Adhyaya 15

Verse 1

मैत्रेय उवाच प्रजापत्यं तु तत्तेज: परतेजोहनं दिति: । दधार वर्षाणि शतं शङ्कमाना सुरार्दनात् ॥ १ ॥

ಶ್ರೀ ಮೈತ್ರೇಯರು ಹೇಳಿದರು: ಪ್ರಿಯ ವಿದುರೆ, ಕಶ್ಯಪ ಮುನಿಯ ಪತ್ನಿ ದಿತಿ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವ ಪುತ್ರರು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅಶಾಂತಿ ಉಂಟುಮಾಡುವರು ಎಂದು ತಿಳಿದಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇತರರಿಗೆ ಕಷ್ಟ ನೀಡಲು ಉದ್ದೇಶಿತವಾದ ಕಶ್ಯಪನ ಪ್ರಜಾಪತ್ಯ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಅವಳು ದೇವನಾಶದ ಭಯದಿಂದ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಧರಿಸಿದಳು.

Verse 2

लोके तेनाहतालोके लोकपाला हतौजस: । न्यवेदयन् विश्वसृजे ध्वान्तव्यतिकरं दिशाम् ॥ २ ॥

ದಿತಿಯ ಗರ್ಭಬಲದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರ ಪ್ರಕಾಶ ಮಂಕಾಯಿತು. ಲೋಕಪಾಲರು ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿ ವಿಶ್ವಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ—“ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅಂಧಕಾರದ ವಿಸ್ತಾರವೇನು?” ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.

Verse 3

देवा ऊचु: तम एतद्विभो वेत्थ संविग्ना यद्वयं भृशम् । न ह्यव्यक्तं भगवत: कालेनास्पृष्टवर्त्मन: ॥ ३ ॥

ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಓ ವಿಭೋ! ಈ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ನೀವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದೀರಿ; ಇದು ನಮ್ಮನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಕಳವಳಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಲದ ಪ್ರಭಾವ ನಿಮಗೆ ತಾಗದು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮಗೆ ಏನೂ ಅವ್ಯಕ್ತವಲ್ಲ.

Verse 4

देवदेव जगद्धातर्लोकनाथशिखामणे । परेषामपरेषां त्वं भूतानामसि भाववित् ॥ ४ ॥

ಓ ದೇವದೇವ, ಜಗದ್ಧಾತ, ಲೋಕನಾಥರ ಶಿರೋಮಣಿ! ಪರಲೋಕ ಮತ್ತು ಅಪರಲೋಕ—ಎರಡೂ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಉದ್ದೇಶ-ಭಾವಗಳನ್ನು ನೀವು ತಿಳಿದಿರುವಿರಿ.

Verse 5

नमो विज्ञानवीर्याय माययेदमुपेयुषे । गृहीतगुणभेदाय नमस्तेऽव्यक्तयोनये ॥ ५ ॥

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೀರ್ಯದ ಆದಿಸ್ರೋತಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ! ಮಾಯೆಯ ಮೂಲಕ ನೀವು ಈ ಜಗದ್ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಭಗವಂತನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಗುಣಭೇದ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಜೋಗುಣ) ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ, ಅವ್ಯಕ್ತ ಯೋನಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾದ ನಿಮಗೆ ನಮೋ ನಮಃ.

Verse 6

ये त्वानन्येन भावेन भावयन्त्यात्मभावनम् । आत्मनि प्रोतभुवनं परं सदसदात्मकम् ॥ ६ ॥

ಓ ಪ್ರಭು! ಈ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳು ನಿಮ್ಮ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ ನೆಲಸಿವೆ; ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ನಿಮ್ಮಿಂದಲೇ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವೇ ಈ ವಿಶ್ವದ ಕಾರಣ; ಯಾರು ಅನನ್ಯಭಾವದಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಅಚಲ ಭಕ್ತಿಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 7

तेषां सुपक्‍वयोगानां जितश्वासेन्द्रियात्मनाम् । लब्धयुष्मत्प्रसादानां न कुतश्चित्पराभव: ॥ ७ ॥

ಪ್ರಾಣನಿಯಮದಿಂದ ಮನಸ್ಸು–ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಪರಿಪಕ್ವ ಯೋಗಿಗಳಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಕೃಪೆಯನ್ನು ಪಡೆದವರಿಗೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಪರಾಭವವಿಲ್ಲ.

Verse 8

यस्य वाचा प्रजा: सर्वा गावस्तन्त्येव यन्त्रिता: । हरन्ति बलिमायत्तास्तस्मै मुख्याय ते नम: ॥ ८ ॥

ಮೂಗಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ಹಗ್ಗದಿಂದ ಎತ್ತು ನಡೆಸಲ್ಪಡುವಂತೆ, ವೇದವಾಣಿಯಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಜೆ ನಿಯಂತ್ರಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ವಿಧಿಯಂತೆ ಬಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ವೇದಪ್ರದಾತ ಮುಖ್ಯಪುರುಷನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 9

स त्वं विधत्स्व शं भूमंस्तमसा लुप्तकर्मणाम् । अदभ्रदयया द‍ृष्टय‍ा आपन्नानर्हसीक्षितुम् ॥ ९ ॥

ಹೇ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯೇ! ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಿಂತಿವೆ; ಈ ದುರವಸ್ಥೆಗೆ ಬಿದ್ದ ನಮಗೆ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಧಿಸು, ಅಪಾರ ದಯೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ನೋಡು.

Verse 10

एष देव दितेर्गर्भ ओज: काश्यपमर्पितम् । दिशस्तिमिरयन् सर्वा वर्धतेऽग्निरिवैधसि ॥ १० ॥

ಹೇ ದೇವಾ! ದಿತಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಯಪನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಈ ಭ್ರೂಣವು, ಇಂಧನದಿಂದ ಬೆಂಕಿ ಹೆಚ್ಚುವಂತೆ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕತ್ತಲಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ.

Verse 11

मैत्रेय उवाच स प्रहस्य महाबाहो भगवान् शब्दगोचर: । प्रत्याचष्टात्मभूर्देवान् प्रीणन् रुचिरया गिरा ॥ ११ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಹೇ ಮಹಾಬಾಹೋ! ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಆತ್ಮಭೂ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಅವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ಮನೋಹರ ವಾಣಿಯಿಂದ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿ ಅವರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು.

Verse 12

ब्रह्मोवाच मानसा मे सुता युष्मत्पूर्वजा: सनकादय: । चेरुर्विहायसा लोकाल्लोकेषु विगतस्पृहा: ॥ १२ ॥

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಸನಕಾದಿ ನಾಲ್ವರು ನಿಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು. ಅವರು ಭೌತಿಕ ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಕಾಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಸೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 13

त एकदा भगवतो वैकुण्ठस्यामलात्मन: । ययुर्वैकुण्ठनिलयं सर्वलोकनमस्कृतम् ॥ १३ ॥

ಹೀಗೆ ಸಂಚರಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರು ಒಮ್ಮೆ ನಿರ್ಮಲಾತ್ಮನಾದ ಭಗವಂತನ ವೈಕುಂಠಧಾಮಕ್ಕೆ ಹೋದರು—ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳೂ ನಮಸ್ಕರಿಸುವ ಆ ವೈಕುಂಠನಿಲಯಕ್ಕೆ.

Verse 14

वसन्ति यत्र पुरुषा: सर्वे वैकुण्ठमूर्तय: । येऽनिमित्तनिमित्तेन धर्मेणाराधयन् हरिम् ॥ १४ ॥

ವೈಕುಂಠ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲ ನಿವಾಸಿಗಳೂ ಭಗವಂತನಂತೆಯೇ ರೂಪ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಇಂದ್ರಿಯಭೋಗದ ಆಸೆಯಿಲ್ಲದೆ, ನಿಷ್ಕಾಮ ಧರ್ಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 15

यत्र चाद्य: पुमानास्ते भगवान् शब्दगोचर: । सत्त्वं विष्टभ्य विरजं स्वानां नो मृडयन् वृष: ॥ १५ ॥

ವೈಕುಂಠದಲ್ಲಿ ಆದಿಪುರುಷನಾದ ಭಗವಂತನು ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ವೇದವಾಣಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಅರಿಯಬಹುದು. ಅವನು ನಿರ್ಮಲ ಸತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ರಜ-ತಮಸ್ಸುಗಳಿಲ್ಲದವನು; ಭಕ್ತರಿಗೆ ಧರ್ಮೋನ್ನತಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 16

यत्र नै:श्रेयसं नाम वनं कामदुघैर्द्रुमै: । सर्वर्तुश्रीभिर्विभ्राजत्कैवल्यमिव मूर्तिमत् ॥ १६ ॥

ಆ ವೈಕುಂಠ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ‘ನೈಃಶ್ರೇಯಸ’ ಎಂಬ ವನವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳು ಇವೆ. ಎಲ್ಲ ಋತುಗಳ ಶೋಭೆಯಿಂದ ಅದು ಸದಾ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ, ಕೈವಲ್ಯವೇ ಮೂರ್ತಿಯಾದಂತೆ.

Verse 17

वैमानिका: सललनाश्चरितानि शश्वद् गायन्ति यत्र शमलक्षपणानि भर्तु: । अन्तर्जलेऽनुविकसन्मधुमाधवीनां गन्धेन खण्डितधियोऽप्यनिलं क्षिपन्त: ॥ १७ ॥

ವೈಕುಂಠ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನವಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುತ್ತಾ ಸದಾ ಭಗವಂತನ ಅಮಂಗಳರಹಿತ ಚರಿತ್ರೆ-ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹರಿಕೀರ್ತನದಲ್ಲಿ ಲೀನರಾಗಿ, ಜೇನಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸುಗಂಧ ಮಾಧವೀ ಪುಷ್ಪಗಳ ಪರಿಮಳವನ್ನೂ ತೃಣಪ್ರಾಯವೆಂದು ಗಾಳಿಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 18

पारावतान्यभृतसारसचक्रवाक- दात्यूहहंसशुकतित्तिरिबर्हिणां य: । कोलाहलो विरमतेऽचिरमात्रमुच्चै र्भृङ्गाधिपे हरिकथामिव गायमाने ॥ १८ ॥

ಭೃಂಗಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಹರಿಕಥೆಯಂತೆ ಭಗವಂತನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಗುನುಗಿದಾಗ, ಪಾರಿವಾಳ, ಕೋಗಿಲೆ, ಸಾರಸ, ಚಕ್ರವಾಕ, ಹಂಸ, ಗಿಳಿ, ತಿತ್ತಿರಿ ಮತ್ತು ನವಿಲಿನ ಕೋಲಾಹಲ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆ ದಿವ್ಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹರಿಗುಣಶ್ರವಣಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹಾಡನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

Verse 19

मन्दारकुन्दकुरबोत्पलचम्पकार्ण- पुन्नागनागबकुलाम्बुजपारिजाता: । गन्धेऽर्चिते तुलसिकाभरणेन तस्या यस्मिंस्तप: सुमनसो बहु मानयन्ति ॥ १९ ॥

ಮಂದಾರ, ಕುಂದ, ಕುರಬಕ, ಉತ್ಪಲ, ಚಂಪಕ, ಆರ್ಣ, ಪುನ್ನಾಗ, ನಾಗಕೇಶರ, ಬಕುಲ, ಅಂಬುಜ ಮತ್ತು ಪಾರಿಜಾತ ಮೊದಲಾದ ಪುಷ್ಪಗಳು ದಿವ್ಯ ಪರಿಮಳದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರೂ, ತುಳಸಿಯ ತಪಸ್ಸಿನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಅರಿತಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಭಗವಂತನು ಸ್ವತಃ ತುಳಸಿದಳಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪುಷ್ಪಗಳೂ ತುಳಸಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಗೌರವ ನೀಡುತ್ತವೆ.

Verse 20

यत्संकुलं हरिपदानतिमात्रद‍ृष्टै- र्वैदूर्यमारकतहेममयैर्विमानै: । येषां बृहत्कटितटा: स्मितशोभिमुख्य: कृष्णात्मनां न रज आदधुरुत्स्मयाद्यै: ॥ २० ॥

ಹರಿಪಾದಗಳ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ವೈಕುಂಠವು ವೈದೂರ್ಯ, ಮರಕತ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ವಿಮಾನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಪರಾಯಣರಾದ ನಿವಾಸಿಗಳು ದೊಡ್ಡ ಕಟಿತಟ ಮತ್ತು ನಗುವಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಮುಖಗಳಿರುವ ಪ್ರಿಯ ಸಂಗಾತಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಹಾಸ್ಯವಿಲಾಸ ಹಾಗೂ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಕಾಮೋದ್ರೇಕಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 21

श्री रूपिणी क्‍वणयती चरणारविन्दं लीलाम्बुजेन हरिसद्मनि मुक्तदोषा । संलक्ष्यते स्फटिककुड्य उपेतहेम्नि सम्मार्जतीव यदनुग्रहणेऽन्ययत्न: ॥ २१ ॥

ವೈಕುಂಠದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯಂತೆಯೇ ರೂಪವತಿಗಳೂ ದೋಷರಹಿತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಲೀಲಾಕಮಲಗಳನ್ನು ಆಡಿಸುತ್ತಾ, ಕಾಲಿನ ಕಂಕಣಗಳ ಝಣಝಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಹರಿಸದ್ಮದಲ್ಲಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚಿನ್ನದ ಅಂಚುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಸ್ಫಟಿಕ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಒರೆಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ—ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ.

Verse 22

वापीषु विद्रुमतटास्वमलामृताप्सु प्रेष्यान्विता निजवने तुलसीभिरीशम् । अभ्यर्चती स्वलकमुन्नसमीक्ष्य वक्त्र- मुच्छेषितं भगवतेत्यमताङ्ग यच्छ्री: ॥ २२ ॥

ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರವಾಳತಟಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿರ್ಮಲ ಅಮೃತಜಲ ವಾಪಿಗಳ ದಡದಲ್ಲಿ, ಸೇವಕರೊಂದಿಗೆ ತುಳಸಿದಳಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪೂಜೆಯ ವೇಳೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಎತ್ತಿದ ಮೂಗಿನ ಸುಂದರ ಮುಖಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ನೋಡಿ, ಭಗವಂತನ ಚುಂಬನದಿಂದ ತಮ್ಮ ಶೋಭೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 23

यन्न व्रजन्त्यघभिदो रचनानुवादा- च्छृण्वन्ति येऽन्यविषया: कुकथा मतिघ्नी: । यास्तु श्रुता हतभगैर्नृभिरात्तसारा- स्तांस्तान् क्षिपन्त्यशरणेषु तम:सु हन्त ॥ २३ ॥

ಪಾಪಭಿದನಾದ ಪ್ರಭುವಿನ ವೈಕುಂಠಲೋಕಗಳ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಚರ್ಚಿಸದವರೂ ಕೇಳದವರೂ, ಬದಲಾಗಿ ಇತರ ವಿಷಯಗಳ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಮರುಳುಗೊಳಿಸುವ ಕುಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವವರೂ—ಅವರು ಹತಭಾಗ್ಯರು, ವಿಷಾದಕರರು. ವೈಕುಂಠಕಥೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಭೌತಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವರು ಆಶ್ರಯರಹಿತ ಅಜ್ಞಾನಾಂಧಕಾರದ ಅತಿಗಾಢ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಎಸೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 24

येऽभ्यर्थितामपि च तो नृगतिं प्रपन्ना ज्ञानं च तत्त्वविषयं सहधर्मं यत्र । नाराधनं भगवतो वितरन्त्यमुष्य सम्मोहिता विततया बत मायया ते ॥ २४ ॥

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ದೇವತೆಗಳೇ, ಮಾನವದೇಹ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ; ನಮಗೂ ಅಂಥ ಜೀವನದ ಆಸೆ ಇದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಮಾನವರೂಪದಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನವೂ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಧರ್ಮವೂ ಲಭಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಮಾನವಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ಭಗವಂತನನ್ನೂ ಅವನ ಧಾಮವನ್ನೂ ಅರಿಯದವನು, ಬಾಹ್ಯಮಾಯೆಯ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬಹಳ ಮೋಹಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 25

यच्च व्रजन्त्यनिमिषामृषभानुवृत्त्या दूरेयमा ह्युपरि न: स्पृहणीयशीला: । भर्तुर्मिथ: सुयशस: कथनानुराग- वैक्लव्यबाष्पकलया पुलकीकृताङ्गा: ॥ २५ ॥

ಪ್ರಭುವಿನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾ ಭಾವವಿಹ್ವಲರಾಗುವ, ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ರೋಮಾಂಚ ಉಂಟಾಗುವ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣೀರಿನ ಹನಿಗಳು ಹರಿಯುವವರು—ಧ್ಯಾನ, ತಪಸ್ಸು ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದಿದ್ದರೂ ಪರಮ ವೈಕುಂಠರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಆ ರಾಜ್ಯವು ಭೌತಿಕ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳ ಮೇಲಿದ್ದು, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿದೆ।

Verse 26

तद्विश्वगुर्वधिकृतं भुवनैकवन्द्यं दिव्यं विचित्रविबुधाग्र्यविमानशोचि: । आपु: परां मुदमपूर्वमुपेत्य योग- मायाबलेन मुनयस्तदथो विकुण्ठम् ॥ २६ ॥

ಹೀಗೆ ಸನಕ, ಸನಾತನ, ಸನಂದನ ಮತ್ತು ಸನತ್ಕುಮಾರ ಎಂಬ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಮ್ಮ ಯೋಗಸಾಧನೆಯ (ಯೋಗಮಾಯಾ) ಬಲದಿಂದ ಆ ವೈಕುಂಠಧಾಮವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಅಪೂರ್ವ ಪರಮಾನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಅವರು ಕಂಡದ್ದು: ವಿಶ್ವಗುರುವಿನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ, ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳಿಂದ ವಂದನೀಯವಾದ ಆ ದಿವ್ಯ ಧಾಮವು, ವೈಕುಂಠದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತರು ನಡೆಸುವ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಮಾನಗಳ ಕాంతಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಭಗವಂತನೇ ಅಧಿಷ್ಠಾನ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ।

Verse 27

तस्मिन्नतीत्य मुनय: षडसज्जमाना: कक्षा: समानवयसावथ सप्तमायाम् । देवावचक्षत गृहीतगदौ परार्ध्य- केयूरकुण्डलकिरीटविटङ्कवेषौ ॥ २७ ॥

ವೈಕುಂಠಪುರಿಯ ಆರು ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ಅಲಂಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ಮುನಿಗಳು ಏಳನೇ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಸಮವಯಸ್ಕರಾದ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದ್ವಾರಪಾಲಕರನ್ನು ಕಂಡರು—ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅಮೂಲ್ಯ ಕೇಯೂರ, ಕುಂಡಲ, ಕಿರೀಟ, ವಸ್ತ್ರಾದಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿ।

Verse 28

मत्तद्विरेफवनमालिकया निवीतौ विन्यस्तयासितचतुष्टयबाहुमध्ये । वक्त्रं भ्रुवा कुटिलया स्फुटनिर्गमाभ्यां रक्तेक्षणेन च मनाग्रभसं दधानौ ॥ २८ ॥

ಆ ಇಬ್ಬರು ದ್ವಾರಪಾಲಕರು ತಾಜಾ ಹೂವಿನ ವನಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿದ್ದರು; ಅದಕ್ಕೆ ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಗುಂಝಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಮಾಲೆ ಅವರ ಕಂಠದ ಸುತ್ತಲೂ ಮತ್ತು ನೀಲವರ್ಣದ ನಾಲ್ಕು ಭುಜಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ವಕ್ರ ಭ್ರೂಗಳು, ವಿಸ್ತಾರವಾದ ನಾಸಾರಂಧ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಅವರು ಸ್ವಲ್ಪ ಅಶಾಂತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 29

द्वार्येतयोर्निविविशुर्मिषतोरपृष्ट्वा पूर्वा यथा पुरटवज्रकपाटिका या: । सर्वत्र तेऽविषमया मुनय: स्वद‍ृष्टय‍ा ये सञ्चरन्त्यविहता विगताभिशङ्का: ॥ २९ ॥

ಆ ಇಬ್ಬರು ದ್ವಾರಪಾಲಕರು ನೋಡುತ್ತಿರಲೂ, ಕೇಳದೆ ಮುನಿಗಳು ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಅವರ ದೃಷ್ಟಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಮ; ‘ನಮ್ಮದು–ಅವರದು’ ಎಂಬ ಭಾವವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಬಂಗಾರ ಮತ್ತು ವಜ್ರಗಳ ಬಾಗಿಲುಗಳಾದ ಮೊದಲ ಆರು ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಬಾಧವಾಗಿ ದಾಟಿದರೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಏಳನೇ ದ್ವಾರಕ್ಕೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.

Verse 30

तान् वीक्ष्य वातारशनांश्चतुर: कुमारान् वृद्धान्दशार्धवयसो विदितात्मतत्त्वान् । वेत्रेण चास्खलयतामतदर्हणांस्तौ तेजो विहस्य भगवत्प्रतिकूलशीलौ ॥ ३० ॥

ವಸ್ತ್ರವೆಂದರೆ ವಾಯುವಷ್ಟೇ ಹೊಂದಿದ್ದ ಆ ನಾಲ್ಕು ಕುಮಾರರನ್ನು ನೋಡಿ—ಕಾಣಲು ಐದು ವರ್ಷದ ಬಾಲಕರಂತೆ ಇದ್ದರೂ, ಸರ್ವ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಪ್ರಾಚೀನರು ಮತ್ತು ಆತ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದವರು—ಭಗವಂತನಿಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಸ್ವಭಾವದ ಆ ಇಬ್ಬರು ದ್ವಾರಪಾಲಕರು ದಂಡಗಳಿಂದ ಅವರ ದಾರಿಯನ್ನು ತಡೆದರು. ಅಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಹಾಸ್ಯಮಾಡಿ ಅವಮಾನಿಸಿದರು.

Verse 31

ताभ्यां मिषत्स्वनिमिषेषु निषिध्यमाना: स्वर्हत्तमा ह्यपि हरे: प्रतिहारपाभ्याम् । ऊचु: सुहृत्तमदिद‍ृक्षितभङ्ग ईष- त्कामानुजेन सहसा त उपप्लुताक्षा: ॥ ३१ ॥

ಇತರ ದೇವತೆಗಳು ನೋಡುತ್ತಿರಲೂ, ಶ್ರೀಹರಿಯ ಆ ಇಬ್ಬರು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಪಾಲಕರು—ಕುಮಾರರು ಅತ್ಯಂತ ಯೋಗ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ—ಅವರ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ ಸ್ವಾಮಿ ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು ನೋಡುವ ತೀವ್ರ ಆಸೆ ಭಂಗವಾದುದರಿಂದ ಕೋಪದಿಂದ ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಏಕಾಏಕಿ ಕೆಂಪಾದವು; ಆಗ ಅವರು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಠೋರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದರು.

Verse 32

मुनय ऊचु: को वामिहैत्य भगवत्परिचर्ययोच्चै- स्तद्धर्मिणां निवसतां विषम: स्वभाव: । तस्मिन् प्रशान्तपुरुषे गतविग्रहे वां को वात्मवत्कुहकयो: परिशङ्कनीय: ॥ ३२ ॥

ಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಭಗವಂತನ ಪರಮೋನ್ನತ ಪರಿಚರ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಈ ಇಬ್ಬರ ಮನೋಭಾವ ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ವೈಷಮ್ಯಮಯವಾಗಿದೆ? ಇವರು ವೈಕುಂಠದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ? ಭಗವದ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುವಿನ ಪ್ರವೇಶವೇ ಹೇಗೆ? ಪರಮಪುರುಷನಿಗೆ ಶತ್ರು ಇಲ್ಲ; ಅವನ ಮೇಲೆ ಯಾರು ಅಸೂಯೆಪಡುತ್ತಾರೆ? ಬಹುಶಃ ಇವರು ವಂಚಕರು; ಆದ್ದರಿಂದ ಇತರರನ್ನೂ ತಮ್ಮಂತೆಯೇ ಶಂಕಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 33

न ह्यन्तरं भगवतीह समस्तकुक्षा- वात्मानमात्मनि नभो नभसीव धीरा: । पश्यन्ति यत्र युवयो: सुरलिङ्गिनो: किं व्युत्पादितं ह्युदरभेदि भयं यतोऽस्य ॥ ३३ ॥

ವೈಕುಂಠದಲ್ಲಿ ಧೀರರು ಭಗವಂತನಿಗೂ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೂ ಮಧ್ಯೆ ಭೇದವನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ದೊಡ್ಡ-ಚಿಕ್ಕ ಆಕಾಶಗಳ ನಡುವೆ ಅಂತರವಿಲ್ಲದಂತೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಸೌಹಾರ್ದದಲ್ಲಿ ಭಯದ ಬೀಜ ಎಲ್ಲಿಂದ ಹುಟ್ಟಿತು? ಈ ಇಬ್ಬರೂ ವೈಕುಂಠವಾಸಿಗಳ ವೇಷದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ; ಅವರ ಅಸಮರಸತೆ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು?

Verse 34

तद्वाममुष्य परमस्य विकुण्ठभर्तु: कर्तुं प्रकृष्टमिह धीमहि मन्दधीभ्याम् । लोकानितो व्रजतमन्तरभावद‍ृष्टय‍ा पापीयसस्त्रय इमे रिपवोऽस्य यत्र ॥ ३४ ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಮಲಿನವಾದ, ಮಂದಬುದ್ಧಿಯ ಇಬ್ಬರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ದಂಡವನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿಧಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನಾವು ಚಿಂತಿಸೋಣ; ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೂ ಹಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ವೈಕುಂಠ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ದ್ವೈತವನ್ನು ಕಂಡುದರಿಂದ ಇವರು ಕಲుషಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇವರನ್ನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಭೌತಿಕ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬೇಕು, ಅಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಮೂರು ವಿಧದ ಶತ್ರುಗಳಿವೆ।

Verse 35

तेषामितीरितमुभाववधार्य घोरं तं ब्रह्मदण्डमनिवारणमस्त्रपूगै: । सद्यो हरेरनुचरावुरु बिभ्यतस्तत्- पादग्रहावपततामतिकातरेण ॥ ३५ ॥

ಮುನಿಗಳು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಆ ಭಯಾನಕ ಬ್ರಹ್ಮದಂಡ—ಯಾವುದೇ ಅಸ್ತ್ರಸಮೂಹದಿಂದ ತಡೆಯಲಾಗದದ್ದು—ಎಂದು ತಿಳಿದ ತಕ್ಷಣ, ಹರಿಯ ಅನುಚರರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು ದ್ವಾರಪಾಲಕರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಭಯಪಟ್ಟು, ಮಹಾ ಆತಂಕದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದುಬಿಟ್ಟರು।

Verse 36

भूयादघोनि भगवद्‍‌भिरकारि दण्डो यो नौ हरेत सुरहेलनमप्यशेषम् । मा वोऽनुतापकलया भगवत्स्मृतिघ्नो मोहो भवेदिह तु नौ व्रजतोरधोऽध: ॥ ३६ ॥

ದ್ವಾರಪಾಲಕರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪಾಪರಹಿತ ಮುನಿಗಳೇ! ನೀವು ವಿಧಿಸಿದ ದಂಡ ಯುಕ್ತವೇ; ಏಕೆಂದರೆ ನಾವು ದೇವಸಮಾನ ಸಾಧುಗಳನ್ನೂ ಅವಮಾನಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಭರಿತ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಕರುಣೆ ತೋರಿಸಿ, ನಾವು ಕ್ರಮೇಣ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಭಗವಂತನ ಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಮೋಹ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಬಾರದಿರಲಿ।

Verse 37

एवं तदैव भगवानरविन्दनाभ: स्वानां विबुध्य सदतिक्रममार्यहृद्य: । तस्मिन् ययौ परमहंसमहामुनीना- मन्वेषणीयचरणौ चलयन् सहश्री: ॥ ३७ ॥

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕಮಲನಾಭನಾದ ಭಗವಾನ್, ಆರ್ಯಹೃದಯಕ್ಕೆ ಆನಂದಕರನು, ತನ್ನ ಸೇವಕರು ಸಾಧುಗಳನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದುದನ್ನು ತಿಳಿದು ಶ್ರೀದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಹೋದನು—ಅವನ ಪಾದಗಳು ಪರಮಹಂಸ ಮಹಾಮುನಿಗಳಿಂದ ಅನ್ವೇಷಣೀಯವು।

Verse 38

तं त्वागतं प्रतिहृतौपयिकं स्वपुम्भि- स्तेऽचक्षताक्षविषयं स्वसमाधिभाग्यम् । हंसश्रियोर्व्यजनयो: शिववायुलोल- च्छुभ्रातपत्रशशिकेसरशीकराम्बुम् ॥ ३८ ॥

ಸನಕಾದಿ ಋಷಿಗಳು ಕಂಡರು—ಹಿಂದೆ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೃದಯದಲ್ಲೇ ದರ್ಶನಕೊಟ್ಟ ವಿಷ್ಣು ಈಗ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಗೋಚರನಾದನು. ಛತ್ರ-ಚಾಮರಾದಿ ಉಪಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಾರ್ಷದರು ಜೊತೆಯಾಗಿರಲು, ಚಾಮರಗಳ ಶ್ವೇತ ರೋಮಗಳು ಎರಡು ಹಂಸಗಳಂತೆ ಮೃದುವಾಗಿ ಅಲೆಯುತ್ತ, ಅನುಕೂಲ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಛತ್ರದ ಮುತ್ತಿನ ಜಾಲರು ಅಮೃತಬಿಂದುಗಳಂತೆ ಕಂಪಿಸಿತು।

Verse 39

कृत्‍स्‍नप्रसादसुमुखं स्पृहणीयधाम स्‍नेहावलोककलया हृदि संस्पृशन्तम् । श्यामे पृथावुरसि शोभितया श्रिया स्व- श्चूडामणिं सुभगयन्तमिवात्मधिष्ण्यम् ॥ ३९ ॥

ಅವರು ಪ್ರಭುವನ್ನು ಕಂಡರು—ಸರ್ವಾನಂದದ ನಿಧಿ, ಪ್ರಸನ್ನಮುಖ, ಸ್ಪೃಹಣೀಯ ಧಾಮದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನು—ಅವನ ಸ್ನೇಹಭರಿತ ನಗು-ನೋಟ ಹೃದಯವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಶ್ಯಾಮವರ್ಣನಾದ ಪ್ರಭುವಿನ ವಿಶಾಲ ವಕ್ಷಸ್ಥಲ ಶ್ರೀದೇವಿಯಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು; ಆತನೇ ದಿವ್ಯಲೋಕದ ಶಿರೋಮಣಿಗೆ ಸೌಂದರ್ಯ-ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಹರಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋಚಿತು।

Verse 40

पीतांशुके पृथुनितम्बिनि विस्फुरन्त्या काञ्‍च्यालिभिर्विरुतया वनमालया च । वल्गुप्रकोष्ठवलयं विनतासुतांसे विन्यस्तहस्तमितरेण धुनानमब्जम् ॥ ४० ॥

ಪೀತಾಂಬರದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಅವನ ವಿಶಾಲ ನಿತಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಮಿನುಗುವ ಕಂಚಿ ಶೋಭಿಸಿತು; ಭ್ರಮರಗಳ ಗುನುಗುನು ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳ ವನಮಾಲೆಯೂ ಇತ್ತು. ಅವನ ಸುಂದರ ಮಣಿಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಳೆಗಳು ಕಂಗೊಳಿಸಿದವು; ಒಂದು ಕೈ ಗರುಡನ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು, ಮತ್ತೊಂದು ಕೈಯಿಂದ ಕಮಲವನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 41

विद्युत्क्षिपन्मकरकुण्डलमण्डनार्ह- गण्डस्थलोन्नसमुखं मणिमत्किरीटम् । दोर्दण्डषण्डविवरे हरता परार्ध्य- हारेण कन्धरगतेन च कौस्तुभेन ॥ ४१ ॥

ಅವನ ಗಂಡಸ್ಥಲವು ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಮಕರಾಕೃತಿ ಕುಂಡಲಗಳ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು; ಮೂಗು ಉನ್ನತ, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ರತ್ನಜಡಿತ ಕಿರೀಟ. ದಪ್ಪ ಭುಜಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅಮೂಲ್ಯ ಹಾರ ಮನೋಹರವಾಗಿ ತೂಗುತ್ತಿತ್ತು; ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಕೌಸ್ತುಭ ಮಣಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 42

अत्रोपसृष्टमिति चोत्स्मितमिन्दिराया: स्वानां धिया विरचितं बहुसौष्ठवाढ्यम् । मह्यं भवस्य भवतां च भजन्तमङ्गं नेमुर्निरीक्ष्य नवितृप्तद‍ृशो मुदा कै: ॥ ४२ ॥

ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ನಾರಾಯಣನ ಅತಿಶಯ ಸೌಂದರ್ಯವು ಭಕ್ತರ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಅನೇಕಪಟ್ಟು ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿ, ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಸೌಂದರ್ಯಗರ್ವವನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿತು. ಹೇ ದೇವಗಣ, ಅಂಥ ಪ್ರಭು ನನಗೂ, ಶಿವನಿಗೂ, ನಿಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಆರಾಧ್ಯನು. ಋಷಿಗಳು ತೃಪ್ತಿಯಾಗದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿಯೇ ಆನಂದದಿಂದ ಅವನ ಕಮಲಪಾದಗಳಿಗೆ ಶಿರಸುನಮಿಸಿದರು.

Verse 43

तस्यारविन्दनयनस्य पदारविन्द- किञ्जल्कमिश्रतुलसीमकरन्दवायु: । अन्तर्गत: स्वविवरेण चकार तेषां सङ्‌क्षोभमक्षरजुषामपि चित्ततन्वो: ॥ ४३ ॥

ಕಮಲನಯನನಾದ ಭಗವಂತನ ಕಮಲಪಾದಗಳ ಕೇಸರದೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಿತ ತುಳಸೀ-ಮಕರಂದದ ಸುಗಂಧವಾಯು ಆ ಋಷಿಗಳ ನಾಸಾರಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ನಿರಾಕಾರ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕಂಪನದಂತೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 44

ते वा अमुष्य वदनासितपद्मकोश- मुद्वीक्ष्य सुन्दरतराधरकुन्दहासम् । लब्धाशिष: पुनरवेक्ष्य तदीयमङ्‌घ्रि- द्वन्द्वं नखारुणमणिश्रयणं निदध्यु: ॥ ४४ ॥

ಅವರು ಪ್ರಭುವಿನ ಮುಖವನ್ನು ನೀಲ ಕಮಲಕೋಶದ ಒಳಭಾಗದಂತೆ ಕಂಡರು; ಅವನ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಂದರವಾದ ಅಧರಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಂದಪುಷ್ಪದಂತೆ ಅರಳಿದ ನಗು ಕಂಡರು. ಆ ದರ್ಶನದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತರಾದ ಅವರು, ಇನ್ನೂ ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಅವನ ಪಾದಯುಗಲದ ನಖಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರು—ಅವು ಕೆಂಪು ಮಣಿಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಹೀಗೆ ಮರುಮರು ಪ್ರಭುವಿನ ದಿವ್ಯ ದೇಹವನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೊನೆಗೆ ಅವನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಸ್ಥರಾದರು.

Verse 45

पुंसां गतिं मृगयतामिह योगमार्गै- र्ध्यानास्पदं बहु मतं नयनाभिरामम् । पौंस्‍नं वपुर्दर्शयानमनन्यसिद्धै- रौत्पत्तिकै: समगृणन् युतमष्टभोगै: ॥ ४५ ॥

ಇದೇ ಆ ಪ್ರಭುವಿನ ರೂಪ—ಇಲ್ಲಿ ಯೋಗಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವವರು ಧ್ಯಾನದ ಆಶ್ರಯವೆಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸುವ, ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಮನೋಹರವಾದ ರೂಪ. ಇದು ಕಲ್ಪಿತವಲ್ಲ; ಮಹಾಸಿದ್ಧ ಯೋಗಿಗಳು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದ ಯಥಾರ್ಥ ಸ್ವರೂಪ. ಪ್ರಭು ಅಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣನು; ಆದರೆ ಇತರರಿಗೆ ಆ ಸಾಧನೆಗಳು ಪೂರ್ಣತೆಯಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಲ್ಲ.

Verse 46

कुमारा ऊचु: योऽन्तर्हितो हृदि गतोऽपि दुरात्मनां त्वं सोऽद्यैव नो नयनमूलमनन्त राद्ध: । यर्ह्येव कर्णविवरेण गुहां गतो न: पित्रानुवर्णितरहा भवदुद्भवेन ॥ ४६ ॥

ಕುಮಾರರು ಹೇಳಿದರು: ಹೇ ಅನಂತ ಪ್ರಭುವೇ, ದುಷ್ಟಚಿತ್ತರಿಗೆ ನೀನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರೂ ಅಪ್ರಕಟನಾಗಿರುವೆ; ಆದರೆ ಇಂದು ನೀನು ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಕಟನಾಗಿದ್ದೀ. ನಮ್ಮ ತಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಕಿವಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕೇಳಿದ್ದ ನಿನ್ನ ಮಹಿಮಾವರ್ಣನೆಗಳು, ನಿನ್ನ ಕೃಪಾಮಯ ಅವತರಣದಿಂದ ಈಗ ನಿಜವಾಗಿ ಅನುಭವವಾಗಿವೆ.

Verse 47

तं त्वां विदाम भगवन् परमात्मतत्त्वं सत्त्वेन सम्प्रति रतिं रचयन्तमेषाम् । यत्तेऽनुतापविदितैर्दृढभक्तियोगै- रुद्ग्रन्थयो हृदि विदुर्मुनयो विरागा: ॥ ४७ ॥

ಓ ಭಗವನ್! ನಿನ್ನನ್ನು ಪರಮಾತ್ಮತತ್ತ್ವವಾದ ಪರಮಸತ್ಯವೆಂದು ನಾವು ತಿಳಿಯುತ್ತೇವೆ; ನೀನು ಶುದ್ಧ ಸತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತೀ. ನಿನ್ನ ಕೃಪೆಯಿಂದಲೇ ದೃಢ ಭಕ್ತಿಯೋಗದಿಂದ ಶುದ್ಧಹೃದಯರಾದ ವೈರಾಗ್ಯ ಮುನಿಗಳು ನಿನ್ನ ನಿತ್ಯರೂಪವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 48

नात्यन्तिकं विगणयन्त्यपि ते प्रसादं किम्वन्यदर्पितभयं भ्रुव उन्नयैस्ते । येऽङ्ग त्वदङ्‌घ्रि शरणा भवत: कथाया: कीर्तन्यतीर्थयशस: कुशला रसज्ञा: ॥ ४८ ॥

ಓ ಪ್ರಭು! ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಶರಣಾದ, ಕೀರ್ತನೀಯವಾದ ಪವಿತ್ರ ಲೀಲಾಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ-ಹಾಡುವಲ್ಲಿ ಕುಶಲರೂ ರಸಜ್ಞರೂ ಆದ ಭಕ್ತರು ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದವನ್ನೂ ‘ಅತ್ಯಂತಿಕ’ ವರವೆಂದು ಲೆಕ್ಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗಿರಲು ಭ್ರೂವಿಲಾಸದಿಂದ ನೀಡುವ ಭಯಹರ ಇತರ ವರಗಳ ಮಾತೇನು! ಅವರು ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ತೃಣಪ್ರಾಯವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.

Verse 49

कामं भव: स्ववृजिनैर्निरयेषु न: स्ता- च्चेतोऽलिवद्यदि नु ते पदयो रमेत । वाचश्च नस्तुलसिवद्यदि तेऽङ्‌घ्रि शोभा: पूर्येत ते गुणगणैर्यदि कर्णरन्ध्र: ॥ ४९ ॥

ಓ ಪ್ರಭು! ನಮ್ಮ ಸ್ವಕರ್ಮದ ದೋಷಗಳಿಂದ ನಮಗೆ ನರಕದಲ್ಲೇ ಜನ್ಮವಾದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಚಿತ್ತ ಜೇನುನೊಣದಂತೆ ನಿನ್ನ ಪದಪದ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ರಮಿಸಲಿ. ನಮ್ಮ ವಾಣಿ ತುಳಸಿಪತ್ರದಂತೆ ನಿನ್ನ ಪಾದಶೋಭೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲಿ, ನಮ್ಮ ಕಿವಿಗಳು ಸದಾ ನಿನ್ನ ಗುಣಗಾನದಿಂದ ತುಂಬಿರಲಿ—ಇದೇ ನಮ್ಮ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ.

Verse 50

प्रादुश्चकर्थ यदिदं पुरुहूत रूपं तेनेश निर्वृतिमवापुरलं द‍ृशो न: । तस्मा इदं भगवते नम इद्विधेम योऽनात्मनां दुरुदयो भगवान् प्रतीत: ॥ ५० ॥

ಓ ಪ್ರಭು! ನೀನು ದಯೆಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಈ ಪುರುಹೂತ ರೂಪದಿಂದ ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯೂ ಮನಸ್ಸೂ ಪರಮ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಆ ಭಗವಂತನ ನಿತ್ಯಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇವೆ; ದುರ್ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಅವನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.