Yayāti, Devayānī, Śarmiṣṭhā, and the Exchange of Youth: The Unsatisfied Nature of Desire
यैरिदं तपसा सृष्टं मुखं पुंस: परस्य ये । धार्यते यैरिह ज्योति: शिव: पन्था: प्रदर्शित: ॥ १२ ॥ यान् वन्दन्त्युपतिष्ठन्ते लोकनाथा: सुरेश्वरा: । भगवानपि विश्वात्मा पावन: श्रीनिकेतन: ॥ १३ ॥ वयं तत्रापि भृगव: शिष्योऽस्या न: पितासुर: । अस्मद्धार्यं धृतवती शूद्रो वेदमिवासती ॥ १४ ॥
yair idaṁ tapasā sṛṣṭaṁ mukhaṁ puṁsaḥ parasya ye dhāryate yair iha jyotiḥ śivaḥ panthāḥ pradarśitaḥ
ನಾವು ಅರ್ಹ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು, ಅವರನ್ನು ದೇವತಾಪುರುಷನ ಮುಖವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಮ್ಮ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಇಡೀ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಪರಮ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಮಂಗಳಕರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು, ವೈದಿಕ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಏಕೈಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಮಹಾನ್ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಭಗವಂತನೂ ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಾವು ಭೃಗು ವಂಶದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವಾನ್ವಿತರು. ಆದರೂ, ಈ ಮಹಿಳೆಯ ತಂದೆ ಅಸುರರಲ್ಲಿದ್ದು ನಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ, ಶೂದ್ರನು ವೈದಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅವಳು ನನ್ನ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾಳೆ.
This verse credits great sages with sustaining spiritual light in the world and revealing the auspicious path through their austerity.
It alludes to the Vedic idea that the brāhmaṇas/sages represent the Lord’s ‘mouth’—the channel of sacred knowledge and guidance for society.
Cultivate disciplined practice—study, prayer, ethical living, and self-control—so that clarity and dharmic direction remain alive in one’s home and community.