Adhyaya 6
Devas in Dvārakā, Brahmā’s Petition, and Uddhava’s Appeal (Prabhāsa Departure Set-Up)
ಯಾದವ ವಂಶದ ವಿಧಿತ ಅಂತ್ಯ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಿವ, ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವಗಣಗಳು ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಬಂದು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಮಾಯಾ-ಗುಣಗಳಿಗೆ ಅಲಿಪ್ತನಾದ ಅಧೀಶ್ವರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಕರ್ಮಕಾಂಡ ಪುಣ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪರವಾದ ಏಕೈಕ ಪಾವನಕರ್ತ, ಮತ್ತು ಅವರ ಪದಪದ್ಮಗಳು ವಿಷಯತೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ದಹಿಸುವ ಶರಣ್ಯನೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ; ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪಾದವಿಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಪ್ರಳಯಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿಸುವ ಕಾಲವು ಅವರ ಶಕ್ತಿಯೇ ಎಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮ ಭೂಮಿಯ ಭಾರ ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿ, ಪ್ರಭು ಸ್ವಧಾಮಕ್ಕೆ ಮರಳಬೇಕೆಂದು, ಜೊತೆಗೆ ಲೋಕಪಾಲನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೃಷ್ಣನು—ದೇವರ ಉದ್ದೇಶ ಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ; ಯಾದವರ ಅತಿಬಲ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಭಾರವಾಗದಂತೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶಾಪದ ಮೂಲಕ ಅವರ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ದೇವರು ಹೊರಟ ಬಳಿಕ ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಅಪಶಕುನಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತವೆ; ಶುದ್ಧಿಕರ್ಮಗಳಿಗಾಗಿ ತಕ್ಷಣ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಕೃಷ್ಣನು ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಯಾಣ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಧವನು ಅಶುಭ ಸೂಚನೆಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಸೇರಿ ತನ್ನನ್ನೂ ಜೊತೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ—ಮುಂದಿನ ಗುಹ್ಯೋಪದೇಶಗಳಿಗೆ ಇದು ಪೀಠಿಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ.
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच अथ ब्रह्मात्मजै: देवै: प्रजेशैरावृतोऽभ्यगात् । भवश्च भूतभव्येशो ययौ भूतगणैर्वृत: ॥ १ ॥
ಶ್ರೀಶುಕದೇವ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಪುತ್ರರು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ದ್ವಾರಕೆಯ ಕಡೆ ಹೊರಟನು. ಹಾಗೆಯೇ ಸರ್ವ ಭೂತ-ಭವ್ಯಗಳ ಅಧೀಶ್ವರ, ಮಂಗಳಪ್ರದ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಕೂಡ ಭೂತಗಣಗಳಿಂದ ವೃತನಾಗಿ ಹೋದನು.
Verse 2
इन्द्रो मरुद्भिर्भगवानादित्या वसवोऽश्विनौ । ऋभवोऽङ्गिरसो रुद्रा विश्वे साध्याश्च देवता: ॥ २ ॥ गन्धर्वाप्सरसो नागा: सिद्धचारणगुह्यका: । ऋषय: पितरश्चैव सविद्याधरकिन्नरा: ॥ ३ ॥ द्वारकामुपसञ्जग्मु: सर्वे कृष्णदिदृक्षव: । वपुषा येन भगवान् नरलोकमनोरम: । यशो वितेने लोकेषु सर्वलोकमलापहम् ॥ ४ ॥
ಮರುತಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಂದ್ರನು; ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರರು; ಋಭುಗಳು, ಅಂಗಿರಸರು, ರುದ್ರರು, ವಿಶ್ವೇದೇವರು, ಸಾಧ್ಯರು—ಈ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರಸರು, ನಾಗರು, ಸಿದ್ಧರು, ಚಾರಣರು, ಗುಹ್ಯಕರು; ಋಷಿಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ವಿದ್ಯಾಧರರು ಮತ್ತು ಕಿನ್ನರರು—ಎಲ್ಲರೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನಾಭಿಲಾಷೆಯಿಂದ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಬಂದರು. ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ವಪುವಿನಿಂದ ಭಗವಾನ್ ನರಲೋಕವನ್ನು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ಸರ್ವಲೋಕಮಲಾಪಹವಾದ ತನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದನು.
Verse 3
इन्द्रो मरुद्भिर्भगवानादित्या वसवोऽश्विनौ । ऋभवोऽङ्गिरसो रुद्रा विश्वे साध्याश्च देवता: ॥ २ ॥ गन्धर्वाप्सरसो नागा: सिद्धचारणगुह्यका: । ऋषय: पितरश्चैव सविद्याधरकिन्नरा: ॥ ३ ॥ द्वारकामुपसञ्जग्मु: सर्वे कृष्णदिदृक्षव: । वपुषा येन भगवान् नरलोकमनोरम: । यशो वितेने लोकेषु सर्वलोकमलापहम् ॥ ४ ॥
ಇಂದ್ರನು ಮರುತులతో, ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ಅಶ್ವಿನಿಗಳು, ಋಭುಗಳು, ಅಂಗಿರಸರು, ರುದ್ರರು, ವಿಶ್ವೇದೇವರು, ಸಾಧ್ಯ ದೇವತೆಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರಸರು, ನಾಗರು, ಸಿದ್ಧರು, ಚಾರಣರು, ಗುಹ್ಯಕರು, ಋಷಿಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ವಿದ್ಯಾಧರರು ಮತ್ತು ಕಿನ್ನರರು—ಎಲ್ಲರೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನಾಭಿಲಾಷೆಯಿಂದ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಬಂದರು. ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣನ ದಿವ್ಯ ವಪು ಮಾನವಲೋಕವನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿ, ಅವರ ಯಶಸ್ಸು ಲೋಕಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿ, ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವದ ಮಲಿನತೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.
Verse 4
इन्द्रो मरुद्भिर्भगवानादित्या वसवोऽश्विनौ । ऋभवोऽङ्गिरसो रुद्रा विश्वे साध्याश्च देवता: ॥ २ ॥ गन्धर्वाप्सरसो नागा: सिद्धचारणगुह्यका: । ऋषय: पितरश्चैव सविद्याधरकिन्नरा: ॥ ३ ॥ द्वारकामुपसञ्जग्मु: सर्वे कृष्णदिदृक्षव: । वपुषा येन भगवान् नरलोकमनोरम: । यशो वितेने लोकेषु सर्वलोकमलापहम् ॥ ४ ॥
ಇಂದ್ರನು ಮರುತებთან, ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ಅಶ್ವಿನಿಗಳು, ಋಭುಗಳು, ಅಂಗಿರಸರು, ರುದ್ರರು, ವಿಶ್ವೇದೇವರು, ಸಾಧ್ಯ ದೇವತೆಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರಸರು, ನಾಗರು, ಸಿದ್ಧರು, ಚಾರಣರು, ಗುಹ್ಯಕರು, ಋಷಿಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ವಿದ್ಯಾಧರರು ಮತ್ತು ಕಿನ್ನರರು—ಎಲ್ಲರೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನಾಭಿಲಾಷೆಯಿಂದ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಬಂದರು. ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣನ ದಿವ್ಯ ವಪು ಮಾನವಲೋಕವನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿ, ಅವರ ಯಶಸ್ಸು ಲೋಕಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿ, ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವದ ಮಲಿನತೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.
Verse 5
तस्यां विभ्राजमानायां समृद्धायां महर्द्धिभि: । व्यचक्षतावितृप्ताक्षा: कृष्णमद्भुतदर्शनम् ॥ ५ ॥
ಮಹಾ ಐಶ್ವರ್ಯಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ದ್ವಾರಕಾ ನಗರಿಯಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ತೃಪ್ತಿಯಾಗದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಅದ್ಭುತ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು.
Verse 6
स्वर्गोद्यानोपगैर्माल्यैश्छादयन्तो यदूत्तमम् । गीर्भिश्चित्रपदार्थाभिस्तुष्टुवुर्जगदीश्वरम् ॥ ६ ॥
ದೇವತೆಗಳು ಸ್ವರ್ಗದ ಉದ್ಯಾನಗಳಿಂದ ತಂದ ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಯದುಕುಲಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಆವರಿಸಿ, ನಂತರ ಮನೋಹರ ಪದಾರ್ಥಗಳಿರುವ ವಚನಗಳಿಂದ ಜಗದೀಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.
Verse 7
श्रीदेवा ऊचु: नता: स्म ते नाथ पदारविन्दं बुद्धीन्द्रियप्राणमनोवचोभि: । यच्चिन्त्यतेऽन्तर्हृदि भावयुक्तै- र्मुमुक्षुभि: कर्ममयोरुपाशात् ॥ ७ ॥
ಶ್ರೀದೇವತೆಗಳು ಹೇಳಿದರು— ಓ ನಾಥಾ! ನಾವು ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಪ್ರಾಣ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಾಣಿ ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಪದಾರವಿಂದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಕರ್ಮಬಂಧನವೆಂಬ ಕಠಿಣ ಪಾಶದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವ ಭಾವಯುಕ್ತ ಯೋಗಿಗಳು ಅಂತರಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸುವುದು ನಿಮ್ಮ ಪಾದಕಮಲಗಳನ್ನೇ.
Verse 8
त्वं मायया त्रिगुणयात्मनि दुर्विभाव्यं व्यक्तं सृजस्यवसि लुम्पसि तद्गुणस्थ: । नैतैर्भवानजित कर्मभिरज्यते वै यत् स्वे सुखेऽव्यवहितेऽभिरतोऽनवद्य: ॥ ८ ॥
ಹೇ ಅಜಿತ ಪ್ರಭು, ನೀವು ತ್ರಿಗುಣಮಯ ಮಾಯೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಾತ್ಮದಲ್ಲೇ ನಿಯೋಜಿಸಿ ವ್ಯಕ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಪಾಲಿಸಿ, ಲಯಗೊಳಿಸುತ್ತೀರಿ. ಗುಣಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದರೂ ನೀವು ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಲಿಪ್ತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಅವ್ಯವಹಿತ ನಿತ್ಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆನಂದದಲ್ಲೇ ರತ, ನಿರ್ದೋಷರು.
Verse 9
शुद्धिर्नृणां न तु तथेड्य दुराशयानां विद्याश्रुताध्ययनदानतप:क्रियाभि: । सत्त्वात्मनामृषभ ते यशसि प्रवृद्ध- सच्छ्रद्धया श्रवणसम्भृतया यथा स्यात् ॥ ९ ॥
ಹೇ ಆರಾಧ್ಯ ಪ್ರಭು, ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮಲಿನವಾದ ಚಿತ್ತ ಮತ್ತು ದುರುದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರುವವರ ಶುದ್ಧಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪೂಜೆ, ವೇದಾಧ್ಯಯನ, ದಾನ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಿಧಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೇ ಋಷಭ, ನಿಮ್ಮ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಶ್ರವಣಮಾಡಿ ದೃಢ ಸತ್ಸ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ ಶುದ್ಧಾತ್ಮರು ಮಾತ್ರ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಅಪ್ರಾಪ್ಯವಾದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
Verse 10
स्यान्नस्तवाङ्घ्रिरशुभाशयधूमकेतु: क्षेमाय यो मुनिभिरार्द्रहृदोह्यमान: । य: सात्वतै: समविभूतय आत्मवद्भि- र्व्यूहेऽर्चित: सवनश: स्वरतिक्रमाय ॥ १० ॥
ನಮ್ಮ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಪದಗಳು ಅಶುಭ ವಾಸನೆಗಳನ್ನು ಭಸ್ಮಮಾಡುವ ಅಗ್ನಿಶಿಖೆಯಂತೆ ಇರಲಿ. ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕರಗಿದ ಹೃದಯದ ಮುನಿಗಳು ಅವನ್ನು ಸದಾ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಯಮಿಯಾದ ಸಾತ್ವತ ಭಕ್ತರು ಸ್ವರ್ಗೀಯ ಭೋಗವನ್ನು ಮೀರಿ, ನಿಮ್ಮ ಸಮಾನ ವೈಭವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಆಶಯದಿಂದ ಪ್ರಾತಃ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ, ಸಾಯಂಕಾಲ ನಿಮ್ಮ ಚತುರ್ವ್ಯೂಹ ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಪದಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 11
यश्चिन्त्यते प्रयतपाणिभिरध्वराग्नौ त्रय्या निरुक्तविधिनेश हविर्गृहीत्वा । अध्यात्मयोग उत योगिभिरात्ममायां जिज्ञासुभि: परमभागवतै: परीष्ट: ॥ ११ ॥
ಋಗ್-ಯಜುರ್-ಸಾಮ ವೇದಗಳ ವಿಧಿಯಂತೆ ಹವಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವವರು ನಿಮ್ಮ ಪದಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಯೋಗದ ಯೋಗಿಗಳು ನಿಮ್ಮ ಆತ್ಮಮಾಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸಿ ನಿಮ್ಮ ಪದಪದ್ಮವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪರಮ ಭಾಗವತ ಭಕ್ತರು ನಿಮ್ಮ ಮಾಯೆಯನ್ನು ದಾಟಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ ನಿಮ್ಮ ಪದಪದ್ಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 12
पर्युष्टया तव विभो वनमालयेयं संस्पार्धिनी भगवती प्रतिपत्नीवच्छ्री: । य: सुप्रणीतममुयार्हणमाददन्नो भूयात् सदाङ्घ्रिरशुभाशयधूमकेतु: ॥ १२ ॥
ಹೇ ವಿಭು, ನಾವು ನಿಮ್ಮ ವಕ್ಷಸ್ಥಳದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟ ಒಣಗಿದ ವನಮಾಲೆಯನ್ನೂ ನೀವು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದೀರಿ—ಇದು ನಿಮ್ಮ ಕೃಪೆ. ನಿಮ್ಮ ದಿವ್ಯ ವಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಿತ್ಯವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ; ಅಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಅವಳು ಈರ್ಷೆಯ ಸಹಪತ್ನಿಯಂತೆ ಅಶಾಂತಳಾಗಬಹುದು. ಆದರೂ ನೀವು ದಯಾಮಯನಾಗಿ, ನಿತ್ಯಸಹಚರಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದಂತೆ ಮಾಡಿ, ನಮ್ಮ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆರಾಧನೆ ಎಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೀರಿ. ಕೃಪಾನಿಧಿ, ನಿಮ್ಮ ಪದಗಳು ಸದಾ ನಮ್ಮ ಹೃದಯದ ಅಶುಭ ವಾಸನೆಗಳನ್ನು ಭಸ್ಮಮಾಡುವ ಅಗ್ನಿಶಿಖೆಯಾಗಿ ಇರಲಿ.
Verse 13
केतुस्त्रिविक्रमयुतस्त्रिपतत्पताको यस्ते भयाभयकरोऽसुरदेवचम्वो: । स्वर्गाय साधुषु खलेष्वितराय भूमन् पाद: पुनातु भगवन् भजतामघं न: ॥ १३ ॥
ಹೇ ಭಗವನ್! ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ನೀವು ಧ್ವಜಸ್ತಂಭದಂತೆ ಪಾದವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯಪತಾಕೆಯಂತೆ ತ್ರಿಧಾರಾ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಹರಿಸಿದರು. ನಿಮ್ಮ ಕಮಲಪಾದವು ಅಸುರರಿಗೆ ಭಯ, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅಭಯ ನೀಡುತ್ತದೆ; ನಾವು ಭಜಿಸುತ್ತೇವೆ, ನಮ್ಮ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲಿ.
Verse 14
नस्योतगाव इव यस्य वशे भवन्ति ब्रह्मादयस्तनुभृतो मिथुरर्द्यमाना: । कालस्य ते प्रकृतिपूरुषयो: परस्य शं नस्तनोतु चरण: पुरुषोत्तमस्य ॥ १४ ॥
ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳೂ ದೇಹಧಾರಿಗಳಾದ ಜೀವಿಗಳೇ; ನಿಮ್ಮ ಕಾಲತತ್ತ್ವದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ವಶದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ನೋವಿನಿಂದ ಮೂಗಿನಲ್ಲಿ ಕಯಿತು ಹಾಕಿದ ಎತ್ತುಗಳಂತೆ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಭೋಕ್ತನಿಗಿಂತ ಪರನಾದ ಪುರುಷೋತ್ತಮ, ನಿಮ್ಮ ಕಮಲಪಾದಗಳು ನಮಗೆ ಪರಮಾನಂದ ನೀಡಲಿ.
Verse 15
अस्यासि हेतुरुदयस्थितिसंयमाना- मव्यक्तजीवमहतामपि कालमाहु: । सोऽयं त्रिणाभिरखिलापचये प्रवृत्त: कालो गभीररय उत्तमपूरुषस्त्वम् ॥ १५ ॥
ಈ ವಿಶ್ವದ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ನೀವೇ; ಅವ್ಯಕ್ತ-ವ್ಯಕ್ತ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವವನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ‘ಕಾಲ’ವೆಂದು ಋಷಿಗಳು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ತ್ರಿನಾಭಿ ಕಾಲಚಕ್ರವಾಗಿ ನೀವು ಅಗ್ರಾಹ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕ್ಷೀಣಗೊಳಿಸುತ್ತೀರಿ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವೇ ಉತ್ತಮಪುರುಷ, ಪರಮೇಶ್ವರ.
Verse 16
त्वत्त: पुमान् समधिगम्य ययास्य वीर्यं धत्ते महान्तमिव गर्भममोघवीर्य: । सोऽयं तयानुगत आत्मन आण्डकोशं हैमं ससर्ज बहिरावरणैरुपेतम् ॥ १६ ॥
ಹೇ ಪ್ರಭು! ಆದಿ ಪುರುಷಾವತಾರ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ನಿಮ್ಮಿಂದಲೇ ಸೃಜನಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆ ಅಚ್ಯುತ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಾಧಾನ ಮಾಡಿ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಆ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವವು ಭಗವತ್ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿ, ವಿವಿಧ ಆವರಣಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಸ್ವರ್ಣಾಂಡ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 17
तत्तस्थूषश्च जगतश्च भवानधीशो यन्माययोत्थगुणविक्रिययोपनीतान् । अर्थाञ्जुषन्नपि हृषीकपते न लिप्तो येऽन्ये स्वत: परिहृतादपि बिभ्यति स्म ॥ १७ ॥
ಹೇ ಹೃಷೀಕೇಶ! ಚರಾಚರ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಅಧೀಶ್ವರ ನೀವೇ. ನಿಮ್ಮ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಗುಣವಿಕಾರಗಳಿಂದ ಎದುರಾಗುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದರೂ ನೀವು ಎಂದಿಗೂ ಲಿಪ್ತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇತರ ಜೀವಿಗಳು—ಯೋಗಿಗಳು, ತತ್ತ್ವಜ್ಞರೂ ಸಹ—ತ್ಯಜಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿದಷ್ಟೇ ಅಶಾಂತರೂ ಭೀತರೂ ಆಗುತ್ತಾರೆ.
Verse 18
स्मायावलोकलवदर्शितभावहारि- भ्रूमण्डलप्रहितसौरतमन्त्रशौण्डै: । पत्न्यस्तु षोडशसहस्रमनङ्गबाणै- र्यस्येन्द्रियं विमथितुं करणैर्न विभ्व्य: ॥ १८ ॥
ಪ್ರಭು, ನೀವು ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಅತಿಸುಂದರ ಹಾಗೂ ಕುಲೀನ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತೀರಿ. ಅವರ ಲಜ್ಜಾಭರಿತ ನಗು-ನೋಟಗಳು ಮತ್ತು ವಕ್ರ ಭ್ರೂಗಳ ಮಧುರ ಸಂಕೇತಗಳು ದಾಂಪತ್ಯಪ್ರೇಮದ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರೂ, ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಅಲುಗಿಸಲಾರವು।
Verse 19
विभ्व्यस्तवामृतकथोदवहास्त्रिलोक्या: पादावनेजसरित: शमलानि हन्तुम् । आनुश्रवं श्रुतिभिरङ्घ्रिजमङ्गसङ्गै- स्तीर्थद्वयं शुचिषदस्त उपस्पृशन्ति ॥ १९ ॥
ಪ್ರಭು, ನಿಮ್ಮ ಅಮೃತಮಯ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಹಾಗೂ ನಿಮ್ಮ ಕಮಲಪಾದಗಳ ಸ್ನಾನಜಲದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳು—ಇವೆರಡೂ ತ್ರಿಲೋಕದ ಕಲ್ಮಷಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥ. ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಕಿವಿಗಳಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಕಥಾಸಂಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ದೇಹದಿಂದ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಪಾದಜನದಿಗಳ ತೀರ್ಥಸಂಗವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ।
Verse 20
श्रीबादरायणिरुवाच इत्यभिष्टूय विबुधै: सेश: शतधृतिर्हरिम् । अभ्यभाषत गोविन्दं प्रणम्याम्बरमाश्रित: ॥ २० ॥
ಶ್ರೀ ಶುಕದೇವ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಹೇಳಿದರು: ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಿವ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಗೋವಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಗೋವಿಂದನನ್ನು ಹೀಗೆ संबೋಧಿಸಿದನು।
Verse 21
श्रीब्रह्मोवाच भूमेर्भारावताराय पुरा विज्ञापित: प्रभो । त्वमस्माभिरशेषात्मन्तत्तथैवोपपादितम् ॥ २१ ॥
ಶ್ರೀ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು: ಪ್ರಭು, ಹಿಂದೆ ಭೂಮಿಯ ಭಾರವನ್ನು ಇಳಿಸಲು ನಾವು ನಿಮ್ಮನ್ನು ವಿನಂತಿಸಿದ್ದೆವು. ಹೇ ಅನಂತ ಪರಮಾತ್ಮನೇ, ನಮ್ಮ ಆ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ನೀವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದೀರಿ।
Verse 22
धर्मश्च स्थापित: सत्सु सत्यसन्धेषु वै त्वया । कीर्तिश्च दिक्षु विक्षिप्ता सर्वलोकमलापहा ॥ २२ ॥
ಪ್ರಭು, ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾದ ಸತ್ಪುರುಷರ ನಡುವೆ ನೀವು ಧರ್ಮವನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮ್ಮ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಹರಡಿದ್ದೀರಿ; ನಿಮ್ಮ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದಲೇ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳ ಮಲಿನತೆ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 23
अवतीर्य यदोर्वंशे बिभ्रद् रूपमनुत्तमम् । कर्माण्युद्दामवृत्तानि हिताय जगतोऽकृथा: ॥ २३ ॥
ಹೇ ಪ್ರಭು! ಯದುವಂಶದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿ ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಅನುತ್ತಮ ದಿವ್ಯರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮಹತ್ತಾದ ದಿವ್ಯ ಲೀಲಾಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದೀರಿ।
Verse 24
यानि ते चरितानीश मनुष्या: साधव: कलौ । शृण्वन्त: कीर्तयन्तश्च तरिष्यन्त्यञ्जसा तम: ॥ २४ ॥
ಹೇ ಈಶ್ವರಾ! ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಶ್ರವಣಮಾಡಿ ಕೀರ್ತಿಸುವ ಸಾಧುಭಕ್ತರು ಈ ಯುಗದ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ದಾಟುತ್ತಾರೆ।
Verse 25
यदुवंशेऽवतीर्णस्य भवत: पुरुषोत्तम । शरच्छतं व्यतीयाय पञ्चविंशाधिकं प्रभो ॥ २५ ॥
ಹೇ ಪ್ರಭು ಪುರುಷೋತ್ತಮ! ಯದುವಂಶದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದ ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಭಕ್ತರೊಂದಿಗೆ ನೂರ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಶರದೃತುಗಳನ್ನು ಕಳೆಯಿತು।
Verse 26
नाधुना तेऽखिलाधार देवकार्यावशेषितम् । कुलं च विप्रशापेन नष्टप्रायमभूदिदम् ॥ २६ ॥ तत: स्वधाम परमं विशस्व यदि मन्यसे । सलोकाँल्लोकपालान् न: पाहि वैकुण्ठकिङ्करान् ॥ २७ ॥
ಹೇ ಅಖಿಲಾಧಾರ! ಈಗ ದೇವಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಿಮಗೆ ಏನೂ ಉಳಿದಿಲ್ಲ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಶಾಪದಿಂದ ಈ ಕುಲವೂ ಬಹುತೇಕ ನಾಶವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ ಪರಮ ಸ್ವಧಾಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿರಿ; ಮತ್ತು ಲೋಕಪಾಲರೊಡನೆ ಇರುವ ನಮ್ಮನ್ನು—ವೈಕುಂಠದ ಸೇವಕರನ್ನು—ಸದಾ ರಕ್ಷಿಸಿರಿ।
Verse 27
नाधुना तेऽखिलाधार देवकार्यावशेषितम् । कुलं च विप्रशापेन नष्टप्रायमभूदिदम् ॥ २६ ॥ तत: स्वधाम परमं विशस्व यदि मन्यसे । सलोकाँल्लोकपालान् न: पाहि वैकुण्ठकिङ्करान् ॥ २७ ॥
ಹೇ ಅಖಿಲಾಧಾರ! ಈಗ ದೇವಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಿಮಗೆ ಏನೂ ಉಳಿದಿಲ್ಲ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಶಾಪದಿಂದ ಈ ಕುಲವೂ ಬಹುತೇಕ ನಾಶವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ ಪರಮ ಸ್ವಧಾಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿರಿ; ಮತ್ತು ಲೋಕಪಾಲರೊಡನೆ ಇರುವ ನಮ್ಮನ್ನು—ವೈಕುಂಠದ ಸೇವಕರನ್ನು—ಸದಾ ರಕ್ಷಿಸಿರಿ।
Verse 28
श्रीभगवानुवाच अवधारितमेतन्मे यदात्थ विबुधेश्वर । कृतं व: कार्यमखिलं भूमेर्भारोऽवतारित: ॥ २८ ॥
ಶ್ರೀ ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ಓ ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯನೇ, ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ನಾನು ಅರಿತಿದ್ದೇನೆ. ಭೂಮಿಯ ಭಾರವನ್ನು ಇಳಿಸಿ, ನಿನ್ನ ಪರವಾಗಿ ಆಗಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ನಾನು ಪೂರೈಸಿದ್ದೇನೆ.
Verse 29
तदिदं यादवकुलं वीर्यशौर्यश्रियोद्धतम् । लोकं जिघृक्षद् रुद्धं मे वेलयेव महार्णव: ॥ २९ ॥
ನಾನು ಅವತರಿಸಿದ ಈ ಯಾದವ ಕುಲವು ವೀರ್ಯ, ಶೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಉಬ್ಬಿಹೋಗಿ, ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ನುಂಗಲು ಹವಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ, ದಡವು ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವಂತೆ, ನಾನು ಅವರನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದಿದ್ದೇನೆ.
Verse 30
यद्यसंहृत्य दृप्तानां यदूनां विपुलं कुलम् । गन्तास्म्यनेन लोकोऽयमुद्वेलेन विनङ्क्ष्यति ॥ ३० ॥
ಮದವೇರಿದ ಯಾದವರ ಈ ವಿಪುಲ ಕುಲವನ್ನು ಸಂಹರಿಸದೆ ನಾನು ಹೊರಟುಹೋದರೆ, ಮೇರೆ ಮೀರಿದ ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಅವರು ಈ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ನಾಶಮಾಡುವರು.
Verse 31
इदानीं नाश आरब्ध: कुलस्य द्विजशापज: । यास्यामि भवनं ब्रह्मन्नेतदन्ते तवानघ ॥ ३१ ॥
ಈಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಶಾಪದಿಂದಾಗಿ ನನ್ನ ಕುಲದ ವಿನಾಶವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ಓ ನಿಷ್ಪಾಪ ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ಈ ವಿನಾಶವು ಮುಗಿದ ನಂತರ ನಾನು ವೈಕುಂಠಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ, ನಿನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವೆನು.
Verse 32
श्रीशुक उवाच इत्युक्तो लोकनाथेन स्वयम्भू: प्रणिपत्य तम् । सह देवगणैर्देव: स्वधाम समपद्यत ॥ ३२ ॥
ಶ್ರೀ ಶುಕದೇವ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಹೇಳಿದರು: ಲೋಕನಾಥನಾದ ಭಗವಂತನು ಹೀಗೆ ನುಡಿಯಲಾಗಿ, ಸ್ವಯಂಭುವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆತನ ಪಾದಾರವಿಂದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. ನಂತರ ದೇವತೆಗಳೊಡಗೂಡಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು.
Verse 33
अथ तस्यां महोत्पातान् द्वारवत्यां समुत्थितान् । विलोक्य भगवानाह यदुवृद्धान् समागतान् ॥ ३३ ॥
ನಂತರ ಭಗವಂತನು ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಮಹಾ ಉಪದ್ರವಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಸೇರಿದ್ದ ಯದುಕುಲದ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು।
Verse 34
श्रीभगवानुवाच एते वै सुमहोत्पाता व्युत्तिष्ठन्तीह सर्वत: । शापश्च न: कुलस्यासीद् ब्राह्मणेभ्यो दुरत्यय: ॥ ३४ ॥
ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದರು—ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಈ ಮಹಾ ಉಪದ್ರವಗಳು ಎದ್ದೇಳುತ್ತಿವೆ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ನಮ್ಮ ಕುಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ಶಾಪವು ದಾಟಲಾಗದದು।
Verse 35
न वस्तव्यमिहास्माभिर्जिजीविषुभिरार्यका: । प्रभासं सुमहत्पुण्यं यास्यामोऽद्यैव मा चिरम् ॥ ३५ ॥
ಪೂಜ್ಯ ಹಿರಿಯರೇ, ಜೀವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುವ ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೆಂದೂ ವಾಸಿಸಬಾರದು. ತಡಮಾಡದೆ ಇಂದೇ ಮಹಾಪುಣ್ಯ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗೋಣ।
Verse 36
यत्र स्नात्वा दक्षशापाद् गृहीतो यक्ष्मणोडुराट् । विमुक्त: किल्बिषात् सद्यो भेजे भूय: कलोदयम् ॥ ३६ ॥
ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದಾಗ, ದಕ್ಷನ ಶಾಪದಿಂದ ಕ್ಷಯರೋಗಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಚಂದ್ರನೂ ಕೂಡ ತಕ್ಷಣವೇ ಪಾಪಫಲದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಕಲಾವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು।
Verse 37
वयं च तस्मिन्नाप्लुत्य तर्पयित्वा पितृन् सुरान् । भोजयित्वोषिजो विप्रान् नानागुणवतान्धसा ॥ ३७ ॥ तेषु दानानि पात्रेषु श्रद्धयोप्त्वा महान्ति वै । वृजिनानि तरिष्यामो दानैर्नौभिरिवार्णवम् ॥ ३८ ॥
ನಾವು ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನೂ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ತರ್ಪಣದಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ವಿವಿಧ ರುಚಿಕರ ಆಹಾರಗಳಿಂದ ಪೂಜ್ಯ ವಿಪ್ರರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿ, ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರರಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಹಾದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡೋಣ. ಇಂತಹ ದಾನರೂಪ ನೌಕೆಗಳಿಂದ ನಾವು ಈ ಭಯಾನಕ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು, ಸೂಕ್ತ ದೋಣಿಯಿಂದ ಮಹಾಸಾಗರ ದಾಟುವಂತೆ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದಾಟುವೆವು।
Verse 38
वयं च तस्मिन्नाप्लुत्य तर्पयित्वा पितृन् सुरान् । भोजयित्वोषिजो विप्रान् नानागुणवतान्धसा ॥ ३७ ॥ तेषु दानानि पात्रेषु श्रद्धयोप्त्वा महान्ति वै । वृजिनानि तरिष्यामो दानैर्नौभिरिवार्णवम् ॥ ३८ ॥
ಪ್ರಭಾಸ-ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಪಿತೃಗಳನ್ನೂ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ತರ್ಪಣ-ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ನಾನಾವಿಧ ರುಚಿಕರ ಅನ್ನದಿಂದ ಪೂಜ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ದಾನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರರೆಂದು ತಿಳಿದು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಹಾದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, ದಾನರೂಪ ನೌಕೆಯಿಂದ ಮಹಾಸಾಗರ ದಾಟುವಂತೆ ಈ ಭೀಕರ ವಿಪತ್ತುಗಳನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದಾಟುವೆವು।
Verse 39
श्रीशुक उवाच एवं भगवतादिष्टा यादवा: कुरुनन्दन । गन्तुं कृतधियस्तीर्थं स्यन्दनान् समयूयुजन् ॥ ३९ ॥
ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಕುರುನಂದನ! ಭಗವಂತನ ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿ ಯಾದವರು ಪ್ರಭಾಸ-ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿ, ರಥಗಳಿಗೆ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಜೂತಗಟ್ಟಿದರು।
Verse 40
तन्निरीक्ष्योद्धवो राजन् श्रुत्वा भगवतोदितम् । दृष्ट्वारिष्टानि घोराणि नित्यं कृष्णमनुव्रत: ॥ ४० ॥ विविक्त उपसङ्गम्य जगतामीश्वरेश्वरम् । प्रणम्य शिरसा पादौ प्राञ्जलिस्तमभाषत ॥ ४१ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ಸದಾ ಕೃಷ್ಣನ ಅನುವ್ರತಿಯಾದ ಉದ್ಧವನು ಯಾದವರ ಸಮೀಪದ ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ನೋಡಿ, ಭಗವಂತನ ಆದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಭೀಕರ ಅಪಶಕುನಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಪರಮಾಧಿಪತಿಯಾದ ಪ್ರಭುವಿನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಅವರ ಪಾದಪದ್ಮಗಳಿಗೆ ಶಿರಸ್ಸು ಬಾಗಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು।
Verse 41
तन्निरीक्ष्योद्धवो राजन् श्रुत्वा भगवतोदितम् । दृष्ट्वारिष्टानि घोराणि नित्यं कृष्णमनुव्रत: ॥ ४० ॥ विविक्त उपसङ्गम्य जगतामीश्वरेश्वरम् । प्रणम्य शिरसा पादौ प्राञ्जलिस्तमभाषत ॥ ४१ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ಸದಾ ಕೃಷ್ಣನ ಅನುವ್ರತಿಯಾದ ಉದ್ಧವನು ಯಾದವರ ಸಮೀಪದ ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ನೋಡಿ, ಭಗವಂತನ ಆದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಭೀಕರ ಅಪಶಕುನಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಪರಮಾಧಿಪತಿಯಾದ ಪ್ರಭುವಿನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಅವರ ಪಾದಪದ್ಮಗಳಿಗೆ ಶಿರಸ್ಸು ಬಾಗಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು।
Verse 42
श्रीउद्धव उवाच देवदेवेश योगेश पुण्यश्रवणकीर्तन । संहृत्यैतत् कुलं नूनं लोकं सन्त्यक्ष्यते भवान् । विप्रशापं समर्थोऽपि प्रत्यहन्न यदीश्वर: ॥ ४२ ॥
ಶ್ರೀಉದ್ಧವನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ದೇವದೇವೇಶ, ಓ ಯೋಗೇಶ! ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯ ಮಹಿಮೆಗಳ ಶ್ರವಣ-ಕೀರ್ತನೆವೇ ಪರಮ ಪುಣ್ಯ. ಪ್ರಭು, ಈಗ ನೀನು ಈ ವಂಶವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿನ ನಿನ್ನ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸಿ ಹೊರಟುಹೋಗುವೆನೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ನೀನು ಸರ್ವೇಶ್ವರ, ಯೋಗಶಕ್ತಿಯ ಅಧಿಪತಿ; ಆದರೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಶಾಪವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದರೂ ನೀನು ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿಹತ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ—ಆದುದರಿಂದ ನಿನ್ನ ತಿರೋಭಾವ ಸಮೀಪವಾಗಿದೆ।
Verse 43
नाहं तवाङ्घ्रिकमलं क्षणार्धमपि केशव । त्यक्तुं समुत्सहे नाथ स्वधाम नय मामपि ॥ ४३ ॥
ಹೇ ಕೇಶವ, ಹೇ ನಾಥ! ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ನಿನ್ನ ಕಮಲಪಾದಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ದಯಮಾಡಿ ನನ್ನನ್ನೂ ನಿನ್ನ ಸ್ವಧಾಮಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗು.
Verse 44
तव विक्रीडितं कृष्ण नृणां परममङ्गलम् । कर्णपीयूषमासाद्य त्यजन्त्यन्यस्पृहां जना: ॥ ४४ ॥
ಹೇ ಕೃಷ್ಣ! ನಿನ್ನ ಲೀಲೆಗಳು ಮಾನವರಿಗೆ ಪರಮ ಮಂಗಳಕರ, ಕಿವಿಗಳಿಗೆ ಅಮೃತದಂತೆ; ಅವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಿದವರು ಇತರ ಆಸೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 45
शय्यासनाटनस्थानस्नानक्रीडाशनादिषु । कथं त्वां प्रियमात्मानं वयं भक्तास्त्यजेमहि ॥ ४५ ॥
ಮಲಗುವುದು, ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು, ನಡೆಯುವುದು, ನಿಲ್ಲುವುದು, ಸ್ನಾನ, ಕ್ರೀಡೆ, ಊಟ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲದಲ್ಲೂ—ಹೇ ಪ್ರಿಯ ಪರಮಾತ್ಮಾ! ನಾವು ಭಕ್ತರು ನಿನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ತ್ಯಜಿಸಬಲ್ಲೆವು?
Verse 46
त्वयोपभुक्तस्रग्गन्धवासोऽलङ्कारचर्चिता: । उच्छिष्टभोजिनो दासास्तव मायां जयेमहि ॥ ४६ ॥
ನೀನು ಉಪಭೋಗಿಸಿದ ಹಾರ, ಸುಗಂಧ, ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ನಿನ್ನ ಉಚ್ಛಿಷ್ಟ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ನಾವು ದಾಸರು ನಿನ್ನ ಮಾಯೆಯನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಜಯಿಸುತ್ತೇವೆ.
Verse 47
वातवसना य ऋषय: श्रमणा ऊर्ध्वमन्थिन: । ब्रह्माख्यं धाम ते यान्ति शान्ता: सन्न्यासीनोऽमला: ॥ ४७ ॥
ದಿಗಂಬರ ಋಷಿಗಳು, ತಪಸ್ವಿ ಶ್ರಮಣರು, ಊರ್ಧ್ವರೇತಸರು, ಶಾಂತ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಲ ಸನ್ನ್ಯಾಸಿಗಳು—ಅವರು ‘ಬ್ರಹ್ಮ’ ಎಂಬ ನಿನ್ನ ಧಾಮವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
Verse 48
वयं त्विह महायोगिन् भ्रमन्त: कर्मवर्त्मसु । त्वद्वार्तया तरिष्यामस्तावकैर्दुस्तरं तम: ॥ ४८ ॥ स्मरन्त: कीर्तयन्तस्ते कृतानि गदितानि च । गत्युत्स्मितेक्षणक्ष्वेलि यन्नृलोकविडम्बनम् ॥ ४९ ॥
ಹೇ ಮಹಾಯೋಗೀ! ನಾವು ಕರ್ಮಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುವ ಬಂಧಜೀವಿಗಳಾದರೂ, ನಿಮ್ಮ ಭಕ್ತರ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಈ ದುಸ್ತರ ಸಂಸಾರಾಂಧಕಾರವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದಾಟುವೆವು।
Verse 49
वयं त्विह महायोगिन् भ्रमन्त: कर्मवर्त्मसु । त्वद्वार्तया तरिष्यामस्तावकैर्दुस्तरं तम: ॥ ४८ ॥ स्मरन्त: कीर्तयन्तस्ते कृतानि गदितानि च । गत्युत्स्मितेक्षणक्ष्वेलि यन्नृलोकविडम्बनम् ॥ ४९ ॥
ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಅದ್ಭುತ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನೂ ಮಧುರ ವಚನಗಳನ್ನೂ ಸ್ಮರಿಸಿ ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತೇವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ನಿಮ್ಮ ಗುಪ್ತ ಪ್ರಿಯ ಸಹಚರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ರಸಮಯ ಲೀಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ನಡೆ, ಧೈರ್ಯದ ನಗು, ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡೆ—ಮಾನವ ಲೋಕದಂತೆಯೇ ತೋಚಿದರೂ ಭಕ್ತರನ್ನು ಪರಮಾನಂದದಲ್ಲಿ ಮರುಳುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 50
श्रीशुक उवाच एवं विज्ञापितो राजन् भगवान् देवकीसुत: । एकान्तिनं प्रियं भृत्यमुद्धवं समभाषत ॥ ५० ॥
ಶ್ರೀಶುಕದೇವ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಹೇಳಿದರು: ಓ ರಾಜ ಪರಿಕ್ಷಿತ! ಹೀಗೆ ವಿನಂತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ದೇವಕೀಸುತ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ, ಏಕನಿಷ್ಠ ಸೇವಕ ಉದ್ಧವನಿಗೆ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।
Frequently Asked Questions
They come to directly behold the Lord and to formally conclude the cosmic mandate for His descent: the removal of the earth’s burden and the reestablishment of dharma. Their prayers also articulate siddhānta—Kṛṣṇa as the transcendental āśraya who controls māyā and kāla yet remains untouched—thereby making the impending withdrawal of His manifest līlā intelligible as divine arrangement rather than material compulsion.
They state that worship, Vedic study, charity, austerity, and ritual alone cannot fully cleanse consciousness polluted by illusion unless they mature into transcendental faith (śraddhā) in the Lord’s glories. Hearing and glorifying Kṛṣṇa (īśānukathā) is presented as uniquely potent because it directly connects the jīva to the āśraya, burning anarthas like fire at the Lord’s lotus feet.
Kṛṣṇa explains a governance principle: the Yādavas had become so empowered that, if left unchecked, their pride and expansion could devastate the world. The brāhmaṇa curse becomes the instrument of nirodha (withdrawal), ensuring cosmic balance. The Lord is fully capable of counteracting it, but chooses not to, demonstrating that His līlā follows purposeful divine orchestration rather than reactive necessity.
Prabhāsa is presented as a tīrtha where bathing and associated rites—sacrifice for devas and pitṛs, feeding brāhmaṇas, and dāna—help one cross danger like a boat across an ocean. Narratively, it moves the Yādavas out of Dvārakā and sets the stage for the culminating events of the Lord’s manifest departure, while thematically reinforcing purification (śuddhi) and the inevitability of kāla under divine supervision.
Uddhava is Kṛṣṇa’s intimate devotee and counsel-bearing associate, characterized by unwavering fidelity and deep spiritual aptitude. His private approach signals a shift from public, cosmic concerns (devas’ petitions; dynastic decisions) to the inner transmission of liberating instruction. This confidentiality frames Uddhava as the qualified recipient of teachings meant to guide devotees after the Lord’s visible līlā concludes.