Adhyaya 16

Verse 1

राजोवाच उक्तस्त्वया भूमण्डलायामविशेषो यावदादित्यस्तपति यत्र चासौ ज्योतिषां गणैश्चन्द्रमा वा सह द‍ृश्यते ॥ १ ॥

ರಾಜ ಪರಿಕ್ಷಿತನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಭೂಮಂಡಲದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ತಾಪವನ್ನು ಹರಡುವಷ್ಟು ದೂರವರೆಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಚಂದ್ರನು ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಣಗಳು ಕಾಣುವವರೆಗೆ ಎಂದು ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ತಿಳಿಸಿದ್ದೀರಿ।

Verse 2

तत्रापि प्रियव्रतरथचरणपरिखातै: सप्तभि: सप्त सिन्धव उपक्‍ल‍ृप्ता यत एतस्या: सप्तद्वीपविशेषविकल्पस्त्वया भगवन् खलु सूचित एतदेवाखिलमहं मानतो लक्षणतश्च सर्वं विजिज्ञासामि ॥ २ ॥

ಹೇ ಭಗವನ್! ಮಹಾರಾಜ ಪ್ರಿಯವ್ರತನ ರಥಚಕ್ರಗಳು ತೋಡಿದ ಏಳು ಹಳ್ಳಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ಸಮುದ್ರಗಳು ಉಂಟಾದವು; ಅವುಗಳಿಂದ ಭೂಮಂಡಲವು ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಯಿತು. ನೀವು ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ, ಹೆಸರು, ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೀರಿ; ಈಗ ನಾನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ—ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಆಸೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿರಿ।

Verse 3

भगवतो गुणमये स्थूलरूप आवेशितं मनो ह्यगुणेऽपि सूक्ष्मतम आत्मज्योतिषि परे ब्रह्मणि भगवति वासुदेवाख्ये क्षममावेशितुं तदु हैतद् गुरोऽर्हस्यनुवर्णयितुमिति ॥ ३ ॥

ಮನಸ್ಸು ಭಗವಂತನ ಗುಣಮಯ ಬಾಹ್ಯ ಸ್ಥೂಲರೂಪ—ವಿಶ್ವರೂಪ—ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದಾಗ ಅದು ಶುದ್ಧಸತ್ತ್ವದ ಹಂತಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಆ ದಿವ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಗುಣಾತೀತ, ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಭಗವಾನ್ ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಅರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯ. ಓ ಗುರುದೇವ, ಆ ಸಮಸ್ತ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಆವರಿಸುವ ರೂಪ ಹೇಗೆ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ—ವಿವರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿ।

Verse 4

ऋषिरुवाच न वै महाराज भगवतो मायागुणविभूते: काष्ठां मनसा वचसा वाधिगन्तुमलं विबुधायुषापि पुरुषस्तस्मात्प्राधान्येनैव भूगोलकविशेषं नामरूप मानलक्षणतो व्याख्यास्याम: ॥ ४ ॥

ಋಷಿ ಶುಕದೇವರು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮಹಾರಾಜ! ಭಗವಂತನ ಮಾಯಾಶಕ್ತಿಯ ಗುಣಮಯ ವಿಸ್ತಾರದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ವಾಣಿಯಿಂದಲೂ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಬ್ರಹ್ಮನಷ್ಟು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಇದ್ದರೂ ಸಹ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭೂಲೋಕಾದಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೆಸರು, ರೂಪ, ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಯಥಾಶಕ್ತಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 5

यो वायं द्वीप: कुवलयकमलकोशाभ्यन्तरकोशो नियुतयोजन विशाल: समवर्तुलो यथा पुष्करपत्रम् ॥ ५ ॥

ಈ ದ್ವೀಪ—ಜಂಬೂದ್ವೀಪ—ಕುವಲಯ ಕಮಲದ ಕೇಸರಕೋಶದ ಒಳಗಿನ ಅಂತರಕೋಶದಂತೆ ಇದೆ. ಇದರ ವಿಸ್ತಾರ ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ಯೋಜನಗಳು; ಇದು ಪದ್ಮಪತ್ರದಂತೆ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿದೆ।

Verse 6

यस्मिन्नव वर्षाणि नवयोजनसहस्रायामान्यष्टभिर्मर्यादागिरिभि: सुविभक्तानि भवन्ति ॥ ६ ॥

ಜಂಬೂದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳು (ಭೂವಿಭಾಗಗಳು) ಇವೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಉದ್ದ ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನ. ಎಂಟು ಮર્યಾದಾ ಪರ್ವತಗಳು ಗಡಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 7

एषां मध्ये इलावृतं नामाभ्यन्तरवर्षं यस्य नाभ्यामवस्थित: सर्वत: सौवर्ण: कुलगिरिराजो मेरुर्द्वीपायामसमुन्नाह: कर्णिकाभूत: कुवलयकमलस्य मूर्धनि द्वात्रिंशत् सहस्रयोजनविततो मूले षोडशसहस्रं तावतान्तर्भूम्यां प्रविष्ट: ॥ ७ ॥

ಇವೆಲ್ಲದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಇಲಾವೃತ’ ಎಂಬ ಅಂತರವರ್ಷವಿದೆ; ಅದರ ನಾಭಿಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಕುಲಗಿರಿರಾಜ ಸುಮೇರು ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದು, ಕಮಲಸಮಾನ ಭೂಮಂಡಲದ ಕರ್ಣಿಕೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಅದರ ಅಗಲ ಮുപ്പತ್ತೆರಡು ಸಾವಿರ ಯೋಜನ, ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಯೋಜನ; ಹಾಗೆಯೇ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಯೋಜನ ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಪ್ರವಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

Verse 8

उत्तरोत्तरेणेलावृतं नील: श्‍वेत: श‍ृङ्गवानिति त्रयो रम्यकहिरण्मयकुरूणां वर्षाणां मर्यादागिरय: प्रागायता उभयत: क्षारोदावधयो द्विसहस्रपृथव एकैकश: पूर्वस्मात्पूर्वस्मादुत्तर उत्तरो दशांशाधिकांशेन दैर्घ्य एव ह्रसन्ति ॥ ८ ॥

ಇಲಾವೃತದ ತಕ್ಷಣ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ನೀಲ, ಶ್ವೇತ, ಶೃಂಗವಾನ್ ಎಂಬ ಮೂರು ಪರ್ವತಗಳಿವೆ. ಇವು ರಮ್ಯಕ, ಹಿರಣ್ಮಯ ಮತ್ತು ಕುರು ಎಂಬ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಗಡಿ ಪರ್ವತಗಳಾಗಿ ಅವನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ವಿಭಜಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಅಗಲ ಎರಡು ಸಾವಿರ ಯೋಜನ; ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮವಾಗಿ ಲವಣಸಾಗರದ ತೀರಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ. ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪರ್ವತದ ಉದ್ದ ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ದಶಾಂಶ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಎತ್ತರ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಸಮಾನ.

Verse 9

एवं दक्षिणेनेलावृतं निषधो हेमकूटो हिमालय इति प्रागायता यथा नीलादयोऽयुतयोजनोत्सेधा हरिवर्षकिम्पुरुषभारतानां यथासङ्ख्यम् ॥ ९ ॥

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಇಲಾವೃತದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನಿಷಧ, ಹೇಮಕೂಟ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯ ಎಂಬ ಮೂರು ಮಹಾಪರ್ವತಗಳು ಪೂರ್ವ–ಪಶ್ಚಿಮವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. ನೀಲಾದಿಗಳಂತೆ ಇವುಗಳ ಎತ್ತರ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನ. ಇವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹರಿವರ್ಷ, ಕಿಂಪುರುಷವರ್ಷ ಮತ್ತು ಭಾರತವರ್ಷಗಳ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 10

तथैवेलावृतमपरेण पूर्वेण च माल्यवद्गन्धमादनावानीलनिषधायतौ द्विसहस्रं पप्रथतु: केतुमालभद्राश्वयो: सीमानं विदधाते ॥ १० ॥

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಇಲಾವೃತದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮಾಲ್ಯವಾನ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಗಂಧಮಾದನ ಎಂಬ ಎರಡು ಮಹಾಪರ್ವತಗಳಿವೆ. ಇವು ಎರಡೂ ಎರಡು ಸಾವಿರ ಯೋಜನ ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನೀಲ ಪರ್ವತದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನಿಷಧ ಪರ್ವತದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. ಇವು ಇಲಾವೃತದ ಜೊತೆಗೆ ಕೇತುಮಾಲ ಮತ್ತು ಭದ್ರಾಶ್ವ ವರ್ಷಗಳ ಗಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 11

मन्दरो मेरुमन्दर: सुपार्श्व: कुमुद इत्ययुतयोजनविस्तारोन्नाहा मेरोश्चतुर्दिशमवष्टम्भगिरय उपक्‍ल‍ृप्ता: ॥ ११ ॥

ಮಹಾಪರ್ವತ ಸುವೇರುವಿನ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮಂದರ, ಮೇರೂಮಂದರ, ಸುಪಾರ್ಶ್ವ ಮತ್ತು ಕುಮುದ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಪರ್ವತಗಳು ಅದರ ಕಟಿಬಂಧದಂತೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಅವುಗಳ ಅಗಲ ಮತ್ತು ಎತ್ತರ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳೆಂದು ಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 12

चतुर्ष्वेतेषु चूतजम्बूकदम्बन्यग्रोधाश्चत्वार: पादप प्रवरा: पर्वतकेतव इवाधिसहस्रयोजनोन्नाहास्तावद् विटपविततय: शतयोजनपरिणाहा: ॥ १२ ॥

ಈ ನಾಲ್ಕು ಪರ್ವತಗಳ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭಗಳಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೃಕ್ಷಗಳು ನಿಂತಿವೆ—ಮಾವು, ಜಂಬೂ (ನೇರಳೆ), ಕಡಂಬ ಮತ್ತು ಆಲಮರ. ಅವುಗಳ ಅಗಲ ನೂರು ಯೋಜನ, ಎತ್ತರ ಸಾವಿರದ ನೂರು ಯೋಜನ; ಕೊಂಬೆಗಳ ವಿಸ್ತಾರವೂ ಅಷ್ಟೇ.

Verse 13

ह्रदाश्चत्वार: पयोमध्विक्षुरसमृष्टजला यदुपस्पर्शिन उपदेवगणा योगैश्वर्याणि स्वाभाविकानि भरतर्षभ धारयन्ति ॥ १३ ॥ देवोद्यानानि च भवन्ति चत्वारि नन्दनं चैत्ररथं वैभ्राजकं सर्वतोभद्रमिति ॥ १४ ॥

ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಾರಾಜ ಪರೀಕ್ಷಿತನೇ! ಈ ನಾಲ್ಕು ಪರ್ವತಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನಾಲ್ಕು ಮಹಾ ಸರೋವರಗಳಿವೆ—ಮೊದಲದ ನೀರು ಹಾಲಿನ ರುಚಿಯಂತೆ, ಎರಡನೆಯದು ಜೇನಿನಂತೆ, ಮೂರನೆಯದು ಕಬ್ಬಿನ ರಸದಂತೆ, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ನಿರ್ಮಲ ಜಲದಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಸಿದ್ಧ, ಚಾರಣ, ಗಂಧರ್ವಾದಿ ಉಪದೇವಗಣಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದರಿಂದ ಸಹಜ ಯೋಗೈಶ್ವರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ನಂದನ, ಚೈತ್ರರಥ, ವೈಭ್ರಾಜಕ, ಸರ್ವತೋಭದ್ರ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ದಿವ್ಯ ಉದ್ಯಾನಗಳೂ ಇವೆ.

Verse 14

ह्रदाश्चत्वार: पयोमध्विक्षुरसमृष्टजला यदुपस्पर्शिन उपदेवगणा योगैश्वर्याणि स्वाभाविकानि भरतर्षभ धारयन्ति ॥ १३ ॥ देवोद्यानानि च भवन्ति चत्वारि नन्दनं चैत्ररथं वैभ्राजकं सर्वतोभद्रमिति ॥ १४ ॥

ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಾರಾಜ ಪರೀಕ್ಷಿತನೇ! ಈ ನಾಲ್ಕು ಪರ್ವತಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನಾಲ್ಕು ಮಹಾಹ್ರದಗಳಿವೆ—ಹಾಲು, ಜೇನು, ಕಬ್ಬಿನ ರಸ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಲ ಜಲದ ರುಚಿಯವು. ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದರಿಂದ ಸಿದ್ಧ, ಚಾರಣ, ಗಂಧರ್ವಾದಿ ಉಪದೇವಗಣಗಳು ಸಹಜ ಯೋಗೈಶ್ವರ್ಯಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ನಂದನ, ಚೈತ್ರರಥ, ವೈಭ್ರಾಜಕ, ಸರ್ವತೋಭದ್ರ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ದಿವ್ಯ ಉದ್ಯಾನಗಳೂ ಇವೆ.

Verse 15

येष्वमर परिवृढा: सह सुरललनाललामयूथपतय उपदेवगणैरुपगीयमानमहिमान: किल विहरन्ति ॥ १५ ॥

ಆ ದಿವ್ಯ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ—ಅವರು ಸ್ವರ್ಗೀಯ ಸೌಂದರ್ಯದ ಆಭರಣಗಳಂತಿರುವರು—ವಿಹರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಗಂಧರ್ವಾದಿ ಉಪದೇವಗಣಗಳು ಅವರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 16

मन्दरोत्सङ्ग एकादशशतयोजनोत्तुङ्गदेवचूतशिरसो गिरिशिखरस्थूलानि फलान्यमृतकल्पानि पतन्ति ॥ १६ ॥

ಮಂದರ ಪರ್ವತದ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೇವಚೂತ ಎಂಬ ಮಾವಿನ ಮರ ಇದೆ; ಅದು ೧೧೦೦ ಯೋಜನ ಎತ್ತರ. ಅದರ ಶಿಖರದಿಂದ ಪರ್ವತಶಿಖರದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ, ಅಮೃತಸಮಾನ ಮಧುರ ಫಲಗಳು ದೇವರ ಭೋಗಾರ್ಥವಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತವೆ.

Verse 17

तेषां विशीर्यमाणानामतिमधुरसुरभिसुगन्धि बहुलारुणरसोदेनारुणोदा नाम नदी मन्दरगिरिशिखरान्निपतन्ती पूर्वेणेलावृतमुपप्लावयति ॥ १७ ॥

ಅಷ್ಟು ಎತ್ತರದಿಂದ ಬಿದ್ದ ಫಲಗಳು ಚೂರುಚೂರಾಗುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳೊಳಗಿನ ಅತ್ಯಂತ ಮಧುರ, ಸುಗಂಧಭರಿತ, ಗಾಢ ಅರುಣ ರಸ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ ಇತರ ಪರಿಮಳಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಗಂಧಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ರಸ ಮಂದರ ಶಿಖರದಿಂದ ಜಲಪಾತವಾಗಿ ಇಳಿದು ‘ಅರುಣೋದಾ’ ಎಂಬ ನದಿಯಾಗಿ ಇಳಾವೃತದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.

Verse 18

यदुपजोषणाद्भ‍वान्या अनुचरीणां पुण्यजनवधूनामवयवस्पर्शसुगन्धवातो दशयोजनं समन्तादनुवासयति ॥ १८ ॥

ಅರುಣೋದಾ ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ಭವಾನಿ (ಪಾರ್ವತಿ)ಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಯಕ್ಷಪತ್ನಿಯರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ದೇಹಸ್ಪರ್ಶದ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಗಾಳಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಸುತ್ತಲೂ ಹತ್ತು ಯೋಜನಗಳವರೆಗೆ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸುಗಂಧಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 19

एवं जम्बूफलानामत्युच्चनिपातविशीर्णानामनस्थिप्रायाणामिभकायनिभानां रसेन जम्बू नाम नदी मेरुमन्दरशिखरादयुतयोजनादवनितले निपतन्ती दक्षिणेनात्मानं यावदिलावृतमुपस्यन्दयति ॥ १९ ॥

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಜಂಬೂ ಮರದ ಫಲಗಳೂ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದಿಂದ ಬಿದ್ದು ಚೂರುಚೂರಾಗುತ್ತವೆ. ಅವು ಗುದೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಬೀಜಗಳು ಅತಿ ಚಿಕ್ಕವು; ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆನೆಯ ದೇಹದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡವು. ಅವುಗಳ ರಸ ಹರಿದು ‘ಜಂಬೂ-ನದಿ’ ಎಂಬ ನದಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿ ಮೇರೂಮಂದರ ಶಿಖರದಿಂದ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನ ದೂರ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದು, ಇಳಾವೃತದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹರಿದು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಇಳಾವೃತವನ್ನು ರಸದಿಂದ ಮುಳುಗಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 20

तावदुभयोरपि रोधसोर्या मृत्तिका तद्रसेनानुविध्यमाना वाय्वर्कसंयोगविपाकेन सदामरलोकाभरणं जाम्बूनदं नाम सुवर्णं भवति ॥ २० ॥ यदु ह वाव विबुधादय: सह युवतिभिर्मुकुटकटककटिसूत्राद्याभरणरूपेण खलु धारयन्ति ॥ २१ ॥

ಜಂಬೂ-ನದಿಯ ಎರಡೂ ದಡಗಳ ಮಣ್ಣು ಆ ರಸದಿಂದ ತೇವಗೊಂಡು, ನಂತರ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರಶ್ಮಿಯ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಪಕ್ವವಾಗಿ ‘ಜಾಂಬೂನದ’ ಎಂಬ ಚಿನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ; ಅದು ಸದಾ ದೇವಲೋಕದ ಆಭರಣ. ಆ ಚಿನ್ನವನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಯುವತಿಯರೊಂದಿಗೆ ಮಕುಟ, ಕಂಕಣ, ಕಟಿಸೂತ್ರ ಮೊದಲಾದ ಆಭರಣಗಳಾಗಿ ಧರಿಸಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 21

तावदुभयोरपि रोधसोर्या मृत्तिका तद्रसेनानुविध्यमाना वाय्वर्कसंयोगविपाकेन सदामरलोकाभरणं जाम्बूनदं नाम सुवर्णं भवति ॥ २० ॥ यदु ह वाव विबुधादय: सह युवतिभिर्मुकुटकटककटिसूत्राद्याभरणरूपेण खलु धारयन्ति ॥ २१ ॥

ಜಂಬೂ-ನದಿಯ ಎರಡೂ ದಡಗಳ ಮಣ್ಣು ಆ ರಸದಿಂದ ತೇವಗೊಂಡು, ನಂತರ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಪರಿಪಕ್ವವಾಗಿ ‘ಜಾಂಬೂನದ’ ಎಂಬ ಅಪಾರ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆ ಚಿನ್ನದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದ ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅವರ ಯೌವನವತಿಯರಾದ ಪತ್ನಿಯರು ಮುಕುಟ, ಕಂಕಣ, ಕಟಿಸೂತ್ರ ಮೊದಲಾದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಲಂಕೃತರಾಗಿ ಸುಖದಿಂದ ವಿಹರಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 22

यस्तु महाकदम्ब: सुपार्श्वनिरूढो यास्तस्य कोटरेभ्यो विनि:सृता: पञ्चायामपरिणाहा: पञ्च मधुधारा: सुपार्श्वशिखरात्पतन्त्योऽपरेणात्मानमिलावृतमनुमोदयन्ति ॥ २२ ॥

ಸೂಪಾರ್ಶ್ವ ಪರ್ವತದ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ‘ಮಹಾಕದಂಬ’ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಹಾವೃಕ್ಷವಿದೆ. ಅದರ ಕೊಟರೆಗಳಿಂದ ಐದು ಮಧುಧಾರೆಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಧಾರೆ ಐದು ವ್ಯಾಮಗಳಷ್ಟು ಅಗಲ. ಅವು ಸೂಪಾರ್ಶ್ವ ಶಿಖರದಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತಾ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಇಳಾವೃತ-ವರ್ಷವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಹರಿಯುತ್ತವೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಆ ಭೂಮಿ ಸರ್ವತ್ರ ಮಧುರ ಸುಗಂಧದಿಂದ ತುಂಬುತ್ತದೆ।

Verse 23

या ह्युपयुञ्जानानां मुखनिर्वासितो वायु: समन्ताच्छतयोजनमनुवासयति ॥ २३ ॥

ಆ ಮಧುವನ್ನು ಸೇವಿಸುವವರ ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಸುಗಂಧಭರಿತ ಗಾಳಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನೂರು ಯೋಜನಗಳವರೆಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪರಿಮಳಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 24

एवं कुमुदनिरूढो य: शतवल्शो नाम वटस्तस्य स्कन्धेभ्यो नीचीना: पयोदधिमधुघृतगुडान्नाद्यम्बरशय्यासनाभरणादय: सर्व एव कामदुघा नदा: कुमुदाग्रात्पतन्तस्तमुत्तरेणेलावृतमुपयोजयन्ति ॥ २४ ॥

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕುಮುದ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಕುಮುದದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ‘ಶತವಲ್ಶ’ ಎಂಬ ಮಹಾ ವಟವೃಕ್ಷವಿದೆ; ಅದಕ್ಕೆ ನೂರು ಮುಖ್ಯ ಶಾಖೆಗಳಿವೆ. ಆ ಶಾಖೆಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಅನೇಕ ಬೇರುಗಳು ಇಳಿದು, ಅವುಗಳಿಂದ ಕಾಮಧೇನುಸಮಾನ ನದಿಗಳು ಹರಿಯುತ್ತವೆ—ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ಮಧು, ತುಪ್ಪ, ಬೆಲ್ಲ, ಧಾನ್ಯ, ವಸ್ತ್ರ, ಹಾಸಿಗೆ, ಆಸನ, ಆಭರಣ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ಇಷ್ಟವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡುವವು. ಈ ಧಾರೆಗಳು ಕುಮುದ ಶಿಖರದಿಂದ ಬೀಳುತ್ತಾ ಇಳಾವೃತ-ವರ್ಷದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಜನರಿಗೆ ಉಪಕಾರವಾಗುವಂತೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಸರ್ವಕಾಮಸಮೃದ್ಧರಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ।

Verse 25

यानुपजुषाणानां न कदाचिदपि प्रजानां वलीपलितक्लमस्वेददौर्गन्ध्यजरामयमृत्युशीतोष्णवैवर्ण्योपसर्गादयस्तापविशेषा भवन्ति यावज्जीवं सुखं निरतिशयमेव ॥ २५ ॥

ಈ ನದಿಗಳ ಹರಿವಿನಿಂದ ದೊರೆಯುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಪ್ರಜೆಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಮಡಚುಗಳು ಅಥವಾ ಬಿಳಿ ಕೂದಲು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ದಣಿವು ಇಲ್ಲ; ಬೆವರಿನಿಂದ ದುರ್ವಾಸನೆ ಕೂಡ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ, ರೋಗ ಅಥವಾ ಅಕಾಲ ಮರಣವು ಅವರನ್ನು ಕಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಚಳಿ-ಬಿಸಿಲಿನ ಕಷ್ಟವಿಲ್ಲ, ದೇಹಕಾಂತಿಯೂ ಮಂಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಜೀವಮಾನಪೂರ್ತಿ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅಪಾರ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 26

कुरङ्गकुररकुसुम्भवैकङ्कत्रिकूटशिशिरपतङ्गरुचकनिषधशिनीवासकपिलशङ्खवैदूर्यजारुधिहंसऋषभनागकालञ्जरनारदादयो विंशतिगिरयो मेरो: कर्णिकाया इव केसरभूता मूलदेशे परित उपक्‍ल‍ृप्ता: ॥ २६ ॥

ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಪಾದಭಾಗದ ಸುತ್ತಲೂ ಕಮಲದ ಕರ್ಣಿಕೆಯ ಕೇಸರಗಳಂತೆ ಸುಂದರವಾಗಿ ಇತರ ಪರ್ವತಗಳು ಅಣಿಗೊಂಡಿವೆ. ಅವುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು—ಕುರಂಗ, ಕುರರ, ಕುಸುಂಭ, ವೈಕಂಕ, ತ್ರಿಕೂಟ, ಶಿಶಿರ, ಪತಂಗ, ರುಚಕ, ನಿಷಧ, ಸಿನೀವಾಸ, ಕಪಿಲ, ಶಂಖ, ವೈದೂರ್ಯ, ಜಾರುದಿ, ಹಂಸ, ಋಷಭ, ನಾಗ, ಕಾಲಂಜರ ಮತ್ತು ನಾರದ।

Verse 27

जठरदेवकूटौ मेरुं पूर्वेणाष्टादशयोजनसहस्रमुदगायतौ द्विसहस्रं पृथुतुङ्गौ भवत: । एवमपरेण पवनपारियात्रौ दक्षिणेन कैलासकरवीरौ प्रागायतावेवमुत्तरतस्त्रिश‍ृङ्गमकरावष्टभिरेतै: परिसृतोऽग्निरिव परितश्चकास्ति काञ्चनगिरि: ॥ २७ ॥

ಸುಮೇರು ಪರ್ವತದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಜಠರ ಮತ್ತು ದೇವಕೂಟ ಎಂಬ ಎರಡು ಪರ್ವತಗಳಿದ್ದು, ಅವು ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ 18,000 ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಪವನ ಮತ್ತು ಪಾರಿಯಾತ್ರ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಕೈಲಾಸ ಮತ್ತು ಕರವೀರ (ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮವಾಗಿ), ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೃಂಗ ಮತ್ತು ಮಕರ (ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮವಾಗಿ) ಅದೇ ದೂರ ವಿಸ್ತರಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲದರ ಅಗಲ ಮತ್ತು ಎತ್ತರ 2,000 ಯೋಜನಗಳು. ಈ ಎಂಟು ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಸುಮೇರು ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 28

मेरोर्मूर्धनि भगवत आत्मयोनेर्मध्यत उपक्‍ल‍ृप्तां पुरीमयुतयोजनसाहस्रीं समचतुरस्रां शातकौम्भीं वदन्ति ॥ २८ ॥

ಮೇರು ಶಿಖರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಆತ್ಮಯೋನಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುರಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಅದರ ನಾಲ್ಕು ಬದಿಗಳೂ ತಲಾ ಒಂದು ಕೋಟಿ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಿನ್ನದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದುದರಿಂದ ಪಂಡಿತರು ಅದನ್ನು ‘ಶಾತಕೌಂಭೀ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 29

तामनुपरितो लोकपालानामष्टानां यथादिशं यथारूपं तुरीयमानेन पुरोऽष्टावुपक्‍ल‍ृप्ता: ॥ २९ ॥

ಆ ಬ್ರಹ್ಮಪುರಿಯ ಸುತ್ತಲೂ, ದಿಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇಂದ್ರನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಲೋಕಪಾಲರ ಎಂಟು ನಿವಾಸಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುರಿಯಂತೆಯೇ ಇದ್ದರೂ, ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅದರ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗ ಮಾತ್ರ।