Adhyaya 15
Yoga-siddhi — The Mystic Perfections and Their Origin in Meditation on the Lord
ಉದ್ದವಗೀತೆಯ ಸಾಧನೋಪದೇಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ದವನು ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಗಳ ಸ್ವರೂಪ, ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹದಿನೆಂಟು ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ—ತನ್ನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಎಂಟು ಮುಖ್ಯ ಅಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಸತ್ತ್ವಗುಣದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಹತ್ತು ಗೌಣ ಸಿದ್ಧಿಗಳು—ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನ ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಯೋಗಲಾಭಗಳನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮಭೂತಗಳು, ಮಹತ್ತತ್ತ್ವ, ಅಹಂಕಾರ, ಸೂರ್ಯ-ದೃಷ್ಟಿ, ಪ್ರಾಣಮಾರ್ಗಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷ್ಣು/ನಾರಾಯಣರೂಪ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಭಗವದ್ಸನ್ನಿಧಿಯ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿದರೆ ವಿಶೇಷ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವನು ನಕ್ಷೆಬದ್ಧವಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮಬದ್ಧ ಯೋಗಿಗೆ ಈ ಶಕ್ತಿಗಳು ಸಿಗಬಹುದು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೂ, ಪರಮಯೋಗವಾದ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ವ್ಯತ್ಯಯಕಾರಕ; ಶುದ್ಧ ಭಕ್ತಿಯೇ ಉನ್ನತ ಸಿದ್ಧಿ ಎಂದು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ.
Shlokas
Verse 1
श्रीभगवानुवाच जितेन्द्रियस्य युक्तस्य जितश्वासस्य योगिन: । मयि धारयतश्चेत उपतिष्ठन्ति सिद्धय: ॥ १ ॥
ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಓ ಉದ್ದವ! ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿದ, ಶ್ವಾಸವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಯೋಗಿ ಚಿತ್ತವನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಗಳು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ತಾವೇ ಬರುತ್ತವೆ।
Verse 2
श्रीउद्धव उवाच कया धारणया कास्वित् कथं वा सिद्धिरच्युत । कति वा सिद्धयो ब्रूहि योगिनां सिद्धिदो भवान् ॥ २ ॥
ಶ್ರೀಉದ್ದವನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಅಚ್ಯುತ ಪ್ರಭು! ಯಾವ ಧಾರಣೆಯಿಂದ ಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಆ ಸಿದ್ಧಿಯ ಸ್ವರೂಪವೇನು? ಯೋಗಿಗಳ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಎಷ್ಟು? ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ; ನೀವು ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ಧಿಗಳ ದಾತರು।
Verse 3
श्रीभगवानुवाच सिद्धयोऽष्टादश प्रोक्ता धारणा योगपारगै: । तासामष्टौ मत्प्रधाना दशैव गुणहेतव: ॥ ३ ॥
ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರು ಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಧಾರಣೆಯ ಹದಿನೆಂಟು ವಿಧಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಮುಖ್ಯ, ಅವುಗಳ ಆಶ್ರಯ ನಾನು; ಉಳಿದ ಹತ್ತು ಗೌಣ, ಸತ್ತ್ವಗುಣದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವವು।
Verse 4
अणिमा महिमा मूर्तेर्लघिमा प्राप्तिरिन्द्रियै: । प्राकाम्यं श्रुतदृष्टेषु शक्तिप्रेरणमीशिता ॥ ४ ॥ गुणेष्वसङ्गो वशिता यत्कामस्तदवस्यति । एता मे सिद्धय: सौम्य अष्टावौत्पत्तिका मता: ॥ ५ ॥
ಎಂಟು ಪ್ರಮುಖ ಸಿದ್ಧಿಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹರೂಪಾಂತರ ಮಾಡುವ ಮೂರು—ಅಣಿಮಾ (ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗುವುದು), ಮಹಿಮಾ (ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತಾಗುವುದು), ಲಘಿಮಾ (ಅತ್ಯಂತ ಹಗುರಾಗುವುದು). ಪ್ರಾಪ್ತಿ-ಸಿದ್ಧಿಯಿಂದ ಇಷ್ಟವಾದುದು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಪ್ರಾಕಾಮ್ಯದಿಂದ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಾಗಲಿ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಾಗಲಿ ಶ್ರುತ-ದೃಷ್ಟ ಭೋಗ್ಯವಸ್ತುಗಳ ಅನುಭವ ಸಾಧ್ಯ. ಈಶಿತೆಯಿಂದ ಮಾಯೆಯ ಉಪಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು; ವಶಿತೆಯಿಂದ ತ್ರಿಗುಣಗಳ ಅಡ್ಡಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಮಾವಸಾಯಿತೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲಿಂದಲಾದರೂ ಏನನ್ನಾದರೂ, ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಿತಿವರೆಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಓ ಸೌಮ್ಯ ಉದ್ದವ! ಇವು ನನ್ನ ಸಹಜವಾದ, ಅಪ್ರತಿಮ ಎಂಟು ಸಿದ್ಧಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 5
अणिमा महिमा मूर्तेर्लघिमा प्राप्तिरिन्द्रियै: । प्राकाम्यं श्रुतदृष्टेषु शक्तिप्रेरणमीशिता ॥ ४ ॥ गुणेष्वसङ्गो वशिता यत्कामस्तदवस्यति । एता मे सिद्धय: सौम्य अष्टावौत्पत्तिका मता: ॥ ५ ॥
ಎಂಟು ಪ್ರಮುಖ ಸಿದ್ಧಿಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹರೂಪಾಂತರ ಮಾಡುವ ಮೂರು—ಅಣಿಮಾ (ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗುವುದು), ಮಹಿಮಾ (ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತಾಗುವುದು), ಲಘಿಮಾ (ಅತ್ಯಂತ ಹಗುರಾಗುವುದು). ಪ್ರಾಪ್ತಿ-ಸಿದ್ಧಿಯಿಂದ ಇಷ್ಟವಾದುದು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಪ್ರಾಕಾಮ್ಯದಿಂದ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಾಗಲಿ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಾಗಲಿ ಶ್ರುತ-ದೃಷ್ಟ ಭೋಗ್ಯವಸ್ತುಗಳ ಅನುಭವ ಸಾಧ್ಯ. ಈಶಿತೆಯಿಂದ ಮಾಯೆಯ ಉಪಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು; ವಶಿತೆಯಿಂದ ತ್ರಿಗುಣಗಳ ಅಡ್ಡಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಮಾವಸಾಯಿತೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲಿಂದಲಾದರೂ ಏನನ್ನಾದರೂ, ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಿತಿವರೆಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಓ ಸೌಮ್ಯ ಉದ್ದವ! ಇವು ನನ್ನ ಸಹಜವಾದ, ಅಪ್ರತಿಮ ಎಂಟು ಸಿದ್ಧಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 6
अनूर्मिमत्त्वं देहेऽस्मिन् दूरश्रवणदर्शनम् । मनोजव: कामरूपं परकायप्रवेशनम् ॥ ६ ॥ स्वच्छन्दमृत्युर्देवानां सहक्रीडानुदर्शनम् । यथासङ्कल्पसंसिद्धिराज्ञाप्रतिहता गति: ॥ ७ ॥
ಪ್ರಕೃತಿಯ ಗುಣಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಹತ್ತು ಗೌಣ ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಗಳು—ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹಸಿವು‑ಬಾಯಾರಿಕೆ ಮೊದಲಾದ ವ್ಯಾಕುಲತೆಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ದೂರಶ್ರವಣ‑ದೂರದರ್ಶನ, ಮನೋವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲನೆ, ಇಷ್ಟರೂಪಧಾರಣೆ, ಪರಕಾಯಪ್ರವೇಶ; ಹಾಗೆಯೇ ಇಚ್ಛಾಮರಣ, ದೇವರು‑ಅಪ್ಸರೆಯರ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ದರ್ಶನ, ಸಂಕಲ್ಪಸಿದ್ಧಿ, ಮತ್ತು ಅಪ್ರತಿಹತವಾಗಿ ನೆರವೇರುವ ಆಜ್ಞಾಶಕ್ತಿ।
Verse 7
अनूर्मिमत्त्वं देहेऽस्मिन् दूरश्रवणदर्शनम् । मनोजव: कामरूपं परकायप्रवेशनम् ॥ ६ ॥ स्वच्छन्दमृत्युर्देवानां सहक्रीडानुदर्शनम् । यथासङ्कल्पसंसिद्धिराज्ञाप्रतिहता गति: ॥ ७ ॥
ಪ್ರಕೃತಿಗುಣಸಂಭವ ಗೌಣ ಸಿದ್ಧಿಗಳಲ್ಲಿ—ಇಚ್ಛಾಮರಣ, ದೇವರು‑ಅಪ್ಸರೆಯರ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ದರ್ಶನ, ಸಂಕಲ್ಪದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಿದ್ಧಿ, ಮತ್ತು ಅಪ್ರತಿಹತವಾಗಿ ನೆರವೇರುವ ಆಜ್ಞಾಶಕ್ತಿ; ಜೊತೆಗೆ ಮೊದಲು ಹೇಳಿದ ಅನೂರ್ಮಿಮತ್ವಾದಿ ಶಕ್ತಿಗಳೂ ಸೇರಿವೆ।
Verse 8
त्रिकालज्ञत्वमद्वन्द्वं परचित्ताद्यभिज्ञता । अग्न्यर्काम्बुविषादीनां प्रतिष्टम्भोऽपराजय: ॥ ८ ॥ एताश्चोद्देशत: प्रोक्ता योगधारणसिद्धय: । यया धारणया या स्याद् यथा वा स्यान्निबोध मे ॥ ९ ॥
ಭೂತ‑ವರ್ತಮಾನ‑ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಶಕ್ತಿ, ಶೀತ‑ಉಷ್ಣಾದಿ ದ್ವಂದ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಸಮತೆ, ಪರಚಿತ್ತಜ್ಞಾನ, ಅಗ್ನಿ‑ಸೂರ್ಯ‑ಜಲ‑ವಿಷಾದಿಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು, ಮತ್ತು ಅಪರಾಜಿತವಾಗಿರುವುದು—ಇವು ಧ್ಯಾನ‑ಧಾರಣೆಯ ಐದು ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಗಳು. ನಾನು ಇವನ್ನು ಹೆಸರು‑ಲಕ್ಷಣಗಳಂತೆ ಮಾತ್ರ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಈಗ ಯಾವ ಧಾರಣೆಯಿಂದ ಯಾವ ಸಿದ್ಧಿ ಹೇಗೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ತಿಳಿದುಕೋ।
Verse 9
त्रिकालज्ञत्वमद्वन्द्वं परचित्ताद्यभिज्ञता । अग्न्यर्काम्बुविषादीनां प्रतिष्टम्भोऽपराजय: ॥ ८ ॥ एताश्चोद्देशत: प्रोक्ता योगधारणसिद्धय: । यया धारणया या स्याद् यथा वा स्यान्निबोध मे ॥ ९ ॥
ತ್ರಿಕಾಲಜ್ಞತ್ವಾದಿ ಈ ಐದು ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಯೋಗಧಾರಣೆಗೆ ಸೇರಿದವು—ನಾನು ಅವನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು: ಯಾವ ಧಾರಣೆಯಿಂದ ಯಾವ ಸಿದ್ಧಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಧನಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅದು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ—ಇದೆಲ್ಲವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೋ।
Verse 10
भूतसूक्ष्मात्मनि मयि तन्मात्रं धारयेन्मन: । अणिमानमवाप्नोति तन्मात्रोपासको मम ॥ १० ॥
ಎಲ್ಲ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ನನ್ನ ಅಣುರೂಪ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿ ಧಾರಿಸಿ ನನ್ನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವನು ‘ಅಣಿಮಾ’ ಎಂಬ ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 11
महत्तत्त्वात्मनि मयि यथासंस्थं मनो दधत् । महिमानमवाप्नोति भूतानां च पृथक् पृथक् ॥ ११ ॥
ಮಹತ್ತತ್ತ್ವರূপವಾಗಿ ಇರುವ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ ಧ್ಯಾನಿಸುವವನು ‘ಮಹಿಮಾ’ ಎಂಬ ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಆಕಾಶ, ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭೂತತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿಯೂ ನನ್ನಲ್ಲೇ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಕ್ರಮೇಣ ಆ ತತ್ತ್ವಗಳ ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 12
परमाणुमये चित्तं भूतानां मयि रञ्जयन् । कालसूक्ष्मार्थतां योगी लघिमानमवाप्नुयात् ॥ १२ ॥
ಭೂತಗಳ ಪರಮಾಣುಮಯ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಇರುವ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಯೋಗಿ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಆಸಕ್ತಿಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಕಾಲದ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಮಾಣುಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ‘ಲಘಿಮಾ’ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 13
धारयन् मय्यहंतत्त्वे मनो वैकारिकेऽखिलम् । सर्वेन्द्रियाणामात्मत्वं प्राप्तिं प्राप्नोति मन्मना: ॥ १३ ॥
ಸತ್ತ್ವಗುಣದಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ವೈಕಾರಿಕ ಅಹಂತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಯೋಗಿ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಅವನು ‘ಪ್ರಾಪ್ತಿ’ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅದರ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ನನ್ನಲ್ಲೇ ಲೀನವಾಗಿದೆ.
Verse 14
महत्यात्मनि य: सूत्रे धारयेन्मयि मानसम् । प्राकाम्यं पारमेष्ठ्यं मे विन्दतेऽव्यक्तजन्मन: ॥ १४ ॥
ಕರ್ಮಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವದ ‘ಸೂತ್ರ’ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಯಾರು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಮಾನಸಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಅಗ್ರಾಹ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರकटವಾಗುವ ನನ್ನಿಂದ ‘ಪ್ರಾಕಾಮ್ಯ’ ಎಂಬ ಪರಮೋತ್ತಮ (ಪಾರಮೇಷ್ಠ್ಯ) ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 15
विष्णौ त्र्यधीश्वरे चित्तं धारयेत् कालविग्रहे । स ईशित्वमवाप्नोति क्षेत्रज्ञक्षेत्रचोदनाम् ॥ १५ ॥
ತ್ರಿಗುಣಮಯ ಬಾಹ್ಯಶಕ್ತಿಯ ಅಧೀಶ್ವರ, ಕಾಲವಿಗ್ರಹನಾದ ಪ್ರೇರಕ ಪರಮಾತ್ಮ ವಿಷ್ಣುವಿನಲ್ಲಿ ಯಾರು ಚಿತ್ತವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ‘ಈಶಿತ್ವ’ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅದರ ಮೂಲಕ ಇತರ ಬಂಧಿತ ಜೀವಿಗಳು, ಅವರ ದೇಹಗಳು ಮತ್ತು ದೇಹಾಭಿಮಾನಾದಿ ಉಪಾಧಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಲ್ಲನು.
Verse 16
नारायणे तुरीयाख्ये भगवच्छब्दशब्दिते । मनो मय्यादधद् योगी मद्धर्मा वशितामियात् ॥ १६ ॥
ತುರೀಯ ತತ್ತ್ವವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ, ಸರ್ವೈಶ್ವರ್ಯಪೂರ್ಣ ನಾರಾಯಣ-ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ ಯೋಗಿ ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಪಡೆದು ‘ವಶಿತಾ’ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 17
निर्गुणे ब्रह्मणि मयि धारयन् विशदं मन: । परमानन्दमाप्नोति यत्र कामोऽवसीयते ॥ १७ ॥
ನನ್ನ ನಿರ್ಗುಣ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವವನು ಪರಮಾನಂದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶಮನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ।
Verse 18
श्वेतद्वीपपतौ चित्तं शुद्धे धर्ममये मयि । धारयञ्छ्वेततां याति षडूर्मिरहितो नर: ॥ १८ ॥
ಶ್ವೇತದ್ವೀಪದ ಅಧಿಪತಿ, ಶುದ್ಧಿಯ ಮೂರ್ತರೂಪ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಮಯನಾದ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ ಮಾನವನು ಶುದ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಆರು ಊರ್ಮಿಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 19
मय्याकाशात्मनि प्राणे मनसा घोषमुद्वहन् । तत्रोपलब्धा भूतानां हंसो वाच: शृणोत्यसौ ॥ १९ ॥
ಆಕಾಶಸ್ವರೂಪನಾದ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸಮಷ್ಟಿ ಪ್ರಾಣನಾದ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ನಾದವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಧಾರಿಸುವ ಶುದ್ಧ ಜೀವನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ವಾಣಿಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ ಕೇಳಬಲ್ಲನು।
Verse 20
चक्षुस्त्वष्टरि संयोज्य त्वष्टारमपि चक्षुषि । मां तत्र मनसा ध्यायन् विश्वं पश्यति दूरत: ॥ २० ॥
ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸೂರ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಲಯಗೊಳಿಸಿ, ಸೂರ್ಯನನ್ನೇ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸಿ, ಆ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ ನನ್ನನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸುವವನು ದೂರದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನೂ ನೋಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 21
मनो मयि सुसंयोज्य देहं तदनुवायुना । मद्धारणानुभावेन तत्रात्मा यत्र वै मन: ॥ २१ ॥
ಯೋಗಿ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ವಾಯುವಿನ ಮೂಲಕ ದೇಹವನ್ನೂ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸಿದರೆ, ನನ್ನ ಧಾರಣಾ-ಶಕ್ತಿಯ ಅನುಭವದಿಂದ ಅವನು ಅಂಥ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೋ ದೇಹವೂ ತಕ್ಷಣ ಅಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 22
यदा मन उपादाय यद् यद् रूपं बुभूषति । तत्तद् भवेन्मनोरूपं मद्योगबलमाश्रय: ॥ २२ ॥
ಯೋಗಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ ಯಾವ ಯಾವ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೋ, ಅದೇ ರೂಪವು ತಕ್ಷಣ ಮನೋರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರकटವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ನನ್ನ ಅಚಿಂತ್ಯ ಯೋಗಶಕ್ತಿಯ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಲೀನಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಸಿದ್ಧಿ; ಆ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ನಾನು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 23
परकायं विशन् सिद्ध आत्मानं तत्र भावयेत् । पिण्डं हित्वा विशेत् प्राणो वायुभूत: षडङ्घ्रिवत् ॥ २३ ॥
ಸಿದ್ಧ ಯೋಗಿ ಪರಕಾಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಆ ದೇಹದೊಳಗೆ ತನ್ನನ್ನೇ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಭಾವಿಸಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ತನ್ನ ಸ್ಥೂಲ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ವಾಯುರೂಪವಾದ ಪ್ರಾಣವು ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ—ಜೇನುಹುಳು ಒಂದು ಹೂವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಹಾರುವಂತೆ—ಸುಲಭವಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು.
Verse 24
पार्ष्ण्यापीड्य गुदं प्राणं हृदुर:कण्ठमूर्धसु । आरोप्य ब्रह्मरन्ध्रेण ब्रह्म नीत्वोत्सृजेत्तनुम् ॥ २४ ॥
ಸ್ವಚ್ಛಂದ-ಮೃತ್ಯು ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಯೋಗಿ ಪಾದದ ಹಿಮ್ಮಡಿಯಿಂದ ಗುದವನ್ನು ಒತ್ತಿ, ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಹೃದಯದಿಂದ ಉರಸ್ಸು, ಕಂಠ ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಶಿರಸ್ಸಿಗೆ ಏರಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮರಂಧ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಜೀವಾತ್ಮನನ್ನು ಇಚ್ಛಿತ ಗಮ್ಯಕ್ಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 25
विहरिष्यन् सुराक्रीडे मत्स्थं सत्त्वं विभावयेत् । विमानेनोपतिष्ठन्ति सत्त्ववृत्ती: सुरस्त्रिय: ॥ २५ ॥
ದೇವತೆಗಳ ಕ್ರೀಡಾವನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸಲು ಬಯಸುವ ಯೋಗಿ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾದ ಶುದ್ಧ ಸತ್ತ್ವವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಆಗ ಸತ್ತ್ವಗುಣದ ವೃತ್ತಿಗಳಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಸ್ವರ್ಗೀಯ ಸ್ತ್ರೀಯರು ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಉಪಸ್ಥಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
Verse 26
यथा सङ्कल्पयेद् बुद्ध्या यदा वा मत्पर: पुमान् । मयि सत्ये मनो युञ्जंस्तथा तत् समुपाश्नुते ॥ २६ ॥
ನನ್ನಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಪರನಾಗಿ, ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪನಾದ ನನ್ನಲ್ಲೇ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಯೋಗಗೊಳಿಸಿ, ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಹೇಗೆ ಸಂಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಅದೇ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಸದಾ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 27
यो वै मद्भावमापन्न ईशितुर्वशितु: पुमान् । कुतश्चिन्न विहन्येत तस्य चाज्ञा यथा मम ॥ २७ ॥
ಸರ್ವಾಧಿಪತಿ ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಕನಾದ ನನ್ನ ಭಾವವನ್ನು ಪಡೆದವನು—ಅವನ ಆಜ್ಞೆ ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ವಿಫಲವಾಗದು।
Verse 28
मद्भक्त्या शुद्धसत्त्वस्य योगिनो धारणाविद: । तस्य त्रैकालिकी बुद्धिर्जन्ममृत्यूपबृंहिता ॥ २८ ॥
ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶುದ್ಧಸತ್ತ್ವನಾದ ಮತ್ತು ಧಾರಣಾ-ಧ್ಯಾನದ ಕ್ರಮವನ್ನು ನಿಪುಣವಾಗಿ ತಿಳಿದ ಯೋಗಿಗೆ ಭೂತ-ವರ್ತಮಾನ-ಭವಿಷ್ಯದ ಜ್ಞಾನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಅವನು ತನ್ನದು ಮತ್ತು ಇತರರ ಜನನ-ಮರಣವನ್ನು ಕಾಣಬಲ್ಲನು।
Verse 29
अग्न्यादिभिर्न हन्येत मुनेर्योगमयं वपु: । मद्योगशान्तचित्तस्य यादसामुदकं यथा ॥ २९ ॥
ಜಲಚರಗಳ ದೇಹವು ನೀರಿನಿಂದ ಗಾಯಗೊಳ್ಳದಂತೆ, ನನ್ನ ಭಕ್ತಿ-ಯೋಗದಿಂದ ಚಿತ್ತ ಶಾಂತಗೊಂಡು ಯೋಗವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣನಾದ ಮುನಿಯ ಯೋಗಮಯ ದೇಹವು ಅಗ್ನಿ, ಸೂರ್ಯ, ನೀರು, ವಿಷ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗದು।
Verse 30
मद्विभूतीरभिध्यायन् श्रीवत्सास्त्रविभूषिता: । ध्वजातपत्रव्यजनै: स भवेदपराजित: ॥ ३० ॥
ಶ್ರೀವತ್ಸ ಚಿಹ್ನೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಧ್ವಜ, ಛತ್ರ, ವ್ಯಜನಗಳಂತಹ ರಾಜಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ನನ್ನ ವೈಭವಮಯ ಅವತಾರ-ವಿಭೂತಿಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವ ನನ್ನ ಭಕ್ತನು ಅಪರಾಜಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 31
उपासकस्य मामेवं योगधारणया मुने: । सिद्धय: पूर्वकथिता उपतिष्ठन्त्यशेषत: ॥ ३१ ॥
ಓ ಮುನಿಯೇ, ಯೋಗಧಾರಣೆಯಿಂದ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವ ಭಕ್ತನು ನಾನು ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 32
जितेन्द्रियस्य दान्तस्य जितश्वासात्मनो मुने: । मद्धारणां धारयत: का सा सिद्धि: सुदुर्लभा ॥ ३२ ॥
ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಸಂಯಮಿಯಾಗಿದ್ದು, ಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಸದಾ ನನ್ನ ಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿರುವ ಮುನಿಗೆ ಯಾವ ಸಿದ್ಧಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಳಭವಾಗಬಹುದು?
Verse 33
अन्तरायान् वदन्त्येता युञ्जतो योगमुत्तमम् । मया सम्पद्यमानस्य कालक्षपणहेतव: ॥ ३३ ॥
ಭಕ್ತಿಸೇವೆಯ ಪಂಡಿತರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ನಾನು ಹೇಳಿದ ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಗಳು ಪರಮ ಯೋಗವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಿಸುವವನಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಅಡ್ಡಿಗಳೇ; ನನ್ನಿಂದಲೇ ನೇರವಾಗಿ ಜೀವನಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವವನಿಗೆ ಅವು ಕಾಲಹರಣದ ಕಾರಣಗಳು.
Verse 34
जन्मौषधितपोमन्त्रैर्यावतीरिह सिद्धय: । योगेनाप्नोति ता: सर्वा नान्यैर्योगगतिं व्रजेत् ॥ ३४ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಜನ್ಮ, ಔಷಧಿ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನೂ ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯೋಗ ಸೇವೆಯಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದು; ಇತರ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಯೋಗದ ಪರಮ ಗತಿ ದೊರೆಯದು.
Verse 35
सर्वासामपि सिद्धीनां हेतु: पतिरहं प्रभु: । अहं योगस्य साङ्ख्यस्य धर्मस्य ब्रह्मवादिनाम् ॥ ३५ ॥
ಪ್ರಿಯ ಉದ್ಧವನೇ, ಎಲ್ಲಾ ಸಿದ್ಧಿಗಳ ಕಾರಣವೂ ರಕ್ಷಕನೂ ಸ್ವಾಮಿಯೂ ನಾನೇ; ಯೋಗ, ಸಾಂಖ್ಯ, ಶುದ್ಧ ಧರ್ಮಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ವೇದವಿದ್ವಾಂಸರ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೂ ನಾನೇ ಪ್ರಭು.
Verse 36
अहमात्मान्तरो बाह्योऽनावृत: सर्वदेहिनाम् । यथा भूतानि भूतेषु बहिरन्त: स्वयं तथा ॥ ३६ ॥
ಪಂಚಮಹಾಭೂತಗಳು ಎಲ್ಲ ದೇಹಗಳೊಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಇರುವಂತೆ, ನಾನು ಎಲ್ಲ ದೇಹಿಗಳ ಅಂತర్యಾಮಿ ಹಾಗೂ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ; ನನ್ನನ್ನು ಯಾವುದೂ ಆವರಿಸಲಾರದು।
Frequently Asked Questions
Kṛṣṇa states that yoga masters describe eighteen types: eight primary perfections (aṣṭa-siddhi) that have their shelter in Him, and ten secondary perfections that arise from the material mode of goodness (sattva). He also mentions additional yogic attainments in the context of meditation, such as tri-kāla-jñāna (knowing past, present, future) and resistance to material dualities.
They are: aṇimā (becoming smaller than the smallest), mahimā (becoming greater than the greatest), laghimā (becoming lighter than the lightest), prāpti (obtaining desired objects), prākāmya (experiencing any enjoyable object), īśitā (manipulating subpotencies of māyā), vaśitā (unimpeded by the guṇas), and kāmāvasāyitā (obtaining anything from anywhere to the highest limit).
The chapter links each siddhi to a particular dhyāna: worshiping the Lord in His atomic presence yields aṇimā; meditating on Him as the Supersoul of mahat-tattva yields mahimā; absorption in His presence as the essence within elements yields laghimā; and other perfections arise by fixing consciousness on Him as Viṣṇu/Nārāyaṇa, within ahaṅkāra, within the sun and vision, and through prāṇa-pathways—showing that siddhis are derivative of focused meditation on the Lord’s omnipresence.
Kṛṣṇa states that learned bhakti authorities consider siddhis impediments because they can redirect attention from the supreme goal—exclusive devotion and direct attainment of the Lord. Since bhakti grants the highest perfection (the Lord Himself), fascination with powers can become a waste of time for one practicing para-yoga.
Kṛṣṇa declares Himself to be the cause, protector, and Lord of all mystic perfections, of the yoga system, of analytic knowledge, and of pure activity—establishing that siddhis are not independent achievements but depend on His sanction and presence as Paramātmā within and beyond everything.