Adhyaya 77
The Slaying of Śālva and the Destruction of Saubha
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸೌಭ ಎಂಬ ಆಕಾಶದುರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಶಾಲ್ವನು ದ್ವಾರಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಸಂಕಟ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ದ್ಯುಮಾನನನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಗದ, ಸಾತ್ಯಕಿ, ಸಾಂಬ ಮತ್ತು ಇತರ ಯಾದವರು ಶಾಲ್ವನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ; ಸಮರವು ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ದಿನ-ರಾತ್ರಿಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇತ್ತ ರಾಜಸೂಯ ಯಾಗ ಮತ್ತು ಶಿಶುಪಾಲವಧದ ನಂತರ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥದಿಂದ ಮರಳುವಾಗ ಅಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಂಡು ರಾಜಧಾನಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರತೀಕಾರದ ದಾಳಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದೆಂದು ಶಂಕಿಸುತ್ತಾನೆ. ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಬಂದು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಮಾಡಿ, ಸಾರಥಿ ದಾರುಕನಿಗೆ ಮಾಯಾಜನಿತ ಮೋಹದಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿ ಸ್ವತಃ ಶಾಲ್ವನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಶಾಲ್ವನ ಅಸ್ತ್ರಗಳು ಕೃಷ್ಣನ ಶರವರ್ಷದ ಮುಂದೆ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ದೈತ್ಯನ ಮಾಯೆ ವಸುದೇವನ ಅಪಹರಣ ಮತ್ತು ಶಿರಚ್ಛೇದ ನಡೆದಂತೆಯೇ ನಾಟಕವಾಡಿ ಶೋಕ ಹುಟ್ಟಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿ—ಭಗವಂತನಿಗೆ ಮೋಹವಾಯಿತು ಎನ್ನುವುದು ಅಸಂಗತ; ಅವನು ಅನಂತ ಸರ್ವಜ್ಞನೆಂದು ದೃಢಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಸೌಭವನ್ನು ಚೂರುಮೂರುಮಾಡಿ, ಶಾಲ್ವನನ್ನು ನಿರಸ್ತ್ರನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಸುದರ್ಶನಚಕ್ರದಿಂದ ಶಿರಚ್ಛೇದ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅಧ್ಯಾಯದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ದಂತವಕ್ರನು ಪ್ರತೀಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಸೂಚನೆ ಬರುತ್ತದೆ.
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच स उपस्पृश्य सलिलं दंशितो धृतकार्मुक: । नय मां द्युमत: पार्श्वं वीरस्येत्याह सारथिम् ॥ १ ॥
ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದನು—ನೀರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ಕವಚ ಧರಿಸಿ, ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಭಗವಾನ್ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ಸಾರಥಿಗೆ, “ಆ ವೀರ ದ್ಯುಮಾನನ ಬಳಿಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯು” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
Verse 2
विधमन्तं स्वसैन्यानि द्युमन्तं रुक्मिणीसुत: । प्रतिहत्य प्रत्यविध्यान्नाराचैरष्टभि: स्मयन् ॥ २ ॥
ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ಇಲ್ಲದಾಗ ದ್ಯುಮಾನನು ಅವನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಈಗ ರುಕ್ಮಿಣೀಪುತ್ರ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ನಗುತ್ತಾ ಪ್ರತಿದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಎಂಟು ನಾರಾಚ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಭೇದಿಸಿದನು.
Verse 3
चतुर्भिश्चतुरो वाहान् सूतमेकेन चाहनत् । द्वाभ्यं धनुश्च केतुं च शरेणान्येन वै शिर: ॥ ३ ॥
ಆ ಬಾಣಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ದ್ಯುಮಾನನ ನಾಲ್ಕು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದನು, ಒಂದರಿಂದ ಅವನ ಸಾರಥಿಯನ್ನು, ಇನ್ನೆರಡರಿಂದ ಅವನ ಧನುಸ್ಸು ಮತ್ತು ರಥಧ್ವಜವನ್ನು, ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಬಾಣದಿಂದ ದ್ಯುಮಾನನ ತಲೆಯನ್ನು ಹೊಡೆದನು.
Verse 4
गदसात्यकिसाम्बाद्या जघ्नु: सौभपतेर्बलम् । पेतु: समुद्रे सौभेया: सर्वे सञ्छिन्नकन्धरा: ॥ ४ ॥
ಗದ, ಸಾತ್ಯಕಿ, ಸಾಂಬ ಮೊದಲಾದವರು ಶಾಲ್ವನ ಸೌಭಪತಿಯ ಸೇನಾಬಲವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದರು; ಸೌಭದಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಸೈನಿಕರು ಕಂಠ ಛಿನ್ನವಾಗಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದರು।
Verse 5
एवं यदूनां शाल्वानां निघ्नतामितरेतरम् । युद्धं त्रिनवरात्रं तदभूत्तुमुलमुल्बणम् ॥ ५ ॥
ಈ ರೀತಿ ಯಾದವರು ಮತ್ತು ಶಾಲ್ವಪಕ್ಷೀಯರು ಪರಸ್ಪರ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಿರಲು, ಆ ಭೀಕರವಾದ ಗದ್ದಲಮಯ ಯುದ್ಧವು ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ದಿನ-ರಾತ್ರಿಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು।
Verse 6
इन्द्रप्रस्थं गत: कृष्ण आहूतो धर्मसूनुना । राजसूयेऽथ निवृत्ते शिशुपाले च संस्थिते ॥ ६ ॥ कुरुवृद्धाननुज्ञाप्य मुनींश्च ससुतां पृथाम् । निमित्तान्यतिघोराणि पश्यन् द्वारवतीं ययौ ॥ ७ ॥
ಧರ್ಮಪುತ್ರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಆಹ್ವಾನದಿಂದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದನು. ರಾಜಸೂಯ ಯಾಗ ಮುಗಿದು ಶಿಶುಪಾಲನು ಹತನಾದ ಬಳಿಕ, ಪ್ರಭು ಅತ್ಯಂತ ಅಶುಭ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಕಂಡನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಕುರು ಹಿರಿಯರು, ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಪೃಥಾ ಮತ್ತು ಅವಳ ಪುತ್ರರಿಂದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಮರಳಿದನು।
Verse 7
इन्द्रप्रस्थं गत: कृष्ण आहूतो धर्मसूनुना । राजसूयेऽथ निवृत्ते शिशुपाले च संस्थिते ॥ ६ ॥ कुरुवृद्धाननुज्ञाप्य मुनींश्च ससुतां पृथाम् । निमित्तान्यतिघोराणि पश्यन् द्वारवतीं ययौ ॥ ७ ॥
ಧರ್ಮಪುತ್ರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಆಹ್ವಾನದಿಂದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದನು. ರಾಜಸೂಯ ಯಾಗ ಮುಗಿದು ಶಿಶುಪಾಲನು ಹತನಾದ ಬಳಿಕ, ಪ್ರಭು ಅತ್ಯಂತ ಅಶುಭ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಕಂಡನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಕುರು ಹಿರಿಯರು, ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಪೃಥಾ ಮತ್ತು ಅವಳ ಪುತ್ರರಿಂದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಮರಳಿದನು।
Verse 8
आह चाहमिहायात आर्यमिश्राभिसङ्गत: । राजन्याश्चैद्यपक्षीया नूनं हन्यु: पुरीं मम ॥ ८ ॥
ಪ್ರಭು ಸ್ವಯಂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪೂಜ್ಯ ಅಗ್ರಜರೊಂದಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಶಿಶುಪಾಲಪಕ್ಷದ ರಾಜರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನ ರಾಜಧಾನಿ (ದ್ವಾರಕಾ) ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವರು।
Verse 9
वीक्ष्य तत् कदनं स्वानां निरूप्य पुररक्षणम् । सौभं च शाल्वराजं च दारुकं प्राह केशव: ॥ ९ ॥
ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಬಂದು ತನ್ನ ಜನರ ಮೇಲೆ ಬಂದ ವಿನಾಶಭೀತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ನಗರರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿ, ಸೌಭವಿಮಾನসহ ಶಾಲ್ವರಾಜನನ್ನು ಕಂಡು ಕೇಶವನು ದಾರುಕನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು।
Verse 10
रथं प्रापय मे सूत शाल्वस्यान्तिकमाशु वै । सम्भ्रमस्ते न कर्तव्यो मायावी सौभराडयम् ॥ १० ॥
ಓ ಸಾರಥಿ, ನನ್ನ ರಥವನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಶಾಲ್ವನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯು. ಈ ಸೌಭಾಧಿಪತಿ ಮಹಾಮಾಯಾವಿ; ನೀನು ಗಾಬರಿಗೊಳ್ಳಬೇಡ.
Verse 11
इत्युक्तश्चोदयामास रथमास्थाय दारुक: । विशन्तं ददृशु: सर्वे स्वे परे चारुणानुजम् ॥ ११ ॥
ಹೀಗೆ ಆಜ್ಞೆ ಪಡೆದ ದಾರುಕನು ಭಗವಂತನನ್ನು ರಥದಲ್ಲಿ ಏರಿಸಿ ರಥವನ್ನು ಓಡಿಸಿದನು. ರಥವು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ಮಿತ್ರರೂ ಶತ್ರುರೂ ಎಲ್ಲರೂ ಗರುಡಧ್ವಜವನ್ನು ಕಂಡರು.
Verse 12
शाल्वश्च कृष्णमालोक्य हतप्रायबलेश्वर: । प्राहरत् कृष्णसूताय शक्तिं भीमरवां मृधे ॥ १२ ॥
ಚೂರಾಗಿದ ಸೇನೆಯ ಅಧಿಪತಿ ಶಾಲ್ವನು ಕೃಷ್ಣನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಸಾರಥಿಯ ಮೇಲೆ ಭೀಕರ ಗರ್ಜನೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಎಸೆದನು.
Verse 13
तामापतन्तीं नभसि महोल्कामिव रंहसा । भासयन्तीं दिश: शौरि: सायकै: शतधाच्छिनत् ॥ १३ ॥
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮಹೋಲ್ಕೆಯಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಬಂದು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಶೌರಿಯು ತನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ನೂರಾಗಿ ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡಿದನು.
Verse 14
तं च षोडशभिर्विद्ध्वा बाणै: सौभं च खे भ्रमत् । अविध्यच्छरसन्दोहै: खं सूर्य इव रश्मिभि: ॥ १४ ॥
ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಸಾಲ್ವನನ್ನು ಹದಿನಾರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು ಮತ್ತು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸೌಭ ವಿಮಾನದ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಆಕಾಶವನ್ನು ತುಂಬುವಂತೆ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಗರೆದನು.
Verse 15
शाल्व: शौरेस्तु दो: सव्यं सशार्ङ्गं शार्ङ्गधन्वन: । बिभेद न्यपतद्धस्ताच्छार्ङ्गमासीत्तदद्भुतम् ॥ १५ ॥
ಆಗ ಸಾಲ್ವನು ಶಾರ್ಙ್ಗ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಎಡಗೈಗೆ ಹೊಡೆದನು, ಮತ್ತು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ಆ ಧನುಸ್ಸು ಅವನ ಕೈಯಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿತ್ತು.
Verse 16
हाहाकारो महानासीद् भूतानां तत्र पश्यताम् । निनद्य सौभराडुच्चैरिदमाह जनार्दनम् ॥ १६ ॥
ಇದನ್ನು ನೋಡಿದವರೆಲ್ಲರೂ ಅಯ್ಯೋ ಎಂದು ಕೂಗಿಕೊಂಡರು. ಆಗ ಸೌಭ ವಿಮಾನದ ಒಡೆಯನಾದ ಸಾಲ್ವನು ಜೋರಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿ ಜನಾರ್ದನನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
Verse 17
यत्त्वया मूढ न: सख्युर्भ्रातुर्भार्या हृतेक्षताम् । प्रमत्त: स सभामध्ये त्वया व्यापादित: सखा ॥ १७ ॥ तं त्वाद्य निशितैर्बाणैरपराजितमानिनम् । नयाम्यपुनरावृत्तिं यदि तिष्ठेर्ममाग्रत: ॥ १८ ॥
[ಸಾಲ್ವನು ಹೇಳಿದನು:] ಎಲೈ ಮೂರ್ಖನೇ! ನಮ್ಮ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿಯೇ ನಮ್ಮ ಮಿತ್ರನಾದ ಶಿಶುಪಾಲನ ವಧುವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ನಂತರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಜಾಗರೂಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವನನ್ನು ಕೊಂದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದು ನನ್ನ ಹರಿತವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ನಿన్ను ಮರಳಿ ಬಾರದ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತೇನೆ! ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನು ಅಜೇಯನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೂ, ನನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಂತರೆ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತೇನೆ.
Verse 18
यत्त्वया मूढ न: सख्युर्भ्रातुर्भार्या हृतेक्षताम् । प्रमत्त: स सभामध्ये त्वया व्यापादित: सखा ॥ १७ ॥ तं त्वाद्य निशितैर्बाणैरपराजितमानिनम् । नयाम्यपुनरावृत्तिं यदि तिष्ठेर्ममाग्रत: ॥ १८ ॥
[ಸಾಲ್ವನು ಹೇಳಿದನು:] ಎಲೈ ಮೂರ್ಖನೇ! ನಮ್ಮ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿಯೇ ನಮ್ಮ ಮಿತ್ರನಾದ ಶಿಶುಪಾಲನ ವಧುವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ನಂತರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಜಾಗರೂಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವನನ್ನು ಕೊಂದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದು ನನ್ನ ಹರಿತವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ನಿన్ను ಮರಳಿ ಬಾರದ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತೇನೆ! ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನು ಅಜೇಯನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೂ, ನನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಂತರೆ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತೇನೆ.
Verse 19
श्रीभगवानुवाच वृथा त्वं कत्थसे मन्द न पश्यस्यन्तिकेऽन्तकम् । पौरुषं दर्शयन्ति स्म शूरा न बहुभाषिण: ॥ १९ ॥
ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮಂದಬುದ್ಧಿ, ನೀ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಗರ್ವಿಸುತ್ತೀಯ; ಹತ್ತಿರ ನಿಂತಿರುವ ಮರಣವನ್ನು ನೀ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ನಿಜವಾದ ಶೂರರು ಹೆಚ್ಚು ಮಾತಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ಪರಾಕ್ರಮ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 20
इत्युक्त्वा भगवाञ्छाल्वं गदया भीमवेगया । तताड जत्रौ संरब्ध: स चकम्पे वमन्नसृक् ॥ २० ॥
ಇಂತೆ ಹೇಳಿ, ಕ್ರೋಧಗೊಂಡ ಭಗವಾನ್ ಭೀಕರ ವೇಗದ ಗದೆಯಿಂದ ಶಾಲ್ವನ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಎಲುಬಿನ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದರು. ಅವನು ನಡುಗುತ್ತಾ ರಕ್ತವನ್ನು ವಾಂತಿ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದನು.
Verse 21
गदायां सन्निवृत्तायां शाल्वस्त्वन्तरधीयत । ततो मुहूर्त आगत्य पुरुष: शिरसाच्युतम् । देवक्या प्रहितोऽस्मीति नत्वा प्राह वचो रुदन् ॥ २१ ॥
ಭಗವಾನ್ ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ತಕ್ಷಣ ಶಾಲ್ವನು ಕಣ್ಮರೆಯಾದನು. ಬಳಿಕ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಬಂದು ಅಚ್ಯುತನಿಗೆ ತಲೆಬಾಗಿ, “ದೇವಕಿಯವರು ನನ್ನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅಳುತ್ತಾ ಮುಂದಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನುಡಿದನು.
Verse 22
कृष्ण कृष्ण महाबाहो पिता ते पितृवत्सल । बद्ध्वापनीत: शाल्वेन सौनिकेन यथा पशु: ॥ २२ ॥
[ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೇಳಿದನು:] ಓ ಕೃಷ್ಣಾ, ಕೃಷ್ಣಾ, ಮಹಾಬಾಹೋ! ನೀನು ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ವಾತ್ಸಲ್ಯವಿರುವವನು. ಶಾಲ್ವನು ನಿನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿ, ಕಸಾಯಿ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ವಧೆಗೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ ಕರೆದೊಯ್ದನು.
Verse 23
निशम्य विप्रियं कृष्णो मानुषीं प्रकृतिं गत: । विमनस्को घृणी स्नेहाद् बभाषे प्राकृतो यथा ॥ २३ ॥
ಈ ಅಪ್ರಿಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಾನವಲೀಲೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಮಾನವಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಧರಿಸಿದಂತೆ ಆಯಿತು. ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಮಂಕಾಗಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವಿಯಂತೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.
Verse 24
कथं राममसम्भ्रान्तं जित्वाजेयं सुरासुरै: । शाल्वेनाल्पीयसा नीत: पिता मे बलवान् विधि: ॥ २४ ॥
[ಶ್ರೀಕృష్ణನು ಹೇಳಿದನು:] ಬಲರಾಮನು ಸದಾ ಜಾಗರೂಕನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ದೇವತೆಗಳಾಗಲಿ ಅಥವಾ ರಾಕ್ಷಸರಾಗಲಿ ಅವನನ್ನು ಸೋಲಿಸಲಾರರು. ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಈ ಅಲ್ಪ ಸಾಲ್ವನು ಅವನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ನನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ್ದು ಹೇಗೆ? ನಿಜಕ್ಕೂ, ವಿಧಿಯು ಬಲವಾದುದು!
Verse 25
इति ब्रुवाणे गोविन्दे सौभराट् प्रत्युपस्थित: । वसुदेवमिवानीय कृष्णं चेदमुवाच स: ॥ २५ ॥
ಗೋವಿಂದನು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಸೌಭದ ಒಡೆಯನು ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ಅವನು ವಸುದೇವರನ್ನು ಭಗವಂತನ ಮುಂದೆ ಕರೆತಂದಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸಾಲ್ವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
Verse 26
एष ते जनिता तातो यदर्थमिह जीवसि । वधिष्ये वीक्षतस्तेऽमुमीशश्चेत् पाहि बालिश ॥ २६ ॥
[ಸಾಲ್ವನು ಹೇಳಿದನು:] ನಿನ್ನನ್ನು ಹೆತ್ತ ಮತ್ತು ಯಾರಿಗಾಗಿ ನೀನು ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದೀಯೋ, ಆ ನಿನ್ನ ಪ್ರ প্রিয় ತಂದೆ ಇಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ನಾನೀಗ ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಇವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತೇನೆ. ಎಲೈ ಹೇಡಿಯೇ, ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಇವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು!
Verse 27
एवं निर्भर्त्स्य मायावी खड्गेनानकदुन्दुभे: । उत्कृत्य शिर आदाय खस्थं सौभं समाविशत् ॥ २७ ॥
ಭಗವಂತನನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೀಯಾಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಮಾಯಾವಿಯಾದ ಸಾಲ್ವನು ತನ್ನ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ವಸುದೇವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದಂತೆ ತೋರಿದನು. ಆ ತಲೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಅವನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಸೌಭ ವಿಮಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
Verse 28
ततो मुहूर्तं प्रकृतावुपप्लुत: स्वबोध आस्ते स्वजनानुषङ्गत: । महानुभावस्तदबुध्यदासुरीं मायां स शाल्वप्रसृतां मयोदिताम् ॥ २८ ॥
ಸ್ವಭಾವತಃ ಶ್ರೀಕృష్ణನು ಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಮತ್ತು ಅಪರಿಮಿತ ಗ್ರಹಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಒಂದು ಕ್ಷಣ ತನ್ನ ಆಪ್ತರ ಮೇಲಿನ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ಶೋಕಿಸಿದನು. ಆದರೆ, ಇದು ಮಯ ದಾನವನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಮತ್ತು ಸಾಲ್ವನು ಬಳಸಿದ ರಾಕ್ಷಸ ಮಾಯೆ ಎಂದು ಅವನು ಕೂಡಲೇ ಅರಿತುಕೊಂಡನು.
Verse 29
न तत्र दूतं न पितु: कलेवरं प्रबुद्ध आजौ समपश्यदच्युत: । स्वाप्नं यथा चाम्बरचारिणं रिपुं सौभस्थमालोक्य निहन्तुमुद्यत: ॥ २९ ॥
ಆಗ ಸತ್ಯಸ್ಥಿತಿಗೆ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡ ಅಚ್ಯುತನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದೂತನನ್ನೂ, ತಂದೆಯ ದೇಹವನ್ನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಕನಸಿನಿಂದ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡಂತೆ. ಮೇಲಿಂದ ಸೌಭ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಶತ್ರುವನ್ನು ನೋಡಿ ಪ್ರಭು ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು।
Verse 30
एवं वदन्ति राजर्षे ऋषय: के च नान्विता: । यत् स्ववाचो विरुध्येत नूनं ते न स्मरन्त्युत ॥ ३० ॥
ಓ ರಾಜರ್ಷಿ, ಕೆಲ ಋಷಿಗಳು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅಸಂಗತವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವರು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮರೆತು ತಮ್ಮದೇ ವಚನಗಳಿಗೆ ವಿರೋಧವಾಗುತ್ತಾರೆ।
Verse 31
क्व शोकमोहौ स्नेहो वा भयं वा येऽज्ञसम्भवा: । क्व चाखण्डितविज्ञानज्ञानैश्वर्यस्त्वखण्डित: ॥ ३१ ॥
ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಶೋಕ, ಮೋಹ, ಆಸಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಭಯ—ಇವು ಎಲ್ಲೆ, ಮತ್ತು ದರ್ಶನ, ಜ್ಞಾನ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಎಲ್ಲವೂ ಅನಂತವೂ ಅಖಂಡವೂ ಆದ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಎಲ್ಲೆ? ಅವನಿಗೆ ಇವು ಹೇಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವವು?
Verse 32
यत्पादसेवोर्जितयात्मविद्यया हिन्वन्त्यनाद्यात्मविपर्ययग्रहम् । लभन्त आत्मीयमनन्तमैश्वरं कुतो नु मोह: परमस्य सद्गते: ॥ ३२ ॥
ಅವನ ಪಾದಸೇವೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಬಲಗೊಂಡ ಭಕ್ತರು ಅನಾದಿಕಾಲದಿಂದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟ ದೇಹಾಭಿಮಾನ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಅವರು ಅವನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನಂತ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸಜ್ಜನರ ಪರಮ ಗಮ್ಯವಾದ ಆ ಪರಮಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಮೋಹ ಹೇಗೆ ಬರುವುದು?
Verse 33
तं शस्त्रपूगै: प्रहरन्तमोजसा शाल्वं शरै: शौरिरमोघविक्रम: । विद्ध्वाच्छिनद् वर्म धनु: शिरोमणिं सौभं च शत्रोर्गदया रुरोज ह ॥ ३३ ॥
ಶಾಲ್ವನು ಬಲದಿಂದ ಆಯುಧಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅಮೋಘ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಶೌರಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸಿ ಅವನ ಕವಚ, ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಶಿರೋಮಣಿಯನ್ನು ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡಿದನು. ನಂತರ ಪ್ರಭು ಗದೆಯಿಂದ ಶತ್ರುವಿನ ಸೌಭ ವಿಮಾನವನ್ನೂ ನುಚ್ಚುನೂರಾಗಿಸಿದನು।
Verse 34
तत् कृष्णहस्तेरितया विचूर्णितं पपात तोये गदया सहस्रधा । विसृज्य तद् भूतलमास्थितो गदा- मुद्यम्य शाल्वोऽच्युतमभ्यगाद्द्रुतम् ॥ ३४ ॥
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಗದಾಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಸೌಭ ವಿಮಾನವು ಸಾವಿರ ತುಂಡಾಗಿ ಚೂರಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿತು. ಶಾಲ್ವನು ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಗದೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಅಚ್ಯುತನ ಕಡೆಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಧಾವಿಸಿದನು.
Verse 35
आधावत: सगदं तस्य बाहुं भल्लेन छित्त्वाथ रथाङ्गमद्भुतम् । वधाय शाल्वस्य लयार्कसन्निभं बिभ्रद् बभौ सार्क इवोदयाचल: ॥ ३५ ॥
ಗದೆಯೊಂದಿಗೆ ಧಾವಿಸಿದ ಶಾಲ್ವನ ಗದಾಧಾರಕ ಭುಜವನ್ನು ಪ್ರಭು ಭಲ್ಲದಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿದನು. ಶಾಲ್ವವಧಕ್ಕೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಪ್ರಳಯಸೂರ್ಯಸಮಾನ ಕಾಂತಿಯ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಎತ್ತಿ, ಕೃಷ್ಣನು ಉದಯಾಚಲದ ಮೇಲೆ ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.
Verse 36
जहार तेनैव शिर: सकुण्डलं किरीटयुक्तं पुरुमायिनो हरि: । वज्रेण वृत्रस्य यथा पुरन्दरो बभूव हाहेति वचस्तदा नृणाम् ॥ ३६ ॥
ಅದೇ ಚಕ್ರದಿಂದ ಹರಿಯು ಆ ಮಹಾಮಾಯಾವಿಯ ಕಿವಿಯೋಲೆಗಳೂ ಕಿರೀಟವೂ ಸಹಿತ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು; ಪುರಂದರನು ವಜ್ರದಿಂದ ವೃತ್ರನ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದಂತೆ. ಇದನ್ನು ಕಂಡ ಶಾಲ್ವನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ‘ಹಾಯ್! ಹಾಯ್!’ ಎಂದು ಕೂಗಿದರು.
Verse 37
तस्मिन् निपतिते पापे सौभे च गदया हते । नेदुर्दुन्दुभयो राजन् दिवि देवगणेरिता: । सखीनामपचितिं कुर्वन्दन्तवक्रो रुषाभ्यगात् ॥ ३७ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಪಾಪಿ ಶಾಲ್ವನು ಬಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ಸೌಭವು ಗದೆಯಿಂದ ನಾಶವಾದಾಗ, ದೇವಗಣಗಳು ಮಿಡಿದ ದುಂದುಭಿಗಳ ಧ್ವನಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮೊಳಗಿತು. ನಂತರ ಸ್ನೇಹಿತರ ಪ್ರತೀಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ದಂತವಕ್ರನು ಕೋಪದಿಂದ ಅಚ್ಯುತನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು.
Frequently Asked Questions
Śālva weaponizes māyā to destabilize Kṛṣṇa’s battlefield focus by targeting His apparent humanlike affection for parents. The text identifies this as a demoniac illusion engineered through Maya Dānava’s magic and used as psychological warfare. The theological point is that such māyā cannot truly bind the Supreme; it functions only within līlā, and the Lord remains the controller of illusion, not its victim.
They argue by siddhānta that lamentation, fear, and bewilderment arise from ajñāna (ignorance) and therefore cannot coherently apply to the infinite Supreme Lord whose knowledge and power are unlimited. The passage further reasons that if devotees—by realized service to His feet—overcome bodily illusion, then the Lord Himself, the destination of saints, cannot be subject to māyā. Thus any narration implying real delusion is treated as contradictory and must be interpreted through līlā, not limitation.
Dyumān is a warrior aligned with Śālva’s campaign whose assault becomes prominent during Pradyumna’s temporary absence. Pradyumna’s return and precise counterattack restores Yadu momentum and shows the coordinated defense of Dvārakā: while Kṛṣṇa confronts Śālva directly, His son and other Yadu heroes neutralize key threats, illustrating poṣaṇa through both divine leadership and empowered devotees.
Sudarśana represents the Lord’s irresistible sovereignty that ends demoniac aggression and dissolves magical protections. The comparison to Indra beheading Vṛtra underscores a cosmic pattern: divine authority reestablishes order when adharma becomes violent and deceptive. Narratively, it concludes the Saubha terror and opens the next arc, as Dantavakra arrives seeking vengeance.