Adhyaya 25

Verse 1

शौनक उवाच कपिलस्तत्त्वसंख्याता भगवानात्ममायया । जात: स्वयमज: साक्षादात्मप्रज्ञप्तये नृणाम् ॥ १ ॥

ಶ್ರೀ ಶೌನಕನು ಹೇಳಿದರು—ಭಗವಾನ್ ಅಜನಾಗಿದ್ದರೂ, ತನ್ನ ಅಂತರಂಗ ಮಾಯಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಪಿಲ ಮುನಿರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಅವತರಿಸಿ, ಮಾನವರ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು।

Verse 2

न ह्यस्य वर्ष्मण: पुंसां वरिम्ण: सर्वयोगिनाम् । विश्रुतौ श्रुतदेवस्य भूरि तृप्यन्ति मेऽसव: ॥ २ ॥

ಶೌನಕನು ಮುಂದುವರೆದು ಹೇಳಿದರು—ಭಗವಾನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದವನು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ; ಎಲ್ಲ ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪೂಜ್ಯನೂ, ಪರಿಪಕ್ವ ಯೋಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಅವರು ವೇದಗಳ ಅಧಿಪತಿ; ಅವರ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳುವುದೇ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ನಿಜವಾದ ತೃಪ್ತಿ.

Verse 3

यद्यद्विधत्ते भगवान् स्वच्छन्दात्मात्ममायया । तानि मे श्रद्दधानस्य कीर्तन्यान्यनुकीर्तय ॥ ३ ॥

ಆದುದರಿಂದ ಸ್ವೇಚ್ಛಾಸ್ವರೂಪನಾದ ಭಗವಾನ್ ತನ್ನ ಅಂತರಂಗ ಮಾಯಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಯಾವ ಯಾವ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ನನ್ನಂತಹ ಶ್ರದ್ಧಾವಂತನಿಗೆ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ ಹೇಳಿರಿ; ಅವು ಕೀರ್ತನೀಯವಾಗಿವೆ.

Verse 4

सूत उवाच द्वैपायनसखस्त्वेवं मैत्रेयो भगवांस्तथा । प्राहेदं विदुरं प्रीत आन्वीक्षिक्यां प्रचोदित: ॥ ४ ॥

ಶ್ರೀ ಸೂತ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಹೇಳಿದರು—ವಿದುರನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ದ್ವೈಪಾಯನ (ವ್ಯಾಸ)ನ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ ಮಹರ್ಷಿ ಮೈತ್ರೇಯನು ವಿದುರನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 5

मैत्रेय उवाच पितरि प्रस्थितेऽरण्यं मातु: प्रियचिकीर्षया । तस्मिन् बिन्दुसरेऽवात्सीद्भगवान् कपिल: किल ॥ ५ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಕರ್ಧಮ ಮುನಿ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರಟಾಗ, ತಾಯಿ ದೇವಹೂತಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಭಗವಾನ್ ಕಪಿಲನು ಬಿಂದು-ಸರೋವರದ ತೀರದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸಿದನು.

Verse 6

तमासीनमकर्माणं तत्त्वमार्गाग्रदर्शनम् । स्वसुतं देवहूत्याह धातु: संस्मरती वच: ॥ ६ ॥

ಪರಮ ತತ್ತ್ವಮಾರ್ಗದ ಅಗ್ರದರ್ಶಕ ಭಗವಾನ್ ಕಪಿಲನು ನಿಷ್ಕಾಮನಾಗಿ ಶಾಂತವಾಗಿ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನನ್ನು ಎದುರು ಕಂಡ ದೇವಹೂತಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ವಚನಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಕಪಿಲನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದಳು.

Verse 7

देवहूतिरुवाच निर्विण्णा नितरां भूमन्नसदिन्द्रियतर्षणात् । येन सम्भाव्यमानेन प्रपन्नान्धं तम: प्रभो ॥ ७ ॥

ದೇವಹೂತಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪ್ರಭು! ಅಸತ್ ಇಂದ್ರಿಯತೃಷ್ಣೆಯಿಂದ ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ವಿಣ್ಣಳಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಅಶಾಂತಿಯಿಂದಲೇ, ಹೇ ಸ್ವಾಮಿ, ನಾನು ಅಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಅಂಧಕಾರಗಹ್ವರಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದೇನೆ.

Verse 8

तस्य त्वं तमसोऽन्धस्य दुष्पारस्याद्य पारगम् । सच्चक्षुर्जन्मनामन्ते लब्धं मे त्वदनुग्रहात् ॥ ८ ॥

ಹೇ ಆದ್ಯ ಪ್ರಭು, ದಾಟಲಾಗದ ಅಂಧ ತಮಸ್ಸಿನ ಪಾರಗಾಮಿ ನೀವು ಮಾತ್ರ. ನೀವು ನನ್ನ ಸಚ್ಚಕ್ಷು; ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಲಭಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 9

य आद्यो भगवान् पुंसामीश्वरो वै भवान् किल । लोकस्य तमसान्धस्य चक्षु: सूर्य इवोदित: ॥ ९ ॥

ನೀವು ಸರ್ವ ಜೀವಿಗಳ ಆದ್ಯ ಭಗವಾನ್ ಮತ್ತು ಪರಮೇಶ್ವರ. ಲೋಕದ ಅಜ್ಞಾನಾಂಧಕಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ನೀವು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಉದಯಿಸಿದ್ದೀರಿ, ಪ್ರಭು.

Verse 10

अथ मे देव सम्मोहमपाक्रष्टुं त्वमर्हसि । योऽवग्रहोऽहंममेतीत्येतस्मिन् योजितस्त्वया ॥ १० ॥

ಈಗ, ಹೇ ದೇವಾ! ನನ್ನ ಮಹಾಮೋಹವನ್ನು ದೂರಮಾಡಲು ನೀವು ಕೃಪಿಸಬೇಕು. ‘ನಾನು’ ‘ನನ್ನದು’ ಎಂಬ ಮಿಥ್ಯಾ ಅಹಂಕಾರದ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಮಾಯೆ ನನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿದೆ.

Verse 11

तं त्वा गताहं शरणं शरण्यं स्वभृत्यसंसारतरो: कुठारम् । जिज्ञासयाहं प्रकृते: पूरुषस्य नमामि सद्धर्मविदां वरिष्ठम् ॥ ११ ॥

ದೇವಹೂತಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಶರಣ್ಯ ಪ್ರಭು, ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಪಾದಪದ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನೀವು ಮಾತ್ರ ನಿಜವಾದ ಆಶ್ರಯ. ನೀವು ಸಂಸಾರವೃಕ್ಷವನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕುವ ಕೊಡಲಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸದ್ದರ್ಮವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಪ್ರಕೃತಿ–ಪುರುಷ ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀ–ಪುರುಷ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 12

मैत्रेय उवाच इति स्वमातुर्निरवद्यमीप्सितं निशम्य पुंसामपवर्गवर्धनम् । धियाभिनन्द्यात्मवतां सतां गति- र्बभाष ईषत्स्मितशोभितानन: ॥ १२ ॥

ಮೈತ್ರೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ದೋಷರಹಿತ ಮೋಕ್ಷಾಭಿಲಾಷೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಪುರುಷರ ಅಪವರ್ಗವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಭಗವಾನ್ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಅವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ನಗುವಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಮುಖದೊಂದಿಗೆ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಬಯಸುವ ಸಜ್ಜನರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು.

Verse 13

श्रीभगवानुवाच योग आध्यात्मिक: पुंसां मतो नि:श्रेयसाय मे । अत्यन्तोपरतिर्यत्र दु:खस्य च सुखस्य च ॥ १३ ॥

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಜೀವಿಯ ಪರಮ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಭಗವಂತ ಮತ್ತು ಜೀವಾತ್ಮನ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಯೋಗವೇ ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯೋಗ; ಏಕೆಂದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಭೌತಿಕ ಸುಖದುಃಖಗಳೆರಡರ ಮೇಲೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೈರಾಗ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 14

तमिमं ते प्रवक्ष्यामि यमवोचं पुरानघे । ऋषीणां श्रोतुकामानां योगं सर्वाङ्गनैपुणम् ॥ १४ ॥

ಹೇ ಪಾಪರಹಿತ ತಾಯೇ, ಈಗ ನಾನು ನಿನಗೆ ಆ ಪುರಾತನ ಯೋಗವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ನಾನು ಹಿಂದೆ ಕೇಳಲು ಬಯಸಿದ ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದ್ದೆ. ಆ ಯೋಗವು ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣ—ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಸೇವನೀಯವೂ ಆಚರಣೀಯವೂ ಆಗಿದೆ.

Verse 15

चेत: खल्वस्य बन्धाय मुक्तये चात्मनो मतम् । गुणेषु सक्तं बन्धाय रतं वा पुंसि मुक्तये ॥ १५ ॥

ಜೀವಿಯ ಚಿತ್ತವೇ ಅವನ ಬಂಧನಕ್ಕೂ ಮುಕ್ತಿಗೂ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಚಿತ್ತ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಾದರೆ ಬಂಧನ; ಅದೇ ಪರಮಪುರುಷನಾದ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ರಮಿಸಿದರೆ ಮುಕ್ತಿಚೇತನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 16

अहंममाभिमानोत्थै: कामलोभादिभिर्मलै: । वीतं यदा मन: शुद्धमदु:खमसुखं समम् ॥ १६ ॥

‘ನಾನು’ ‘ನನ್ನದು’ ಎಂಬ ದೇಹಾಭಿಮಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಕಾಮ-ಲೋಭಾದಿ ಮಲಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ದೂರವಾದಾಗ ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾಗಿ, ಸುಖ-ದುಃಖಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಸಮತ್ವದಲ್ಲಿ ನೆಲಸುತ್ತದೆ।

Verse 17

तदा पुरुष आत्मानं केवलं प्रकृते: परम् । निरन्तरं स्वयंज्योतिरणिमानमखण्डितम् ॥ १७ ॥

ಅಂದು ಜೀವನು ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಅತೀತವಾದ ಶುದ್ಧ ಆತ್ಮವಾಗಿ—ನಿತ್ಯ ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶ, ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದರೂ ಅಖಂಡ—ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ।

Verse 18

ज्ञानवैराग्ययुक्तेन भक्तियुक्तेन चात्मना । परिपश्यत्युदासीनं प्रकृतिं च हतौजसम् ॥ १८ ॥

ಭಕ್ತಿಯುಕ್ತ, ಜ್ಞಾನ-ವೈರಾಗ್ಯಸಂಪನ್ನ ಆತ್ಮನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಯಥಾರ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ; ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕಡೆ ಉದಾಸೀನನಾಗಿ, ಮಾಯೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಅವನ ಮೇಲೆ ಕ್ಷೀಣವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 19

न युज्यमानया भक्त्या भगवत्यखिलात्मनि । सद‍ृशोऽस्ति शिव: पन्था योगिनां ब्रह्मसिद्धये ॥ १९ ॥

ಅಖಿಲಾತ್ಮನಾದ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯೋಗವಿಲ್ಲದೆ ಯಾವ ಯೋಗಿಗೂ ಬ್ರಹ್ಮಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯದು; ಶುಭಕರ ಮಾರ್ಗ ಒಂದೇ—ಭಕ್ತಿ.

Verse 20

प्रसङ्गमजरं पाशमात्मन: कवयो विदु: । स एव साधुषु कृतो मोक्षद्वारमपावृतम् ॥ २० ॥

ಪಂಡಿತರು ತಿಳಿದಿರುವುದು—ಭೌತಿಕ ಆಸಕ್ತಿ ಜೀವಕ್ಕೆ ಅಜರ ಬಂಧನ; ಆದರೆ ಅದೇ ಆಸಕ್ತಿ ಸಾಧು-ಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ನೆಟ್ಟಾಗ ಮೋಕ್ಷದ್ವಾರ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ।

Verse 21

तितिक्षव: कारुणिका: सुहृद: सर्वदेहिनाम् । अजातशत्रव: शान्ता: साधव: साधुभूषणा: ॥ २१ ॥

ಸಾಧುವಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳು—ಅವನು ಸಹನಶೀಲ, ಕರುಣಾಮಯ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಸ್ನೇಹಭಾವ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಶತ್ರುಗಳಿಲ್ಲ; ಅವನು ಶಾಂತ, ಶಾಸ್ತ್ರನಿಷ್ಠ, ಉನ್ನತ ಗುಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನು.

Verse 22

मय्यनन्येन भावेन भक्तिं कुर्वन्ति ये द‍ृढाम् । मत्कृते त्यक्तकर्माणस्त्यक्तस्वजनबान्धवा: ॥ २२ ॥

ಅಂತಹ ಸಾಧುಗಳು ಅನನ್ಯಭಾವದಿಂದ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ದೃಢ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಗವಂತನಿಗಾಗಿ ಅವರು ಇತರ ಕರ್ಮಬಂಧಗಳನ್ನೂ, ಲೋಕದ ಸ್ವಜನ-ಬಂಧು ಹಾಗೂ ಸ್ನೇಹಸಂಬಂಧಗಳನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 23

मदाश्रया: कथा मृष्टा:श‍ृण्वन्ति कथयन्ति च । तपन्ति विविधास्तापा नैतान्मद्गतचेतस: ॥ २३ ॥

ನನ್ನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಧುಗಳು ನನ್ನ ಮಧುರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾ ಹೇಳುತ್ತಾ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಚಿತ್ತವು ನನ್ನಲ್ಲೇ ನೆಲಸಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ವಿವಿಧ ಭೌತಿಕ ತಾಪಗಳಿಂದ ಬಳಲುವುದಿಲ್ಲ; ಸಂಸಾರದುಃಖಗಳು ಅವರನ್ನು ತಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 24

त एते साधव: साध्वि सर्वसङ्गविवर्जिता: । सङ्गस्तेष्वथ ते प्रार्थ्य: सङ्गदोषहरा हि ते ॥ २४ ॥

ಹೇ ಸಾಧ್ವಿ ತಾಯಿ, ಈ ಮಹಾಭಕ್ತ ಸಾಧುಗಳು ಎಲ್ಲ ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರು. ನೀನು ಇಂತಹ ಪವಿತ್ರರ ಸಂಗವನ್ನು ಬೇಡಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಸಂಗವು ಭೌತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯ ದೋಷಗಳನ್ನು ಹರಣ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

Verse 25

सतां प्रसङ्गान्मम वीर्यसंविदो भवन्ति हृत्कर्णरसायना: कथा: । तज्जोषणादाश्वपवर्गवर्त्मनि श्रद्धा रतिर्भक्तिरनुक्रमिष्यति ॥ २५ ॥

ಶುದ್ಧ ಭಕ್ತರ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ಪರಮಪುರುಷನ ಲೀಲಾ-ಕರ್ಮಗಳ ಕಥೆಗಳು ಹೃದಯಕ್ಕೂ ಕಿವಿಗೂ ಅಮೃತರಸಾಯನದಂತೆ ಮಧುರವಾಗುತ್ತವೆ. ಆ ರಸವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಅಪವರ್ಗದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣ ಶ್ರದ್ಧೆ, ರತಿ (ಆಸಕ್ತಿ) ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.

Verse 26

भक्त्या पुमाञ्जातविराग ऐन्द्रियाद् द‍ृष्टश्रुतान्मद्रचनानुचिन्तया । चित्तस्य यत्तो ग्रहणे योगयुक्तो यतिष्यते ऋजुभिर्योगमार्गै: ॥ २६ ॥

ಭಕ್ತರ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ, ಭಗವಂತನ ಲೀಲೆಯನ್ನು ನಿರಂತರ ಚಿಂತಿಸುವುದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಇಹಲೋಕ-ಪರಲೋಕಗಳ ಇಂದ್ರಿಯಭೋಗಗಳ ಮೇಲೆ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಕೃಷ್ಣಚೇತನ್ಯದ ಸುಲಭ ಯೋಗಮಾರ್ಗ; ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದವನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಲ್ಲನು.

Verse 27

असेवयायं प्रकृतेर्गुणानां ज्ञानेन वैराग्यविजृम्भितेन । योगेन मय्यर्पितया च भक्त्या मां प्रत्यगात्मानमिहावरुन्धे ॥ २७ ॥

ಪ್ರಕೃತಿಯ ಗುಣಗಳ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗದೆ, ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ವಿಕಸಿತವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ, ಮನಸ್ಸು ಸದಾ ಪರಮಪುರುಷನಾದ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿತವಾಗಿರುವ ಯೋಗವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರೆ, ಈ ಜೀವನದಲ್ಲೇ ನನ್ನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ನಾನೇ ಪರಮಪುರುಷ, ಪರಮಸತ್ಯ.

Verse 28

देवहूतिरुवाच काचित्त्वय्युचिता भक्ति: कीद‍ृशी मम गोचरा । यया पदं ते निर्वाणमञ्जसान्वाश्नवा अहम् ॥ २८ ॥

ದೇವಹೂತಿ ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಭು, ನನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿಯೂ ನನ್ನಿಂದ ಆಚರಿಸಬಹುದಾಗಿಯೂ ಇರುವ ಭಕ್ತಿ ಯಾವ ರೀತಿಯದು? ಅದರಿಂದ ನಾನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಮ್ಮ ಕಮಲಪಾದಗಳ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.

Verse 29

यो योगो भगवद्बाणो निर्वाणात्मंस्त्वयोदित: । कीद‍ृश: कति चाङ्गानि यतस्तत्त्वावबोधनम् ॥ २९ ॥

ನೀವು ವಿವರಿಸಿದ ಭಗವದಾಶ್ರಿತ, ಸಂಸಾರಾಂತ್ಯಕರ ಯೋಗದ ಸ್ವರೂಪವೇನು? ಅದಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಅಂಗಗಳಿವೆ? ಯಾವ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಆ ಪರಮ ಯೋಗವನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ಅರಿಯಬಹುದು—ದಯವಿಟ್ಟು ತಿಳಿಸಿ.

Verse 30

तदेतन्मे विजानीहि यथाहं मन्दधीर्हरे । सुखं बुद्ध्येय दुर्बोधं योषा भवदनुग्रहात् ॥ ३० ॥

ಹೇ ಹರಿ, ಇದನ್ನು ನನಗೆ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ವಿವರಿಸು. ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಮಂದವಾಗಿದೆ, ಮೇಲಾಗಿ ನಾನು ಸ್ತ್ರೀ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪರಮಸತ್ಯವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಆದರೆ ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನೀನು ವಿವರಿಸಿದರೆ, ನಾನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರಿತು ದಿವ್ಯಾನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಲ್ಲೆ.

Verse 31

मैत्रेय उवाच विदित्वार्थं कपिलो मातुरित्थं जातस्‍नेहो यत्र तन्वाभिजात: । तत्त्वाम्नायं यत्प्रवदन्ति सांख्यं प्रोवाच वै भक्तिवितानयोगम् ॥ ३१ ॥

ಶ್ರೀಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ತಾಯಿಯ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಭಗವಾನ್ ಕಪಿಲನು ಆಕೆಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು; ತನ್ನ ದೇಹದಿಂದ ಜನಿಸಿದವಳಾದ್ದರಿಂದ ಆಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದನು. ನಂತರ ಶಿಷ್ಯಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಬಂದ ಸಾಂಖ್ಯತತ್ತ್ವವನ್ನು, ಭಕ್ತಿಸೇವೆ ಮತ್ತು ಯೋಗಾನುಭೂತಿಯ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು.

Verse 32

श्रीभगवानुवाच देवानां गुणलिङ्गानामानुश्रविककर्मणाम् । सत्त्व एवैकमनसो वृत्ति: स्वाभाविकी तु या । अनिमित्ता भागवती भक्ति: सिद्धेर्गरीयसी ॥ ३२ ॥

ಭಗವಾನ್ ಕಪಿಲನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ದೇವತೆಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಪ್ರತೀಕಗಳು; ಅವುಗಳ ಸಹಜ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ವೇದವಿಧಿಗಳ ಅನುಸಾರ ಕರ್ಮಮಾಡುವುದು. ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾದಂತೆ, ಮನಸ್ಸು ಪರಮಾತ್ಮನ ಪ್ರತಿನಿಧಿ; ಅದರ ಸಹಜ ಧರ್ಮ ಸೇವೆ. ಆ ಸೇವಾಭಾವವು ನಿರ್ಹೇತುಕವಾಗಿ ಭಗವಂತನ ಭಾಗವತೀ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದರೆ, ಅದು ಮೋಕ್ಷಸಿದ್ಧಿಗಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ.

Verse 33

जरयत्याशु या कोशं निगीर्णमनलो यथा ॥ ३३ ॥

ಭಕ್ತಿ ಬೇರೆ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೇ ಜೀವಿಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಆವರಣವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕ್ಷಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಹೊಟ್ಟೆಯ ಅಗ್ನಿ ತಿಂದ ಆಹಾರವನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸುವಂತೆ।

Verse 34

नैकात्मतां मे स्पृहयन्ति केचिन् मत्पादसेवाभिरता मदीहा: । येऽन्योन्यतो भागवता: प्रसज्य सभाजयन्ते मम पौरुषाणि ॥ ३४ ॥

ನನ್ನ ಪದಪದ್ಮಗಳ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿ ನನ್ನ ಲೀಲಾಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಶುದ್ಧಭಕ್ತರು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಏಕತ್ವವನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಭಾಗವತರಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಲೀಲೆಗಳನ್ನೂ ಪರಾಕ್ರಮಗಳನ್ನೂ ಸದಾ ಮಹಿಮಾಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 35

पश्यन्ति ते मे रुचिराण्यम्ब सन्त: प्रसन्नवक्त्रारुणलोचनानि । रूपाणि दिव्यानि वरप्रदानि साकं वाचं स्पृहणीयां वदन्ति ॥ ३५ ॥

ಅಮ್ಮಾ, ನನ್ನ ಸತ್ಪಕ್ತರು ನನ್ನ ರೂಪದ ಪ್ರಸನ್ನ ಮುಖವನ್ನೂ ಪ್ರಭಾತಸೂರ್ಯನಂತೆ ಅರుణ ನೇತ್ರಗಳನ್ನೂ ಸದಾ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ನನ್ನ ಅನೇಕ ದಿವ್ಯ, ಮಂಗಳಕರ, ವರಪ್ರದ ರೂಪಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಧುರ, ಇಷ್ಟವಾದ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭಾಷಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 36

तैर्दर्शनीयावयवैरुदार- विलासहासेक्षितवामसूक्तै: । हृतात्मनो हृतप्राणांश्च भक्ति- रनिच्छतो मे गतिमण्वीं प्रयुङ्क्ते‍ ॥ ३६ ॥

ಪ್ರಭುವಿನ ಮನೋಹರ ಅಂಗಸೌಂದರ್ಯ, ಉದಾರ ಲೀಲೆ, ಮಧುರ ನಗು, ಆಕರ್ಷಕ ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಕರ ವಚನಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಕೇಳಿದಾಗ ಶುದ್ಧ ಭಕ್ತನ ಚಿತ್ತ ಹರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಇತರ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಬಿಡಿದು ಭಕ್ತಿಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತವೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಅವನು ಇಚ್ಛಿಸದಿದ್ದರೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 37

अथो विभूतिं मम मायाविनस्ता- मैश्वर्यमष्टाङ्गमनुप्रवृत्तम् । श्रियं भागवतीं वास्पृहयन्ति भद्रां परस्य मे तेऽश्नुवते तु लोके ॥ ३७ ॥

ನನ್ನಲ್ಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಲೀನಚಿತ್ತನಾದ ಭಕ್ತನು ಸತ್ಯಲೋಕಾದಿ ಉನ್ನತ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ದೊರಕುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರವನ್ನೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ; ಯೋಗಜನ್ಯ ಅಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನೂ ಆಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ವೈಕುಂಠರಾಜ್ಯವನ್ನೂ ಬೇಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಆಸೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ, ಈ ಜೀವನದಲ್ಲೇ ನನ್ನಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಂಗಳ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 38

न कर्हिचिन्मत्परा: शान्तरूपे नङ्‍क्ष्यन्ति नो मेऽनिमिषो लेढि हेति: । येषामहं प्रिय आत्मा सुतश्च सखा गुरु: सुहृदो दैवमिष्टम् ॥ ३८ ॥

ನನ್ನಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರಾದ ಶಾಂತಸ್ವರೂಪ ಭಕ್ತರು ಎಂದಿಗೂ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಶಸ್ತ್ರಗಳು ಅವರ ದಿವ್ಯ ವೈಭವವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಲಾರವು, ಕಾಲಪರಿವರ್ತನವೂ ಅದನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಲಾರದು. ಯಾರು ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರಿಯ ಆತ್ಮ, ಪುತ್ರ, ಸ್ನೇಹಿತ, ಗುರು, ಉಪಕಾರಕ ಮತ್ತು ಇಷ್ಟದೇವನೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗರು।

Verse 39

इमं लोकं तथैवामुमात्मानमुभयायिनम् । आत्मानमनु ये चेह ये राय: पशवो गृहा: ॥ ३९ ॥ विसृज्य सर्वानन्यांश्च मामेवं विश्वतोमुखम् । भजन्त्यनन्यया भक्त्या तान्मृत्योरतिपारये ॥ ४० ॥

ಈ ಲೋಕವೂ ಪರಲೋಕವೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಸೆಗಳನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ದೇಹಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಧನ, ಪುತ್ರರು, ಪಶುಗಳು, ಮನೆ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ಆಶೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಇತರ ಎಲ್ಲ ಆಶ್ರಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ವಿಶ್ವಾಧಿಪತಿಯಾದ ನನ್ನನ್ನು ಅನನ್ಯ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಭಜಿಸುವವರನ್ನು ನಾನು ಜನನಮರಣಗಳ ಪಾರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತೇನೆ।

Verse 40

इमं लोकं तथैवामुमात्मानमुभयायिनम् । आत्मानमनु ये चेह ये राय: पशवो गृहा: ॥ ३९ ॥ विसृज्य सर्वानन्यांश्च मामेवं विश्वतोमुखम् । भजन्त्यनन्यया भक्त्या तान्मृत्योरतिपारये ॥ ४० ॥

ಈ ಲೋಕವೂ ಪರಲೋಕವೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಸೆಗಳನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ದೇಹಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಧನ, ಪುತ್ರರು, ಪಶುಗಳು, ಮನೆ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ಆಶೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಇತರ ಎಲ್ಲ ಆಶ್ರಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ವಿಶ್ವಾಧಿಪತಿಯಾದ ನನ್ನನ್ನು ಅನನ್ಯ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಭಜಿಸುವವರನ್ನು ನಾನು ಜನನಮರಣಗಳ ಪಾರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತೇನೆ।

Verse 41

नान्यत्र मद्भगवत: प्रधानपुरुषेश्वरात् । आत्मन: सर्वभूतानां भयं तीव्रं निवर्तते ॥ ४१ ॥

ನಾನೇ ಪ್ರಧಾನ-ಪುರುಷೇಶ್ವರನು, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಪರಮಾತ್ಮನು ಹಾಗೂ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆದಿಕಾರಣನು; ನನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರೆ ಜನನ-ಮರಣದ ಭೀಕರ ಭಯ ಎಂದಿಗೂ ನಿವಾರಣೆಯಾಗದು.

Verse 42

मद्भयाद्वाति वातोऽयं सूर्यस्तपति मद्भयात् । वर्षतीन्द्रो दहत्यग्निर्मृत्युश्चरति मद्भयात् ॥ ४२ ॥

ನನ್ನ ಭಯದಿಂದಲೇ ಈ ಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತದೆ, ನನ್ನ ಭಯದಿಂದಲೇ ಸೂರ್ಯನು ತಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ನನ್ನ ಭಯದಿಂದ ಇಂದ್ರನು ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತಾನೆ, ನನ್ನ ಭಯದಿಂದ ಅಗ್ನಿ ದಹಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ನನ್ನ ಭಯದಿಂದ ಮರಣವು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 43

ज्ञानवैराग्ययुक्तेन भक्तियोगेन योगिन: । क्षेमाय पादमूलं मे प्रविशन्त्यकुतोभयम् ॥ ४३ ॥

ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಭಕ್ತಿಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಶಾಶ್ವತ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನ ಪದಕಮಲಗಳ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಆಗ ಅವರು ಎಲ್ಲಿಂದಲೂ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಭಗವದ್ದಾಮ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 44

एतावानेव लोकेऽस्मिन् पुंसां नि:श्रेयसोदय: । तीव्रेण भक्तियोगेन मनो मय्यर्पितं स्थिरम् ॥ ४४ ॥

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರ ಪರಮಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನ ಉದಯ ಇಷ್ಟೇ—ತೀವ್ರ ಭಕ್ತಿಯೋಗದಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವುದು; ಇದೇ ಜೀವನದ ಅಂತಿಮ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗ.