Adhyaya 12
Bhāgavata-Māhātmya and the Complete Summary of the Śrīmad-Bhāgavatam
ದ್ವಾದಶ ಸ್ಕಂಧದ ಉಪಸಂಹಾರದಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುಗದ ಅಂಧಕಾರ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಯ ತುರ್ತುತೆ ಒತ್ತಿಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸೂತ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಭಕ್ತಿಧರ್ಮಕ್ಕೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೂ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತವನ್ನು ಸ್ಕಂಧಾನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ—ಸರ್ಗ, ವಿಸರ್ಗ, ನಿರೋಧ; ಮನ್ವಂತರಗಳು ಮತ್ತು ಅವತಾರಗಳು; ವಂಶಗಳು, ವಂಶಾನುಚರಿತಗಳು; ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ-ಲೀಲೆ. ನಂತರ ನಿರ್ಣಯವಾಗಿ ಹರಿಗುಣಗಾನಮಯ ದಿವ್ಯ ವಾಕ್ಯವೇ ನಿಜವಾದ ಮಂಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಲೌಕಿಕ ಮಾತುಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸಿ, ‘ನಮೋ ಹರಿ’ ಎಂಬುದು ಅಜಾಗರೂಕವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಿದರೂ ಶುದ್ಧಿ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಏಕಾದಶೀ-ದ್ವಾದಶೀ ಹಾಗೂ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರವಣ/ಪಠಣದ ಫಲಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಕೃಷ್ಣನ ಮಧುರ ಲೀಲಗಳಿಂದ ಪರಮಸತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದ ಆದರ್ಶ ವಕ್ತಾ ಶುಕದೇವ ಗೋಸ್ವಾಮಿಗೆ ಸೂತ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಆಶ್ರಯ ಹರಿಯೇ, ಭಾಗವತ ಶ್ರವಣ-ಕೀರ್ತನದಿಂದ ಅವನು ಲಭ್ಯ।
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच नमो धर्माय महते नम: कृष्णाय वेधसे । ब्रह्मणेभ्यो नमस्कृत्य धर्मान् वक्ष्ये सनातनान् ॥ १ ॥
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು: ಮಹಾಧರ್ಮವಾದ ಭಕ್ತಿಸೇವೆಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ನಾನು ಈಗ ಸನಾತನ ಧರ್ಮತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 2
एतद् व: कथितं विप्रा विष्णोश्चरितमद्भुतम् । भवद्भिर्यदहं पृष्टो नराणां पुरुषोचितम् ॥ २ ॥
ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದಂತೆ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅದ್ಭುತ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಇಂತಹ ಕಥನಗಳನ್ನು ಶ್ರವಣಿಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಮಾನವನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯ.
Verse 3
अत्र सङ्कीर्तित: साक्षात् सर्वपापहरो हरि: । नारायणो हृषीकेशो भगवान् सात्वतां पति: ॥ ३ ॥
ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಸాక్షಾತ್ ಹರಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಕೀರ್ತನೆ ಇದೆ; ಆತನು ತನ್ನ ಭಕ್ತರ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಫಲಗಳನ್ನು ಹರಣಮಾಡುವವನು. ಆ ಪ್ರಭು ನಾರಾಯಣ, ಹೃಷೀಕೇಶ ಮತ್ತು ಸಾತ್ವತರ ಅಧಿಪತಿ ಭಗವಾನ್ ಎಂದು ಮಹಿಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ।
Verse 4
अत्र ब्रह्म परं गुह्यं जगत: प्रभवाप्ययम् । ज्ञानं च तदुपाख्यानं प्रोक्तं विज्ञानसंयुतम् ॥ ४ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಗುಹ್ಯ ರಹಸ್ಯ, ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಳಯದ ಮೂಲಕಾರಣ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ಅವನ ದಿವ್ಯ ಜ್ಞಾನ, ಸಾಧನಾ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಅನುಭವಯುಕ್ತ ವಿಜ್ಞಾನವೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 5
भक्तियोग: समाख्यातो वैराग्यं च तदाश्रयम् । पारीक्षितमुपाख्यानं नारदाख्यानमेव च ॥ ५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯೋಗವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅದಕ್ಕೆ ಆಶ್ರಯವಾದ ವೈರಾಗ್ಯವೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಮಹಾರಾಜ ಪರಿಕ್ಷಿತನ ಉಪಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ನಾರದಮುನಿಯ ಆಖ್ಯಾನವೂ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ.
Verse 6
प्रायोपवेशो राजर्षेर्विप्रशापात् परीक्षित: । शुकस्य ब्रह्मर्षभस्य संवादश्च परीक्षित: ॥ ६ ॥
ವಿಪ್ರಪುತ್ರನ ಶಾಪದಿಂದ ರಾಜರ್ಷಿ ಪರಿಕ್ಷಿತನು ಪ್ರಾಯೋಪವೇಶ—ಮರಣಪರ್ಯಂತ ಉಪವಾಸ—ಮಾಡಿದುದೂ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠ ಶುಕದೇವ ಗೋಸ್ವಾಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಪರಿಕ್ಷಿತನ ಸಂವಾದವೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 7
योगधारणयोत्क्रान्ति: संवादो नारदाजयो: । अवतारानुगीतं च सर्ग: प्राधानिकोऽग्रत: ॥ ७ ॥
ಯೋಗಧಾರಣೆಯಿಂದ ಮರಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಾರದ-ಬ್ರಹ್ಮರ ಸಂವಾದ, ಭಗವಂತನ ಅವತಾರಗಳ ಗಣನೆ, ಮತ್ತು ಅವ್ಯಕ್ತ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು ಎಂಬ ಪ್ರಾಧಾನಿಕ ವಿವರಣೆಯೂ ಇದೆ.
Verse 8
विदुरोद्धवसंवाद: क्षत्तृमैत्रेययोस्तत: । पुराणसंहिताप्रश्नो महापुरुषसंस्थिति: ॥ ८ ॥
ವಿದುರ-ಉದ್ಧವ ಸಂವಾದ, ನಂತರ ಕ್ಷತ್ತಾ (ವಿದುರ) ಮತ್ತು ಮೈತ್ರೇಯರ ಸಂವಾದವೂ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಪುರಾಣಸಂಹಿತೆಯ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾಪುರುಷನಾದ ಭಗವಂತನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿ ಲಯವಾಗುವ ಸಮಾಪ್ತಿಯೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 9
तत: प्राकृतिक: सर्ग: सप्त वैकृतिकाश्च ये । ततो ब्रह्माण्डसम्भूतिर्वैराज: पुरुषो यत: ॥ ९ ॥
ನಂತರ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಗುಣಕ್ಷೋಭದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಸೃಷ್ಟಿ, ತತ್ತ್ವ-ವಿಕಾರಗಳ ಏಳು ಹಂತಗಳು, ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ-ಅಂಡದ ನಿರ್ಮಾಣ—ಅದರಿಂದ ಭಗವಂತನ ವಿರಾಟ್ (ವೈರಾಜ) ಪುರುಷನು ಪ್ರಕಟನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಮ್ಯಕ್ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ।
Verse 10
कालस्य स्थूलसूक्ष्मस्य गति: पद्मसमुद्भव: । भुव उद्धरणेऽम्भोधेर्हिरण्याक्षवधो यथा ॥ १० ॥
ಕಾಲದ ಸ್ಥೂಲ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಗತಿಗಳು, ಗರ್ಭೋದಕಶಾಯಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಾಭಿಯಿಂದ ಪದ್ಮದ ಉದ್ಭವ, ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುವಾಗ ಗರ್ಭೋದಕ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನ ವಧ—ಇವುಗಳೂ ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ।
Verse 11
ऊर्ध्वतिर्यगवाक्सर्गो रुद्रसर्गस्तथैव च । अर्धनारीश्वरस्याथ यत: स्वायम्भुवो मनु: ॥ ११ ॥
ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಸುರ ಜಾತಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ; ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರನ ಜನನ; ಹಾಗೂ ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರದಿಂದ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ಉದ್ಭವ—ಇವುಗಳೂ ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ।
Verse 12
शतरूपा च या स्त्रीणामाद्या प्रकृतिरुत्तमा । सन्तानो धर्मपत्नीनां कर्दमस्य प्रजापते: ॥ १२ ॥
ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಆದ್ಯಳಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶತರೂಪೆಯ ಪ್ರಾಕಟ್ಯ—ಅವಳು ಮನುನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪತ್ನಿ—ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಕರ್ಧಮನ ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯರ ಸಂತಾನ—ಇದೂ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ।
Verse 13
अवतारो भगवत: कपिलस्य महात्मन: । देवहूत्याश्च संवाद: कपिलेन च धीमता ॥ १३ ॥
ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ ಮಹಾತ್ಮ ಕಪಿಲ ಅವತಾರದ ವರ್ಣನೆ ಇದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಆ ಮಹಾಜ್ಞಾನಿ ಕಪಿಲನು ತನ್ನ ತಾಯಿ ದೇವಹೂತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಸಂವಾದವೂ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 14
नवब्रह्मसमुत्पत्तिर्दक्षयज्ञविनाशनम् । ध्रुवस्य चरितं पश्चात्पृथो: प्राचीनबर्हिष: ॥ १४ ॥ नारदस्य च संवादस्तत: प्रैयव्रतं द्विजा: । नाभेस्ततोऽनु चरितमृषभस्य भरतस्य च ॥ १५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಮಹಾಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಂತತಿ, ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞವಿನಾಶ, ಧ್ರುವ ಮಹಾರಾಜನ ಚರಿತ್ರೆ, ನಂತರ ರಾಜ ಪೃಥು ಮತ್ತು ರಾಜ ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಯ ಕಥೆಗಳು, ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿ–ನಾರದ ಸಂವಾದ ಹಾಗೂ ಮಹಾರಾಜ ಪ್ರಿಯವ್ರತನ ಜೀವನ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ಮುಂದೆ, ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ, ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ರಾಜ ನಾಭಿ, ಭಗವಾನ್ ಋಷಭ ಮತ್ತು ರಾಜ ಭರತನ ಗುಣಕರ್ಮಗಳೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।
Verse 15
नवब्रह्मसमुत्पत्तिर्दक्षयज्ञविनाशनम् । ध्रुवस्य चरितं पश्चात्पृथो: प्राचीनबर्हिष: ॥ १४ ॥ नारदस्य च संवादस्तत: प्रैयव्रतं द्विजा: । नाभेस्ततोऽनु चरितमृषभस्य भरतस्य च ॥ १५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಮಹಾಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಂತತಿ, ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞವಿನಾಶ, ಧ್ರುವ ಮಹಾರಾಜನ ಚರಿತ್ರೆ, ನಂತರ ರಾಜ ಪೃಥು ಮತ್ತು ರಾಜ ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಯ ಕಥೆಗಳು, ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿ–ನಾರದ ಸಂವಾದ ಹಾಗೂ ಮಹಾರಾಜ ಪ್ರಿಯವ್ರತನ ಜೀವನ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ಮುಂದೆ, ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ, ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ರಾಜ ನಾಭಿ, ಭಗವಾನ್ ಋಷಭ ಮತ್ತು ರಾಜ ಭರತನ ಗುಣಕರ್ಮಗಳೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।
Verse 16
द्वीपवर्षसमुद्राणां गिरिनद्युपवर्णनम् । ज्योतिश्चक्रस्य संस्थानं पातालनरकस्थिति: ॥ १६ ॥
ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ದ್ವೀಪಗಳು, ವರ್ಷಗಳು, ಸಮುದ್ರಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ವಿಶದ ವರ್ಣನೆ ಇದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಜ್ಯೋತಿಶ್ಚಕ್ರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಪಾತಾಳಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ನರಕಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗಳೂ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।
Verse 17
दक्षजन्म प्रचेतोभ्यस्तत्पुत्रीणां च सन्तति: । यतो देवासुरनरास्तिर्यङ्नगखगादय: ॥ १७ ॥
ಪ್ರಚೇತಸರ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪತಿ ದಕ್ಷನ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿಯರ ಸಂತತಿ—ಅವರಿಂದ ದೇವರು, ಅಸುರರು, ಮಾನವರು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ನಾಗರು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮೊದಲಾದ ಜಾತಿಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ।
Verse 18
त्वाष्ट्रस्य जन्म निधनं पुत्रयोश्च दितेर्द्विजा: । दैत्येश्वरस्य चरितं प्रह्लादस्य महात्मन: ॥ १८ ॥
ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಇಲ್ಲಿ ತ್ವಾಷ್ಟ್ರಪುತ್ರ ವೃತ್ರಾಸುರನ ಜನನ ಮತ್ತು ನಿಧನ, ಹಾಗೆಯೇ ದಿತಿಯ ಪುತ್ರರಾದ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷ ಮತ್ತು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಇವರ ಜನನ-ಮರಣಗಳು ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ; ಜೊತೆಗೆ ದಿತಿವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಾತ್ಮ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಚರಿತ್ರೆಯೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 19
मन्वन्तरानुकथनं गजेन्द्रस्य विमोक्षणम् । मन्वन्तरावताराश्च विष्णोर्हयशिरादय: ॥ १९ ॥
ಪ್ರತಿ ಮನ್ವಂತರದ ವೃತ್ತಾಂತ, ಗಜೇಂದ್ರನ ವಿಮೋಚನೆ, ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಿಶೇಷ ಅವತಾರಗಳು—ಹಯಶೀರ್ಷಾದಿಗಳು—ಇಲ್ಲಿಯೂ ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ।
Verse 20
कौर्मं मात्स्यं नारसिंहं वामनं च जगत्पते: । क्षीरोदमथनं तद्वदमृतार्थे दिवौकसाम् ॥ २० ॥
ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ಪತಿಯು ಕೂರ್ಮ, ಮತ್ಸ್ಯ, ನರಸಿಂಹ, ವಾಮನ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದುದು ಮತ್ತು ಅಮೃತಾರ್ಥವಾಗಿ ದೇವತೆಗಳು ಕ್ಷೀರಸಾಗರವನ್ನು ಮಥಿಸಿದ ಕಥನವೂ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ।
Verse 21
देवासुरमहायुद्धं राजवंशानुकीर्तनम् । इक्ष्वाकुजन्म तद्वंश: सुद्युम्नस्य महात्मन: ॥ २१ ॥
ದೇವರು-ಅಸುರರ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ವೃತ್ತಾಂತ, ರಾಜವಂಶಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವರ್ಣನೆ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಿನ ಜನನ ಮತ್ತು ಅವನ ವಂಶ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾತ್ಮ ಸುದ್ಯುಮ್ನನ ವಂಶ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿದೆ।
Verse 22
इलोपाख्यानमत्रोक्तं तारोपाख्यानमेव च । सूर्यवंशानुकथनं शशादाद्या नृगादय: ॥ २२ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಇಲೆಯ ಉಪಾಖ್ಯಾನ, ತಾರೆಯ ಉಪಾಖ್ಯಾನ, ಹಾಗೆಯೇ ಸೂರ್ಯವಂಶದ ಸಂತತಿಗಳ ವರ್ಣನೆ—ಶಶಾದಾದಿಗಳಿಂದ ನೃಗಾದಿಗಳವರೆಗೆ—ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 23
सौकन्यं चाथ शर्याते: ककुत्स्थस्य च धीमत: । खट्वाङ्गस्य च मान्धातु: सौभरे: सगरस्य च ॥ २३ ॥
ಸುಕನ್ಯಾ, ಶರ್ಯಾತಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ಕಕುತ್ಸ್ಥ, ಖಟ್ವಾಂಗ, ಮಾಂಧಾತಾ, ಸೌಭರಿ ಮತ್ತು ಸಾಗರ—ಇವರ ಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 24
रामस्य कोशलेन्द्रस्य चरितं किल्बिषापहम् । निमेरङ्गपरित्यागो जनकानां च सम्भव: ॥ २४ ॥
ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ಕೋಶಲೇಂದ್ರನಾದ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನ ಪಾವನ ಚರಿತೆ, ಪಾಪನಾಶಕವಾದುದು, ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜ ನಿಮಿಯ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಜನಕವಂಶದ ಉದ್ಭವವೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 25
रामस्य भार्गवेन्द्रस्य नि:क्षत्रीकरणं भुव: । ऐलस्य सोमवंशस्य ययातेर्नहुषस्य च ॥ २५ ॥ दौष्मन्तेर्भरतस्यापि शान्तनोस्तत्सुतस्य च । ययातेर्ज्येष्ठपुत्रस्य यदोर्वंशोऽनुकीर्तित: ॥ २६ ॥
ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ಭೃಗುವಂಶಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭಗವಾನ್ ಪರಶುರಾಮನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲ ಮಾಡಿದ ಕಥೆ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸೋಮವಂಶದ ಐಲ, ಯಯಾತಿ, ನಹುಷ, ದುಷ್ಯಂತನ ಪುತ್ರ ಭರತ, ಶಾಂತನು ಮತ್ತು ಶಾಂತನುವಿನ ಪುತ್ರ ಭೀಷ್ಮರ ಮಹಿಮೆಯ ಚರಿತೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಯಯಾತಿಯ ಜ್ಯೇಷ್ಠಪುತ್ರ ಯದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಯದುವಂಶವೂ ಕೀರ್ತಿತವಾಗಿದೆ.
Verse 26
रामस्य भार्गवेन्द्रस्य नि:क्षत्रीकरणं भुव: । ऐलस्य सोमवंशस्य ययातेर्नहुषस्य च ॥ २५ ॥ दौष्मन्तेर्भरतस्यापि शान्तनोस्तत्सुतस्य च । ययातेर्ज्येष्ठपुत्रस्य यदोर्वंशोऽनुकीर्तित: ॥ २६ ॥
ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ಭೃಗುವಂಶಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭಗವಾನ್ ಪರಶುರಾಮನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲ ಮಾಡಿದ ಕಥೆ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸೋಮವಂಶದ ಐಲ, ಯಯಾತಿ, ನಹುಷ, ದುಷ್ಯಂತನ ಪುತ್ರ ಭರತ, ಶಾಂತನು ಮತ್ತು ಶಾಂತನುವಿನ ಪುತ್ರ ಭೀಷ್ಮರ ಮಹಿಮೆಯ ಚರಿತೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಯಯಾತಿಯ ಜ್ಯೇಷ್ಠಪುತ್ರ ಯದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಯದುವಂಶವೂ ಕೀರ್ತಿತವಾಗಿದೆ.
Verse 27
यत्रावतीर्णो भगवान् कृष्णाख्यो जगदीश्वर: । वसुदेवगृहे जन्म ततो वृद्धिश्च गोकुले ॥ २७ ॥
ಜಗದೀಶ್ವರನಾದ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಯದುವಂಶದಲ್ಲಿ ಅವತಾರ ಮಾಡಿದುದು, ವಸುದೇವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದುದು, ನಂತರ ಗೋಕುಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದುದು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ವಿವರವಾಗಿ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ.
Verse 28
तस्य कर्माण्यपाराणि कीर्तितान्यसुरद्विष: । पूतनासुपय:पानं शकटोच्चाटनं शिशो: ॥ २८ ॥ तृणावर्तस्य निष्पेषस्तथैव बकवत्सयो: । अघासुरवधो धात्रा वत्सपालावगूहनम् ॥ २९ ॥
ಅಸುರದ್ವೇಷಿಯಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಅಪಾರ ಲೀಲೆಗಳೂ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ—ಪೂತನೆಯ ಹಾಲಿನ ಜೊತೆಗೆ ಅವಳ ಪ್ರಾಣವಾಯುವನ್ನೂ ಹೀರಿಕೊಂಡುದು, ಶಿಶುವಿನಿಂದ ಶಕಟವನ್ನು ಒಡೆದು ಹಾಕುವುದು, ತೃಣಾವರ್ತನನ್ನು ನುಚ್ಚುನೂರಾಗಿಸುವುದು, ಬಕಾಸುರ ಮತ್ತು ವತ್ಸಾಸುರ ವಧ, ಅಘಾಸುರ ಸಂಹಾರ, ಹಾಗೂ ಧಾತಾ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕರುಗಳನ್ನೂ ಗೋಪಸಖರನ್ನೂ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಮರೆಮಾಡಿದಾಗ ನಡೆದ ಲೀಲೆಯೂ ಸೇರಿ।
Verse 29
तस्य कर्माण्यपाराणि कीर्तितान्यसुरद्विष: । पूतनासुपय:पानं शकटोच्चाटनं शिशो: ॥ २८ ॥ तृणावर्तस्य निष्पेषस्तथैव बकवत्सयो: । अघासुरवधो धात्रा वत्सपालावगूहनम् ॥ २९ ॥
ಅಸುರದ್ವೇಷಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಅಪಾರ ಲೀಲೆಗಳು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ—ಪೂತನೆಯ ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಅವಳ ಪ್ರಾಣವಾಯುವನ್ನೂ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಶಿಶುವಿನ ಶಕಟಭಂಗ, ತೃಣಾವರ್ತನ ನಿಷ್ಪೇಷ, ಬಕಾಸುರ‑ವತ್ಸಾಸುರ‑ಅಘಾಸುರ ವಧ, ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕರುಗಳನ್ನೂ ಗೋಪಸಖರನ್ನೂ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಮರೆಮಾಡಿದ ಲೀಲೆ।
Verse 30
धेनुकस्य सहभ्रातु: प्रलम्बस्य च सङ्क्षय: । गोपानां च परित्राणं दावाग्ने: परिसर्पत: ॥ ३० ॥
ಧೇನುಕಾಸುರನೂ ಅವನ ಸಂಗಾತಿಗಳೂ ಹಾಗೂ ಪ್ರಲಂಬಾಸುರನೂ ಸಂಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು, ಮತ್ತು ಸುತ್ತುವರಿದ ದಾವಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಗೋಪಬಾಲಕರ ರಕ್ಷಣೆ—ಇವೆಲ್ಲ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಬಲರಾಮರ ಲೀಲೆಗಳಾಗಿ ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ।
Verse 31
दमनं कालियस्याहेर्महाहेर्नन्दमोक्षणम् । व्रतचर्या तु कन्यानां यत्र तुष्टोऽच्युतो व्रतै: ॥ ३१ ॥ प्रसादो यज्ञपत्नीभ्यो विप्राणां चानुतापनम् । गोवर्धनोद्धारणं च शक्रस्य सुरभेरथ ॥ ३२ ॥ यज्ञाभिषेक: कृष्णस्य स्त्रीभि: क्रीडा च रात्रिषु । शङ्खचूडस्य दुर्बुद्धेर्वधोऽरिष्टस्य केशिन: ॥ ३३ ॥
ಕಾಳಿಯ ಸರ್ಪದ ದಮನ, ಮಹಾಸರ್ಪದಿಂದ ನಂದ ಮಹಾರಾಜನ ವಿಮೋಚನೆ, ಕನ್ಯಾಗೋಪಿಯರ ಕಠಿಣ ವ್ರತಾಚರಣೆಯಿಂದ ಅಚ್ಯುತನು ತೃಪ್ತನಾದುದು; ಯಜ್ಞಪತ್ನಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯರಿಗೆ ಕೃಪೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಅನುತಾಪ; ಗೋವರ್ಧನೋದ್ದಾರಣ ಮತ್ತು ನಂತರ ಇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಸುರಭಿಯ ಪೂಜಾ‑ಅಭಿಷೇಕ; ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಪಿಯರೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೀಡೆ; ಹಾಗೂ ಶಂಖಚೂಡ, ಅರಿಷ್ಟ, ಕೇಶಿ ಎಂಬ ದುರ್ಬುದ್ಧಿ ದೈತ್ಯರ ವಧ—ಇವು ಲೀಲೆಗಳು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।
Verse 32
दमनं कालियस्याहेर्महाहेर्नन्दमोक्षणम् । व्रतचर्या तु कन्यानां यत्र तुष्टोऽच्युतो व्रतै: ॥ ३१ ॥ प्रसादो यज्ञपत्नीभ्यो विप्राणां चानुतापनम् । गोवर्धनोद्धारणं च शक्रस्य सुरभेरथ ॥ ३२ ॥ यज्ञाभिषेक: कृष्णस्य स्त्रीभि: क्रीडा च रात्रिषु । शङ्खचूडस्य दुर्बुद्धेर्वधोऽरिष्टस्य केशिन: ॥ ३३ ॥
ಕಾಳಿಯ ಸರ್ಪದ ದಮನ, ಮಹಾಸರ್ಪದಿಂದ ನಂದ ಮಹಾರಾಜನ ವಿಮೋಚನೆ, ಕನ್ಯಾಗೋಪಿಯರ ಕಠಿಣ ವ್ರತಾಚರಣೆಯಿಂದ ಅಚ್ಯುತನು ತೃಪ್ತನಾದುದು; ಯಜ್ಞಪತ್ನಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯರಿಗೆ ಕೃಪೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಅನುತಾಪ; ಗೋವರ್ಧನೋದ್ದಾರಣ ಮತ್ತು ನಂತರ ಇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಸುರಭಿಯ ಪೂಜಾ‑ಅಭಿಷೇಕ; ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಪಿಯರೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೀಡೆ; ಹಾಗೂ ಶಂಖಚೂಡ, ಅರಿಷ್ಟ, ಕೇಶಿ ಎಂಬ ದುರ್ಬುದ್ಧಿ ದೈತ್ಯರ ವಧ—ಇವು ಲೀಲೆಗಳು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।
Verse 33
दमनं कालियस्याहेर्महाहेर्नन्दमोक्षणम् । व्रतचर्या तु कन्यानां यत्र तुष्टोऽच्युतो व्रतै: ॥ ३१ ॥ प्रसादो यज्ञपत्नीभ्यो विप्राणां चानुतापनम् । गोवर्धनोद्धारणं च शक्रस्य सुरभेरथ ॥ ३२ ॥ यज्ञाभिषेक: कृष्णस्य स्त्रीभि: क्रीडा च रात्रिषु । शङ्खचूडस्य दुर्बुद्धेर्वधोऽरिष्टस्य केशिन: ॥ ३३ ॥
ಕಾಳಿಯ ಸರ್ಪದ ದಮನ, ಮಹಾಸರ್ಪದಿಂದ ನಂದ ಮಹಾರಾಜನ ವಿಮೋಚನೆ, ಕನ್ಯಾಗೋಪಿಯರ ಕಠಿಣ ವ್ರತಾಚರಣೆಯಿಂದ ಅಚ್ಯುತನು ತೃಪ್ತನಾದುದು; ಯಜ್ಞಪತ್ನಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯರಿಗೆ ಕೃಪೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಅನುತಾಪ; ಗೋವರ್ಧನೋದ್ದಾರಣ ಮತ್ತು ನಂತರ ಇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಸುರಭಿಯ ಪೂಜಾ‑ಅಭಿಷೇಕ; ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಪಿಯರೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೀಡೆ; ಹಾಗೂ ಶಂಖಚೂಡ, ಅರಿಷ್ಟ, ಕೇಶಿ ಎಂಬ ದುರ್ಬುದ್ಧಿ ದೈತ್ಯರ ವಧ—ಇವು ಲೀಲೆಗಳು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।
Verse 34
अक्रूरागमनं पश्चात् प्रस्थानं रामकृष्णयो: । व्रजस्त्रीणां विलापश्च मथुरालोकनं तत: ॥ ३४ ॥
ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ಅಕ್ರೂರನ ಆಗಮನ, ನಂತರ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ-ಬಲರಾಮರ ವ್ರಜದಿಂದ ನಿರ್ಗಮನ, ವ್ರಜಗೋಪಿಯರ ಕರುಣ ವಿಲಾಪ ಮತ್ತು ಬಳಿಕ ಮಥುರಾ ದರ್ಶನವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದೆ।
Verse 35
गजमुष्टिकचाणूरकंसादीनां तथा वध: । मृतस्यानयनं सूनो: पुन: सान्दीपनेर्गुरो: ॥ ३५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಕುವಲಯಾಪೀಡ ಆನೆ, ಮುಷ್ಟಿಕ-ಚಾಣೂರ ಮಲ್ಲರು, ಕಂಸಾದಿಗಳ ವಧ, ಹಾಗೆಯೇ ಗುರು ಸಾಂದೀಪನಿ ಮುನಿಯ ಮೃತ ಪುತ್ರನನ್ನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಮರಳಿ ತಂದ ಘಟನೆಯೂ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ।
Verse 36
मथुरायां निवसता यदुचक्रस्य यत्प्रियम् । कृतमुद्धवरामाभ्यां युतेन हरिणा द्विजा: ॥ ३६ ॥
ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಈ ಗ್ರಂಥವು ಹೇಳುತ್ತದೆ—ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಉದ್ದವ ಮತ್ತು ಬಲರಾಮರ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಹರಿಯು ಯದು ವಂಶದ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು।
Verse 37
जरासन्धसमानीतसैन्यस्य बहुशो वध: । घातनं यवनेन्द्रस्य कुशस्थल्या निवेशनम् ॥ ३७ ॥
ಜರಾಸಂಧನು ತಂದ ಅನೇಕ ಸೇನೆಗಳ ಪುನಃಪುನಃ ಸಂಹಾರ, ಯವನರಾಜ ಕಾಲಯವನನ ವಧ, ಹಾಗೂ ಕುಶಸ್ಥಲಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಕಾ ನಗರ ಸ್ಥಾಪನೆ ಕೂಡ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ।
Verse 38
आदानं पारिजातस्य सुधर्माया: सुरालयात् । रुक्मिण्या हरणं युद्धे प्रमथ्य द्विषतो हरे: ॥ ३८ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೂ ವರ್ಣನೆ ಇದೆ—ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣನು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಿಂದ ಪಾರಿಜಾತ ವೃಕ್ಷವನ್ನೂ ಸುಧರ್ಮಾ ಸಭಾಮಂಟಪವನ್ನೂ ತಂದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ರುಕ್ಮಿಣಿಯನ್ನು ಹರಣಮಾಡಿದನು।
Verse 39
हरस्य जृम्भणं युद्धे बाणस्य भुजकृन्तनम् । प्राग्ज्योतिषपतिं हत्वा कन्यानां हरणं च यत् ॥ ३९ ॥
ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಣನೆ ಇದೆ—ಬಾಣಾಸುರನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಶಿವನಿಗೆ ಜಂಭ (ಆಲಸ್ಯ-ಜಂಭೈ) ಉಂಟುಮಾಡಿ ಜಯಿಸಿದನು, ಬಾಣಾಸುರನ ಭುಜಗಳನ್ನು ಛೇದಿಸಿದನು, ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷಪುರಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ವಧಿಸಿ ಬಂಧಿತ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು।
Verse 40
चैद्यपौण्ड्रकशाल्वानां दन्तवक्रस्य दुर्मते: । शम्बरो द्विविद: पीठो मुर: पञ्चजनादय: ॥ ४० ॥ माहात्म्यं च वधस्तेषां वाराणस्याश्च दाहनम् । भारावतरणं भूमेर्निमित्तीकृत्य पाण्डवान् ॥ ४१ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಚೇದಿರಾಜ, ಪೌಂಡ್ರಕ, ಶಾಲ್ವ, ದುರ್ಮತಿ ದಂತವಕ್ರ, ಶಂಬರ, ದ್ವಿವಿದ, ಪೀಠ, ಮುರ, ಪಂಚಜನಾದಿ ದೈತ್ಯರ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ವಧ, ವಾರಾಣಸಿಯ ದಹನ, ಹಾಗೆಯೇ ಪಾಂಡವರನ್ನು ನಿಮಿತ್ತಮಾಡಿ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದ ಮೂಲಕ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಭೂಮಿಯ ಭಾರವನ್ನು ಇಳಿಸಿದ ಕಥನವಿದೆ।
Verse 41
चैद्यपौण्ड्रकशाल्वानां दन्तवक्रस्य दुर्मते: । शम्बरो द्विविद: पीठो मुर: पञ्चजनादय: ॥ ४० ॥ माहात्म्यं च वधस्तेषां वाराणस्याश्च दाहनम् । भारावतरणं भूमेर्निमित्तीकृत्य पाण्डवान् ॥ ४१ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಚೇದಿರಾಜ, ಪೌಂಡ್ರಕ, ಶಾಲ್ವ, ದುರ್ಮತಿ ದಂತವಕ್ರ, ಶಂಬರ, ದ್ವಿವಿದ, ಪೀಠ, ಮುರ, ಪಂಚಜನಾದಿ ದೈತ್ಯರ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ವಧ, ವಾರಾಣಸಿಯ ದಹನ, ಹಾಗೆಯೇ ಪಾಂಡವರನ್ನು ನಿಮಿತ್ತಮಾಡಿ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದ ಮೂಲಕ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಭೂಮಿಯ ಭಾರವನ್ನು ಇಳಿಸಿದ ಕಥನವಿದೆ।
Verse 42
विप्रशापापदेशेन संहार: स्वकुलस्य च । उद्धवस्य च संवादो वसुदेवस्य चाद्भुत: ॥ ४२ ॥ यत्रात्मविद्या ह्यखिला प्रोक्ता धर्मविनिर्णय: । ततो मर्त्यपरित्याग आत्मयोगानुभावत: ॥ ४३ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಶಾಪವನ್ನು ನೆಪಮಾಡಿ ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ವಂಶದ ಸಂಹಾರವನ್ನು ನಡೆಸಿದುದು, ನಾರದನೊಂದಿಗೆ ವಸುದೇವನ ಅದ್ಭುತ ಸಂವಾದ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಆತ್ಮವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಉದ್ದವ-ಕೃಷ್ಣ ಸಂವಾದ, ಮತ್ತು ನಂತರ ಸ್ವಾತ್ಮಯೋಗಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಮর্ত್ಯಲೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದುದು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ।
Verse 43
विप्रशापापदेशेन संहार: स्वकुलस्य च । उद्धवस्य च संवादो वसुदेवस्य चाद्भुत: ॥ ४२ ॥ यत्रात्मविद्या ह्यखिला प्रोक्ता धर्मविनिर्णय: । ततो मर्त्यपरित्याग आत्मयोगानुभावत: ॥ ४३ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಶಾಪವನ್ನು ನೆಪಮಾಡಿ ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ವಂಶದ ಸಂಹಾರವನ್ನು ನಡೆಸಿದುದು, ನಾರದನೊಂದಿಗೆ ವಸುದೇವನ ಅದ್ಭುತ ಸಂವಾದ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಆತ್ಮವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಉದ್ದವ-ಕೃಷ್ಣ ಸಂವಾದ, ಮತ್ತು ನಂತರ ಸ್ವಾತ್ಮಯೋಗಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಮর্ত್ಯಲೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದುದು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ।
Verse 44
युगलक्षणवृत्तिश्च कलौ नृणामुपप्लव: । चतुर्विधश्च प्रलय उत्पत्तिस्त्रिविधा तथा ॥ ४४ ॥
ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಯುಗಗಳ ಲಕ್ಷಣ-ವೃತ್ತಿಗಳು, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ನರರ ಉಪಪ್ಲವ, ಪ್ರಳಯದ ನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳು ಹಾಗೂ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂರು ವಿಧಗಳೂ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।
Verse 45
देहत्यागश्च राजर्षेर्विष्णुरातस्य धीमत: । शाखाप्रणयनमृषेर्मार्कण्डेयस्य सत्कथा । महापुरुषविन्यास: सूर्यस्य जगदात्मन: ॥ ४५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಧೀಮಂತ ರಾಜರ್ಷಿ ವಿಷ್ಣುರಾತ (ಪರೀಕ್ಷಿತ)ನ ದೇಹತ್ಯಾಗ, ವ್ಯಾಸದೇವರು ವೇದಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರಸಾರಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂಬ ವಿವರಣೆ, ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಋಷಿಯ ಪುಣ್ಯಕಥೆ, ಹಾಗೂ ಜಗದಾತ್ಮನಾದ ಸೂರ್ಯರೂಪ ಸಹಿತ ಭಗವಂತನ ವಿರಾಟ್ರೂಪದ ವಿವರವಾದ ವಿನ್ಯಾಸವೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 46
इति चोक्तं द्विजश्रेष्ठा यत्पृष्टोऽहमिहास्मि व: । लीलावतारकर्माणि कीर्तितानीह सर्वश: ॥ ४६ ॥
ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ! ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದುದನ್ನು ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆನು. ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ ಲೀಲಾವತಾರಗಳ ಕರ್ಮಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।
Verse 47
पतित: स्खलितश्चार्त: क्षुत्त्वा वा विवशो गृणन् । हरये नम इत्युच्चैर्मुच्यते सर्वपातकात् ॥ ४७ ॥
ಬೀಳುವಾಗ, ಜಾರುವಾಗ, ನೋವಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸೀನುವಾಗಲೂ ಯಾರಾದರೂ ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿ ಜೋರಾಗಿ “ಹರಯೇ ನಮಃ” ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಫಲಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 48
सङ्कीर्त्यमानो भगवाननन्त: श्रुतानुभावो व्यसनं हि पुंसाम् । प्रविश्य चित्तं विधुनोत्यशेषं यथा तमोऽर्कोऽभ्रमिवातिवात: ॥ ४८ ॥
ಅನಂತನಾದ ಭಗವಂತನನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿ ಸಂಕೀರ್ತಿಸಿದಾಗಲೂ ಅಥವಾ ಅವನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗಲೂ, ಪ್ರಭು ಸ್ವತಃ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ದುರ್ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ತೊಳೆದುಹಾಕುತ್ತಾನೆ—ಸೂರ್ಯನು ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವಂತೆ, ಅಥವಾ ಬಲವಾದ ಗಾಳಿ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಓಡಿಸುವಂತೆ।
Verse 49
मृषा गिरस्ता ह्यसतीरसत्कथा न कथ्यते यद् भगवानधोक्षज: । तदेव सत्यं तदुहैव मङ्गलं तदेव पुण्यं भगवद्गुणोदयम् ॥ ४९ ॥
ಅಧೋಕ್ಷಜ ಭಗವಂತನನ್ನು ವರ್ಣಿಸದೆ ಕ್ಷಣಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಮಾತುಗಳು ಸುಳ್ಳು ಮತ್ತು ವ್ಯರ್ಥ. ಭಗವದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ವಾಕ್ಯವೇ ಸತ್ಯ, ಮಂಗಳ, ಪುಣ್ಯ.
Verse 50
तदेव रम्यं रुचिरं नवं नवं तदेव शश्वन्मनसो महोत्सवम् । तदेव शोकार्णवशोषणं नृणां यदुत्तम:श्लोकयशोऽनुगीयते ॥ ५० ॥
ಉತ್ತಮಶ್ಲೋಕ ಭಗವಂತನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹಾಡುವುದೇ ಮನೋಹರ, ರುಚಿಕರ, ಸದಾ ಹೊಸದು. ಅದೇ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಮಹೋತ್ಸವ, ಮನುಷ್ಯರ ಶೋಕಸಾಗರವನ್ನು ಒಣಗಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 51
न यद् वचश्चित्रपदं हरेर्यशो जगत्पवित्रं प्रगृणीत कर्हिचित् । तद् ध्वाङ्क्षतीर्थं न तु हंससेवितं यत्राच्युतस्तत्र हि साधवोऽमला: ॥ ५१ ॥
ಎಷ್ಟೇ ಚಿತ್ರಪದಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದರೂ, ಜಗತ್ತನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುವ ಹರಿಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಹಾಡದ ವಾಣಿ ಕಾಗೆಗಳ ತೀರ್ಥದಂತಿದೆ; ಹಂಸರು ಅದನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಚ್ಯುತನು ಇರುವಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಮಲ ಸಾಧುಗಳು ಇರುತ್ತಾರೆ.
Verse 52
तद्वाग्विसर्गो जनताघसम्प्लवो यस्मिन् प्रतिश्लोकमबद्धवत्यपि । नामान्यनन्तस्य यशोऽङ्कितानि य- च्छृण्वन्ति गायन्ति गृणन्ति साधव: ॥ ५२ ॥
ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಅನಂತನ ನಾಮ-ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಂಕಿತವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯವು, ಪ್ರತಿಶ್ಲೋಕವೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಜನರ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಪ್ರವಾಹ. ಇಂಥ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಸಾಧುಗಳು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಹಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 53
नैष्कर्म्यमप्यच्युतभाववर्जितं न शोभते ज्ञानमलं निरञ्जनम् । कुत: पुन: शश्वदभद्रमीश्वरे न ह्यर्पितं कर्म यदप्यनुत्तमम् ॥ ५३ ॥
ಅಚ್ಯುತಭಾವವಿಲ್ಲದ ನೈಷ್ಕರ್ಮ್ಯವೂ ಶೋಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಮಲಿನರಹಿತ ನಿರಂಜನ ಜ್ಞಾನವೂ ಭಗವದ್ಭಾವವಿಲ್ಲದೆ ಕಂಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾದರೆ ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸದ ಕರ್ಮ, ಎಷ್ಟೇ ಉತ್ತಮವಾದರೂ ಅದರ ಪ್ರಯೋಜನವೇನು?
Verse 54
यश:श्रियामेव परिश्रम: परो वर्णाश्रमाचारतप:श्रुतादिषु । अविस्मृति: श्रीधरपादपद्मयो- र्गुणानुवादश्रवणादरादिभि: ॥ ५४ ॥
ವರ್ಣಾಶ್ರಮಧರ್ಮ, ತಪಸ್ಸು, ವೇದಶ್ರವಣ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಮಹಾಪರಿಶ್ರಮದ ಫಲ ಬಹುಶಃ ಲೋಕಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯವೇ. ಆದರೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿ ಶ್ರೀಧರನ ದಿವ್ಯಗುಣಾನುಕೀರ್ತನೆಯನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆದರಿಸಿ ಕೇಳಿದರೆ ಅವನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳ ಅವಿಸ್ಮೃತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।
Verse 55
अविस्मृति: कृष्णपदारविन्दयो: क्षिणोत्यभद्राणि च शं तनोति । सत्त्वस्य शुद्धिं परमात्मभक्तिं ज्ञानं च विज्ञानविरागयुक्तम् ॥ ५५ ॥
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಪಾದಾರವಿಂದಗಳ ಅವಿಸ್ಮೃತಿ ಎಲ್ಲ ಅಶುಭಗಳನ್ನು ಕ್ಷಯಗೊಳಿಸಿ ಪರಮ ಮಂಗಳವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದು ಹೃದಯವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಪರಮಾತ್ಮಭಕ್ತಿಯನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 56
यूयं द्विजाग्र्या बत भूरिभागा यच्छश्वदात्मन्यखिलात्मभूतम् । नारायणं देवमदेवमीश- मजस्रभावा भजताविवेश्य ॥ ५६ ॥
ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ! ನೀವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳು; ಏಕೆಂದರೆ ಸಮಸ್ತರ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪನಾದ, ಪರಮ ನಿಯಂತನಾದ, ದೇವರಿಗೂ ಮೀರಿದ ಈಶ್ವರ ಶ್ರೀನಾರಾಯಣನನ್ನು ನೀವು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಅವನ ಮೇಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿ ಅಚಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನೇ ಭಜಿಸಿ.
Verse 57
अहं च संस्मारित आत्मतत्त्वं श्रुतं पुरा मे परमर्षिवक्त्रात् । प्रायोपवेशे नृपते: परीक्षित: सदस्यृषीणां महतां च शृण्वताम् ॥ ५७ ॥
ನಾನೂ ಈಗ ಪರಮರ್ಷಿ ಶುಕದೇವ ಗೋಸ್ವಾಮಿಗಳ ಮುಖದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಕೇಳಿದ್ದ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ರಾಜ ಪರಿಕ್ಷಿತನು ಮರಣಪರ್ಯಂತ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಕುಳಿತಾಗ, ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾನೂ ಅಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿದ್ದೆನು।
Verse 58
एतद्व: कथितं विप्रा: कथनीयोरुकर्मण: । माहात्म्यं वासुदेवस्य सर्वाशुभविनाशनम् ॥ ५८ ॥
ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ! ಕೀರ್ತಿಸಬೇಕಾದ ಅತಿಶಯ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಾಸುದೇವನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಕಥನವು ಎಲ್ಲ ಅಶುಭವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ।
Verse 59
य एतत् श्रावयेन्नित्यं यामक्षणमनन्यधी: । श्लोकमेकं तदर्धं वा पादं पादार्धमेव वा । श्रद्धावान् योऽनुशृणुयात् पुनात्यात्मानमेव स: ॥ ५९ ॥
ಯಾರು ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ಷಣವೂ ನಿತ್ಯ ಈ ಭಾಗವತವನ್ನು ಪಠಿಸಲು/ಶ್ರವಣಿಸಲು ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಯಾರು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕ, ಅರ್ಧ ಶ್ಲೋಕ, ಒಂದು ಪಾದ ಅಥವಾ ಅರ್ಧ ಪಾದವನ್ನಾದರೂ ಕೇಳುತ್ತಾರೋ—ಅವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮವನ್ನೇ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 60
द्वादश्यामेकादश्यां वा शृण्वन्नायुष्यवान्भवेत् । पठत्यनश्नन् प्रयतस्पूतो भवति पातकात् ॥ ६० ॥
ಏಕಾದಶಿ ಅಥವಾ ದ್ವಾದಶಿ ದಿನದಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಗವತವನ್ನು ಕೇಳುವವನು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಉಪವಾಸದಿಂದ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪಠಿಸುವವನು ಪಾಪಫಲಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 61
पुष्करे मथुरायां च द्वारवत्यां यतात्मवान् । उपोष्य संहितामेतां पठित्वा मुच्यते भयात् ॥ ६१ ॥
ಪುಷ್ಕರ, ಮಥುರಾ ಅಥವಾ ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿ ಈ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವವನು ಎಲ್ಲ ಭಯಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 62
देवता मुनय: सिद्धा: पितरो मनवो नृपा: । यच्छन्ति कामान् गृणत: शृण्वतो यस्य कीर्तनात् ॥ ६२ ॥
ಈ ಪುರಾಣವನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಿ ಪಠಿಸುವವನಿಗೂ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳುವವನಿಗೂ ದೇವತೆಗಳು, ಮುನಿಗಳು, ಸಿದ್ಧರು, ಪಿತೃಗಳು, ಮನುಗಳು ಮತ್ತು ಭೂರಾಜರು ಎಲ್ಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 63
ऋचो यजूंषि सामानि द्विजोऽधीत्यानुविन्दते । मधुकुल्या घृतकुल्या: पय:कुल्याश्च तत्फलम् ॥ ६३ ॥
ಋಗ್, ಯಜುರ್ ಮತ್ತು ಸಾಮವೇದ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಫಲವೇನು, ಅದೇ ಫಲವನ್ನು ಭಾಗವತ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದಲೂ ದ್ವಿಜನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಹೇನಿನ, ತುಪ್ಪದ ಮತ್ತು ಹಾಲಿನ ನದಿಗಳಂತೆ.
Verse 64
पुराणसंहितामेतामधीत्य प्रयतो द्विज: । प्रोक्तं भगवता यत्तु तत्पदं परमं व्रजेत् ॥ ६४ ॥
ಯತ್ನಶೀಲನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಈ ಪುರಾಣಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರೆ, ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದ ಪರಮಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 65
विप्रोऽधीत्याप्नुयात् प्रज्ञां राजन्योदधिमेखलाम् । वैश्यो निधिपतित्वं च शूद्र: शुध्येत पातकात् ॥ ६५ ॥
ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ದೃಢವಾದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಭೂಮಿಯಾಧಿಪತ್ಯವನ್ನು; ವೈಶ್ಯನು ಮಹಾಧನವನ್ನು; ಶೂದ್ರನು ಪಾಪಫಲಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 66
कलिमलसंहतिकालनोऽखिलेशो हरिरितरत्र न गीयते ह्यभीक्ष्णम् । इह तु पुनर्भगवानशेषमूर्ति: परिपठितोऽनुपदं कथाप्रसङ्गै: ॥ ६६ ॥
ಕಲಿಯುಗದ ಸಂಚಿತ ಪಾಪಮಲವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಅಖಿಲೇಶ್ವರ ಹರಿಯನ್ನು ಇತರ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೀರ್ತಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಈ ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಅನೇಕ ಸ್ವರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಥಾಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪದೇಪದೇ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ವರ್ಣಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
Verse 67
तमहमजमनन्तमात्मतत्त्वं जगदुदयस्थितिसंयमात्मशक्तिम् । द्युपतिभिरजशक्रशङ्कराद्यै- र्दुरवसितस्तवमच्युतं नतोऽस्मि ॥ ६७ ॥
ನಾನು ಆ ಅಜ, ಅನಂತ ಪರಮಾತ್ಮತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅವನ ಸ್ವಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರ, ಶಂಕರಾದಿ ದೇವರೂ ಅವನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಅರಿಯಲಾರರು—ಆ ಅಚ್ಯುತನಿಗೆ ನಾನು ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 68
उपचितनवशक्तिभि: स्व आत्म- न्युपरचितस्थिरजङ्गमालयाय । भगवत उपलब्धिमात्रधाम्ने सुरऋषभाय नम: सनातनाय ॥ ६८ ॥
ನಾನು ಸನಾತನನಾದ ಭಗವಂತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ—ಅವನು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ನಾಯಕ; ತನ್ನ ಒಂಬತ್ತು ಭೌತಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿಕಸಿಸಿ ತನ್ನಲ್ಲೇ ಚರಾಚರ ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಮತ್ತು ಸದಾ ಶುದ್ಧ ಪರಮ ಚೈತನ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
Verse 69
स्वसुखनिभृतचेतास्तद्वयुदस्तान्यभावो- ऽप्यजितरुचिरलीलाकृष्टसारस्तदीयम् । व्यतनुत कृपया यस्तत्त्वदीपं पुराणं तमखिलवृजिनघ्नं व्याससूनुं नतोऽस्मि ॥ ६९ ॥
ನಾನು ನನ್ನ ಗುರು ವ್ಯಾಸಪುತ್ರ ಶ್ರೀ ಶುಕದೇವ ಗೋಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವರು ಸಮಸ್ತ ಅಮಂಗಳವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದದಲ್ಲಿ ಲೀನರಾಗಿ ಏಕಾಂತವಾಸಿಯಾಗಿ ಇತರ ಭಾವಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಅಜಿತನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಮಧುರ, ಮನೋಹರ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿ ಕೃಪೆಯಿಂದ ತತ್ತ್ವದೀಪವಾದ ಪರಮಪುರಾಣ ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದರು.
Frequently Asked Questions
As a siddhānta-closure: the chapter functions like an index with a purpose—showing that all narratives (creation, manvantaras, dynasties, avatāras, Kṛṣṇa-līlā, dissolution) converge on āśraya, the Supreme Lord. The summary is not merely informational; it is meant to fix the listener’s remembrance in Hari and affirm bhakti as the Bhāgavatam’s final intent.
The verse teaches the intrinsic potency of Hari-nāma: contact with the Lord’s name invokes divine purification because the name is non-different from the Lord (nāma-tattva). The emphasis is that even unintended remembrance can break sinful momentum; deliberate, faithful hearing and chanting yields deeper purification and steady devotion.
Literature devoid of Hari-kathā is compared to a ‘crow’s pilgrimage’—attractive to those who relish worldly refuse—whereas devotees, likened to swans (haṁsas), seek the clear waters of divine glorification. The point is qualitative: speech becomes auspicious and truthful when it awakens devotion to the infallible Lord, even if stylistically imperfect.
Śukadeva is Vyāsa’s son and the principal reciter of the Bhāgavatam to Mahārāja Parīkṣit. Though originally absorbed in impersonal Brahman realization, he became attracted to Kṛṣṇa’s līlā and compassionately spoke the Bhāgavatam. He is praised because his realization, detachment, and sweetness of Hari-kathā together make him the archetypal Bhāgavata-vaktā.
SB 12.12 teaches that even partial hearing purifies, while attentive recitation brings cleansing of sins, longevity when heard on Ekādaśī/Dvādaśī, fearlessness when studied with restraint and pilgrimage discipline, and broad auspiciousness acknowledged by devas and sages. The highest benefit is remembrance of Kṛṣṇa’s lotus feet, yielding bhakti with realized knowledge and renunciation.