Adhyaya 22

Verse 1

मैत्रेय उवाच एवमाविष्कृताशेषगुणकर्मोदयो मुनिम् । सव्रीड इव तं सम्राडुपारतमुवाच ह ॥ १ ॥

ಶ್ರೀ ಮೈತ್ರೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ಸಮ್ರಾಟನ ಅನೇಕ ಗುಣಕರ್ಮಗಳ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಮುನಿ ಮೌನರಾದರು; ಸಮ್ರಾಟನು ವಿನಯ-ಲಜ್ಜೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಹೀಗೆ संबೋಧಿಸಿದನು।

Verse 2

मनुरुवाच ब्रह्मासृजत्स्वमुखतो युष्मानात्मपरीप्सया । छन्दोमयस्तपोविद्यायोगयुक्तानलम्पटान् ॥ २ ॥

ಮನು ಹೇಳಿದರು—ವೇದಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ, ಛಂದೋಮಯನಾದ ವೇದಸ್ವರೂಪ ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಮುಖದಿಂದ ನಿಮ್ಮನ್ನು—ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು—ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ನೀವು ತಪಸ್ಸು, ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಯೋಗಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತರು, ಇಂದ್ರಿಯಭೋಗಕ್ಕೆ ಅನಾಸಕ್ತರು।

Verse 3

तत्‍त्राणायासृजच्चास्मान् दो:सहस्रात्सहस्रपात् । हृदयं तस्य हि ब्रह्म क्षत्रमङ्गं प्रचक्षते ॥ ३ ॥

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಸಹಸ್ರಪಾದ ಪರಮಪುರುಷನು ತನ್ನ ಸಹಸ್ರ ಭುಜಗಳಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು—ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು—ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅವನ ಹೃದಯ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಅವನ ಭುಜಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 4

अतो ह्यन्योन्यमात्मानं ब्रह्म क्षत्रं च रक्षत: । रक्षति स्माव्ययो देव: स य: सदसदात्मक: ॥ ४ ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ ಕ್ಷತ್ರಿಯರೂ ಪರಸ್ಪರ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ; ಕಾರಣವೂ ಕಾರ್ಯವೂ ಆಗಿದ್ದರೂ ಅವ್ಯಯನಾದ ಭಗವಾನ್ ದೇವನು ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬರ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 5

तव सन्दर्शनादेवच्छिन्ना मे सर्वसंशया: । यत्स्वयं भगवान् प्रीत्या धर्ममाह रिरक्षिषो: ॥ ५ ॥

ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನದಿಂದಲೇ ನನ್ನ ಎಲ್ಲ ಸಂಶಯಗಳು ಕತ್ತರಿಹೋಗಿವೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸುವ ರಾಜನ ಧರ್ಮವನ್ನು ನೀವು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸಿದ್ದೀರಿ।

Verse 6

दिष्टय‍ा मे भगवान् द‍ृष्टो दुर्दर्शो योऽकृतात्मनाम् । दिष्टय‍ा पादरज: स्पृष्टं शीर्ष्णा मे भवत: शिवम् ॥ ६ ॥

ನನ್ನ ಭಾಗ್ಯವೇ—ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನೂ ವಶಪಡಿಸದವರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ದರ್ಶನಕೊಡದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಾನು ಕಂಡೆ. ಇನ್ನೂ ಮಹಾಭಾಗ್ಯ—ನನ್ನ ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಪಾದಗಳ ಪವಿತ್ರ ಧೂಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದೆ।

Verse 7

दिष्टय‍ा त्वयानुशिष्टोऽहं कृतश्चानुग्रहो महान् । अपावृतै: कर्णरन्ध्रैर्जुष्टा दिष्ट्योशतीर्गिर: ॥ ७ ॥

ನೀವು ನನಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದುದು ನನ್ನ ಭಾಗ್ಯ; ಅದರಿಂದ ನನಗೆ ಮಹಾನ್ ಅನುಗ್ರಹ ದೊರಕಿತು. ಇನ್ನೂ ಭಾಗ್ಯ—ತೆರೆದ ಕಿವಿಗಳಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಶುದ್ಧ ವಚನಗಳನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದೆ।

Verse 8

स भवान्दुहितृस्‍नेहपरिक्लिष्टात्मनो मम । श्रोतुमर्हसि दीनस्य श्रावितं कृपया मुने ॥ ८ ॥

ಓ ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಮಗಳ ಮೇಲಿನ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ವ್ಯಾಕುಲವಾಗಿದೆ; ದೀನನಾಗಿ ನಾನು ನಿಮಗೆ ವಿನಂತಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 9

प्रियव्रतोत्तानपदो: स्वसेयं दुहिता मम । अन्विच्छति पतिं युक्तं वय: शीलगुणादिभि: ॥ ९ ॥

ನನ್ನ ಪುತ್ರಿ ಪ್ರಿಯವ್ರತ ಮತ್ತು ಉತ್ತಾನಪಾದರ ಸಹೋದರಿ. ಅವಳು ವಯಸ್ಸು, ಶೀಲ, ಸದುಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಯೋಗ್ಯ ಪತಿಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ।

Verse 10

यदा तु भवत: शीलश्रुतरूपवयोगुणान् । अश‍ृणोन्नारदादेषा त्वय्यासीत्कृतनिश्चया ॥ १० ॥

ನಾರದ ಮುನಿಯಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಶೀಲ, ವಿದ್ಯೆ, ರೂಪ, ಯೌವನ ಮತ್ತು ಇತರ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಕ್ಷಣವೇ ಅವಳು ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆಯೇ ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು।

Verse 11

तत्प्रतीच्छ द्विजाग्र्येमां श्रद्धयोपहृतां मया । सर्वात्मनानुरूपां ते गृहमेधिषु कर्मसु ॥ ११ ॥

ಆದುದರಿಂದ, ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಾನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಿರುವ ಈ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿರಿ. ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಮಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಪತ್ನಿ.

Verse 12

उद्यतस्य हि कामस्य प्रतिवादो न शस्यते । अपि निर्मुक्तसङ्गस्य कामरक्तस्य किं पुन: ॥ १२ ॥

ಸ್ವತಃ ಬಂದ ಕಾಮ್ಯ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದು ಶ್ಲಾಘನೀಯವಲ್ಲ; ಸಂಗಮುಕ್ತನಿಗೂ ಅದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ, ಕಾಮರಕ್ತನಿಗೆ ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕು?

Verse 13

य उद्यतमनाद‍ृत्य कीनाशमभियाचते । क्षीयते तद्यश: स्फीतं मानश्चावज्ञया हत: ॥ १३ ॥

ಸ್ವತಃ ಬಂದ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ನಂತರ ಕೃಪಣನ ಬಳಿ ವರವನ್ನು ಬೇಡುವವನ ವ್ಯಾಪಕ ಕೀರ್ತಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ; ಇತರರ ಅವಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅವನ ಮಾನವೂ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ।

Verse 14

अहं त्वाश‍ृणवं विद्वन् विवाहार्थं समुद्यतम् । अतस्त्वमुपकुर्वाण: प्रत्तां प्रतिगृहाण मे ॥ १४ ॥

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿದ್ಯಾವಂತನೇ, ನೀನು ವಿವಾಹಾರ್ಥವಾಗಿ ಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದೀಯೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದೆ. ನೀನು ಶಾಶ್ವತ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ವ್ರತವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕನ್ಯೆಯ ಪಾಣಿಗ್ರಹಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.

Verse 15

ऋषिरुवाच बाढमुद्वोढुकामोऽहमप्रत्ता च तवात्मजा । आवयोरनुरूपोऽसावाद्यो वैवाहिको विधि: ॥ १५ ॥

ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಖಂಡಿತವಾಗಿ, ನನಗೆ ವಿವಾಹದ ಇಚ್ಛೆಯಿದೆ; ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರಿಯೂ ಇನ್ನೂ ಯಾರಿಗೂ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ವೇದವಿಧಾನದಂತೆ ನಮ್ಮ ವಿವಾಹಕ್ರಮವು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ನಡೆಯಬಹುದು.

Verse 16

काम: स भूयान्नरदेव तेऽस्या: पुत्र्या: समाम्नायविधौ प्रतीत: । क एव ते तनयां नाद्रियेत स्वयैव कान्त्या क्षिपतीमिव श्रियम् ॥ १६ ॥

ಹೇ ನರದೇವ, ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕೃತವಾದ ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರಿಯ ವಿವಾಹಕಾಮನೆ ಪೂರಣವಾಗಲಿ. ಅವಳ ಕೈಯನ್ನು ಯಾರು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವರು? ಅವಳು ತನ್ನ ಸ್ವಕಾಂತಿಯಿಂದಲೇ ಆಭರಣಗಳ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನೂ ಮೀರಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 17

यां हर्म्यपृष्ठे क्‍वणदङ्‌घ्रिशोभां विक्रीडतीं कन्दुकविह्वलाक्षीम् । विश्‍वावसुर्न्यपतत्स्वाद्विमाना- द्विलोक्य सम्मोहविमूढचेता: ॥ १७ ॥

ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ—ಅರಮನೆಯ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ಕಿಣಕಿಣಿಸುವ ನೂಪುರಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ಪಾದಗಳೊಂದಿಗೆ ಚೆಂಡಾಟ ಆಡುತ್ತಾ ಕಣ್ಣುಗಳು ಅಲೆಯುವ ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಗಂಧರ್ವ ವಿಶ್ವಾವಸು ಮೋಹದಿಂದ ಮರುಳಾಗಿ ತನ್ನ ವಿಮಾನದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದನು.

Verse 18

तां प्रार्थयन्तीं ललनाललाम- मसेवितश्रीचरणैरद‍ृष्टाम् । वत्सां मनोरुच्चपद: स्वसारं को नानुमन्येत बुधोऽभियाताम् ॥ १८ ॥

ಸ್ತ್ರೀಯರ ಅಲಂಕಾರವಾದ, ಮನುನ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರಿಯೂ ಉತ್ತಾನಪಾದನ ಸಹೋದರಿಯೂ ಆದ ಅವಳು ಸ್ವತಃ ನನ್ನ ಕೈ ಬೇಡಲು ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸದವರು ಅವಳನ್ನು ಕಾಣಲಾರರು; ಹಾಗಿರಲು ಯಾವ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಅವಳನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸದೆ ಇರನು?

Verse 19

अतो भजिष्ये समयेन साध्वीं यावत्तेजो बिभृयादात्मनो मे । अतो धर्मान् पारमहंस्यमुख्यान् शुक्लप्रोक्तान् बहु मन्येऽविहिंस्रान् ॥ १९ ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಈ ಸತೀ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವೆನು; ಅವಳು ನನ್ನ ದೇಹಜ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸಂತಾನವನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸಿದ ನಂತರ, ಪರಮಹಂಸರೇ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ, ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣು ಉಪದೇಶಿಸಿದ, ಅಸೂಯಾರಹಿತ ಭಕ್ತಿಧರ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಾನು ಆಶ್ರಯಿಸುವೆನು।

Verse 20

यतोऽभवद्विश्वमिदं विचित्रं संस्थास्यते यत्र च वावतिष्ठते । प्रजापतीनां पतिरेष मह्यं परं प्रमाणं भगवाननन्त: ॥ २० ॥

ಯಾರಿಂದ ಈ ವಿಚಿತ್ರ ವಿಶ್ವವು ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ, ಯಾರಲ್ಲೇ ಇದರ ಸ್ಥಿತಿ-ಪೋಷಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಯಾರಲ್ಲೇ ಇದರ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ—ಆ ಅನಂತ ಭಗವಾನೇ ನನಗೆ ಪರಮ ಪ್ರಮಾಣ. ಜೀವಸೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ ನಿಯೋಜಿತರಾದ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳಿಗೂ ಆತನೇ ಅಧಿಪತಿ.

Verse 21

मैत्रेय उवाच स उग्रधन्वन्नियदेवाबभाषे आसीच्च तूष्णीमरविन्दनाभम् । धियोपगृह्णन् स्मितशोभितेन मुखेन चेतो लुलुभे देवहूत्या: ॥ २१ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಉಗ್ರಧನ್ವನ್ ವಿದುರಾ! ಕರ್ಡಮ ಋಷಿ ಇಷ್ಟೇ ಹೇಳಿ, ನಂತರ ಕಮಲನಾಭನಾದ ತನ್ನ ಆರಾಧ್ಯ ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತ ಮೌನರಾದನು. ಅವನ ಸ್ಮಿತದಿಂದ ಶೋಭಿತ ಮುಖವು ದೇವಹೂತಿಯ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೆಳೆದಿತು; ಅವಳು ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದಳು.

Verse 22

सोऽनुज्ञात्वा व्यवसितं महिष्या दुहितु: स्फुटम् । तस्मै गुणगणाढ्याय ददौ तुल्यां प्रहर्षित: ॥ २२ ॥

ರಾಣಿ ಹಾಗೂ ದೇವಹೂತಿಯ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದು, ಅವರ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಪರಮಾನಂದದಿಂದ, ಗುಣಗಣಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾದ ಆ ಮುನಿಗೆ, ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ತನ್ನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ನೀಡಿದನು.

Verse 23

शतरूपा महाराज्ञी पारिबर्हान्महाधनान् । दम्पत्यो: पर्यदात्प्रीत्या भूषावास: परिच्छदान् ॥ २३ ॥

ಮಹಾರಾಣಿ ಶತರೂಪಾ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ವರ-ವಧುವಿಗೆ ಸಂದರ್ಭೋಚಿತವಾದ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು—ಆಭರಣಗಳು, ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು—ದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ (ವರದಾನವಾಗಿ) ನೀಡಿದಳು.

Verse 24

प्रत्तां दुहितरं सम्राट् सद‍ृक्षाय गतव्यथ: । उपगुह्य च बाहुभ्यामौत्कण्ठ्योन्मथिताशय: ॥ २४ ॥

ಯೋಗ್ಯ ವರನಿಗೆ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿವೃತ್ತನಾದ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು, ವಿರಹವೇದನೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಚಿತ್ತನಾಗಿ ಸ्नेಹದಿಂದ ಎರಡೂ ಭುಜಗಳಿಂದ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿದನು।

Verse 25

अशक्नुवंस्तद्विरहं मुञ्चन् बाष्पकलां मुहु: । आसिञ्चदम्ब वत्सेति नेत्रोदैर्दुहितु: शिखा: ॥ २५ ॥

ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಪುತ್ರಿಯ ವಿರಹವನ್ನು ಸಹಿಸಲು ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಮರುಮರು ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಾ ‘ಅಮ್ಮಾ! ವತ್ಸೇ!’ ಎಂದು ಅಳುತ್ತ, ಆ ಕಣ್ಣೀರು ಪುತ್ರಿಯ ತಲೆಯ ಕೂದಲನ್ನು ನೆನೆಸಿತು।

Verse 26

आमन्‍त्र्‍य तं मुनिवरमनुज्ञात: सहानुग: । प्रतस्थे रथमारुह्य सभार्य: स्वपुरं नृप: ॥ २६ ॥ उभयोऋर्षिकुल्याया: सरस्वत्या: सुरोधसो: । ऋषीणामुपशान्तानां पश्यन्नाश्रमसम्पद: ॥ २७ ॥

ಮುನಿವರನನ್ನು ವಿದಾಯ ಕೇಳಿ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ಅನುಚರರೊಂದಿಗೆ ಆ ರಾಜನು ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ರಥಾರೂಢನಾಗಿ ತನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂತರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಸರಸ್ವತಿಯ ಮನೋಹರ ಎರಡೂ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಂತ ಋಷಿಗಳ ಆಶ್ರಮಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಹೋದನು।

Verse 27

आमन्‍त्र्‍य तं मुनिवरमनुज्ञात: सहानुग: । प्रतस्थे रथमारुह्य सभार्य: स्वपुरं नृप: ॥ २६ ॥ उभयोऋर्षिकुल्याया: सरस्वत्या: सुरोधसो: । ऋषीणामुपशान्तानां पश्यन्नाश्रमसम्पद: ॥ २७ ॥

ಮುನಿವರನನ್ನು ವಿದಾಯ ಕೇಳಿ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ಅನುಚರರೊಂದಿಗೆ ಆ ರಾಜನು ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ರಥಾರೂಢನಾಗಿ ತನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂತರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಸರಸ್ವತಿಯ ಮನೋಹರ ಎರಡೂ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಂತ ಋಷಿಗಳ ಆಶ್ರಮಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಹೋದನು।

Verse 28

तमायान्तमभिप्रेत्य ब्रह्मावर्तात्प्रजा: पतिम् । गीतसंस्तुतिवादित्रै: प्रत्युदीयु: प्रहर्षिता: ॥ २८ ॥

ಅವನ ಆಗಮನವನ್ನು ತಿಳಿದು ಪ್ರಜೆಗಳು ಪರಮಾನಂದಗೊಂಡರು. ಬ್ರಹ್ಮಾವರ್ತದಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಗೀತೆಗಳು, ಸ್ತುತಿಗಳು ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಧ್ವನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮರಳಿ ಬರುವ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಬಂದರು।

Verse 29

बर्हिष्मती नाम पुरी सर्वसम्पत्समन्विता । न्यपतन् यत्र रोमाणि यज्ञस्याङ्गं विधुन्वत: ॥ २९ ॥ कुशा: काशास्त एवासन् शश्वद्धरितवर्चस: । ऋषयो यै: पराभाव्य यज्ञघ्नान् यज्ञमीजिरे ॥ ३० ॥

ಬರ್ಹಿಷ್ಮತೀ ಎಂಬ ಆ ನಗರವು ಎಲ್ಲ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ವರಾಹರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ದೇಹವನ್ನು ನಡುಗಿಸಿದಾಗ ಅವರ ರೋಮಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು, ಅವೇ ಸದಾಹರಿತ ಕುಶ ಮತ್ತು ಕಾಶ ಹುಲ್ಲಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾದವು. ಆ ಕುಶ-ಕಾಶಗಳಿಂದ ಋಷಿಗಳು ಯಜ್ಞವಿಘ್ನಕಾರ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಯಜ್ಞಪುರುಷನಾದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು.

Verse 30

बर्हिष्मती नाम पुरी सर्वसम्पत्समन्विता । न्यपतन् यत्र रोमाणि यज्ञस्याङ्गं विधुन्वत: ॥ २९ ॥ कुशा: काशास्त एवासन् शश्वद्धरितवर्चस: । ऋषयो यै: पराभाव्य यज्ञघ्नान् यज्ञमीजिरे ॥ ३० ॥

ವರಾಹಾವತಾರದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ರೋಮಗಳು ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವೇ ಸದಾಹರಿತ ಕುಶ-ಕಾಶ ಹುಲ್ಲಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು. ಆ ಕುಶ-ಕಾಶದಿಂದ ಋಷಿಗಳು ಯಜ್ಞವಿಘ್ನಕಾರ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಯಜ್ಞಪುರುಷ ಹರಿಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಯಜಿಸಿದರು; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ನಗರ ಬರ್ಹಿಷ್ಮತೀ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

Verse 31

कुशकाशमयं बर्हिरास्तीर्य भगवान्मनु: । अयजद्यज्ञपुरुषं लब्धा स्थानं यतो भुवम् ॥ ३१ ॥

ಭಗವಾನ್ ಮನು ಕುಶ-ಕಾಶಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆಸನವನ್ನು ಹಾಸಿ, ಯಜ್ಞಪುರುಷನಾದ ಭಗವಂತನನ್ನು ಯಜಿಸಿದರು; ಅವರ ಕೃಪೆಯಿಂದಲೇ ಮನುಗೆ ಭೂಮಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸ್ಥಾನ ದೊರಕಿತ್ತು.

Verse 32

बर्हिष्मतीं नाम विभुर्यां निर्विश्य समावसत् । तस्यां प्रविष्टो भवनं तापत्रयविनाशनम् ॥ ३२ ॥

ಮನು ಬರ್ಹಿಷ್ಮತೀ ಎಂಬ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಯಿತು; ನಂತರ ಆ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ, ಭೌತಿಕ ಜೀವನದ ತ್ರಿತಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಶಾಂತ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ತುಂಬಿದ ತನ್ನ ಅರಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.

Verse 33

सभार्य: सप्रज: कामान् बुभुजेऽन्याविरोधत: । सङ्गीयमानसत्कीर्ति: सस्त्रीभि: सुरगायकै: । प्रत्यूषेष्वनुबद्धेन हृदा श‍ृण्वन् हरे: कथा: ॥ ३३ ॥

ಸ్వಾಯಂಭುವ ಮನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜೆಯೊಂದಿಗೆ, ಧರ್ಮಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವಾಗದಂತೆ, ಇಚ್ಛಿತ ಭೋಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಾಧವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಿದರು. ದೇವಗಾಯಕರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅವರ ಶುದ್ಧ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಸಮೂಹವಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಮತ್ತು ಮನು ಪ್ರತಿದಿನ ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ಪ್ರೇಮಭರಿತ ಹೃದಯದಿಂದ ಹರಿಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 34

निष्णातं योगमायासु मुनिं स्वायम्भुवं मनुम् । यदाभ्रंशयितुं भोगा न शेकुर्भगवत्परम् ॥ ३४ ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ಯೋಗಮಾಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತನಾದ, ಭಗವತ್ಪರ ಮುನಿ-ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು. ಭೋಗಗಳು ಅವನನ್ನು ಅಧೋಗತಿಗೆ ಎಳೆಯಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಕೃಷ್ಣಚೇತನ್ಯದ ಪವಿತ್ರ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲೇ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 35

अयातयामास्तस्यासन् यामा:स्वान्तरयापना: । श‍ृण्वतो ध्यायतो विष्णो: कुर्वतो ब्रुवत: कथा: ॥ ३५ ॥

ಆದ್ದರಿಂದ, ಅವನ ಆಯುಷ್ಯ ಕ್ರಮೇಣ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಮನ್ವಂತರದಷ್ಟು ದೀರ್ಘ ಜೀವನ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಸದಾ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಲೀಲಾ-ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾ, ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದನು.

Verse 36

स एवं स्वान्तरं निन्ये युगानामेकसप्ततिम् । वासुदेवप्रसङ्गेन परिभूतगतित्रय: ॥ ३६ ॥

ಅವನು ವಾಸುದೇವ-ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಸದಾ ತೊಡಗಿಕೊಂಡು, ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಯುಗಚಕ್ರಗಳಷ್ಟು ಕಾಲವನ್ನು ಕಳೆಯಿತು. ಹೀಗೆ ಅವನು ಮೂರು ಗತಿಗಳನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿದನು.

Verse 37

शारीरा मानसा दिव्या वैयासे ये च मानुषा: । भौतिकाश्च कथं क्लेशा बाधन्ते हरिसंश्रयम् ॥ ३७ ॥

ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ವಿದುರೆ! ಭಕ್ತಿಯೋಗದಿಂದ ಶ್ರೀಹರಿ-ಕೃಷ್ಣನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು, ದೈವ/ಪ್ರಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದುಃಖಗಳು ಹೇಗೆ ಬಾಧಿಸಬಲ್ಲವು?

Verse 38

य: पृष्टो मुनिभि: प्राह धर्मान्नानाविदाञ्छुभान् । नृणां वर्णाश्रमाणां च सर्वभूतहित: सदा ॥ ३८ ॥

ಕೆಲವು ಮುನಿಗಳು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ, ಸರ್ವಭೂತಹಿತೈಷಿಯಾದ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಮಾನವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಗಳ ವಿವಿಧ ಶುಭ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದನು.

Verse 39

एतत्त आदिराजस्य मनोश्चरितमद्भुतम् । वर्णितं वर्णनीयस्य तदपत्योदयं श‍ृणु ॥ ३९ ॥

ವರ್ಣನೀಯ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳ ಆದಿರಾಜ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವಿನ ಅದ್ಭುತ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದೆನು. ಈಗ ಅವನ ಪುತ್ರಿ ದೇವಹೂತಿಯ ಉದಯ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕೇಳು.