Adhyaya 12

Verse 1

मैत्रेय उवाच इति ते वर्णित: क्षत्त: कालाख्य: परमात्मन: । महिमा वेदगर्भोऽथ यथास्राक्षीन्निबोध मे ॥ १ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಕ್ಷತ್ತಾ! ಪರಮಾತ್ಮನ ‘ಕಾಲ’ ರೂಪದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಇಷ್ಟರವರೆಗೆ ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಿದೆನು. ಈಗ ವೇದಜ್ಞಾನಗಳ ಭಂಡಾರವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಅವರು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು.

Verse 2

ससर्जाग्रेऽन्धतामिस्रमथ तामिस्रमादिकृत् । महामोहं च मोहं च तमश्चाज्ञानवृत्तय: ॥ २ ॥

ಬ್ರಹ್ಮನು ಮೊದಲು ಅಜ್ಞಾನವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು—ಅಂಧತಾಮಿಸ್ರ, ತಾಮಿಸ್ರ, ಮಹಾಮೋಹ, ಮೋಹ ಮತ್ತು ತಮಃ; ಇವು ಜೀವಿಯನ್ನು ಸ್ವರೂಪವಿಸ್ಮೃತಿ ಹಾಗೂ ಭ್ರಮಿತ ಆಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 3

दृष्ट्वा पापीयसीं सृष्टिं नात्मानं बह्वमन्यत । भगवद्ध्यानपूतेन मनसान्यां ततोऽसृजत् ॥ ३ ॥

ಇಂತಹ ಮೋಸಗೊಳಿಸುವ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪಾಪಮಯ ಕಾರ್ಯವೆಂದು ಕಂಡು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂತೋಷವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಭಗವಂತನ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧದ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 4

सनकं च सनन्दं च सनातनमथात्मभू: । सनत्कुमारं च मुनीन्निष्क्रियानूर्ध्वरेतस: ॥ ४ ॥

ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಭೂ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸನಕ, ಸನಂದ, ಸನಾತನ ಮತ್ತು ಸನತ್ಕುಮಾರ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಮಹಾಮುನಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಅವರು ಊರ್ಧ್ವರೇತಸರು ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯರು ಆದ್ದರಿಂದ ಭೌತಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 5

तान् बभाषे स्वभू: पुत्रान् प्रजा: सृजत पुत्रका: । तन्नैच्छन्मोक्षधर्माणो वासुदेवपरायणा: ॥ ५ ॥

ಸ್ವಯಂಭೂ ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಪುತ್ರರಿಗೆ—“ಮಕ್ಕಳೇ, ಈಗ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿರಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ವಾಸುದೇವಪರಾಯಣರು, ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮನಿಷ್ಠರು ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಆಜ್ಞೆಗೆ ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ।

Verse 6

सोऽवध्यात: सुतैरेवं प्रत्याख्यातानुशासनै: । क्रोधं दुर्विषहं जातं नियन्तुमुपचक्रमे ॥ ६ ॥

ಮಕ್ಕಳು ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದಾಗ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಹಿಸಲಾಗದ ಕೋಪ ಉಂಟಾಯಿತು; ಆದರೂ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಹೊರಗೆ ತೋರಿಸದಂತೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು।

Verse 7

धिया निगृह्यमाणोऽपि भ्रुवोर्मध्यात्प्रजापते: । सद्योऽजायत तन्मन्यु: कुमारो नीललोहित: ॥ ७ ॥

ಬ್ರಹ್ಮನು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆದರೂ, ಅದು ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಭ್ರೂಮಧ್ಯದಿಂದ ತಕ್ಷಣ ಹೊರಬಂದಿತು; ಕೂಡಲೇ ನೀಲ-ಲೋಹಿತ ವರ್ಣದ ಕುಮಾರನು ಜನಿಸಿದನು।

Verse 8

स वै रुरोद देवानां पूर्वजो भगवान् भव: । नामानि कुरु मे धात: स्थानानि च जगद्गुरो ॥ ८ ॥

ಹುಟ್ಟಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನು ಅಳತೊಡಗಿದನು. ದೇವತೆಗಳ ಪೂರ್ವಜನಾದ ಭಗವಾನ್ ಭವನು ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ಧಾತಾ, ಹೇ ಜಗದ್ಗುರೋ, ನನಗೆ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿರಿ.”

Verse 9

इति तस्य वच: पाद्मो भगवान् परिपालयन् । अभ्यधाद्भद्रया वाचा मा रोदीस्तत्करोमि ते ॥ ९ ॥

ಅವನ ಮಾತನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಪದ್ಮಜನಾದ ಸರ್ವಶಕ್ತ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮೃದು ವಚನಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—“ಅಳಬೇಡ; ನೀನು ಬಯಸಿದುದನ್ನು ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.”

Verse 10

यदरोदी: सुरश्रेष्ठ सोद्वेग इव बालक: । ततस्त्वामभिधास्यन्ति नाम्ना रुद्र इति प्रजा: ॥ १० ॥

ಆಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ನೀನು ಆತಂಕದಿಂದ ಬಾಲಕನಂತೆ ಅತ್ತದ್ದರಿಂದ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಯೂ ನಿನ್ನನ್ನು ‘ರುದ್ರ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಕರೆಯುವರು.

Verse 11

हृदिन्द्रियाण्यसुर्व्योम वायुरग्निर्जलं मही । सूर्यश्चन्द्रस्तपश्चैव स्थानान्यग्रे कृतानि ते ॥ ११ ॥

ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ! ನಿನ್ನ ನಿವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಈಗಾಗಲೇ ಈ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದೇನೆ—ಹೃದಯ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಪ್ರಾಣವಾಯು, ಆಕಾಶ, ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ, ಜಲ, ಭೂಮಿ, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸು.

Verse 12

मन्युर्मनुर्महिनसो महाञ्छिव ऋतध्वज: । उग्ररेता भव: कालो वामदेवो धृतव्रत: ॥ १२ ॥

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಪ್ರಿಯ ರುದ್ರನೇ! ನಿನಗೆ ಇನ್ನೂ ಹನ್ನೊಂದು ಹೆಸರುಗಳಿವೆ: ಮನ್ಯು, ಮನು, ಮಹಿನಸ, ಮಹಾನ್, ಶಿವ, ಋತಧ್ವಜ, ಉಗ್ರರೇತಾ, ಭವ, ಕಾಲ, ವಾಮದೇವ, ಧೃತವ್ರತ.

Verse 13

धीर्धृतिरसलोमा च नियुत्सर्पिरिलाम्बिका । इरावती स्वधा दीक्षा रुद्राण्यो रुद्र ते स्त्रिय: ॥ १३ ॥

ಹೇ ರುದ್ರನೇ! ನಿನಗೂ ಹನ್ನೊಂದು ಪತ್ನಿಯರು ಇದ್ದಾರೆ; ಅವರು ‘ರುದ್ರಾಣಿಗಳು’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು: ಧೀ, ಧೃತಿ, ರಸಾ, ಉಮಾ, ನಿಯುತ್, ಸರ್ಪಿ, ಇಲಾ, ಅಂಬಿಕಾ, ಇರಾವತೀ, ಸ್ವಧಾ ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷಾ.

Verse 14

गृहाणैतानि नामानि स्थानानि च सयोषण: । एभि: सृज प्रजा बह्वी: प्रजानामसि यत्पति: ॥ १४ ॥

ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ! ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ಈ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸು. ನೀನು ಈಗ ಜೀವಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಬಹಳ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸು.

Verse 15

इत्यादिष्ट: स्वगुरुणा भगवान्नीललोहित: । सत्त्वाकृतिस्वभावेन ससर्जात्मसमा: प्रजा: ॥ १५ ॥

ಸ್ವಗುರುವಿನ ಆದೇಶವನ್ನು ಪಡೆದ ನೀಲಲೋಹಿತ ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರನು, ತನ್ನಂತೆಯೇ ರೂಪ, ಬಲ ಮತ್ತು ಉಗ್ರ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿದ ಅನೇಕ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು।

Verse 16

रुद्राणां रुद्रसृष्टानां समन्ताद् ग्रसतां जगत् । निशाम्यासंख्यशो यूथान् प्रजापतिरशङ्कत ॥ १६ ॥

ರುದ್ರನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ರುದ್ರರ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಗುಂಪುಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸೇರಿ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ನುಂಗಲು ಯತ್ನಿಸಿದವು. ಇದನ್ನು ಕಂಡ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಭಯಪಟ್ಟನು।

Verse 17

अलं प्रजाभि: सृष्टाभिरीद‍ृशीभि: सुरोत्तम । मया सह दहन्तीभिर्दिशश्चक्षुर्भिरुल्बणै: ॥ १७ ॥

ಬ್ರಹ್ಮನು ರುದ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಹೇ ದೇವೋತ್ತಮ, ಇಂತಹ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಸಾಕು. ಅವರು ಉಗ್ರ ನೇತ್ರಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ದಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಮೇಲೂ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ।

Verse 18

तप आतिष्ठ भद्रं ते सर्वभूतसुखावहम् । तपसैव यथापूर्व स्रष्टा विश्वमिदं भवान् ॥ १८ ॥

ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ಸರ್ವಭೂತಗಳಿಗೆ ಮಂಗಳಕರವಾದ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೀನು ಸ್ಥಿರನಾಗು. ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ನೀನು ಹಿಂದಿನಂತೆ ಈ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲೆ।

Verse 19

तपसैव परं ज्योतिर्भगवन्तमधोक्षजम् । सर्वभूतगुहावासमञ्जसा विन्दते पुमान् ॥ १९ ॥

ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಮನುಷ್ಯನು ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿಯಾಧಾರವಾದ ಅಧೋಕ್ಷಜ ಭಗವಂತನನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆತನು ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಹೃದಯಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನಾಗಿದ್ದರೂ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಅತೀತನು।

Verse 20

मैत्रेय उवाच एवमात्मभुवादिष्ट: परिक्रम्य गिरां पतिम् । बाढमित्यमुमामन्‍त्र्य विवेश तपसे वनम् ॥ २० ॥

ಶ್ರೀಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ರೀತಿ ಸ್ವಯಂಭೂ ಬ್ರಹ್ಮನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ರುದ್ರನು ವೇದಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ‘ಬಾಢಮ್’ ಎಂದು ಅನುಮೋದಿಸಿ, ತಪಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

Verse 21

अथाभिध्यायत: सर्गं दश पुत्रा: प्रजज्ञिरे । भगवच्छक्तियुक्तस्य लोकसन्तानहेतव: ॥ २१ ॥

ನಂತರ ಭಗವಂತನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದಾಗ, ಲೋಕಸಂತಾನದ ಕಾರಣವಾಗಿ ಹತ್ತು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು.

Verse 22

मरीचिरत्र्याङ्गिरसौ पुलस्त्य: पुलह: क्रतु: । भृगुर्वसिष्ठो दक्षश्च दशमस्तत्र नारद: ॥ २२ ॥

ಮರೀಚಿ, ಅತ್ರಿ, ಅಂಗಿರಾ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು, ಭೃಗು, ವಸಿಷ್ಠ, ದಕ್ಷ ಮತ್ತು ಹತ್ತನೆಯವನಾದ ನಾರದ—ಇವರು ಜನಿಸಿದರು.

Verse 23

उत्सङ्गान्नारदो जज्ञे दक्षोऽङ्गुष्ठात्स्वयम्भुव: । प्राणाद्वसिष्ठ: सञ्जातो भृगुस्त्वचि करात्क्रतु: ॥ २३ ॥

ನಾರದನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಉತ್ಸಂಗ (ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಂಗ)ದಿಂದ ಜನಿಸಿದನು; ಸ್ವಯಂಭೂ ಬ್ರಹ್ಮನ ಅಂಗುಷ್ಠದಿಂದ ದಕ್ಷ, ಪ್ರಾಣದಿಂದ ವಸಿಷ್ಠ, ತ್ವಚೆಯಿಂದ ಭೃಗು ಮತ್ತು ಕೈಯಿಂದ ಕ್ರತು ಉದ್ಭವಿಸಿದರು.

Verse 24

पुलहो नाभितो जज्ञे पुलस्त्य: कर्णयोऋर्षि: । अङ्गिरा मुखतोऽक्ष्णोऽत्रिर्मरीचिर्मनसोऽभवत् ॥ २४ ॥

ಪುಲಹನು ನಾಭಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದನು; ಋಷಿ ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಕಿವಿಗಳಿಂದ; ಅಂಗಿರಾ ಬಾಯಿಯಿಂದ; ಅತ್ರಿ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ; ಮತ್ತು ಮರೀಚಿ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದನು.

Verse 25

धर्म: स्तनाद्दक्षिणतो यत्र नारायण: स्वयम् । अधर्म पृष्ठतो यस्मान्मृत्युर्लोकभयङ्कर: ॥ २५ ॥

ಬ್ರಹ್ಮನ ವಕ್ಷಸ್ಥಳದ ಬಲಭಾಗದಿಂದ ಧರ್ಮವು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಪರಮೇಶ್ವರ ನಾರಾಯಣನು ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಬೆನ್ನಿನಿಂದ ಅಧರ್ಮವು ಹುಟ್ಟಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಲೋಕಭಯಂಕರ ಮರಣವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 26

हृदि कामो भ्रुव: क्रोधो लोभश्चाधरदच्छदात् । आस्याद्वाक्सिन्धवो मेढ्रान्निऋर्ति: पायोरघाश्रय: ॥ २६ ॥

ಬ್ರಹ್ಮನ ಹೃದಯದಿಂದ ಕಾಮವು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು; ಭ್ರೂಮಧ್ಯದಿಂದ ಕ್ರೋಧ; ತುಟಿಗಳ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಲೋಭ. ಬಾಯಿಂದ ವಾಕ್ಶಕ್ತಿ; ಲಿಂಗದಿಂದ ಸಮುದ್ರಗಳು; ಗುದದಿಂದ ನೈಋತಿ ಮತ್ತು ಪಾಪಾಶ್ರಯವಾದ ನೀಚ ಕರ್ಮಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು.

Verse 27

छायाया: कर्दमो जज्ञे देवहूत्या: पति: प्रभु: । मनसो देहतश्चेदं जज्ञे विश्वकृतो जगत् ॥ २७ ॥

ಬ್ರಹ್ಮನ ಛಾಯೆಯಿಂದ ಪ್ರಭು ಮುನಿ ಕರ್ಧಮನು ಜನಿಸಿದನು; ಅವನು ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ ದೇವಹೂತಿಯ ಪತಿ. ಹೀಗೆ ವಿಶ್ವಕರ್ತ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೋ ದೇಹದಿಂದಲೋ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.

Verse 28

वाचं दुहितरं तन्वीं स्वयम्भूर्हरतीं मन: । अकामां चकमे क्षत्त: सकाम इति न: श्रुतम् ॥ २८ ॥

ಓ ವಿದುರಾ, ಸ್ವಯಂಭೂ ಬ್ರಹ್ಮನ ದೇಹದಿಂದ ‘ವಾಕ್’ ಎಂಬ ಸೊಗಸಾದ ಪುತ್ರಿ ಜನಿಸಿದಳು; ಅವಳು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವವಳಾಗಿದ್ದಳು. ಅವಳು ಅವನತ್ತ ಅಕಾಮಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವಳತ್ತ ಕಾಮಾಸಕ್ತನಾದನೆಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.

Verse 29

तमधर्मे कृतमतिं विलोक्य पितरं सुता: । मरीचिमुख्या मुनयो विश्रम्भात्प्रत्यबोधयन् ॥ २९ ॥

ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಅಧರ್ಮಕೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೋಹಿತಮನಸ್ಸಿನಿಂದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರಾದ ಮರೀಚಿ ಮೊದಲಾದ ಮುನಿಗಳು, ಅಪಾರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಆತ್ಮೀಯತೆಯಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಬೋಧಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 30

नैतत्पूर्वै: कृतं त्वद्ये न करिष्यन्ति चापरे । यस्त्वं दुहितरं गच्छेरनिगृह्याङ्गजं प्रभु: ॥ ३० ॥

ಓ ತಂದೆಯೇ, ನೀವು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹಿಂದಿನವರು ಯಾರೂ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮುಂದೆಯೂ ಯಾರೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಜಗತ್ಪ್ರಭುವಾದ ನೀವು ಕಾಮವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲಾರದೆ ನಿಮ್ಮ ಮಗಳನ್ನೇ ಬಯಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.

Verse 31

तेजीयसामपि ह्येतन्न सुश्लोक्यं जगद्गुरो । यद्‌वृत्तमनुतिष्ठन् वै लोक: क्षेमाय कल्पते ॥ ३१ ॥

ಓ ಜಗದ್ಗುರು, ನೀವು ಅತ್ಯಂತ ತೇಜಸ್ವಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಕೃತ್ಯವು ನಿಮಗೆ ಶೋಭೆ ತರುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಜನರು ತಮ್ಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿಗಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 32

तस्मै नमो भगवते य इदं स्वेन रोचिषा । आत्मस्थं व्यञ्जयामास स धर्मं पातुमर्हति ॥ ३२ ॥

ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ತನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಅಡಗಿದ್ದ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದ ಆ ಭಗವಂತನಿಗೆ ನಮ್ಮ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು. ಆತನೇ ಧರ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.

Verse 33

स इत्थं गृणत: पुत्रान् पुरो दृष्ट्वा प्रजापतीन् । प्रजापतिपतिस्तन्वं तत्याज व्रीडितस्तदा । तां दिशो जगृहुर्घोरां नीहारं यद्विदुस्तम: ॥ ३३ ॥

ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳ ತಂದೆಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಪುತ್ರರು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಅತ್ಯಂತ ಲಜ್ಜಿತನಾಗಿ ಕೂಡಲೇ ಆ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು. ನಂತರ ಆ ದೇಹವು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರವಾದ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಕತ್ತಲೆಯಾಗಿ ಗೋಚರಿಸಿತು.

Verse 34

कदाचिद् ध्यायत: स्रष्टुर्वेदा आसंश्चतुर्मुखात् । कथं स्रक्ष्याम्यहं लोकान् समवेतान् यथा पुरा ॥ ३४ ॥

ಒಮ್ಮೆ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಿಂದಿನ ಕಲ್ಪಗಳಂತೆ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಎಂದು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಸಕಲ ಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳು ಅವನ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾದವು.

Verse 35

चातुर्होत्रं कर्मतन्त्रमुपवेदनयै: सह । धर्मस्य पादाश्चत्वारस्तथैवाश्रमवृत्तय: ॥ ३५ ॥

ಉಪವೇದಗಳೊಡನೆ ಯಜ್ಞದ ಚಾತುರ್ಹೋತ್ರ ಕರ್ಮತಂತ್ರವು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು—ಹೋತಾ, ಅಧ್ವರ್ಯು, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಕರ್ಮ. ಹಾಗೆಯೇ ಧರ್ಮದ ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳು—ಸತ್ಯ, ತಪ, ದಯೆ, ಶೌಚ—ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳ ಕರ್ತವ್ಯಗಳೂ ಪ್ರಕಟವಾದವು.

Verse 36

विदुर उवाच स वै विश्वसृजामीशो वेदादीन् मुखतोऽसृजत् । यद् यद् येनासृजद् देवस्तन्मे ब्रूहि तपोधन ॥ ३६ ॥

ವಿದುರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ತಪೋಧನ ಋಷಿಯೇ! ವಿಶ್ವಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಮುಖದಿಂದ ವೇದಾದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ದೇವನು ಏನು ಏನು ಮತ್ತು ಯಾರ ಮೂಲಕ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನೋ ಅದನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿ.

Verse 37

मैत्रेय उवाच ऋग्यजु:सामाथर्वाख्यान् वेदान् पूर्वादिभिर्मुखै: । शास्त्रमिज्यां स्तुतिस्तोमं प्रायश्चित्तं व्यधात्क्रमात् ॥ ३७ ॥

ಮೈತ್ರೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ಬ್ರಹ್ಮನ ಮುಂಭಾಗದ ಮುಖದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಋಕ್, ಯಜುಃ, ಸಾಮ ಮತ್ತು ಅಥರ್ವ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು. ನಂತರ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಯಜ್ಞವಿಧಿಗಳು, ಸ್ತುತಿ-ಸ್ತೋತ್ರಗಳು, ಸ್ತೋಮಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಕರ್ಮಗಳು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು.

Verse 38

आयुर्वेदं धनुर्वेदं गान्धर्वं वेदमात्मन: । स्थापत्यं चासृजद् वेदं क्रमात्पूर्वादिभिर्मुखै: ॥ ३८ ॥

ಅವರು ವೇದಗಳಿಂದಲೇ ಆಯುರ್ವೇದ, ಧನುರ್ವೇದ, ಗಾಂಧರ್ವವೇದ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪತ್ಯವೇದವನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮುಂಭಾಗದ ಮುಖದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು.

Verse 39

इतिहासपुराणानि पञ्चमं वेदमीश्वर: । सर्वेभ्य एव वक्त्रेभ्य: ससृजे सर्वदर्शन: ॥ ३९ ॥

ನಂತರ ಸರ್ವದರ್ಶಿಯಾದ ಈಶ್ವರನು ಇತಿಹಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ‘ಐದನೇ ವೇದ’ವೆಂದು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಮುಖಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಭೂತ-ವರ್ತಮಾನ-ಭವಿಷ್ಯ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಾಣುವವನು.

Verse 40

षोडश्युक्थौ पूर्ववक्त्रात्पुरीष्यग्निष्टुतावथ । आप्तोर्यामातिरात्रौ च वाजपेयं सगोसवम् ॥ ४० ॥

ಬ್ರಹ್ಮನ ಪೂರ್ವಮುಖದಿಂದ ಷೋಡಶೀ, ಉಕ್ಥ, ಪುರೀಷ್ಯ, ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮ, ಆಪ್ತೋರ್ಯಾಮ, ಅತಿರಾತ್ರ, ವಾಜಪೇಯ ಮತ್ತು ಗೋಸವ ಎಂಬ ನಾನಾವಿಧ ಅಗ್ನಿಯಜ್ಞಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು।

Verse 41

विद्या दानं तप: सत्यं धर्मस्येति पदानि च । आश्रमांश्च यथासंख्यमसृजत्सह वृत्तिभि: ॥ ४१ ॥

ವಿದ್ಯೆ, ದಾನ, ತಪಸ್ಸು, ಸತ್ಯ—ಇವು ಧರ್ಮದ ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳು; ಅವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ವಿಭಿನ್ನ ವೃತ್ತಿಗಳೊಡನೆ ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು।

Verse 42

सावित्रं प्राजापत्यं च ब्राह्मं चाथ बृहत्तथा । वार्तासञ्चयशालीनशिलोञ्छ इति वै गृहे ॥ ४२ ॥

ನಂತರ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಸಾವಿತ್ರಿ ಸಂಸ್ಕಾರ, ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ ವ್ರತ, ಬ್ರಾಹ್ಮ ವ್ರತ ಮತ್ತು ಬೃಹದ್ವ್ರತ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು; ಹಾಗೆಯೇ ಗೃಹಸ್ಥ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ವಾರ್ತಾ, ಸಂಚಯ, ಶಾಲೀನ ಮತ್ತು ಶಿಲೋಞ್ಛ ಎಂಬ ಜೀವನೋಪಾಯ ವಿಧಾನಗಳೂ ಪ್ರಕಟವಾದವು।

Verse 43

वैखानसा वालखिल्यौदुम्बरा: फेनपा वने । न्यासे कुटीचक: पूर्वं बह्वोदो हंसनिष्क्रियौ ॥ ४३ ॥

ವಾನಪ್ರಸ್ಥ ಜೀವನದ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳು—ವೈಖಾನಸ, ವಾಲಖಿಲ್ಯ, ಔದುಂಬರ, ಫೇನಪ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಂನ್ಯಾಸದ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳು—ಕುಟೀಚಕ, ಬಹ್ವೋದ, ಹಂಸ, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾದವು।

Verse 44

आन्वीक्षिकी त्रयी वार्ता दण्डनीतिस्तथैव च । एवं व्याहृतयश्वासन् प्रणवो ह्यस्य दहृत: ॥ ४४ ॥

ಆನ್ವೀಕ್ಷಿಕೀ (ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ), ತ್ರಯೀ (ವೇದವಿದ್ಯೆ), ವಾರ್ತಾ ಮತ್ತು ದಂಡನೀತಿ—ಇವೆಲ್ಲ ಪ್ರಕಟವಾದವು; ಹಾಗೆಯೇ ಭೂಃ, ಭುವಃ, ಸ್ವಃ ಎಂಬ ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳೂ; ಮತ್ತು ಪ್ರಣವ ಓಂಕಾರವು ಬ್ರಹ್ಮನ ಹೃದಯದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿತು।

Verse 45

तस्योष्णिगासील्लोमभ्यो गायत्री च त्वचो विभो: । त्रिष्टुम्मांसात्स्‍नुतोऽनुष्टुब्जगत्यस्थ्न: प्रजापते: ॥ ४५ ॥

ಅನಂತರ ಸರ್ವಶಕ್ತನಾದ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ದೇಹರೋಮಗಳಿಂದ ಉಷ್ಣಿಕ್ ಛಂದಸ್ಸು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಚರ್ಮದಿಂದ ಗಾಯತ್ರೀ, ಮಾಂಸದಿಂದ ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್, ಶಿರಗಳಿಂದ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಮತ್ತು ಎಲುಬುಗಳಿಂದ ಜಗತೀ ಛಂದಸ್ಸು ಜನಿಸಿತು।

Verse 46

मज्जाया: पङ्‌क्तिरुत्पन्ना बृहती प्राणतोऽभवत् ॥ ४६ ॥

ಎಲುಬಿನ ಮಜ್ಜೆಯಿಂದ ಪಂಕ್ತಿ ಛಂದಸ್ಸು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು; ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಪ್ರಾಣವಾಯುವಿನಿಂದ ಬೃಹತೀ ಛಂದಸ್ಸು ಜನಿಸಿತು।

Verse 47

स्पर्शस्तस्याभवज्जीव: स्वरो देह उदाहृत । ऊष्माणमिन्द्रियाण्याहुरन्त:स्था बलमात्मन: । स्वरा: सप्त विहारेण भवन्ति स्म प्रजापते: ॥ ४७ ॥

ಬ್ರಹ್ಮನ ಜೀವಶಕ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಶ ವರ್ಣಗಳಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು; ಅವನ ದೇಹವು ಸ್ವರಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಊಷ್ಮ ವರ್ಣಗಳು ಅವನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಅಂತಃಸ್ಥ ವರ್ಣಗಳು ಅವನ ಬಲ; ಅವನ ವಿಹಾರದಿಂದ ಸಂಗೀತದ ಏಳು ಸ್ವರಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು।

Verse 48

शब्दब्रह्मात्मनस्तस्य व्यक्ताव्यक्तात्मन: पर: । ब्रह्मावभाति विततो नानाशक्त्युपबृंहित: ॥ ४८ ॥

ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪನಾದ ಆ ಬ್ರಹ್ಮನು ವ್ಯಕ್ತ-ಅವ್ಯಕ್ತ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಅತೀತನು. ನಾನಾವಿಧ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾಗಿ ಅವನು ಪರಮಸತ್ಯದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಸ್ತಾರರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 49

ततोऽपरामुपादाय स सर्गाय मनो दधे ॥ ४९ ॥

ಅನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮತ್ತೊಂದು ದೇಹವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು; ಅದರಲ್ಲಿ ಮೈಥುನ ಜೀವನ ನಿಷಿದ್ಧವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಅವನು ಮುಂದಿನ ಸೃಷ್ಟಿವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದನು।

Verse 50

ऋषीणां भूरिवीर्याणामपि सर्गमविस्तृतम् । ज्ञात्वा तद्‍धृदये भूयश्चिन्तयामास कौरव ॥ ५० ॥

ಹೇ ಕೌರವ! ಮಹಾವೀರ್ಯವಂತ ಋಷಿಗಳು ಇದ್ದರೂ ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿಸ್ತಾರ ಸಾಕಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಜಾವೃದ್ಧಿಯ ಉಪಾಯವನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು।

Verse 51

अहो अद्भुतमेतन्मे व्यापृतस्यापि नित्यदा । न ह्येधन्ते प्रजा नूनं दैवमत्र विघातकम् ॥ ५१ ॥

ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನೊಳಗೆ ತಾನೇ ಯೋಚಿಸಿದನು—ಅಯ್ಯೋ, ಇದು ಎಷ್ಟು ಅದ್ಭುತ! ನಾನು ನಿತ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರತನಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದರೂ ಪ್ರಜೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ವಿಘ್ನಕಾರಕ ಕಾರಣ ದೈವವೇ.

Verse 52

एवं युक्तकृतस्तस्य दैवञ्चावेक्षतस्तदा । कस्य रूपमभूद् द्वेधा यत्कायमभिचक्षते ॥ ५२ ॥

ಇಂತೆ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿ ದೈವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮನ ದೇಹದಿಂದ ಎರಡು ರೂಪಗಳು ಉತ್ಪನ್ನವಾದವು; ಅವು ಇಂದಿಗೂ ‘ಬ್ರಹ್ಮದೇಹ’ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

Verse 53

ताभ्यां रूपविभागाभ्यां मिथुनं समपद्यत ॥ ५३ ॥

ಆ ಎರಡು ಹೊಸದಾಗಿ ವಿಭಜಿತ ರೂಪಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸೇರಿ ದಾಂಪತ್ಯ (ಮಿಥುನ) ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು।

Verse 54

यस्तु तत्र पुमान् सोऽभून्मनु: स्वायम्भुव: स्वराट् । स्त्री याऽसीच्छतरूपाख्या महिष्यस्य महात्मन: ॥ ५४ ॥

ಅವರಲ್ಲಿ ಪುರುಷರೂಪ ಹೊಂದಿದ್ದವನು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು; ಸ್ತ್ರೀರೂಪ ಹೊಂದಿದ್ದಳು ಶತರೂಪಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಮನುನ ಮಹಿಷಿಯಾದಳು।

Verse 55

तदा मिथुनधर्मेण प्रजा ह्येधाम्बभूविरे ॥ ५५ ॥

ಆನಂತರ ಮೈಥುನಧರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂತತಿಯಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾದರು।

Verse 56

स चापि शतरूपायां पञ्चापत्यान्यजीजनत् । प्रियव्रतोत्तानपादौ तिस्र: कन्याश्च भारत । आकूतिर्देवहूतिश्च प्रसूतिरिति सत्तम ॥ ५६ ॥

ಹೇ ಭಾರತಪುತ್ರ! ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವನು ಶತರೂಪೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ಸಂತಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದನು—ಪ್ರಿಯವ್ರತ ಮತ್ತು ಉತ್ತಾನಪಾದ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು; ಆಕೂತಿ, ದೇವಹೂತಿ, ಪ್ರಸೂತಿ ಎಂಬ ಮೂರು ಪುತ್ರಿಯರು।

Verse 57

आकूतिं रुचये प्रादात्कर्दमाय तु मध्यमाम् । दक्षायादात्प्रसूतिं च यत आपूरितं जगत् ॥ ५७ ॥

ತಂದೆ ಮನು ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರಿ ಆಕೂತಿಯನ್ನು ಋಷಿ ರುಚಿಗೆ, ಮಧ್ಯಮ ಪುತ್ರಿ ದೇವಹೂತಿಯನ್ನು ಋಷಿ ಕರ್ಧಮರಿಗೆ, ಕಿರಿಯ ಪುತ್ರಿ ಪ್ರಸೂತಿಯನ್ನು ದಕ್ಷನಿಗೆ ನೀಡಿದನು; ಅವರಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಪ್ರಜೆಯಿಂದ ತುಂಬಿತು।