Adhyaya 18
Varāha Confronts Hiraṇyākṣa: The Challenge, the Rescue of Earth, and the Opening of the Mace-Duel
ಹಿಂದಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ, ನಾರದರಿಂದ ಭಗವಂತ ಎಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾನೆಂದು ತಿಳಿದ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನು ಸಮುದ್ರದ ಆಳಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿ, ವರಾಹ ಭಗವಾನ್ ತನ್ನ ದಂತಗಳ ಮೇಲೆ ಭೂದೇವಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಪ್ರಭುವನ್ನು ‘ಮೃಗ’ವೆಂದು ಹಾಸ್ಯಮಾಡಿ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಧರ್ಮವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಟುವಚನಗಳಿಂದ ನೋವಿಗೊಳಗಾದರೂ ಭಗವಾನ್ ಮೊದಲು ಭೂದೇವಿಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ—ಜಲದಿಂದ ಮೇಲೇಳಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ತೇಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ದೇವಗಣಗಳು ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ವರಾಹನು ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಧರ್ಮಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ದೈತ್ಯನ ದರ್ಪಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಿಸಿ, ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನು ಮರಣಪಾಶದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತನೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಗದಾಯುದ್ಧ ಆರಂಭ—ದೈತ್ಯ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಪ್ರಭು ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಇಬ್ಬರೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಭಾರೀ ಗದಾಪ್ರಹಾರಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಬಂದು ಯುದ್ಧವನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಶುಭ ಕಾಲ ಮುನ್ನವೇ ಶೀಘ್ರ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಭಗವಂತನಿಗೆ ವಿನಂತಿಸುತ್ತಾನೆ—ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಮರಕ್ಕೆ ವೇದಿಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ।
Shlokas
Verse 1
मैत्रेय उवाच तदेवमाकर्ण्य जलेशभाषितं महामनास्तद्विगणय्य दुर्मद: । हरेर्विदित्वा गतिमङ्ग नारदाद् रसातलं निर्विविशे त्वरान्वित: ॥ १ ॥
ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ವರುಣನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ ಆ ಮಹಾಬಲ ದೈತ್ಯನು ದುರ್ಮದದಿಂದ ಅವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸಲಿಲ್ಲ. ಓ ಪ್ರಿಯ ವಿದುರ, ನಾರದನಿಂದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿದು ಅವನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ರಸಾತಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
Verse 2
ददर्श तत्राभिजितं धराधरं प्रोन्नीयमानावनिमग्रदंष्ट्रया । मुष्णन्तमक्ष्णा स्वरुचोऽरुणश्रिया जहास चाहो वनगोचरो मृग: ॥ २ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಸರ್ವಜಯಿಯಾದ ಧರಾಧರ ಪ್ರಭುವನ್ನು ವರಾಹರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡನು; ಅಗ್ರದಂಷ್ಟ್ರಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತುತ್ತಿದ್ದನು. ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣುಗಳ ಕಿರಣ ಅವನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡಿತು; ಆಗ ಅವನು ನಕ್ಕು, “ಅಹೋ, ಜಲ-ಸ್ಥಲಚರ ಮೃಗ!” ಎಂದನು.
Verse 3
आहैनमेह्यज्ञ महीं विमुञ्च नो रसौकसां विश्वसृजेयमर्पिता । न स्वस्ति यास्यस्यनया ममेक्षत: सुराधमासादितसूकराकृते ॥ ३ ॥
ದೈತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠ, ವರಾಹರೂಪ ಧರಿಸಿದವನೇ, ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳು. ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಿಶ್ವಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ನಮಗೆ, ರಸಾತಳವಾಸಿಗಳಿಗೆ, ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ನನ್ನ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ನೀನು ಇದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರೆ, ನನ್ನ ಆಘಾತವಿಲ್ಲದೆ ನೀನು ಸುರಕ್ಷಿತನಾಗಲಾರೆ.
Verse 4
त्वं न: सपत्नैरभवाय किं भृतो यो मायया हन्त्यसुरान् परोक्षजित् । त्वां योगमायाबलमल्पपौरुषं संस्थाप्य मूढ प्रमृजे सुहृच्छुच: ॥ ४ ॥
ಎಲೈ ಮೂಢನೇ! ನಮ್ಮ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀನು ಮಾಯೆಯಿಂದ ಅಸುರರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತೀಯೆ. ನಿನ್ನ ಬಲವು ಕೇವಲ ಯೋಗಮಾಯೆ. ಇಂದು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೊಂದು ನನ್ನ ಬಂಧುಗಳ ದುಃಖವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 5
त्वयि संस्थिते गदया शीर्णशीर्ष- ण्यस्मद्भुजच्युतया ये च तुभ्यम् । बलिं हरन्त्यृषयो ये च देवा: स्वयं सर्वे न भविष्यन्त्यमूला: ॥ ५ ॥
ನನ್ನ ತೋಳುಗಳಿಂದ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಗದೆಯಿಂದ ನಿನ್ನ ತಲೆ ಒಡೆದು ನೀನು ಸತ್ತಾಗ, ನಿನಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಬೇರುಗಳಿಲ್ಲದ ಮರಗಳಂತೆ ತಾವಾಗಿಯೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ.
Verse 6
स तुद्यमानोऽरिदुरुक्ततोमरै- र्दंष्ट्राग्रगां गामुपलक्ष्य भीताम् । तोदं मृषन्निरगादम्बुमध्याद् ग्राहाहत: सकरेणुर्यथेभ: ॥ ६ ॥
ಅಸುರನ ಬಾಣದಂತಹ ಕಟುವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಭಗವಂತನಿಗೆ ನೋವಾದರೂ, ಅವನು ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡನು. ತನ್ನ ಕೋರೆಹಲ್ಲುಗಳ ಮೇಲಿದ್ದ ಭೂದೇವಿಯು ಭಯಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಮೊಸಳೆಯಿಂದ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೊಳಗಾದ ಆನೆಯು ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊರಬರುವಂತೆ ಅವನು ನೀರಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದನು.
Verse 7
तं नि:सरन्तं सलिलादनुद्रुतो हिरण्यकेशो द्विरदं यथा झष: । करालदंष्ट्रोऽशनिनिस्वनोऽब्रवीद् गतह्रियां किं त्वसतां विगर्हितम् ॥ ७ ॥
ಚಿನ್ನದ ಕೂದಲು ಮತ್ತು ಭಯಂಕರವಾದ ಕೋರೆಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಆ ಅಸುರನು, ನೀರಿನಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತಿದ್ದ ಭಗವಂತನನ್ನು, ಮೊಸಳೆಯು ಆನೆಯನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುವಂತೆ ಬೆನ್ನಟ್ಟಿದನು. ಗುಡುಗಿನಂತೆ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ ಅವನು ಹೇಳಿದನು: 'ಓಡಿಹೋಗಲು ನಿನಗೆ ನಾಚಿಕೆಯಿಲ್ಲವೇ? ನಾಚಿಕೆಯಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ನಿಂದೆಯು ಒಂದು ಲೆಕ್ಕವೇ ಅಲ್ಲ!'
Verse 8
स गामुदस्तात्सलिलस्य गोचरे विन्यस्य तस्यामदधात्स्वसत्त्वम् । अभिष्टुतो विश्वसृजा प्रसूनै- रापूर्यमाणो विबुधै: पश्यतोऽरे: ॥ ८ ॥
ಭಗವಂತನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿ, ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ತೇಲುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಳಿಗೆ ನೀಡಿದನು. ಶತ್ರುವು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಭಗವಂತನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಅವನ ಮೇಲೆ ಹೂಮಳೆಗರೆದರು.
Verse 9
परानुषक्तं तपनीयोपकल्पं महागदं काञ्चनचित्रदंशम् । मर्माण्यभीक्ष्णं प्रतुदन्तं दुरुक्तै: प्रचण्डमन्यु: प्रहसंस्तं बभाषे ॥ ९ ॥
ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಕವಚವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ದೊಡ್ಡ ಗದೆಯೊಂದಿಗೆ ಭಗವಂತನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದನು. ಭಗವಂತನು ಅವನ ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು, ಭಯಂಕರ ಕೋಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾ ನಗುತ್ತಾ ಮಾತನಾಡಿದನು.
Verse 10
श्रीभगवानुवाच सत्यं वयं भो वनगोचरा मृगा युष्मद्विधान्मृगये ग्रामसिंहान् । न मृत्युपाशै: प्रतिमुक्तस्य वीरा विकत्थनं तव गृह्णन्त्यभद्र ॥ १० ॥
ಶ್ರೀ ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ನಿಜ, ನಾವು ಕಾಡಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿನ್ನಂತಹ ಗ್ರಾಮ ಸಿಂಹಗಳನ್ನು (ನಾಯಿಗಳನ್ನು) ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಮೃತ್ಯುವಿನ ಪಾಶದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದವನು ನಿನ್ನ ವ್ಯರ್ಥ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಹೆದರುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಮೃತ್ಯುವಿನ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧನಾಗಿರುವೆ.
Verse 11
एते वयं न्यासहरा रसौकसां गतह्रियो गदया द्रावितास्ते । तिष्ठामहेऽथापि कथञ्चिदाजौ स्थेयं क्व यामो बलिनोत्पाद्य वैरम् ॥ ११ ॥
ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನಾವು ರಸಾತಲ ನಿವಾಸಿಗಳ ಠೇವಣಿಯನ್ನು ಕದ್ದಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ನಾಚಿಕೆಗೇಡಿಗಳಾಗಿದ್ದೇವೆ. ನಿನ್ನ ಬಲವಾದ ಗದೆಯಿಂದ ಪೆಟ್ಟು ತಿಂದಿದ್ದರೂ, ನಾನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನಿನ್ನಂತಹ ಬಲಶಾಲಿಯೊಂದಿಗೆ ವೈರತ್ವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ನನಗೆ ಹೋಗಲು ಬೇರೆ ಜಾಗವಿಲ್ಲ.
Verse 12
त्वं पद्रथानां किल यूथपाधिपो घटस्व नोऽस्वस्तय आश्वनूह: । संस्थाप्य चास्मान् प्रमृजाश्रुस्वकानां य: स्वां प्रतिज्ञां नातिपिपर्त्यसभ्य: ॥ १२ ॥
ನೀನು ಪದಾತಿ ದಳದ ನಾಯಕರಿಗೂ ಅಧಿಪತಿ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ತ್ವರಿತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳು. ನಿನ್ನ ವ್ಯರ್ಥ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಬಿಡು ಮತ್ತು ನಮ್ಮನ್ನು ಕೊಂದು ನಿನ್ನ ಬಂಧುಗಳ ಕಣ್ಣೀರು ಒರೆಸು. ತನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸದವನು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಅರ್ಹನಲ್ಲ.
Verse 13
मैत्रेय उवाचसोऽधिक्षिप्तो भगवता प्रलब्धश्च रुषा भृशम् । आजहारोल्बणं क्रोधं क्रीड्यमानोऽहिराडिव ॥ १३ ॥
ಮೈತ್ರೇಯರು ಹೇಳಿದರು: ಭಗವಂತನಿಂದ ಹೀಗೆ ಅವಮಾನಿತನಾಗಿ ಮತ್ತು ಸವಾಲು ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ವಿಪರೀತ ಕೋಪಗೊಂಡನು. ಕೆಣಕಿದ ನಾಗರಹಾವಿನಂತೆ ಅವನು ಕೋಪದಿಂದ ನಡುಗಿದನು.
Verse 14
सृजन्नमर्षित: श्वासान्मन्युप्रचलितेन्द्रिय: । आसाद्य तरसा दैत्यो गदयान्यहनद्धरिम् ॥ १४ ॥
ಕೋಪದಿಂದ ಫುಸಫುಸುತ್ತ, ರೋಷದಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅಲುಗಾಡಿ, ಆ ದೈತ್ಯನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಪ್ರಭು ಹರಿಯ ಬಳಿಗೆ ಧಾವಿಸಿ ತನ್ನ ಭಾರೀ ಗದೆಯಿಂದ ಹೊಡೆದನು।
Verse 15
भगवांस्तु गदावेगं विसृष्टं रिपुणोरसि । अवञ्चयत्तिरश्चीनो योगारूढ इवान्तकम् ॥ १५ ॥
ಆದರೆ ಶತ್ರುವು ವಕ್ಷಸ್ಥಲವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ಎಸೆದ ಭೀಕರ ಗದಾಘಾತವನ್ನು ಪ್ರಭು ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಿಗೆ ಸರಿದು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡನು; ಯೋಗಸಿದ್ಧ ಯೋಗಿ ಮರಣವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವಂತೆ।
Verse 16
पुनर्गदां स्वामादाय भ्रामयन्तमभीक्ष्णश: । अभ्यधावद्धरि: क्रुद्ध: संरम्भाद्दष्टदच्छदम् ॥ १६ ॥
ಮತ್ತೆ ಆ ದೈತ್ಯನು ತನ್ನ ಗದೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಮರುಮರು ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾ, ಕೋಪದಿಂದ ತುಟಿಯನ್ನು ಕಚ್ಚಿದನು. ಆಗ ಭಗವಾನ್ ಹರಿಯೂ ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ ಅವನ ಎದುರಿಗೆ ಧಾವಿಸಿದನು।
Verse 17
ततश्च गदयारातिं दक्षिणस्यां भ्रुवि प्रभु: । आजघ्ने स तु तां सौम्य गदया कोविदोऽहनत् ॥ १७ ॥
ಆಮೇಲೆ ಪ್ರಭುವು ತನ್ನ ಗದೆಯಿಂದ ಶತ್ರುವಿನ ಬಲ ಭ್ರೂವಿನ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದನು; ಆದರೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ದೈತ್ಯನು, ಓ ಸೌಮ್ಯ ವಿದುರ, ತನ್ನ ಗದಾ ಕೌಶಲದಿಂದ ಆ ಹೊಡೆತವನ್ನು ತಡೆದನು।
Verse 18
एवं गदाभ्यां गुर्वीभ्यां हर्यक्षो हरिरेव च । जिगीषया सुसंरब्धावन्योन्यमभिजघ्नतु: ॥ १८ ॥
ಈ ರೀತಿ ಹರ್ಯಕ್ಷನೂ ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಭಗವಾನ್ ಹರಿಯೂ—ಇಬ್ಬರೂ ಭಾರೀ ಗದೆಗಳಿಂದ, ಜಯದ ಆಸೆ ಮತ್ತು ಉಗ್ರ ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದು, ಪರಸ್ಪರ ಹೊಡೆದಾಡಿದರು।
Verse 19
तयो: स्पृधोस्तिग्मगदाहताङ्गयो: क्षतास्रवघ्राणविवृद्धमन्य्वो: । विचित्रमार्गांश्चरतोर्जिगीषया व्यभादिलायामिव शुष्मिणोर्मृध: ॥ १९ ॥
ಆ ಇಬ್ಬರು ಯೋಧರ ನಡುವೆ ತೀವ್ರ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಇತ್ತು. ಪರಸ್ಪರ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಗದಾಘಾತಗಳಿಂದ ದೇಹಗಳು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದವು; ತಮ್ಮ ರಕ್ತದ ವಾಸನೆಯಿಂದ ಕೋಪ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿತ್ತು. ಜಯಾಸೆಯಿಂದ ಅವರು ನಾನಾ ವಿಧದ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು; ಅವರ ಯುದ್ಧವು ಹಸುವಿಗಾಗಿ ಹೊಡೆದಾಡುವ ಎರಡು ಬಲಿಷ್ಠ ಎತ್ತುಗಳ ಸಂಘರ್ಷದಂತೆ ಕಾಣಿತು.
Verse 20
दैत्यस्य यज्ञावयवस्य माया- गृहीतवाराहतनोर्महात्मन: । कौरव्य मह्यां द्विषतोर्विमर्दनं दिदृक्षुरागादृषिभिर्वृत: स्वराट् ॥ २० ॥
ಓ ಕುರುವಂಶಜನೇ! ದೈತ್ಯನೊಂದಿಗೆ, ಮಾಯೆಯಿಂದ ವರಾಹದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಯಜ್ಞಸ್ವರೂಪ ಪರಮೇಶ್ವರನ ನಡುವೆ ಲೋಕಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಭಯಾನಕ ಸಮರವನ್ನು ನೋಡಲು, ಸ್ವತಂತ್ರನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು.
Verse 21
आसन्नशौण्डीरमपेतसाध्वसं कृतप्रतीकारमहार्यविक्रमम् । विलक्ष्य दैत्यं भगवान् सहस्रणी- र्जगाद नारायणमादिसूकरम् ॥ २१ ॥
ಯುದ್ಧಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದ ಬಳಿಕ, ಸಾವಿರಾರು ಋಷಿ-ತಪಸ್ವಿಗಳ ನಾಯಕನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಯಾರೂ ಎದುರಿಸಲಾರದ ಅಪೂರ್ವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಭಯರಹಿತ ದೈತ್ಯನನ್ನು ಕಂಡನು. ಆಗ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ವರಾಹರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನು ಸಂಬೋಧಿಸಿದನು.
Verse 22
ब्रह्मोवाच एष ते देव देवानामङ्घ्रिमूलमुपेयुषाम् । विप्राणां सौरभेयीणां भूतानामप्यनागसाम् ॥ २२ ॥ आगस्कृद्भयकृद्दुष्कृदस्मद्राद्धवरोऽसुर: । अन्वेषन्नप्रतिरथो लोकानटति कण्टक: ॥ २३ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ದೇವಾ! ದೇವತೆಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಹಸುಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ದೋಷ ಜೀವಿಗಳು ನಿಮ್ಮ ಪಾದಪದ್ಮಗಳ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ; ಅವರಿಗೆ ಈ ಅಸುರನು ಮುಳ್ಳಿನಂತೆ ಸದಾ ಪೀಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ನನ್ನಿಂದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದು ಈ ದುಷ್ಕರ್ಮಿ ಭಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾ, ಎದುರಿಲ್ಲದ ಯೋಧನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ಲೋಕಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾನೆ.
Verse 23
ब्रह्मोवाच एष ते देव देवानामङ्घ्रिमूलमुपेयुषाम् । विप्राणां सौरभेयीणां भूतानामप्यनागसाम् ॥ २२ ॥ आगस्कृद्भयकृद्दुष्कृदस्मद्राद्धवरोऽसुर: । अन्वेषन्नप्रतिरथो लोकानटति कण्टक: ॥ २३ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ದೇವಾ! ದೇವತೆಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಹಸುಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ದೋಷ ಜೀವಿಗಳು ನಿಮ್ಮ ಪಾದಪದ್ಮಗಳ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ; ಅವರಿಗೆ ಈ ಅಸುರನು ಮುಳ್ಳಿನಂತೆ ಸದಾ ಪೀಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ನನ್ನಿಂದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದು ಈ ದುಷ್ಕರ್ಮಿ ಭಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾ, ಎದುರಿಲ್ಲದ ಯೋಧನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ಲೋಕಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾನೆ.
Verse 24
मैनं मायाविनं दृप्तं निरङ्कुशमसत्तमम् । आक्रीड बालवद्देव यथाशीविषमुत्थितम् ॥ २४ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಾ! ಮಾಯಾವಿ, ದರ್ಪಿಷ್ಠ, ನಿಯಂತ್ರಣರಹಿತ ಹಾಗೂ ಅತಿದುಷ್ಟನಾದ ಈ ಸರ್ಪಸಮಾನ ದೈತ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಬಾಲಕನಂತೆ ಆಟವಾಡುವುದು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ।
Verse 25
न यावदेष वर्धेत स्वां वेलां प्राप्य दारुण: । स्वां देव मायामास्थाय तावज्जह्यघमच्युत ॥ २५ ॥
ಈ ದಾರುಣ ದೈತ್ಯನು ತನ್ನ ಅನುಕೂಲ ಘಳಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಇನ್ನಷ್ಟು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವ ಮೊದಲು, ಹೇ ಅಚ್ಯುತಾ, ನಿನ್ನ ಅಂತರಂಗ ದೇವಮಾಯಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಪಾಪಿಯನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಂಹರಿಸು।
Verse 26
एषा घोरतमा सन्ध्या लोकच्छम्बट्करी प्रभो । उपसर्पति सर्वात्मन् सुराणां जयमावह ॥ २६ ॥
ಹೇ ಪ್ರಭೋ! ಲೋಕವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಅತ್ಯಂತ ಘೋರ ಸಂಧ್ಯೆ ವೇಗವಾಗಿ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹೇ ಸರ್ವಾತ್ಮಾ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಜಯವನ್ನು ತಂದು ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸು।
Verse 27
अधुनैषोऽभिजिन्नाम योगो मौहूर्तिको ह्यगात् । शिवाय नस्त्वं सुहृदामाशु निस्तर दुस्तरम् ॥ २७ ॥
ವಿಜಯಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಅನುಕೂಲವಾದ ‘ಅಭಿಜಿತ್’ ಎಂಬ ಶುಭ ಮುಹೂರ್ತ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಆರಂಭವಾಗಿ ಬಹುತೇಕ ಕಳೆದಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಈ ದುಸ್ತರ ಶತ್ರುವನ್ನು ಶೀಘ್ರ ನಿವಾರಿಸು।
Verse 28
दिष्टया त्वां विहितं मृत्युसमयमासादित: स्वयम् । विक्रम्यैनं मृधे हत्वा लोकानाधेहि शर्मणि ॥ २८ ॥
ನಮ್ಮ ಭಾಗ್ಯಕ್ಕೆ ಈ ದೈತ್ಯನು ತನ್ನ ಮರಣಕಾಲ ನಿನ್ನಿಂದ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದಾಗಿ ಸ್ವತಃ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪರಾಕ್ರಮ ತೋರಿಸಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಕೊಂದು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸು।
Frequently Asked Questions
Varāha’s first act is poṣaṇa: safeguarding Bhū-devī and stabilizing cosmic order. The text highlights that the Lord transfers His potency so Earth can float, demonstrating that restoring dharma is not impulsive heroism but deliberate protection of the vulnerable and re-establishment of the world’s foundations before the final removal of adharma.
Hiraṇyākṣa’s insults are described as “shaftlike,” acknowledging speech as a weapon that wounds. Yet Varāha tolerates them until Earth’s fear is addressed, showing divine forbearance. When He replies, it is not egoic retaliation but a dharmic rebuke: He frames the demon as bound by death (kāla) and Himself as fearless, thereby re-centering the conflict on spiritual reality rather than verbal provocation.
Hiraṇyākṣa is a Daitya empowered by a boon (received via Brahmā), which fuels arrogance and a compulsion to find an equal combatant. He seeks notoriety through conquest and terrorizes devas, brāhmaṇas, cows, and innocents—those aligned with worship of the Lord—making his challenge a direct assault on sacrificial order and divine sovereignty.
Brahmā’s counsel frames the duel within kāla (time), a governing principle even in cosmic events. Abhijit is traditionally an auspicious midday period associated with victory; Brahmā urges swift completion to prevent the demon from gaining advantage in an inauspicious hour and to restore peace promptly. The episode underscores that the Lord’s līlā accommodates worldly timing while remaining fully capable of victory by internal potency.