Adhyaya 7

Verse 1

श्रीशुक उवाच भरतस्तु महाभागवतो यदा भगवतावनितलपरिपालनाय सञ्चिन्तितस्तदनुशासनपर: पञ्चजनीं विश्वरूपदुहितरमुपयेमे ॥ १ ॥

ಶ್ರೀಶುಕ ಹೇಳಿದರು—ರಾಜನೇ! ಭರತ ಮಹಾರಾಜರು ಮಹಾಭಾಗವತರು. ಅವರ ತಂದೆ ಭೂಮಿಯ ಪರಿಪಾಲನೆಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ, ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಭರತನು ಆಡಳಿತ ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಂಡಲವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ತಂದೆಯ ಆದೇಶದಂತೆ ವಿಶ್ವರೂಪನ ಪುತ್ರಿ ಪಂಚಜನಿಯನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.

Verse 2

तस्यामु ह वा आत्मजान् कार्त्स्‍न्येनानुरूपानात्मन: पञ्च जनयामास भूतादिरिव भूतसूक्ष्माणि सुमतिं राष्ट्रभृतं सुदर्शनमावरणं धूम्रकेतुमिति ॥ २ ॥

ಅಹಂಕಾರವು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಜ ಭರತನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಪಂಚಜನಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನಿಗೆ ಅನುರೂಪವಾದ ಐದು ಪುತ್ರರನ್ನು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸಿದನು—ಸುಮತಿ, ರಾಷ್ಟ್ರಭೃತ, ಸುದರ್ಶನ, ಆವರಣ, ಧೂಮ್ರಕೇತು।

Verse 3

अजनाभं नामैतद्वर्षं भारतमिति यत आरभ्य व्यपदिशन्ति ॥ ३ ॥

ಈ ವರ್ಷವು ಹಿಂದೆ ‘ಅಜನಾಭ-ವರ್ಷ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು; ಆದರೆ ಮಹಾರಾಜ ಭರತನ ರಾಜ್ಯಾರಂಭದಿಂದ ಇದನ್ನು ‘ಭಾರತ-ವರ್ಷ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 4

स बहुविन्महीपति: पितृपितामहवदुरुवत्सलतया स्वे स्वे कर्मणि वर्तमाना: प्रजा: स्वधर्ममनुवर्तमान: पर्यपालयत् ॥ ४ ॥

ಮಹಾರಾಜ ಭರತನು ಅತ್ಯಂತ ವಿದ್ಯಾವಂತನೂ ಅನುಭವಸಂಪನ್ನನೂ ಆದ ಭೂಪತಿ. ತಾನು ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಅವರ ಸ್ವಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರಿಸಿ, ತಂದೆ-ತಾತನಂತೆ ಮಹಾ ವಾತ್ಸಲ್ಯದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದನು.

Verse 5

ईजे च भगवन्तं यज्ञक्रतुरूपं क्रतुभिरुच्चावचै: श्रद्धयाऽऽहृताग्निहोत्रदर्शपूर्णमासचातुर्मास्यपशुसोमानां प्रकृतिविकृतिभिरनुसवनं चातुर्होत्रविधिना ॥ ५ ॥

ಮಹಾರಾಜ ಭರತನು ಮಹಾ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಭಗವಂತನನ್ನು ಯಜ್ಞ-ಕ್ರತು ರೂಪನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ವಿವಿಧ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು—ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ, ದರ್ಶ, ಪೂರ್ಣಮಾಸ, ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ, ಪಶು-ಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ಸೋಮ-ಯಜ್ಞ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಾಗಶಃ ನಡೆದರೂ, ಎಲ್ಲದಲ್ಲಿಯೂ ಚಾತುರ್ಹೋತ್ರ ವಿಧಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅವನು ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು.

Verse 6

सम्प्रचरत्सु नानायागेषु विरचिताङ्गक्रियेष्वपूर्वं यत्तत्क्रियाफलं धर्माख्यं परे ब्रह्मणि यज्ञपुरुषे सर्वदेवतालिङ्गानां मन्त्राणामर्थनियामकतया साक्षात्कर्तरि परदेवतायां भगवति वासुदेव एव भावयमान आत्मनैपुण्यमृदितकषायो हवि:ष्वध्वर्युभिर्गृह्यमाणेषु स यजमानो यज्ञभाजो देवांस्तान् पुरुषावयवेष्वभ्यध्यायत् ॥ ६ ॥

ವಿವಿಧ ಯಾಗಗಳ ಅಂಗಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಮಹಾರಾಜ ಭರತನು ಆ ಕ್ರಿಯಾಫಲವನ್ನು ‘ಧರ್ಮ’ವೆಂದು ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಯಜ್ಞಪುರುಷ, ಮಂತ್ರಾರ್ಥಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿಸುವ ಸాక్షಾತ್ ಪರದೇವತೆಯಾದ ಭಗವಾನ್ ವಾಸುದೇವನಿಗೇ ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು. ಈ ಭಾವದಿಂದ ಅವನು ಆಸಕ್ತಿ, ಕಾಮ, ಲೋಭ ಮೊದಲಾದ ಮಲಿನತೆಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧನಾದನು. ಅಧ್ವರ್ಯು ಯಾಜಕರು ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಯಜಮಾನ ಭರತನು—ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಆಹುತಿಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ವಾಸುದೇವನ ವಿಭಿನ್ನ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆಯೇ ಎಂದು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು; ಏಕೆಂದರೆ ದೇವತೆಗಳು ಅವನ ದೇಹಾವಯವಗಳು—ಇಂದ್ರನು ಅವನ ಭುಜ, ಸೂರ್ಯನು ಅವನ ಕಣ್ಣು.

Verse 7

एवं कर्मविशुद्ध्या विशुद्धसत्त्वस्यान्तर्हृदयाकाशशरीरे ब्रह्मणि भगवति वासुदेवे महापुरुषरूपोपलक्षणे श्रीवत्सकौस्तुभवनमालारिदरगदादिभिरुपलक्षिते निजपुरुषहृल्लिखितेनात्मनि पुरुषरूपेण विरोचमान उच्चैस्तरां भक्तिरनुदिनमेधमानरयाजायत ॥ ७ ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕರ್ಮಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ಮಹಾರಾಜ ಭರತನ ಹೃದಯ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮಲವಾಯಿತು. ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮಾತ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಮಪುರುಷರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ವಾಸುದೇವ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಭಕ್ತಿ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಹೋಯಿತು. ಶ್ರೀವತ್ಸ, ಕೌಸ್ತುಭ, ವನಮಾಲೆ ಹಾಗೂ ಶಂಖ-ಚಕ್ರ-ಗದಾ-ಪದ್ಮಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ಪ್ರಭುವಿನ ರೂಪವನ್ನು ಅವರು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಧ್ಯಾನಿಸಿದರು.

Verse 8

एवं वर्षायुतसहस्रपर्यन्तावसितकर्मनिर्वाणावसरोऽधिभुज्यमानं स्वतनयेभ्यो रिक्थं पितृपैतामहं यथादायं विभज्य स्वयं सकलसम्पन्निकेतात्स्वनिकेतात् पुलहाश्रमं प्रवव्राज ॥ ८ ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರದ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಭೋಗಕಾಲ ಮುಗಿದಾಗ ಮಹಾರಾಜ ಭರತನಿಗೆ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗುವ ಸಮಯವಾಯಿತು. ಅವರು ಪಿತೃ-ಪೈತಾಮಹಿಕ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಪುತ್ರರಿಗೆ ಹಂಚಿ, ಸಮಸ್ತ ಐಶ್ವರ್ಯದ ನಿವಾಸವಾದ ತಮ್ಮ ಮನೆಯನ್ನು ತೊರೆದು ಪುಲಹಾಶ್ರಮ (ಹರಿದ್ವಾರ) ಕಡೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು.

Verse 9

यत्र ह वाव भगवान् हरिरद्यापि तत्रत्यानां निजजनानां वात्सल्येन सन्निधाप्यत इच्छारूपेण ॥ ९ ॥

ಪುಲಹಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಹರಿ ಇಂದಿಗೂ ತನ್ನ ಭಕ್ತಜನರ ಮೇಲೆ ವಾತ್ಸಲ್ಯದಿಂದ, ಅವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸನ್ನಿಧಾನವಾಗಿ ದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 10

यत्राश्रमपदान्युभयतोनाभिभिर्दृषच्चक्रैश्चक्रनदी नाम सरित्प्रवरा सर्वत: पवित्रीकरोति ॥ १० ॥

ಪುಲಹಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರನದಿ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನದಿ ಇದೆ; ಅಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಶಾಲಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಗಳು (ದೃಶಚ್ಚಕ್ರ) ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಹರಡುತ್ತವೆ. ಆ ಶಿಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮೇಲೂ ಕೆಳಗೂ ನಾಭಿಯಂತೆ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಚಕ್ರಚಿಹ್ನೆಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ.

Verse 11

तस्मिन् वाव किल स एकल: पुलहाश्रमोपवने विविधकुसुमकिसलयतुलसिकाम्बुभि: कन्दमूलफलोपहारैश्च समीहमानो भगवत आराधनं विविक्त उपरतविषयाभिलाष उपभृतोपशम: परां निर्वृतिमवाप ॥ ११ ॥

ಪುಲಹಾಶ್ರಮದ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜ ಭರತನು ಒಬ್ಬನೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನು ವಿವಿಧ ಹೂಗಳು, কোমಲ ಕಿಸಲಯಗಳು, ತುಳಸಿದಳಗಳು, ಚಕ್ರನದಿಯ ನೀರು, ಹಾಗೆಯೇ ಕಂದ-ಮೂಲ-ಫಲಾದಿ ಉಪಹಾರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಭಗವಾನ್ ವಾಸುದೇವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ವಿಷಯಭೋಗದ ಆಸೆಗಳು ಶಮನಗೊಂಡವು; ಮನಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಾಂತವಾಯಿತು; ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಅವನು ಪರಮ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 12

तयेत्थमविरतपुरुषपरिचर्यया भगवति प्रवर्धमानानुरागभरद्रुतहृदयशैथिल्य: प्रहर्षवेगेनात्मन्युद्भ‍िद्यमानरोमपुलककुलक औत्कण्ठ्यप्रवृत्तप्रणयबाष्पनिरुद्धावलोकनयन एवं निजरमणारुणचरणारविन्दानुध्यानपरिचितभक्तियोगेन परिप्लुतपरमाह्लादगम्भीरहृदयह्रदावगाढधिषणस्तामपि क्रियमाणां भगवत्सपर्यां न सस्मार ॥ १२ ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಹಾಭಾಗವತ ಮಹಾರಾಜ ಭರತನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಭಗವಂತನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದನು. ವಾಸುದೇವ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಮೇಲಿನ ಅವನ ಪ್ರೀತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೃದಯ ಕರಗಿತು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಯಮಿತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಕ್ರಮೇಣ ಕ್ಷೀಣವಾಯಿತು. ದೇಹವೆಲ್ಲ ರೋಮಾಂಚ ಉಂಟಾಯಿತು, ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಪ್ರೇಮಾಶ್ರು ಹರಿದು ಏನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಸದಾ ಪ್ರಭುವಿನ ಅರುಣ ಕಮಲಪಾದಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದ; ಭಕ್ತಿಯೋಗದಿಂದ ಅವನ ಹೃದಯ-ಸರೋವರ ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಮುಳುಗಿದಾಗ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ನಿಯಮಿತ ಸೇವೆಯನ್ನೂ ಮರೆತನು।

Verse 13

इत्थं धृतभगवद्‌व्रत ऐणेयाजिनवाससानुसवनाभिषेकार्द्रकपिशकुटिलजटाकलापेन च विरोचमान: सूर्यर्चा भगवन्तं हिरण्मयं पुरुषमुज्जिहाने सूर्यमण्डलेऽभ्युपतिष्ठन्नेतदु होवाच ॥ १३ ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಭಗವದ್ವ್ರತವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಮಹಾರಾಜ ಭರತನು ಜಿಂಕಚರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು. ದಿನಕ್ಕೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ ಅವನ ಕಪಿಶ ವರ್ಣದ ಕುಂತಲ-ಜಟೆಗಳು ತೇವವಾಗಿದ್ದು ಅವನು ಬಹಳ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಸೂರ್ಯೋದಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಹಿರಣ್ಮಯ ಪುರುಷನಾದ ಭಗವಾನ್ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಋಗ್ವೇದೋಕ್ತ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಆರಾಧಿಸಿ ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು.

Verse 14

परोरज: सवितुर्जातवेदो देवस्य भर्गो मनसेदं जजान । सुरेतसाद: पुनराविश्य चष्टे हंसं गृध्राणं नृषद्रिङ्गिरामिम: ॥ १४ ॥

ಪರಮ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಭಗವಾನ್ ಶುದ್ಧ ಸತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಜಾತವೇದ ಸವಿತೆಯಂತೆ ಅವನು ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ನಂತರ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಪರಮಾತ್ಮರೂಪವಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ವಿಭಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಭೋಗವನ್ನು ಬಯಸುವ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಆ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನನ್ನ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು।