Adhyaya 9
Brahmā’s Tapasya, the Vision of Vaikuṇṭha, and the Lord’s Seed Instructions (Catuḥ-śloki)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಶುಕದೇವರು ಆತ್ಮವು ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ತಾನು ಒಂದೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ಮಾಯೆ—ಸ್ವಪ್ನದಂತದ್ದು—“ನಾನು” “ನನ್ನದು” ಎಂಬ ದ್ವಂದ್ವ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದುದೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಕಮಲಾಸನದ ಮೂಲವೂ ಸೃಷ್ಟಿವಿಧಾನವೂ ತಿಳಿಯದೆ “ತಪ” ಎಂಬ ದಿವ್ಯ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ದೀರ್ಘ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಭಗವಾನ್ ಕಾಲ-ಗುಣಾತೀತ ವೈಕುಂಠದ ದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾನೆ—ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳ ಕಾಂತಿ, ವೈಭವ, ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪರಮಾನಂದ ಶರಣಾಗತಿಗೆ ತರುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ದ್ವಿತೀಯ ಸೃಷ್ಟಿ (ವಿಸರ್ಗ) ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾದ ಗುಹ್ಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ: ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಮೊದಲು, ಮಧ್ಯೆ, ನಂತರ—ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಭಗವಾನೇ ಏಕಮಾತ್ರ ಸತ್ಯ; ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಂತೆ ಕಾಣುವುದು ಮಾಯೆ; ಮತ್ತು ಅವನು ಎಲ್ಲರೊಳಗೂ ಇದ್ದು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಭಗವಾನ್ ಅಂತರ್ಧಾನವಾದ ಬಳಿಕ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಭಾಗವತವನ್ನು ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ-ನಾರದ-ವ್ಯಾಸರಿಗೆ ಹರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮುಂದಾಗಿ ಶುಕದೇವರು ಈ ಚತುಃಶ್ಲೋಕಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಪರೀಕ್ಷಿತನ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವರು।
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच आत्ममायामृते राजन् परस्यानुभवात्मन: । न घटेतार्थसम्बन्ध: स्वप्नद्रष्टुरिवाञ्जसा ॥ १ ॥
ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ! ಪರಮಪುರುಷನ ಆತ್ಮಮಾಯೆಯ ಪ್ರಭಾವವಿಲ್ಲದೆ ಶುದ್ಧಚೇತನ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಜಡದೇಹದೊಂದಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಸಂಬಂಧ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಕನಸುಗಾರನು ತನ್ನದೇ ದೇಹದ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೋಡುವಂತೆಯೇ।
Verse 2
बहुरूप इवाभाति मायया बहुरूपया । रममाणो गुणेष्वस्या ममाहमिति मन्यते ॥ २ ॥
ಭಗವಂತನ ಬಾಹ್ಯ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಜೀವನು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ರಮಿಸಿ ‘ನಾನು’ ‘ನನ್ನದು’ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾನೆ.
Verse 3
यर्हि वाव महिम्नि स्वे परस्मिन् कालमाययो: । रमेत गतसम्मोहस्त्यक्त्वोदास्ते तदोभयम् ॥ ३ ॥
ಜೀವನು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವಸಿದ್ಧ ಮಹಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಕಾಲ-ಮಾಯೆಗೆ ಅತೀತವಾದ ಪರತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ರಮಿಸಿದಾಗ ಮೋಹವು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ‘ನಾನು’ ‘ನನ್ನದು’ ಎಂಬ ಎರಡೂ ಭ್ರಮೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಶುದ್ಧ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 4
आत्मतत्त्वविशुद्ध्यर्थं यदाह भगवानृतम् । ब्रह्मणे दर्शयन् रूपमव्यलीकव्रतादृत: ॥ ४ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಭಕ್ತಿ-ಯೋಗದಲ್ಲಿ ವಂಚನೆರಹಿತ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ನಿತ್ಯ, ದಿವ್ಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ದರ್ಶನಮಾಡಿಸಿದನು. ಇದೇ ಬಂಧಿತ ಜೀವದ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವ-ಶುದ್ಧಿಯ ಪರಮ ಗುರಿ.
Verse 5
स आदिदेवो जगतां परो गुरु: स्वधिष्ण्यमास्थाय सिसृक्षयैक्षत । तां नाध्यगच्छद् दृशमत्र सम्मतां प्रपञ्चनिर्माणविधिर्यया भवेत् ॥ ५ ॥
ಜಗತ್ತಿನ ಪರಮ ಗುರುವಾದ ಆದಿದೇವ ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಪದ್ಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದನು. ಆದರೆ ತನ್ನ ಆಸನದ ಮೂಲವನ್ನೂ, ಪ್ರಪಂಚ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯ ದಿಕ್ಕನ್ನೂ ವಿಧಾನವನ್ನೂ ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ.
Verse 6
स चिन्तयन् द्वयक्षरमेकदाम्भ- स्युपाशृणोद् द्विर्गदितं वचो विभु: । स्पर्शेषु यत्षोडशमेकविंशं निष्किञ्चनानां नृप यद् धनं विदु: ॥ ६ ॥
ಓ ನೃಪನೇ, ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಹ್ಮನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಮೀಪದಿಂದ ಎರಡು ಬಾರಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿದನು. ಸ್ಪರ್ಶ ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರನೆಯದು ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೆಯದು ಸೇರಿ ‘ತಪ’ ಆಯಿತು—ಇದು ನಿರ್ಗ್ರಂಥರ ಧನವೆಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
Verse 7
निशम्य तद्वक्तृदिदृक्षया दिशो विलोक्य तत्रान्यदपश्यमान: । स्वधिष्ण्यमास्थाय विमृश्य तद्धितं तपस्युपादिष्ट इवादधे मन: ॥ ७ ॥
ಆ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ವಕ್ತಾರನನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂದು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದನು. ಆದರೆ ತನ್ನ ಹೊರತು ಯಾರನ್ನೂ ಕಾಣದೆ, ತನ್ನ ಪದ್ಮಾಸನದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಕುಳಿತು, ಉಪದೇಶಿಸಿದಂತೆ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸುವುದೇ ಹಿತವೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು।
Verse 8
दिव्यं सहस्राब्दममोघदर्शनो जितानिलात्मा विजितोभयेन्द्रिय: । अतप्यत स्माखिललोकतापनं तपस्तपीयांस्तपतां समाहित: ॥ ८ ॥
ಅಮೋಘದರ್ಶನನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ದೇವಗಣನೆಯಂತೆ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದಿವ್ಯ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು. ಆಕಾಶದಿಂದ ಬಂದ ಆ ಪರಮ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ದಿವ್ಯವೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಪ್ರಾಣ-ಮನಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು; ಅವನ ತಪಸ್ಸು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಪಾಠವಾದುದರಿಂದ ಅವನು ತಪಸ್ವಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು।
Verse 9
तस्मै स्वलोकं भगवान् सभाजित: सन्दर्शयामास परं न यत्परम् । व्यपेतसंक्लेशविमोहसाध्वसं स्वदृष्टवद्भिर्पुरुषैरभिष्टुतम् ॥ ९ ॥
ಈ ರೀತಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಭಗವಾನ್ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಿಗೂ ಮೀರಿದ ಪರಮ ಧಾಮವಾದ ವೈಕುಂಠವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ದರ್ಶನಮಾಡಿಸಿದನು. ಆ ಧಾಮವು ದುಃಖ, ಮೋಹ ಮತ್ತು ಭಯಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಪಡೆದ ಮಹಾಪುರುಷರಿಂದ ಆರಾಧಿತ ಹಾಗೂ ಸ್ತುತಿತವಾಗಿದೆ।
Verse 10
प्रवर्तते यत्र रजस्तमस्तयो: सत्त्वं च मिश्रं न च कालविक्रम: । न यत्र माया किमुतापरे हरे- रनुव्रता यत्र सुरासुरार्चिता: ॥ १० ॥
ಆ ಧಾಮದಲ್ಲಿ ರಜಸ್ಸು-ತಮಸ್ಸು ಗುಣಗಳು ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಸತ್ತ್ವವೂ ಅವುಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಿಲ್ಲದ ಶುದ್ಧ ಸತ್ತ್ವ. ಅಲ್ಲಿ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ; ಹಾಗಿರಲು ಮಾಯೆಯಂತಹ ಬಾಹ್ಯಶಕ್ತಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿ? ಅಲ್ಲಿ ಹರಿಯ ಅನುವ್ರತ ಭಕ್ತರನ್ನು ದೇವರೂ ಅಸುರರೂ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 11
श्यामावदाता: शतपत्रलोचना: पिशङ्गवस्त्रा: सुरुच: सुपेशस: । सर्वे चतुर्बाहव उन्मिषन्मणि- प्रवेकनिष्काभरणा: सुवर्चस: ॥ ११ ॥
ವೈಕುಂಠವಾಸಿಗಳ ವರ್ಣವು ಆಕಾಶ-ನೀಲಿಮೆಯಂತೆ ದೀಪ್ತಿಮಾನ್. ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕಮಲದಳಗಳಂತಿವೆ; ವಸ್ತ್ರಗಳು ಪೀತವರ್ಣ; ರೂಪ ಮನೋಹರ, ದೇಹ ಸುಸಂಯೋಜಿತ. ಎಲ್ಲರೂ ಚತುರ್ಭುಜರು; ಮುತ್ತಿನ ಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ರತ್ನಜಟಿತ ಪದಕಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿ ತೇಜಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 12
प्रवालवैदूर्यमृणालवर्चस: । परिस्फुरत्कुण्डलमौलिमालिन: ॥ १२ ॥
ಕೆಲವರು ಪ್ರವಾಳ, ವೈದೂರ್ಯ ಹಾಗೂ ಮೃಣಾಲದಂತೆ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಮಿನುಗುವ ಕುಂಡಲಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದ್ದರು.
Verse 13
भ्राजिष्णुभिर्य: परितो विराजते लसद्विमानावलिभिर्महात्मनाम् । विद्योतमान: प्रमदोत्तमाद्युभि: सविद्युदभ्रावलिभिर्यथा नभ: ॥ १३ ॥
ವೈಕುಂಠ ಲೋಕಗಳ ಸುತ್ತ ಮಹಾತ್ಮ ಭಕ್ತರ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ವಿಮಾನಗಳ ಸಾಲುಗಳು ಮಿನುಗುತ್ತಿದ್ದವು; ದಿವ್ಯವರ್ಣದ ಸುಂದರಿಯರು ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಕಂಗೊಳಿಸಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಮೋಡ-ಮಿಂಚಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ಆಕಾಶದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
Verse 14
श्रीर्यत्र रूपिण्युरुगायपादयो: करोति मानं बहुधा विभूतिभि: । प्रेङ्खं श्रिता या कुसुमाकरानुगै- र्विगीयमाना प्रियकर्म गायती ॥ १४ ॥
ಅಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯರೂಪಿಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ ಉರುಗಾಯ ಭಗವಂತನ ಕಮಲಪಾದಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇಮಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಾನಾವಿಧ ವೈಭವಗಳಿಂದ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾಳೆ; ವಸಂತಾನುಯಾಯಿ ಭ್ರಮರಗಳ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಊಯಲಲ್ಲಿ ಆಸೀನಳಾಗಿ, ಸಖಿಯರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಭುವಿನ ಪ್ರಿಯಕರ್ಮಗಳ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾಳೆ.
Verse 15
ददर्श तत्राखिलसात्वतां पतिं श्रिय: पतिं यज्ञपतिं जगत्पतिम् । सुनन्दनन्दप्रबलार्हणादिभि: स्वपार्षदाग्रै: परिसेवितं विभुम् ॥ १५ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನು ವೈಕುಂಠ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಆ ವಿಭು ಭಗವಂತನನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು—ಅವನೇ ಸಮಸ್ತ ಸಾತ್ವತ ಭಕ್ತಸಮುದಾಯದ ಅಧಿಪತಿ, ಶ್ರೀಪತಿ, ಯಜ್ಞಪತಿ ಮತ್ತು ಜಗತ್ಪತಿ; ನಂದ, ಸುನಂದ, ಪ್ರಬಲ, ಅರ್ಹಣ ಮೊದಲಾದ ಅಗ್ರ ಪಾರ್ಷದರು ಅವನನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
Verse 16
भृत्यप्रसादाभिमुखं दृगासवं प्रसन्नहासारुणलोचनाननम् । किरीटिनं कुण्डलिनं चतुर्भुजं पीतांशुकं वक्षसि लक्षितं श्रिया ॥ १६ ॥
ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಸೇವಕರ ಕಡೆ ಪ್ರಸಾದಾಭಿಮುಖನಾಗಿ ವಾಲಿದ್ದನು; ಅವನ ದೃಷ್ಟಿಯೇ ಮಧುರ ಮದಿರೆಯಂತೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮರುಳುಮಾಡುವದು, ಪ್ರಸನ್ನ ನಗು ಮತ್ತು ಅರుణಾಭ ಕಣ್ಣು-ಮುಖದಿಂದ ಶೋಭಿಸಿದನು. ಅವನು ಕಿರೀಟಧಾರಿ, ಕುಂಡಲಧಾರಿ, ಚತುರ್ಭುಜ, ಪೀತಾಂಬರಧಾರಿ; ವಕ್ಷಸ್ಥಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀದೇವಿಯ ಗುರುತುಗಳಿಂದ ಲಕ್ಷಿತನಾಗಿದ್ದನು.
Verse 17
अध्यर्हणीयासनमास्थितं परं वृतं चतु:षोडशपञ्चशक्तिभि: । युक्तं भगै: स्वैरितरत्र चाध्रुवै: स्व एव धामन् रममाणमीश्वरम् ॥ १७ ॥
ಭಗವಾನ್ ಪರಮಾರ್ಹ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿ, ನಾಲ್ಕು, ಹದಿನಾರು, ಐದು, ಆರು ಶಕ್ತಿಗಳೂ ಹಾಗೂ ಇತರ ಕ್ಷಣಿಕ ಗೌಣ ಶಕ್ತಿಗಳೂ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದರೂ, ಸ್ವಧಾಮದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ರಮಿಸುವ ನಿಜ ಪರಮೇಶ್ವರನಾಗಿದ್ದನು।
Verse 18
तद्दर्शनाह्लादपरिप्लुतान्तरो हृष्यत्तनु: प्रेमभराश्रुलोचन: । ननाम पादाम्बुजमस्य विश्वसृग् यत् पारमहंस्येन पथाधिगम्यते ॥ १८ ॥
ಭಗವಂತನ ಸಂಪೂರ್ಣ ದರ್ಶನದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಅಂತರಂಗ ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿ ಹರಿಯಿತು; ಪ್ರೇಮೋನ್ಮಾದದಲ್ಲಿ ದೇಹ ರೋಮಾಂಚಿತವಾಗಿ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಪ್ರೇಮಾಶ್ರುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದವು. ವಿಶ್ವಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪ್ರಭುವಿನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು—ಇದೇ ಪರಮಹಂಸನ ಪರಮಸಿದ್ಧಿಯ ಮಾರ್ಗ।
Verse 19
तं प्रीयमाणं समुपस्थितं कविं प्रजाविसर्गे निजशासनार्हणम् । बभाष ईषत्स्मितशोचिषा गिरा प्रिय: प्रियं प्रीतमना: करे स्पृशन् ॥ १९ ॥
ತಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಿಂತಿದ್ದ ಕವಿ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು—ಪ್ರಜಾಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗಿ, ತನ್ನ ಆಜ್ಞೆಗೆ ಅಧೀನನಾಗಿರಬೇಕಾದವನಾಗಿ—ನೋಡಿ ಭಗವಂತನು ಬಹಳ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು. ಅವನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಕೈಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ನಗುವಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಮಧುರ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದನು।
Verse 20
श्रीभगवानुवाच त्वयाहं तोषित: सम्यग् वेदगर्भ सिसृक्षया । चिरं भृतेन तपसा दुस्तोष: कूटयोगिनाम् ॥ २० ॥
ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಓ ವೇದಗರ್ಭ ಬ್ರಹ್ಮಾ! ಸೃಷ್ಟಿಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ನೀನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಮಾಡಿದ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಆದರೆ ಕಪಟ ಯೋಗಿಗಳು ನನಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ತೃಪ್ತಿ ನೀಡಲಾರರು।
Verse 21
वरं वरय भद्रं ते वरेशं माभिवाञ्छितम् । ब्रह्मञ्छ्रेय:परिश्राम: पुंसां मद्दर्शनावधि: ॥ २१ ॥
ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ, ಓ ಬ್ರಹ್ಮಾ! ವರಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ನನ್ನಿಂದ ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವರವನ್ನು ಕೇಳು. ಜೀವಿಗಳ ಎಲ್ಲಾ ತಪಸ್ಸು-ಪರಿಶ್ರಮಗಳ ಪರಮ ಫಲ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ದರ್ಶನ ಮಾಡುವುದೇ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೋ।
Verse 22
मनीषितानुभावोऽयं मम लोकावलोकनम् । यदुपश्रुत्य रहसि चकर्थ परमं तप: ॥ २२ ॥
ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪರಮ ನೈಪುಣ್ಯವೆಂದರೆ ನನ್ನ ಧಾಮಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ದರ್ಶನ ಮಾಡುವುದು. ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ವಿನಯದಿಂದಿದ್ದುದರಿಂದ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.
Verse 23
प्रत्यादिष्टं मया तत्र त्वयि कर्मविमोहिते । तपो मे हृदयं साक्षादात्माहं तपसोऽनघ ॥ २३ ॥
ಓ ನಿರಪರಾಧ ಬ್ರಹ್ಮಾ, ನೀನು ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲಗೊಂಡಾಗ ನಾನೇ ನಿನಗೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು ಆದೇಶಿಸಿದೆ. ತಪಸ್ಸೇ ನನ್ನ ಹೃದಯ, ನನ್ನ ಆತ್ಮ; ಆದ್ದರಿಂದ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ನಾನು ಭಿನ್ನವಲ್ಲ.
Verse 24
सृजामि तपसैवेदं ग्रसामि तपसा पुन: । बिभर्मि तपसा विश्वं वीर्यं मे दुश्चरं तप: ॥ २४ ॥
ಈ ತಪಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ನಾನು ಈ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅದೇ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಮತ್ತು ಅದೇ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಲಯಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮ ತಪಸ್ಸೇ.
Verse 25
ब्रह्मोवाच भगवन् सर्वभूतानामध्यक्षोऽवस्थितो गुहाम् । वेद ह्यप्रतिरुद्धेन प्रज्ञानेन चिकीर्षितम् ॥ २५ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಭಗವಾನ್, ನೀವು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಹೃದಯಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಪರಮ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮ್ಮ ಅಪ್ರತಿಹತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ನೀವು ತಿಳಿದಿದ್ದೀರಿ.
Verse 26
तथापि नाथमानस्य नाथ नाथय नाथितम् । परावरे यथा रूपे जानीयां ते त्वरूपिण: ॥ २६ ॥
ಆದರೂ ಓ ನಾಥ, ನನ್ನ ಮನದ ಆಸೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿ. ದಯವಿಟ್ಟು ತಿಳಿಸಿ—ನೀವು ಪರಾತ್ಪರ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಸ್ವಭಾವತಃ ರೂಪರಹಿತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಹೇಗೆ ಧರಿಸುತ್ತೀರಿ?
Verse 27
यथात्ममायायोगेन नानाशक्त्युपबृंहितम् । विलुम्पन् विसृजन् गृह्णन् बिभ्रदात्मानमात्मना ॥ २७ ॥
ದಯವಿಟ್ಟು ತಿಳಿಸಿರಿ—ನೀವು ಸ್ವಾತ್ಮಮಾಯಾ ಯೋಗದಿಂದ ನಾನಾ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಸಂಹಾರ, ಸೃಷ್ಟಿ, ಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಧಾರಣ (ಪೋಷಣೆ) ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂ ಹೇಗೆ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತೀರಿ?
Verse 28
क्रीडस्यमोघसङ्कल्प ऊर्णनाभिर्यथोर्णुते । तथा तद्विषयां धेहि मनीषां मयि माधव ॥ २८ ॥
ಹೇ ಮಾಧವ, ನಿನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪ ಎಂದಿಗೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗದು. ಜೇಡ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಜಾಲ ನೆಯುವಂತೆ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಲೀಲೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತೀ; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಶಕ್ತಿಗಳ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನವನ್ನು ನನಗೆ ದಯಪಾಲಿಸು.
Verse 29
भगवच्छिक्षितमहं करवाणि ह्यतन्द्रित: । नेहमान: प्रजासर्गं बध्येयं यदनुग्रहात् ॥ २९ ॥
ದಯವಿಟ್ಟು ಉಪದೇಶಿಸಿರಿ—ಭಗವಂತನ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ನಾನು ಅಲಸದೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಿ; ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಜೀವಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿದರೂ ಆ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗದಿರಲಿ.
Verse 30
यावत् सखा सख्युरिवेश ते कृत: प्रजाविसर्गे विभजामि भो जनम् । अविक्लवस्ते परिकर्मणि स्थितो मा मे समुन्नद्धमदोऽजमानिन: ॥ ३० ॥
ಹೇ ಪ್ರಭು ಅಜ (ಅಜನ್ಮ), ನೀನು ಸ್ನೇಹಿತನು ಸ್ನೇಹಿತನೊಂದಿಗೆ ಕೈಕುಲುಕುವಂತೆ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಕೈಕುಲುಕಿ ನನಗೆ ಸಮಾನ ಗೌರವ ನೀಡಿದೆ. ನಾನು ವಿವಿಧ ಜೀವಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರೂ ನಿನ್ನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುತ್ತೇನೆ; ನನಗೆ ಅಶಾಂತಿ ಬರದಿರಲಿ, ಆದರೆ ‘ನಾನೇ ಪರಮ’ ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರ ಏಳದಿರಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 31
श्रीभगवानुवाच ज्ञानं परमगुह्यं मे यद् विज्ञानसमन्वितम् । सरहस्यं तदङ्गं च गृहाण गदितं मया ॥ ३१ ॥
ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ನನ್ನ ಕುರಿತು ಇರುವ ಈ ಪರಮ ಗುಹ್ಯ ಜ್ಞಾನವು ಅನುಭವಸಹಿತ ವಿಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ; ರಹಸ್ಯ ಸಹಿತ ಹಾಗೂ ಅದರ ಸಾಧನಾಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನೀನು ಇದನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸು.
Verse 32
यावानहं यथाभावो यद्रूपगुणकर्मक: । तथैव तत्त्वविज्ञानमस्तु ते मदनुग्रहात् ॥ ३२ ॥
ನಾನು ಹೇಗಿರುವೆನೋ—ನನ್ನ ನಿತ್ಯ ಸ್ವರೂಪ, ದಿವ್ಯ ಸತ್ತೆ, ರೂಪ, ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಲೀಲೆಗಳು—ಅದೇ ತತ್ತ್ವವಿಜ್ಞಾನ ನನ್ನ ನಿರ್ಹೇತುಕ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಜಾಗೃತವಾಗಲಿ।
Verse 33
अहमेवासमेवाग्रे नान्यद् यत् सदसत् परम् । पश्चादहं यदेतच्च योऽवशिष्येत सोऽस्म्यहम् ॥ ३३ ॥
ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ, ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಮುನ್ನ ನಾನು ಮಾತ್ರ ಇದ್ದೆ; ನನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಏನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ—ಸತ್-ಅಸತ್ ಕೂಡ ಅಲ್ಲ, ಸೃಷ್ಟಿಕಾರಣವಾದ ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಈಗ ಕಾಣುವುದೂ ನಾನು, ಪ್ರಳಯದ ನಂತರ ಉಳಿಯುವುದೂ ನಾನು.
Verse 34
ऋतेऽर्थं यत् प्रतीयेत न प्रतीयेत चात्मनि । तद्विद्यादात्मनो मायां यथाभासो यथा तम: ॥ ३४ ॥
ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ, ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ ಮೌಲ್ಯವಂತಾಗಿ ತೋರುವುದಕ್ಕೆ ನಿಜತ್ವವಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ನನ್ನ ಮಾಯೆ ಎಂದು ತಿಳಿ—ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಂತೆ.
Verse 35
यथा महान्ति भूतानि भूतेषूच्चावचेष्वनु । प्रविष्टान्यप्रविष्टानि तथा तेषु न तेष्वहम् ॥ ३५ ॥
ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ, ಮಹಾಭೂತಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮ-ಸ್ಥೂಲ ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತೆಯೇ ಇರುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಎಲ್ಲದರೊಳಗೂ ಇದ್ದೇನೆ, ಮತ್ತು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲದರ ಹೊರಗೆಯೂ ಇದ್ದೇನೆ.
Verse 36
एतावदेव जिज्ञास्यं तत्त्वजिज्ञासुनात्मन: । अन्वयव्यतिरेकाभ्यां यत् स्यात् सर्वत्र सर्वदा ॥ ३६ ॥
ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಹುಡುಕುವವನಿಗೆ ಇಷ್ಟೇ ವಿಚಾರ್ಯ—ಯಾವುದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಎಲ್ಲಕಾಲದಲ್ಲೂ, ಅನ್ವಯ-ವ್ಯತಿರೇಕಗಳಿಂದ ನೇರವಾಗಿಯೂ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿಯೂ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
Verse 37
एतन्मतं समातिष्ठ परमेण समाधिना । भवान् कल्पविकल्पेषु न विमुह्यति कर्हिचित् ॥ ३७ ॥
ಓ ಬ್ರಹ್ಮಾ, ಪರಮ ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಈ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸು; ಭಾಗಿಕವಾಗಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಲಿ ಪ್ರಳಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರವು ನಿನ್ನನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಮೋಹಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 38
श्रीशुक उवाच सम्प्रदिश्यैवमजनो जनानां परमेष्ठिनम् । पश्यतस्तस्य तद् रूपमात्मनो न्यरुणद्धरि: ॥ ३८ ॥
ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಜೀವಿಗಳ ನಾಯಕನಾದ ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಉಪದೇಶ ನೀಡಿ, ಹರಿ ತನ್ನ ದಿವ್ಯರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಅವನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಅಂತರ್ಧಾನರಾದನು।
Verse 39
अन्तर्हितेन्द्रियार्थाय हरये विहिताञ्जलि: । सर्वभूतमयो विश्वं ससर्जेदं स पूर्ववत् ॥ ३९ ॥
ಹರಿ ಅಂತರ್ಧಾನರಾದಾಗ, ಭಕ್ತರ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಪರಮಾನಂದದ ವಿಷಯನಾದ ಹರಿಯನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಅಂಜಲಿ ಬದ್ಧನಾಗಿ, ಹಿಂದಿನಂತೆ ಜೀವಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಈ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।
Verse 40
प्रजापतिर्धर्मपतिरेकदा नियमान् यमान् । भद्रं प्रजानामन्विच्छन्नातिष्ठत् स्वार्थकाम्यया ॥ ४० ॥
ಒಮ್ಮೆ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮಪಿತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿ, ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯಸಾಧನೆಯ ಆಸೆಯಿಂದ ನಿಯಮ-ಯಮಗಳ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಸ್ಥಿತನಾದನು।
Verse 41
तं नारद: प्रियतमो रिक्थादानामनुव्रत: । शुश्रूषमाण: शीलेन प्रश्रयेण दमेन च ॥ ४१ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ ವಾರಸ ಪುತ್ರನಾದ ನಾರದನು, ತಂದೆಯ ಸೇವೆಗೆ ಸದಾ ಸಿದ್ಧನಾಗಿ, ಶೀಲ, ವಿನಯ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹದಿಂದ ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 42
मायां विविदिषन् विष्णोर्मायेशस्य महामुनि: । महाभागवतो राजन् पितरं पर्यतोषयत् ॥ ४२ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಮಹಾಭಾಗವತ ಮಹಾಮುನಿ ನಾರದನು ಮಾಯೇಶ್ವರ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮಾಯಾಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸಿ ತನ್ನ ತಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು।
Verse 43
तुष्टं निशाम्य पितरं लोकानां प्रपितामहम् । देवर्षि: परिपप्रच्छ भवान् यन्मानुपृच्छति ॥ ४३ ॥
ಲೋಕಗಳ ಪ್ರಪಿತಾಮಹನಾದ ತನ್ನ ತಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ತೃಪ್ತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದನು ನೀವು ಕೇಳುವದೇ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು।
Verse 44
तस्मा इदं भागवतं पुराणं दशलक्षणम् । प्रोक्तं भगवता प्राह प्रीत: पुत्राय भूतकृत् ॥ ४४ ॥
ಅನಂತರ, ದಶಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣವನ್ನು—ಸ್ವಯಂ ಭಗವಂತನು ಉಪದೇಶಿಸಿದುದನ್ನು—ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತನ್ನ ಪುತ್ರ ನಾರದನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು।
Verse 45
नारद: प्राह मुनये सरस्वत्यास्तटे नृप । ध्यायते ब्रह्म परमं व्यासायामिततेजसे ॥ ४५ ॥
ಓ ನೃಪನೇ, ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ನಾರದನು ಸರಸ್ವತಿ ನದೀತೀರದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಭಗವಂತನ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಮಿತತೇಜಸ್ವಿ ವ್ಯಾಸದೇವರಿಗೆ ಭಾಗವತವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದನು।
Verse 46
यदुताहं त्वया पृष्टो वैराजात् पुरुषादिदम् । यथासीत्तदुपाख्यास्ते प्रश्नानन्यांश्च कृत्स्नश: ॥ ४६ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ವೈರಾಜ ಪುರುಷನಿಂದ ಈ ವಿಶ್ವವು ಹೇಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು ಎಂಬ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಗೂ, ಇತರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೂ, ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ನಾಲ್ಕು ಶ್ಲೋಕಗಳ ವಿವರಣೆಯ ಮೂಲಕ ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ ಉತ್ತರಿಸುವೆನು।
Frequently Asked Questions
Brahmā’s perplexity shows that creative authority is not autonomous; it must be aligned with the Lord’s will. “Tapa” signifies disciplined absorption in devotional austerity that purifies intention, grants realization, and becomes the medium through which the Lord empowers visarga (secondary creation). The chapter explicitly equates this potency with the Lord’s own operative energy in creating, maintaining, and withdrawing the cosmos.
It establishes a categorical distinction between the spiritual realm and material cosmology. Vaikuṇṭha is not a refined material planet but a domain where kāla (time as decay/compulsion) and the guṇas cannot dominate; hence fear and misery rooted in temporality and ignorance do not arise. This supports the Bhāgavatam’s claim that liberation is positive engagement in the Lord’s service, not mere negation.
They are the foundational teachings summarized in SB 2.9.33–36: (1) Bhagavān alone exists before, during, and after creation; (2) anything appearing valuable without relation to Him is māyā; (3) the Lord is simultaneously within and outside all beings and elements; and (4) the seeker must search for the Absolute in all circumstances—directly and indirectly—up to this conclusion.
By teaching simultaneous immanence and transcendence: the universal elements ‘enter and do not enter’ the cosmos, and likewise the Lord pervades everything as inner controller while remaining beyond all. The world is real insofar as it is related to Him (sambandha); it becomes illusory when treated as independent of Him.
Brahmā taught Nārada, who taught Vyāsadeva, establishing guru-paramparā. This matters because the Bhāgavatam’s knowledge is presented as realized, devotional revelation (not speculation), safeguarded through disciplined succession and meditation in bhakti.