ಥಗಳು ಬರುವಂತೆ ಅವನಿಗೂ ದುಃಖಗಳು ಬರುತ್ತವೆ।

Verse 5

अत एव शनैश्चित्तं प्रसक्तमसतां पथि । भक्तियोगेन तीव्रेण विरक्त्या च नयेद्वशम् ॥ ५ ॥

ಆದುದರಿಂದ ಅಸತ್ ಭೋಗಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತವಾದ ಚಿತ್ತವನ್ನು, ತೀವ್ರ ಭಕ್ತಿಯೋಗ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಬೇಕು।

Verse 6

यमादिभिर्योगपथैरभ्यसन्श्रद्धयान्वित: । मयि भावेन सत्येन मत्कथाश्रवणेन च ॥ ६ ॥

ಯಮ-ನಿಯಮಾದಿ ಯೋಗಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಭಾವದಿಂದ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಕಥೆಗಳ ಶ್ರವಣ-ಕೀರ್ತನೆಯಿಂದ ಶುದ್ಧ ಭಕ್ತಿಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಬೇಕು।

Verse 7

सर्वभूतसमत्वेन निर्वैरेणाप्रसङ्गत: । ब्रह्मचर्येण मौनेन स्वधर्मेण बलीयसा ॥ ७ ॥

ಭಕ್ತಿಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ನೋಡಿ, ಯಾರ ಮೇಲೂ ವೈರವಿಲ್ಲದೆ, ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಅತಿಸಂಗವಿಲ್ಲದೆ ಇರಬೇಕು; ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಮೌನ/ಗಂಭೀರತೆ ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಸ್ವಧರ್ಮಾಚರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 8

यद‍ृच्छयोपलब्धेन सन्तुष्टो मितभुङ्‍मुनि: । विविक्तशरण: शान्तो मैत्र: करुण आत्मवान् ॥ ८ ॥

ಭಕ್ತನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ದೊರಕಿದುದರಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾಗಿರಬೇಕು, ಮಿತಾಹಾರ ಮಾಡಬೇಕು; ಏಕಾಂತ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ ಶಾಂತ, ಸ್ನೇಹಭಾವಿ, ಕರುಣಾಮಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮನಿಯಂತ್ರಿತನಾಗಿರಬೇಕು।

Verse 9

सानुबन्धे च देहेऽस्मिन्नकुर्वन्नसदाग्रहम् । ज्ञानेन द‍ृष्टतत्त्वेन प्रकृते: पुरुषस्य च ॥ ९ ॥

ಈ ದೇಹ ಮತ್ತು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಬಂದ ಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಅಸತ್ ಹಠವನ್ನು ಮಾಡದೆ, ಜ್ಞಾನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷ (ಆತ್ಮ) ಅವರ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಾಣಬೇಕು।

Verse 10

निवृत्तबुद्ध्यवस्थानो दूरीभूतान्यदर्शन: । उपलभ्यात्मनात्मानं चक्षुषेवार्कमात्मद‍ृक् ॥ १० ॥

ಭೌತಿಕ ಚೇತನದ ಹಂತಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ನಿವೃತ್ತ-ಬುದ್ಧಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ಇತರ ಎಲ್ಲ ಜೀವನ-ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕು. ಮಿಥ್ಯಾ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡುವಂತೆ ತನ್ನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಾಣಬೇಕು.

Verse 11

मुक्तलिङ्गं सदाभासमसति प्रतिपद्यते । सतो बन्धुमसच्चक्षु: सर्वानुस्यूतमद्वयम् ॥ ११ ॥

ಮುಕ್ತಲಿಂಗನಾದ ಜೀವನು ಪರಾತ್ಪರ ಪರಮಪುರುಷ ಭಗವಂತನನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಮಿಥ್ಯಾ ಅಹಂಕಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನೇ ಭೌತಿಕ ಕಾರಣದ ಆಧಾರ ಹಾಗೂ ಆಶ್ರಯ, ಎಲ್ಲದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವವನು; ಅವನು ಅದ್ವಿತೀಯ ಪರಮಸತ್ಯ, ಮಾಯೆಯ ಭ್ರಮದೃಷ್ಟಿಗೂ ನಿಯಂತನಾಗಿರುವವನು.

Verse 12

यथा जलस्थ आभास: स्थलस्थेनावद‍ृश्यते । स्वाभासेन तथा सूर्यो जलस्थेन दिवि स्थित: ॥ १२ ॥

ಮೊದಲು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಕಾಣಿಸಿ, ನಂತರ ಕೋಣೆಯ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ಸೂರ್ಯನು ಆಕಾಶದಲ್ಲೇ ಇರುವಂತೆ—ಪರಮೇಶ್ವರನ ಸನ್ನಿಧಿಯೂ ಹೀಗೆಯೇ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 13

एवं त्रिवृदहङ्कारो भूतेन्द्रियमनोमयै: । स्वाभासैर्लक्षितोऽनेन सदाभासेन सत्यद‍ृक् ॥ १३ ॥

ಹೀಗಾಗಿ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಿಯಾದ ಜೀವನು ಮೊದಲು ತ್ರಿವಿಧ ಅಹಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿತನಾಗಿ, ನಂತರ ಭೂತ, ಇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ರೂಪಗಳಾದ ದೇಹ-ಇಂದ್ರಿಯ-ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಯವಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 14

भूतसूक्ष्मेन्द्रियमनोबुद्ध्यादिष्विह निद्रया । लीनेष्वसति यस्तत्र विनिद्रो निरहंक्रिय: ॥ १४ ॥

ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಭಕ್ತನು ಪಂಚಭೂತಗಳು, ವಿಷಯಗಳು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಲೀನನಾದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ಅವನು ಒಳಗಿನಿಂದ ಜಾಗೃತನಾಗಿ ಅಹಂಕಾರರಹಿತನಾಗಿ ಇರುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಎಚ್ಚರದಲ್ಲಿರುವವನು, ಮಿಥ್ಯಾ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದವನು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 15

मन्यमानस्तदात्मानमनष्टो नष्टवन्मृषा । नष्टेऽहङ्करणे द्रष्टा नष्टवित्त इवातुर: ॥ १५ ॥

ಜೀವನು ದ್ರಷ್ಟಾರೂಪವಾಗಿ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಿದರೂ, ಗಾಢನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರ ಲಯವಾದಾಗ ಮಿಥ್ಯವಾಗಿ ತಾನು ನಷ್ಟನಾದೆನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಧನ ಕಳೆದುಕೊಂಡವನು ವ್ಯಾಕುಲನಾಗುವಂತೆ.

Verse 16

एवं प्रत्यवमृश्यासावात्मानं प्रतिपद्यते । साहङ्कारस्य द्रव्यस्य योऽवस्थानमनुग्रह: ॥ १६ ॥

ಹೀಗೆ ಪರಿಪಕ್ವವಾದ ವಿಚಾರದಿಂದ ಅವನು ತನ್ನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ; ಆಗ ಅಹಂಕಾರಯುಕ್ತ ದ್ರವ್ಯಭಾವದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದ ಸ್ಥಿತಿ ಅವನಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 17

देवहूतिरुवाच पुरुषं प्रकृतिर्ब्रह्मन्न विमुञ्चति कर्हिचित् । अन्योन्यापाश्रयत्वाच्च नित्यत्वादनयो: प्रभो ॥ १७ ॥

ದೇವಹೂತಿ ಹೇಳಿದರು—ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂದಾದರೂ ಪುರುಷನನ್ನು (ಆತ್ಮನನ್ನು) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ? ಪ್ರಭು, ಪರಸ್ಪರಾಶ್ರಯತ್ವವೂ ನಿತ್ಯತ್ವವೂ ಇರುವುದರಿಂದ ಅವರ ವಿಭಜನೆ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?

Verse 18

यथा गन्धस्य भूमेश्च न भावो व्यतिरेकत: । अपां रसस्य च यथा तथा बुद्धे: परस्य च ॥ १८ ॥

ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುಗಂಧಕ್ಕೆ, ನೀರು ಮತ್ತು ಅದರ ರುಚಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಇಲ್ಲದಂತೆ, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಚೈತನ್ಯಕ್ಕೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲ.

Verse 19

अकर्तु: कर्मबन्धोऽयं पुरुषस्य यदाश्रय: । गुणेषु सत्सु प्रकृते: कैवल्यं तेष्वत: कथम् ॥ १९ ॥

ಪುರುಷನು ನಿಜವಾಗಿ ಅಕರ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ಕರ್ಮಬಂಧವು ಅವನನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಪ್ರಕೃತಿಯ ಗುಣಗಳು ಇರುವವರೆಗೆ ಅವೇ ಬಂಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಕೈವಲ್ಯ ಮುಕ್ತಿ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?

Verse 20

क्‍वचित्तत्त्वावमर्शेन निवृत्तं भयमुल्बणम् । अनिवृत्तनिमित्तत्वात्पुन: प्रत्यवतिष्ठते ॥ २० ॥

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತತ್ತ್ವವಿಮರ್ಶೆಯಿಂದ ಬಂಧನದ ಮಹಾಭಯ ನಿವೃತ್ತವಾದರೂ, ಕಾರಣ ನಿಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಮತ್ತೆ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 21

श्रीभगवानुवाच अनिमित्तनिमित्तेन स्वधर्मेणामलात्मना । तीव्रया मयि भक्त्या च श्रुतसम्भृतया चिरम् ॥ २१ ॥

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು: ನಿಷ್ಕಾಮ ಭಾವದಿಂದ, ನಿರ್ಮಲಾತ್ಮನಾಗಿ ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸು; ಮತ್ತು ನನ್ನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದೀರ್ಘಕಾಲ ನನ್ನ ಕಥೆಯನ್ನು ಶ್ರವಣಮಾಡು.

Verse 22

ज्ञानेन द‍ृष्टतत्त्वेन वैराग्येण बलीयसा । तपोयुक्तेन योगेन तीव्रेणात्मसमाधिना ॥ २२ ॥

ಈ ಭಕ್ತಿ ದೃಢ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವದರ್ಶನದೊಂದಿಗೆ ಇರಬೇಕು; ಬಲವಾದ ವೈರಾಗ್ಯ, ತಪಸ್ಸುಯುಕ್ತ ಯೋಗ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಆತ್ಮಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಬೇಕು.

Verse 23

प्रकृति: पुरुषस्येह दह्यमाना त्वहर्निशम् । तिरोभवित्री शनकैरग्नेर्योनिरिवारणि: ॥ २३ ॥

ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಜೀವಿಯನ್ನು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ದಹಿಸುತ್ತಾ ಮುಚ್ಚಿಡುತ್ತದೆ, ಅವನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆಯೇ; ಆದರೆ ಗಂಭೀರ ಭಕ್ತಿಸೇವೆಯಿಂದ ಈ ಪ್ರಭಾವ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ, ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಅರಣಿಕಡ್ಡಿಗಳು ಅದೇ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಸುಟ್ಟುಹೋಗುವಂತೆ.

Verse 24

भुक्तभोगा परित्यक्ता द‍ृष्टदोषा च नित्यश: । नेश्वरस्याशुभं धत्ते स्वे महिम्नि स्थितस्य च ॥ २४ ॥

ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಅವುಗಳ ದೋಷವನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಕಂಡು ತ್ಯಜಿಸಿದಾಗ, ಜೀವನು ‘ನಾನು ಈಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಅಶುಭ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ತನ್ನ ಸ್ವ ಮಹಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 25

यथा ह्यप्रतिबुद्धस्य प्रस्वापो बह्वनर्थभृत् । स एव प्रतिबुद्धस्य न वै मोहाय कल्पते ॥ २५ ॥

ಸ್ವಪ್ನಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಪ್ರಬುದ್ಧನ ಚೇತನವು ಬಹುತೇಕ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು ಅನೇಕ ಅಮಂಗಳಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಜಾಗೃತನಾದ ಮೇಲೆ ಅವು ಅವನನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಲಾರವು।

Verse 26

एवं विदिततत्त्वस्य प्रकृतिर्मयि मानसम् । युञ्जतो नापकुरुत आत्मारामस्य कर्हिचित् ॥ २६ ॥

ಈ ರೀತಿ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದು ಮನಸ್ಸನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಯೋಗಗೊಳಿಸಿದ ಆತ್ಮಾರಾಮನಿಗೆ, ಭೌತಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂದಿಗೂ ಹಾನಿ ಮಾಡಲಾರದು।

Verse 27

यदैवमध्यात्मरत: कालेन बहुजन्मना । सर्वत्र जातवैराग्य आब्रह्मभुवनान्मुनि: ॥ २७ ॥

ಈ ರೀತಿ ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳ ಕಾಲ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ರತನಾದ ಮುನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಭೋಗಗಳ ಮೇಲೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೈರಾಗ್ಯ ಉಂಟಾಗಿ, ಅವನ ಚೇತನ ಪರಿಪಕ್ವವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 28

मद्भक्त: प्रतिबुद्धार्थो मत्प्रसादेन भूयसा । नि:श्रेयसं स्वसंस्थानं कैवल्याख्यं मदाश्रयम् ॥ २८ ॥ प्राप्नोतीहाञ्जसा धीर: स्वद‍ृशाच्छिन्नसंशय: । यद्गत्वा न निवर्तेत योगी लिङ्गाद्विनिर्गमे ॥ २९ ॥

ನನ್ನ ಭಕ್ತನು ನನ್ನ ಅಪಾರ ನಿರ್ಹೇತುಕ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ತನ್ನ ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವನ ಎಲ್ಲ ಸಂಶಯಗಳು ಕಡಿದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಧೀರನಾಗಿ ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ನನ್ನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿರುವ, ಶುದ್ಧಾನಂದಶಕ್ತಿಯ ರಕ್ಷಣೆಯೊಳಗಿನ ‘ಕೈವಲ್ಯ’ವೆಂಬ ಪರಮ ಶ್ರೇಯೋಧಾಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಈ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಯೋಗಿ-ಭಕ್ತನು ಆ ಪರಮಧಾಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮತ್ತೆ ಮರಳುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 29

मद्भक्त: प्रतिबुद्धार्थो मत्प्रसादेन भूयसा । नि:श्रेयसं स्वसंस्थानं कैवल्याख्यं मदाश्रयम् ॥ २८ ॥ प्राप्नोतीहाञ्जसा धीर: स्वद‍ृशाच्छिन्नसंशय: । यद्गत्वा न निवर्तेत योगी लिङ्गाद्विनिर्गमे ॥ २९ ॥

ನನ್ನ ಭಕ್ತನು ನನ್ನ ಅಪಾರ ನಿರ್ಹೇತುಕ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ತನ್ನ ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವನ ಎಲ್ಲ ಸಂಶಯಗಳು ಕಡಿದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಧೀರನಾಗಿ ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ನನ್ನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿರುವ, ಶುದ್ಧಾನಂದಶಕ್ತಿಯ ರಕ್ಷಣೆಯೊಳಗಿನ ‘ಕೈವಲ್ಯ’ವೆಂಬ ಪರಮ ಶ್ರೇಯೋಧಾಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಈ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಯೋಗಿ-ಭಕ್ತನು ಆ ಪರಮಧಾಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮತ್ತೆ ಮರಳುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 30

यदा न योगोपचितासु चेतो मायासु सिद्धस्य विषज्जतेऽङ्ग । अनन्यहेतुष्वथ मे गति: स्याद् आत्यन्तिकी यत्र न मृत्युहास: ॥ ३० ॥

ಸಿದ್ಧ ಯೋಗಿಯ ಚಿತ್ತವು ಬಾಹ್ಯ ಮಾಯೆಯ ಪ್ರಕಟನೆಗಳಾದ ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಗಳ ಉಪಫಲಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ಆಸಕ್ತವಾಗದಾಗ, ನನ್ನತ್ತ ಅವನ ಗತಿ ಅಪರಿಮಿತವಾಗುತ್ತದೆ; ಆಗ ಮರಣಶಕ್ತಿ ಅವನನ್ನು ಜಯಿಸಲಾರದು।