Adhyaya 9

Verse 1

श्रीशुक उवाच अथ कस्यचिद् द्विजवरस्याङ्गिर:प्रवरस्य शमदमतप:स्वाध्यायाध्ययनत्यागसन्तोषतितिक्षाप्रश्रयविद्यानसूयात्मज्ञानानन्दयुक्तस्यात्मसद‍ृशश्रुतशीलाचाररूपौदार्यगुणा नव सोदर्या अङ्गजा बभूवुर्मिथुनं च यवीयस्यां भार्यायाम् ॥ १ ॥ यस्तु तत्र पुमांस्तं परमभागवतं राजर्षिप्रवरं भरतमुत्सृष्टमृगशरीरं चरमशरीरेण विप्रत्वं गतमाहु: ॥ २ ॥

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದರು—ಜಿಂಕೆಯ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ನಂತರ ಪರಮ ಭಾಗವತನಾದ ಭರತ ಮಹಾರಾಜನು ಅತ್ಯಂತ ಶುದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮವನ್ನಪ್ಪಿದನು. ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅಂಗಿರಸ ವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜ; ಶಮ-ದಮ, ತಪಸ್ಸು, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ, ವೇದಾಧ್ಯಯನ, ತ್ಯಾಗ, ಸಂತೋಷ, ತಿತಿಕ್ಷೆ, ವಿನಯ, ವಿದ್ಯೆ, ಅನಸೂಯೆ, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆನಂದಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಸದಾ ಭಗವಂತನ ಭಕ್ತಿಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿದ್ದನು. ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಸಮಗುಣಸಂಪನ್ನ ಒಂಬತ್ತು ಪುತ್ರರು, ಎರಡನೇ ಪತ್ನಿಯಿಂದ ಜೋಡಿ—ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರಿ—ಜನಿಸಿದರು. ಆ ಪುತ್ರನೇ ಪರಮ ಭಾಗವತ, ರಾಜರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭರತ; ಜಿಂಕದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅಂತಿಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 2

श्रीशुक उवाच अथ कस्यचिद् द्विजवरस्याङ्गिर:प्रवरस्य शमदमतप:स्वाध्यायाध्ययनत्यागसन्तोषतितिक्षाप्रश्रयविद्यानसूयात्मज्ञानानन्दयुक्तस्यात्मसद‍ृशश्रुतशीलाचाररूपौदार्यगुणा नव सोदर्या अङ्गजा बभूवुर्मिथुनं च यवीयस्यां भार्यायाम् ॥ १ ॥ यस्तु तत्र पुमांस्तं परमभागवतं राजर्षिप्रवरं भरतमुत्सृष्टमृगशरीरं चरमशरीरेण विप्रत्वं गतमाहु: ॥ २ ॥

ಶ್ರೀಶುಕದೇವ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ, ಜಿಂಕೆಯ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಭರತ ಮಹಾರಾಜನು ಅತ್ಯಂತ ಶುದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆದನು. ಅಙ್ಗಿರಸ ವಂಶದ ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನು ಶಮ-ದಮ, ತಪಸ್ಸು, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ, ದಾನ-ತ್ಯಾಗ, ಸಂತೋಷ, ತಿತಿಕ್ಷೆ, ವಿನಯ, ವಿದ್ಯೆ, ಅನಸೂಯೆ, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭಗವದ್ಭಕ್ತಿಯ ಆನಂದದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಿಂದ ಸಮಗುಣಗಳಿರುವ ಒಂಬತ್ತು ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು; ಎರಡನೇ ಪತ್ನಿಯಿಂದ ಜೋಡಿ—ಅಣ್ಣ ಮತ್ತು ತಂಗಿ—ಹುಟ್ಟಿತು. ಆ ಜೋಡಿಯಲ್ಲಿನ ಪುತ್ರನೇ ಪರಮ ಭಾಗವತನು, ರಾಜರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭರತ; ಇದೇ ಜಿಂಕದೇಹ ತ್ಯಾಗಾನಂತರದ ಅವನ ಜನ್ಮಕಥೆ.

Verse 3

तत्रापि स्वजनसङ्गाच्च भृशमुद्विजमानो भगवत: कर्मबन्धविध्वंसनश्रवणस्मरणगुणविवरणचरणारविन्दयुगलं मनसा विदधदात्मन: प्रतिघातमाशङ्कमानो भगवदनुग्रहेणानुस्मृतस्वपूर्वजन्मावलिरात्मानमुन्मत्तजडान्धबधिरस्वरूपेण दर्शयामास लोकस्य ॥ ३ ॥

ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಸ್ವಜನರ ಸಂಗದಿಂದ ಬಹಳ ಭಯಪಟ್ಟನು; ಮತ್ತೆ ಪತನವಾಗುವೆನೆಂಬ ಆತಂಕದಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿದ್ದನು. ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಭಗವಂತನ ಕಮಲಪಾದಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಕರ್ಮಬಂಧನವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಪ್ರಭುವಿನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಶ್ರವಣ-ಸ್ಮರಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಭಗವದನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಪೂರ್ವಜನ್ಮದ ಘಟನೆಗಳು ನೆನಪಾಗಿದ್ದವು; ಆದ್ದರಿಂದ ಜನರ ಮುಂದೆ ತಾನು ಉನ್ಮತ್ತ, ಜಡ, ಅಂಧ ಮತ್ತು ಬಧಿರನಂತೆ ತೋರಿಸಿಕೊಂಡು, ದುಸ್ಸಂಗದಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡನು.

Verse 4

तस्यापि ह वा आत्मजस्य विप्र: पुत्रस्‍नेहानुबद्धमना आसमावर्तनात्संस्कारान् यथोपदेशं विदधान उपनीतस्य च पुन: शौचाचमनादीन् कर्मनियमाननभिप्रेतानपि समशिक्षयदनुशिष्टेन हि भाव्यं पितु: पुत्रेणेति ॥ ४ ॥

ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ತಂದೆಯ ಮನಸ್ಸು ತನ್ನ ಮಗ ಜಡಭರತನ ಮೇಲಿನ ಪುತ್ರಸ್ನೇಹದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅವನಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಜಡಭರತನು ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಅಯೋಗ್ಯನಾಗಿದ್ದರಿಂದ ತಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಾಶ್ರಮದ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ ಶುದ್ಧಿಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಉಪದೇಶಾನುಸಾರ ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಜಡಭರತನು ಇಚ್ಛಿಸದಿದ್ದರೂ ‘ಮಗನು ತಂದೆಯಿಂದಲೇ ಶಿಸ್ತು ಕಲಿಯಬೇಕು’ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಶೌಚ, ಆಚಮನ ಮೊದಲಾದ ಕರ್ಮನಿಯಮಗಳನ್ನೂ ಅವನಿಗೆ ಬೋಧಿಸಿದನು.

Verse 5

स चापि तदु ह पितृसन्निधावेवासध्रीचीनमिव स्म करोति छन्दांस्यध्यापयिष्यन्सह व्याहृतिभि: सप्रणवशिरस्त्रिपदीं सावित्रीं ग्रैष्मवासन्तिकान्मासानधीयानमप्यसमवेतरूपं ग्राहयामास ॥ ५ ॥

ಜಡಭರತನು ತಂದೆಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಖನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದನು, ತಂದೆ ಅವನಿಗೆ ವೇದಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಬೋಧಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೂ. ತಂದೆ ‘ಇವನು ಬೋಧನೆಗೆ ಅಯೋಗ್ಯ’ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಮುಂದಿನ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಬಿಡಲೆಂದು ಅವನು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಲವಿಸರ್ಜನೆಯ ನಂತರ ಕೈ ತೊಳೆಯಲು ಹೇಳಿದರೆ, ಅವನು ಮೊದಲು ತೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದರೂ ತಂದೆ ವಸಂತ-ಗ್ರೀಷ್ಮ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳು ಓಂಕಾರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತ್ರಿಪದಿ ಸಾವಿತ್ರೀ (ಗಾಯತ್ರೀ) ಮಂತ್ರವನ್ನು ಕಲಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 6

एवं स्वतनुज आत्मन्यनुरागावेशितचित्त: शौचाध्ययनव्रतनियमगुर्वनलशुश्रूषणाद्यौपकुर्वाणककर्माण्यनभियुक्तान्यपि समनुशिष्टेन भाव्यमित्यसदाग्रह: पुत्रमनुशास्य स्वयं तावद् अनधिगतमनोरथ: कालेनाप्रमत्तेन स्वयं गृह एव प्रमत्त उपसंहृत: ॥ ६ ॥

ಈ ರೀತಿ ತನ್ನ ಮಗನ ಮೇಲಿನ ಅನುರಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಚಿತ್ತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಗನಲ್ಲೇ ಲೀನವಾಗಿತ್ತು. ಮಗನು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರದಿದ್ದರೂ ಶೌಚ, ಅಧ್ಯಯನ, ವ್ರತ-ನಿಯಮ, ಗುರುಸೇವೆ, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ ಮೊದಲಾದ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಕಲಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಅಸಮಂಜಸ ಹಠ ಅವನಿಗಿತ್ತು. ಅವನು ಮಗನನ್ನು ಶಿಸ್ತುಪಡಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರೂ ತನ್ನ ಮನೋರಥ ನೆರವೇರಲಿಲ್ಲ. ಇತರರಂತೆ ಗೃಹಾಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮರಣವನ್ನು ಮರೆತು ಅವನು ಅಪ್ರಮತ್ತನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಕಾಲವು ಅಪ್ರಮತ್ತ—ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅವನನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.

Verse 7

अथ यवीयसी द्विजसती स्वगर्भजातं मिथुनं सपत्‍न्या उपन्यस्य स्वयमनुसंस्थया पतिलोकमगात् ॥ ७ ॥

ನಂತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಕಿರಿಯ ಪತ್ನಿ ತನ್ನ ಗರ್ಭಜ ಜೋಡಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು—ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು—ಹಿರಿಯ ಪತ್ನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ, ಸ್ವಯಂ ಸಹಮರಣದಿಂದ ಪತಿಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದಳು।

Verse 8

पितर्युपरते भ्रातर एनमतत्प्रभावविदस्त्रय्यां विद्यायामेव पर्यवसितमतयो न परविद्यायां जडमतिरिति भ्रातुरनुशासननिर्बन्धान्न्यवृत्सन्त ॥ ८ ॥

ತಂದೆ ನಿಧನರಾದ ಬಳಿಕ ಜಡಭರತನನ್ನು ಜಡಬುದ್ಧಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ ಅವನ ಒಂಬತ್ತು ಸೌತೆ ಸಹೋದರರು ತ್ರಯೀ ವೇದವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲೇ ತೊಡಗಿದ್ದು, ಪರಾವಿದ್ಯೆ (ಭಗವದ್ಭಕ್ತಿ)ಯಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ; ತಂದೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಿಕ್ಷಣಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಕೈಬಿಟ್ಟರು।

Verse 9

स च प्राकृतैर्द्विपदपशुभिरुन्मत्तजडबधिरमूकेत्यभिभाष्यमाणो यदा तदनुरूपाणि प्रभाषते कर्माणि च कार्यमाण: परेच्छया करोति विष्टितो वेतनतो वा याच्ञया यद‍ृच्छया वोपसादितमल्पं बहु मृष्टं कदन्नं वाभ्यवहरति परं नेन्द्रियप्रीतिनिमित्तम् । नित्यनिवृत्तनिमित्तस्वसिद्धविशुद्धानुभवानन्दस्वात्मलाभाधिगम: सुखदु:खयोर्द्वन्द्वनिमित्तयोरसम्भावितदेहाभिमान: ॥ ९ ॥ शीतोष्णवातवर्षेषु वृष इवानावृताङ्ग: पीन: संहननाङ्ग: स्थण्डिलसंवेशनानुन्मर्दनामज्जनरजसा महामणिरिवानभिव्यक्तब्रह्मवर्चस: कुपटावृतकटिरुपवीतेनोरुमषिणा द्विजातिरिति ब्रह्मबन्धुरिति संज्ञयातज्ज्ञजनावमतो विचचार ॥ १० ॥

ಆ ಪ್ರಾಕೃತ ದ್ವಿಪದಪಶುಗಳು ಅವನನ್ನು ಉನ್ಮತ್ತ, ಜಡ, ಬಧಿರ, ಮೂಕ ಎಂದು ನಿಂದಿಸಿದರೂ, ಅವನು ಅವರಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿ, ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಭಿಕ್ಷೆಯಿಂದಾಗಲಿ, ಕೂಲಿಯಿಂದಾಗಲಿ, ಯದೃಚ್ಛೆಯಿಂದಾಗಲಿ ಬಂದದ್ದು—ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಗಲಿ, ರುಚಿಯಾದರೂ ರುಚಿಯಿಲ್ಲದರೂ, ಹಳೆಯದಾಗಲಿ ಕದನ್ನವಾಗಲಿ—ಅವನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದ; ಇಂದ್ರಿಯಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ದೇಹಾಭಿಮಾನದಿಂದ ನಿತ್ಯ ನಿವೃತ್ತನಾಗಿ, ಶುದ್ಧಾನುಭವಾನಂದಸ್ವರೂಪ ಆತ್ಮಲಾಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಸುಖದುಃಖದ ದ್ವಂದ್ವಗಳು ಅವನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲಿಲ್ಲ।

Verse 10

स च प्राकृतैर्द्विपदपशुभिरुन्मत्तजडबधिरमूकेत्यभिभाष्यमाणो यदा तदनुरूपाणि प्रभाषते कर्माणि च कार्यमाण: परेच्छया करोति विष्टितो वेतनतो वा याच्ञया यद‍ृच्छया वोपसादितमल्पं बहु मृष्टं कदन्नं वाभ्यवहरति परं नेन्द्रियप्रीतिनिमित्तम् । नित्यनिवृत्तनिमित्तस्वसिद्धविशुद्धानुभवानन्दस्वात्मलाभाधिगम: सुखदु:खयोर्द्वन्द्वनिमित्तयोरसम्भावितदेहाभिमान: ॥ ९ ॥ शीतोष्णवातवर्षेषु वृष इवानावृताङ्ग: पीन: संहननाङ्ग: स्थण्डिलसंवेशनानुन्मर्दनामज्जनरजसा महामणिरिवानभिव्यक्तब्रह्मवर्चस: कुपटावृतकटिरुपवीतेनोरुमषिणा द्विजातिरिति ब्रह्मबन्धुरिति संज्ञयातज्ज्ञजनावमतो विचचार ॥ १० ॥

ಚಳಿ‑ಬಿಸಿಲು, ಗಾಳಿ, ಮಳೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಎಮ್ಮೆಯಂತೆ ದೇಹವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳದೆ ಇದ್ದ; ದೇಹ ಪುಷ್ಟವೂ ಗಟ್ಟಿಯೂ ಆಗಿತ್ತು. ನೆಲದಲ್ಲೇ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದ, ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, ಸ್ನಾನವೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಧೂಳು‑ಮಲಿನತೆಯಿಂದ ದೇಹ ಕಳೆಗುಂದಿದ್ದರಿಂದ ಅವನ ಬ್ರಹ್ಮತೇಜಸ್ಸು ಮಹಾಮಣಿಯ ಮೇಲೆ ಮಣ್ಣು ಹಚ್ಚಿದಂತೆ ಅಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು. ಕಮರಿಗೆ ಮಲಿನ ಕೌಪೀನ, ಕಪ್ಪುಮಸುಕಾದ ಉಪವೀತ ಧರಿಸಿ, ‘ದ್ವಿಜ’ನಾಗಿದ್ದರೂ ಜನರು ‘ಬ್ರಹ್ಮಬಂಧು’ ಇತ್ಯಾದಿ ಎಂದು ಅವಮಾನಿಸಿದರು; ಹೀಗೆ ತಿರಸ್ಕೃತನಾಗಿ ಅವನು ಇಲ್ಲಿ‑ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದ।

Verse 11

यदा तु परत आहारं कर्मवेतनत ईहमान: स्वभ्रातृभिरपि केदारकर्मणि निरूपितस्तदपि करोति किन्तु न समं विषमं न्यूनमधिकमिति वेद कणपिण्याकफलीकरणकुल्माषस्थालीपुरीषादीन्यप्यमृतवदभ्यवहरति ॥ ११ ॥

ಜಡಭರತನು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನ ಸೌತೆ ಸಹೋದರರು ಅವನನ್ನು ಹೊಲದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಸಮ‑ವಿಷಮ, ಕಡಿಮೆ‑ಹೆಚ್ಚು ಎಂಬ ಭೇದ ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮುರಿದ ಅಕ್ಕಿ, ಎಣ್ಣೆಕೇಕು, ಹೊಟ್ಟು, ಹುಳುಬಿದ್ದ ಧಾನ್ಯ, ಪಾತ್ರೆಗೆ ಅಂಟಿ ಸುಟ್ಟ ಕಣಗಳನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟರೂ, ಅವನು ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಅಮೃತದಂತೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದ।

Verse 12

अथ कदाचित्कश्चिद् वृषलपतिर्भद्रकाल्यै पुरुषपशुमालभतापत्यकाम: ॥ १२ ॥

ಒಮ್ಮೆ ಶೂದ್ರಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ದರೋಡೆಗಾರರ ನಾಯಕನು ಪುತ್ರಪ್ರಾಪ್ತಿಯ ಆಸೆಯಿಂದ ಭದ್ರಕಾಳಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲು, ಮಂದಬುದ್ಧಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ‘ಪುರುಷ-ಪಶು’ವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಬಲಿಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಲು ಬಯಸಿದನು।

Verse 13

तस्य ह दैवमुक्तस्य पशो: पदवीं तदनुचरा: परिधावन्तो निशि निशीथसमये तमसाऽऽवृतायामनधिगतपशव आकस्मिकेन विधिना केदारान् वीरासनेन मृगवराहादिभ्य: संरक्षमाणमङ्गिर:प्रवरसुतमपश्यन् ॥ १३ ॥

ಆ ಬಲಿಗಾಗಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ‘ಪಶು’ ದೈವಯೋಗದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡನು. ಅವನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಅನುಚರರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಘನ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಓಡಾಡಿದರು; ಆದರೆ ಸಿಕ್ಕಲಿಲ್ಲ. ಅಲೆದಾಡುತ್ತ ಅವರು ಒಂದು ನೆಲಗದ್ದೆಗೆ ಬಂದು, ಅಲ್ಲಿ ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಕಾಡುಹಂದಿಗಳ ದಾಳಿಯಿಂದ ಗದ್ದೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವೀರಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಅಙ್ಗಿರ ವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುತ್ರ ಜಡಭರತನನ್ನು ಕಂಡರು।

Verse 14

अथ त एनमनवद्यलक्षणमवमृश्य भर्तृकर्मनिष्पत्तिं मन्यमाना बद्ध्वा रशनया चण्डिकागृहमुपनिन्युर्मुदा विकसितवदना: ॥ १४ ॥

ನಂತರ ಅವರು ಜಡಭರತನ ನಿರ್ದೋಷ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನನ್ನು ‘ಪುರುಷ‑ಪಶು’ ಬಲಿಗೆ ಯೋಗ್ಯನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ನಾಯಕನ ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದುಕೊಂಡು ಅವನನ್ನು ಕಯಿಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿದರು; ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅರಳಿದ ಮುಖಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಂಡಿಕಾ (ಕಾಳಿ) ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು।

Verse 15

अथ पणयस्तं स्वविधिनाभिषिच्याहतेन वाससाऽऽच्छाद्य भूषणालेपस्रक्तिलकादिभिरुपस्कृतं भुक्तवन्तं धूपदीपमाल्यलाजकिसलयाङ्कुरफलोपहारोपेतया वैशससंस्थयामहता गीतस्तुतिमृदङ्गपणवघोषेण च पुरुषपशुं भद्रकाल्या: पुरत उपवेशयामासु: ॥ १५ ॥

ನಂತರ ಆ ಕಳ್ಳರು ತಮ್ಮ ಕಲ್ಪಿತ ವಿಧಾನದಂತೆ ಜಡಭರತನಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ, ಹೊಸ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಸುಗಂಧ ಲೇಪನ ಹಚ್ಚಿ, ತಿಲಕ‑ಚಂದನ ಮತ್ತು ಹಾರಗಳನ್ನು ತೊಡಿಸಿದರು. ಅವನಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಯಾಗಿ ಊಟಕೊಟ್ಟು, ಧೂಪ‑ದೀಪ, ಹಾರ, ಲಾಜ (ಹೊತ್ತಿದ ಧಾನ್ಯ), কোমಲ ಕಿಸಲಯ, ಅಂಕುರ, ಫಲ‑ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಭದ್ರಕಾಳಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು. ಮಹಾ ಗೀತ‑ಸ್ತುತಿ ಹಾಗೂ ಮೃದಂಗ‑ಪಣವ ಘೋಷದ ನಡುವೆ ಆ ‘ಪುರುಷ‑ಪಶು’ವನ್ನು ದೇವಿಯ ಮುಂದೆ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿದರು।

Verse 16

अथ वृषलराजपणि: पुरुषपशोरसृगासवेन देवीं भद्रकालीं यक्ष्यमाणस्तदभिमन्त्रितमसिमतिकरालनिशितमुपाददे ॥ १६ ॥

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳರೊಳಗಿನ ಒಬ್ಬನು ಮುಖ್ಯ ಯಾಜಕನಂತೆ ವರ್ತಿಸಿ, ‘ಪುರುಷ‑ಪಶು’ ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿದ ಜಡಭರತನ ರಕ್ತವನ್ನು ಮದ್ಯದಂತೆ ಭದ್ರಕಾಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಭದ್ರಕಾಳಿ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿತವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಾನಕ, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡನು।

Verse 17

इति तेषां वृषलानां रजस्तम:प्रकृतीनां धनमदरजउत्सिक्तमनसां भगवत्कलावीरकुलं कदर्थीकृत्योत्पथेन स्वैरं विहरतां हिंसाविहाराणां कर्मातिदारुणं यद्ब्रह्मभूतस्य साक्षाद्ब्रह्मर्षिसुतस्य निर्वैरस्य सर्वभूतसुहृद: सूनायामप्यननुमतमालम्भनं तदुपलभ्य ब्रह्मतेजसातिदुर्विषहेण दन्दह्यमानेन वपुषा सहसोच्चचाट सैव देवी भद्रकाली ॥ १७ ॥

ರಜೋ ಮತ್ತು ತಮೋ ಗುಣಗಳಿಂದ ಆವೃತರಾದ ಆ ಕಳ್ಳರು, ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳ ಮಿತ್ರನಾದ ಜಡ ಭರತನನ್ನು ಬಲಿಕೊಡಲು ಮುಂದಾದಾಗ, ಭದ್ರಕಾಳಿ ದೇವಿಯು ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ವಿಗ್ರಹದಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಅಸಹನೀಯವಾದ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಶರೀರದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾದಳು.

Verse 18

भृशममर्षरोषावेशरभसविलसितभ्रुकुटिविटपकुटिलदंष्ट्रारुणेक्षणाटोपातिभयानकवदना हन्तुकामेवेदं महाट्टहासमतिसंरम्भेण विमुञ्चन्ती तत उत्पत्य पापीयसां दुष्टानां तेनैवासिना विवृक्णशीर्ष्णां गलात्स्रवन्तमसृगासवमत्युष्णं सह गणेन निपीयातिपानमदविह्वलोच्चैस्तरां स्वपार्षदै: सह जगौ ननर्त च विजहार च शिर:कन्दुकलीलया ॥ १८ ॥

ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಭಯಂಕರವಾದ ಕೋರೆಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದಳು. ಅವಳು ಅದೇ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಆ ಪಾಪಿಗಳ ತಲೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ತನ್ನ ಸಂಗಡಿಗರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಬಿಸಿ ರಕ್ತವನ್ನು ಕುಡಿದು, ಆ ತಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಚೆಂಡಿನಂತೆ ಆಡತೊಡಗಿದಳು.

Verse 19

एवमेव खलु महदभिचारातिक्रम: कार्त्स्‍न्येनात्मने फलति ॥ १९ ॥

ಮಹಾತ್ಮರ ವಿರುದ್ಧ ಎಸಗುವ ಅಪರಾಧವು ಅಪರಾಧಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.

Verse 20

न वा एतद्विष्णुदत्त महदद्भ‍ुतं यदसम्भ्रम: स्वशिरश्छेदन आपतितेऽपि विमुक्तदेहाद्यात्मभावसुद‍ृढहृदयग्रन्थीनां सर्वसत्त्वसुहृदात्मनां निर्वैराणां साक्षाद्भ‍गवतानिमिषारिवरायुधेनाप्रमत्तेन तैस्तैर्भावै: परिरक्ष्यमाणानां तत्पादमूलमकुतश्चिद्भ‍यमुपसृतानां भागवतपरमहंसानाम् ॥ २० ॥

ಶುಕದೇವ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಹೇಳಿದರು: ಓ ಪರೀಕ್ಷಿತ! ದೇಹಭಾವದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದ ಭಕ್ತರು, ಶಿರಚ್ಛೇದನದ ಸಂದರ್ಭ ಬಂದರೂ ವಿಚಲಿತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರಧಾರಿಯಾದ ಭಗವಂತನು ಅವರನ್ನು ಸದಾ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.