Adhyaya 7

Verse 1

श्रीराजोवाच येन येनावतारेण भगवान् हरिरीश्वर: । करोति कर्णरम्याणि मनोज्ञानि च न: प्रभो ॥ १ ॥ यच्छृण्वतोऽपैत्यरतिर्वितृष्णा सत्त्वं च शुद्ध्यत्यचिरेण पुंस: । भक्तिर्हरौ तत्पुरुषे च सख्यं तदेव हारं वद मन्यसे चेत् ॥ २ ॥

ಶ್ರೀರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—ಪ್ರಭೋ! ಭಗವಾನ್ ಹರಿ ಈಶ್ವರನು ಯಾವ ಯಾವ ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವು ನಮ್ಮ ಕಿವಿಗೂ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಅತೀ ರಮ್ಯವಾಗಿವೆ. ಅವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಅರುಚಿ ಮತ್ತು ವಿಷಯತೃಷ್ಣೆ ದೂರವಾಗಿ, ಅಲ್ಪಕಾಲದಲ್ಲೇ ಚಿತ್ತ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಹರಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ, ಅವನ ಭಕ್ತರೊಂದಿಗೆ ಸಖ್ಯ, ಮತ್ತು ಪರಮಪುರುಷನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ನೀವು ಯೋಗ್ಯವೆಂದು ಮನಸಿಟ್ಟರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಆ ಲೀಲೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

Verse 2

श्रीराजोवाच येन येनावतारेण भगवान् हरिरीश्वर: । करोति कर्णरम्याणि मनोज्ञानि च न: प्रभो ॥ १ ॥ यच्छृण्वतोऽपैत्यरतिर्वितृष्णा सत्त्वं च शुद्ध्यत्यचिरेण पुंस: । भक्तिर्हरौ तत्पुरुषे च सख्यं तदेव हारं वद मन्यसे चेत् ॥ २ ॥

ರಾಜಾ ಪರೀಕ್ಷಿತನು ಹೇಳಿದರು— ಪ್ರಭು ಶುಕದೇವಾ! ಭಗವಾನ್ ಹರಿ ತನ್ನ ತನ್ನ ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಲೀಲೆಗಳು ಕಿವಿಗೆ ಮಧುರವೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆನಂದಕರವೂ ಆಗಿವೆ. ಅವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಮನದ ಮಲಿನತೆ ದೂರವಾಗಿ, ವಿಷಯ-ಶ್ರವಣದ ಆಸಕ್ತಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಚಿತ್ತ ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಹರಿಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತರೊಂದಿಗೆ ಸಖ್ಯ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಯೋಗ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಆ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ.

Verse 3

अथान्यदपि कृष्णस्य तोकाचरितमद्भ‍ुतम् । मानुषं लोकमासाद्य तज्जातिमनुरुन्धत: ॥ ३ ॥

ದಯವಿಟ್ಟು ಕೃಷ್ಣನ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಅದ್ಭುತ ಬಾಲಲೀಲೆಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ— ಅವನು ಭಗವಾನನಾಗಿದ್ದರೂ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಶಿಶುವಿನಂತೆ ನಡೆದು ಪೂತನಾವಧದಂತಹ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು।

Verse 4

श्रीशुक उवाच कदाचिदौत्थानिककौतुकाप्लवे जन्मर्क्षयोगे समवेतयोषिताम् । वादित्रगीतद्विजमन्त्रवाचकै- श्चकार सूनोरभिषेचनं सती ॥ ४ ॥

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದರು— ಒಮ್ಮೆ ಔತ್ಥಾನಿಕ ಉತ್ಸವದ ಹರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಜನ್ಮನಕ್ಷತ್ರದ ಶುಭಯೋಗವಿದ್ದ ದಿನ, ವ್ರಜದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಸೇರಿದರು. ವಾದ್ಯ-ಗಾನ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮಂತ್ರೋಚ್ಚಾರಗಳ ನಡುವೆ, ಯಶೋದಾದೇವಿ ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಅಭಿಷೇಕ-ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿದರು।

Verse 5

नन्दस्य पत्नी कृतमज्जनादिकं विप्रै: कृतस्वस्त्ययनं सुपूजितै: । अन्नाद्यवास:स्रगभीष्टधेनुभि: सञ्जातनिद्राक्षमशीशयच्छनै: ॥ ५ ॥

ಮಗುವಿನ ಸ್ನಾನಾದಿಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ನಂದನ ಪತ್ನಿ ಯಶೋದೆಯು ಸತ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನ (ಮಂಗಳಪಾಠ) ಮಾಡಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಅನ್ನಧಾನ್ಯ, ವಸ್ತ್ರ, ಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಇಷ್ಟವಾದ ಹಸುಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದಳು. ನಂತರ ಮಗುವಿಗೆ ನಿದ್ರೆ ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಸಿ, ಶಾಂತವಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸುವವರೆಗೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಇದ್ದಳು.

Verse 6

औत्थानिकौत्सुक्यमना मनस्विनी समागतान् पूजयती व्रजौकस: । नैवाश‍ृणोद् वै रुदितं सुतस्य सा रुदन् स्तनार्थी चरणावुदक्षिपत् ॥ ६ ॥

ಔತ್ಥಾನಿಕ ಉತ್ಸವದ ಉತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿ ಉದಾರ ಯಶೋದೆಯು ವ್ರಜವಾಸಿಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಆತಿಥ್ಯ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಳು; ಆದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ಮಗನ ಅಳುವನ್ನು ಕೇಳಲಿಲ್ಲ. ಆ ವೇಳೆ ತಾಯಿನ ಹಾಲಿಗಾಗಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ಎಸೆದನು.

Verse 7

अध:शयानस्य शिशोरनोऽल्पक- प्रवालमृद्वङ्‍‍घ्रिहतं व्यवर्तत । विध्वस्तनानारसकुप्यभाजनं व्यत्यस्तचक्राक्षविभिन्नकूबरम् ॥ ७ ॥

ಅಂಗಳದ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಕಟದ ಕೆಳಗೆ ಶಿಶು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಮಲಗಿದ್ದನು. ಎಲೆಯಂತೆ ಮೃದುವಾದ ತನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಕಾಲಿನಿಂದ ಹೊಡೆದಾಗ ಶಕಟವು ಬಲವಾಗಿ ಉರುಳಿ ಕುಸಿಯಿತು; ಚಕ್ರಗಳು ಅಕ್ಷದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು, ನಾಭಿ-ಕಡ್ಡಿಗಳು ಚದುರಿ, ದಂಡ ಮುರಿದು, ವಿವಿಧ ಲೋಹದ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚದುರಿದವು।

Verse 8

द‍ृष्ट्वा यशोदाप्रमुखा व्रजस्त्रिय औत्थानिके कर्मणि या: समागता: । नन्दादयश्चाद्भ‍ुतदर्शनाकुला: कथं स्वयं वै शकटं विपर्यगात् ॥ ८ ॥

ಉತ್ಥಾನೋತ್ಸವದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ ಯಶೋದಾ ಮೊದಲಾದ ವ್ರಜಸ್ತ್ರೀಯರೂ, ನಂದ ಮೊದಲಾದ ಪುರುಷರೂ ಆ ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ಕಂಗಾಲಾದರು. ‘ಶಕಟವು ತಾನೇ ಹೇಗೆ ಉರುಳಿತು?’ ಎಂದು ಕಾರಣ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಇಲ್ಲಿ-ಅಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿದರು; ಆದರೆ ಏನೂ ಪತ್ತೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ।

Verse 9

ऊचुरव्यवसितमतीन् गोपान्गोपीश्च बालका: । रुदतानेन पादेन क्षिप्तमेतन्न संशय: ॥ ९ ॥

ಗೋಪರೂ ಗೋಪಿಯರೂ ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳು ಹೇಳಿದರು—“ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ; ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಮಗು ತನ್ನ ಕಾಲಿನಿಂದ ಹೊಡೆದು ಶಕಟವನ್ನು ಉರುಳಿಸಿ ಒಡೆದಿದೆ.”

Verse 10

न ते श्रद्दधिरे गोपा बालभाषितमित्युत । अप्रमेयं बलं तस्य बालकस्य न ते विदु: ॥ १० ॥

ಗೋಪರೂ ಗೋಪಿಯರೂ ‘ಇದು ಮಕ್ಕಳ ಮಾತು’ ಎಂದುಕೊಂಡು ಮಕ್ಕಳ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನಂಬಲಿಲ್ಲ. ಆ ಬಾಲಕ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಅಪ್ರಮೇಯ, ಅಚಿಂತ್ಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವರು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ।

Verse 11

रुदन्तं सुतमादाय यशोदा ग्रहशङ्किता । कृतस्वस्त्ययनं विप्रै: सूक्तै: स्तनमपाययत् ॥ ११ ॥

ಕೆಟ್ಟ ಗ್ರಹದ ಭಯದಿಂದ ಯಶೋದಾ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ಮಗುವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹಾಲು ಕುಡಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಅನುಭವೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಕರೆಸಿ ವೈದಿಕ ಸೂಕ್ತಗಳಿಂದ ಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನ ಹಾಗೂ ಮಂಗಳ-ರಕ್ಷಣಾ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿಸಿದಳು।

Verse 12

पूर्ववत् स्थापितं गोपैर्बलिभि: सपरिच्छदम् । विप्रा हुत्वार्चयांचक्रुर्दध्यक्षतकुशाम्बुभि: ॥ १२ ॥

ಬಲಿಷ್ಠ ಗೋಪರು ಶಕಟವನ್ನು ಹಿಂದಿನಂತೆ ಪರಿಕರಗಳೊಡನೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ನಂತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಗ್ರಹಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಹೋಮ ಮಾಡಿ, ಅಕ್ಷತ, ಕುಶ, ಜಲ ಮತ್ತು ಮೊಸರಿನಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು.

Verse 13

येऽसूयानृतदम्भेर्षाहिंसामानविवर्जिता: । न तेषां सत्यशीलानामाशिषो विफला: कृता: ॥ १३ ॥ इति बालकमादाय सामर्ग्यजुरुपाकृतै: । जलै: पवित्रौषधिभिरभिषिच्य द्विजोत्तमै: ॥ १४ ॥ वाचयित्वा स्वस्त्ययनं नन्दगोप: समाहित: । हुत्वा चाग्निं द्विजातिभ्य: प्रादादन्नं महागुणम् ॥ १५ ॥

ಅಸೂಯೆ, ಅಸತ್ಯ, ದಂಭ, ವೈರ, ಪರರ ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಅಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಅಹಂಕಾರ ಇವುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸತ್ಯಶೀಲ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳು ಎಂದಿಗೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ನಂದನು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಸಾಮ-ಋಗ್-ಯಜುರ್ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ವಿಧಿ ಮಾಡಿಸಿ, ಪವಿತ್ರ ಔಷಧಿಮಿಶ್ರಿತ ಜಲದಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ, ಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನ ಪಠಣ ಮಾಡಿಸಿ, ಹೋಮ ನೆರವೇರಿಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅನ್ನಾದಿಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು.

Verse 14

येऽसूयानृतदम्भेर्षाहिंसामानविवर्जिता: । न तेषां सत्यशीलानामाशिषो विफला: कृता: ॥ १३ ॥ इति बालकमादाय सामर्ग्यजुरुपाकृतै: । जलै: पवित्रौषधिभिरभिषिच्य द्विजोत्तमै: ॥ १४ ॥ वाचयित्वा स्वस्त्ययनं नन्दगोप: समाहित: । हुत्वा चाग्निं द्विजातिभ्य: प्रादादन्नं महागुणम् ॥ १५ ॥

ಇಂತೆ ನಂದನು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಸಾಮ-ಋಗ್-ಯಜುರ್ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ವಿಧಿ ಮಾಡಿಸಿದನು. ಪವಿತ್ರ ಔಷಧಿಮಿಶ್ರಿತ ಜಲದಿಂದ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ, ಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನ ಪಠಣ ಮಾಡಿಸಿ, ಹೋಮ ನೆರವೇರಿಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅನ್ನಾದಿಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು.

Verse 15

येऽसूयानृतदम्भेर्षाहिंसामानविवर्जिता: । न तेषां सत्यशीलानामाशिषो विफला: कृता: ॥ १३ ॥ इति बालकमादाय सामर्ग्यजुरुपाकृतै: । जलै: पवित्रौषधिभिरभिषिच्य द्विजोत्तमै: ॥ १४ ॥ वाचयित्वा स्वस्त्ययनं नन्दगोप: समाहित: । हुत्वा चाग्निं द्विजातिभ्य: प्रादादन्नं महागुणम् ॥ १५ ॥

ಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನ ಪಠಣ ಮಾಡಿಸಿ ನಂದಗೋಪನು ಏಕಾಗ್ರನಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಯುಕ್ತ ಅನ್ನವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು.

Verse 16

गाव: सर्वगुणोपेता वास:स्रग्रुक्‍ममालिनी: । आत्मजाभ्युदयार्थाय प्रादात्ते चान्वयुञ्जत ॥ १६ ॥

ತನ್ನ ಮಗ ಕೃಷ್ಣನ ಅಭ್ಯುದಯಕ್ಕಾಗಿ ನಂದ ಮಹಾರಾಜನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಸರ್ವಗುಣಸಂಪನ್ನವಾದ, ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಸುಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಕುಟುಂಬವನ್ನೆಲ್ಲ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು, ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದರು.

Verse 17

विप्रा मन्त्रविदो युक्तास्तैर्या: प्रोक्तास्तथाशिष: । ता निष्फला भविष्यन्ति न कदाचिदपि स्फुटम् ॥ १७ ॥

ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರಾದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಯೋಗಯುಕ್ತರು, ಸಿದ್ಧಿಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧರು. ಅವರು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳು ಎಂದಿಗೂ ನಿಷ್ಫಲವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 18

एकदारोहमारूढं लालयन्ती सुतं सती । गरिमाणं शिशोर्वोढुं न सेहे गिरिकूटवत् ॥ १८ ॥

ಒಂದು ದಿನ ಮಡಿಲೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಮಗನನ್ನು ಲಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸತಿ ಯಶೋದೆಗೆ, ಶಿಶು ಗಿರಿಶಿಖರದಂತೆ ಭಾರವಾಗಿ ತೋರಿ, ಆ ಭಾರವನ್ನು ಹೊರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 19

भूमौ निधाय तं गोपी विस्मिता भारपीडिता । महापुरुषमादध्यौ जगतामास कर्मसु ॥ १९ ॥

ಭಾರದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡ ಗೋಪೀ ಯಶೋದಾ ಶಿಶುವನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ಮಹಾಪುರುಷನಾದ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದಳು. ಅಶಾಂತಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದೆಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಕರೆಸಿ ಶಾಂತಿಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಿಸಿ, ನಂತರ ಮನೆಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದಳು.

Verse 20

दैत्यो नाम्ना तृणावर्त: कंसभृत्य: प्रणोदित: । चक्रवातस्वरूपेण जहारासीनमर्भकम् ॥ २० ॥

ಕಂಸನ ಸೇವಕನಾದ ತೃಣಾವರ್ತನೆಂಬ ದೈತ್ಯನು, ಕಂಸನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ, ಚಕ್ರವಾತರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕೂತಿದ್ದ ಶಿಶುವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹಾರಿಹೋದನು.

Verse 21

गोकुलं सर्वमावृण्वन् मुष्णंश्चक्षूंषि रेणुभि: । ईरयन् सुमहाघोरशब्देन प्रदिशो दिश: ॥ २१ ॥

ಧೂಳಿಕಣಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೋಕುಲವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಎಲ್ಲರ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡು, ಆ ಪ್ರಬಲ ಚಕ್ರವಾತದೈತ್ಯನು ಅತ್ಯಂತ ಭಯಾನಕ ಶಬ್ದದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ನಾದಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 22

मुहूर्तमभवद् गोष्ठं रजसा तमसावृतम् । सुतं यशोदा नापश्यत्तस्मिन् न्यस्तवती यत: ॥ २२ ॥

ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಧೂಳಿನ ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದ ಗೋಷ್ಠವೆಲ್ಲಾ ಘನ ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಆವೃತವಾಯಿತು. ಯಶೋದೆಯು ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.

Verse 23

नापश्यत्कश्चनात्मानं परं चापि विमोहित: । तृणावर्तनिसृष्टाभि: शर्कराभिरुपद्रुत: ॥ २३ ॥

ತೃಣಾವರ್ತನು ಎಸೆದ ಮರಳುಕಣಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಚೂರುಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಕಳವಳಗೊಂಡು ಮೋಹಿತರಾದರು. ಯಾರಿಗೂ ತಮ್ಮನ್ನಾಗಲಿ ಇತರರನ್ನಾಗಲಿ ಕಾಣಲಾಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 24

इति खरपवनचक्रपांशुवर्षे सुतपदवीमबलाविलक्ष्य माता । अतिकरुणमनुस्मरन्त्यशोचद् भुवि पतिता मृतवत्सका यथा गौ: ॥ २४ ॥

ಬಲವಾದ ಸುಳಿಗಾಳಿಯ ಧೂಳಿವರ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಯಶೋದೆಗೆ ಮಗನ ಗುರುತು ಕೂಡ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಕರು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಹಸುವಿನಂತೆ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಅತ್ಯಂತ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಅಳಲಾರಂಭಿಸಿದಳು.

Verse 25

रुदितमनुनिशम्य तत्र गोप्यो भृशमनुतप्तधियोऽश्रुपूर्णमुख्य: । रुरुदुरनुपलभ्य नन्दसूनुं पवन उपारतपांशुवर्षवेगे ॥ २५ ॥

ಧೂಳಿವರ್ಷೆಯೂ ಗಾಳಿಯ ವೇಗವೂ ಶಮನವಾದಾಗ ಯಶೋದೆಯ ಕರುಣ ರೋದನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಗೋಪಿಯರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು. ನಂದಸೂನುವಾದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕಾಣದೆ ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿ, ಯಶೋದೆಯೊಂದಿಗೆ ಅತ್ತರು.

Verse 26

तृणावर्त: शान्तरयो वात्यारूपधरो हरन् । कृष्णं नभोगतो गन्तुं नाशक्नोद् भूरिभारभृत् ॥ २६ ॥

ಬಲಿಷ್ಠ ಸುಳಿಗಾಳಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ತೃಣಾವರ್ತನು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದನು. ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣನು ಅವನಿಗೆ ಅಪಾರ ಭಾರವಾದಾಗ ಅವನ ವೇಗ ಶಮನವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗಲಾರದೆ ನಿಂತನು.

Verse 27

तमश्मानं मन्यमान आत्मनो गुरुमत्तया । गले गृहीत उत्स्रष्टुं नाशक्नोदद्भ‍ुतार्भकम् ॥ २७ ॥

ಕೃಷ್ಣನ ಭಾರದಿಂದ ತೃಣಾವರ್ತನು ಅವನನ್ನು ಪರ್ವತವೋ ಕಬ್ಬಿಣದ ಗಡ್ಡೆಯೋ ಎಂದುಕೊಂಡನು; ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣನು ಅವನ ಕಂಠವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದರಿಂದ ದೈತ್ಯನು ಅವನನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಾರದೆ ಹೋಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಬಾಲಕ ಅಚ್ಚರಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿದನು—ತಾಳಲಾರ, ಬಿಡಲಾರ।

Verse 28

गलग्रहणनिश्चेष्टो दैत्यो निर्गतलोचन: । अव्यक्तरावो न्यपतत्सहबालो व्यसुर्व्रजे ॥ २८ ॥

ಕೃಷ್ಣನು ಕಂಠವನ್ನು ಹಿಡಿದ ಕಾರಣ ದೈತ್ಯನು ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟನಾದನು; ಕೈಕಾಲು ಚಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಧ್ವನಿಯೂ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಹೊರಬಂದವು. ಅವನು ಬಾಲಕನೊಡನೆ ವ್ರಜಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಪ್ರಾಣಬಿಟ್ಟನು।

Verse 29

तमन्तरिक्षात् पतितं शिलायां विशीर्णसर्वावयवं करालम् । पुरं यथा रुद्रशरेण विद्धं स्त्रियो रुदत्यो दद‍ृशु: समेता: ॥ २९ ॥

ಕೃಷ್ಣನಿಗಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾ ಸೇರಿದ್ದ ಗೋಪಿಯರು ನೋಡಿದರು—ಆ ಭೀಕರ ದೈತ್ಯನು ಆಕಾಶದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಶಿಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು, ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳು ಚೂರಾಗಿ ಹೋದವು; ತ್ರಿಪುರಾಸುರನ ಪುರವು ಶಿವನ ಬಾಣದಿಂದ ಭೇದಿತವಾದಂತೆ।

Verse 30

प्रादाय मात्रे प्रतिहृत्य विस्मिता: कृष्णं च तस्योरसि लम्बमानम् । तं स्वस्तिमन्तं पुरुषादनीतं विहायसा मृत्युमुखात् प्रमुक्तम् । गोप्यश्च गोपा: किल नन्दमुख्या लब्ध्वा पुन: प्रापुरतीव मोदम् ॥ ३० ॥

ಗೋಪಿಯರು ತಕ್ಷಣವೇ ದೈತ್ಯನ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ತೂಗುತ್ತಿದ್ದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಎತ್ತಿ, ಎಲ್ಲ ಅಮಂಗಳದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ತಾಯಿ ಯಶೋದೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು. ದೈತ್ಯನು ಅವನನ್ನು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದರೂ ಅವನು ಅಕ್ಷತವಾಗಿ ಮೃತ್ಯುಮುಖದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದನು—ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ನಂದನ ನೇತೃತ್ವದ ಗೋಪರು ಮತ್ತು ಗೋಪಿಯರು ಪರಮಾನಂದಪಟ್ಟರು।

Verse 31

अहो बतात्यद्भ‍ुतमेष रक्षसा बालो निवृत्तिं गमितोऽभ्यगात् पुन: । हिंस्र: स्वपापेन विहिंसित: खल: साधु: समत्वेन भयाद् विमुच्यते ॥ ३१ ॥

ಅಹೋ, ಎಷ್ಟು ಅದ್ಭುತ! ರಾಕ್ಷಸನು ತಿನ್ನಲು ಕೊಂಡೊಯ್ದ ಈ ನಿರಪರಾಧ ಬಾಲಕ ಮತ್ತೆ ಮರಳಿ ಬಂದನು—ಸಾಯಲಿಲ್ಲ, ಗಾಯವೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಹಿಂಸಕ, ಅಸೂಯೆಯ ಪಾಪಿ ದೈತ್ಯನು ತನ್ನ ಪಾಪದಿಂದಲೇ ನಾಶವಾಯಿತು—ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿಯಮ. ಸಾಧು ಭಕ್ತನನ್ನು ಭಗವಂತನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ; ಪಾಪಿ ತನ್ನ ಪಾಪಜೀವನದಿಂದಲೇ ಸೋಲುತ್ತಾನೆ।

Verse 32

किं नस्तपश्चीर्णमधोक्षजार्चनं पूर्तेष्टदत्तमुत भूतसौहृदम् । यत्सम्परेत: पुनरेव बालको दिष्टय‍ा स्वबन्धून् प्रणयन्नुपस्थित: ॥ ३२ ॥

ನಂದ ಮಹಾರಾಜರು ಮೊದಲಾದವರು ಹೇಳಿದರು—ನಾವು ಹಿಂದೆ ದೀರ್ಘ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, ಅಧೋಕ್ಷಜ ಭಗವಂತನ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡಿ, ಜನಹಿತದ ಪೂರ್ಥಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ದಾನ ನೀಡಿದ್ದೇವೆ; ಆ ಪುಣ್ಯಫಲದಿಂದಲೇ ಮರಣವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರೂ ಈ ಬಾಲಕ ಮತ್ತೆ ಬಂದು ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ಆನಂದ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ।

Verse 33

द‍ृष्ट्वाद्भ‍ुतानि बहुशो नन्दगोपो बृहद्वने । वसुदेववचो भूयो मानयामास विस्मित: ॥ ३३ ॥

ಬೃಹದ್ವನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಅದ್ಭುತಗಳನ್ನು ಕಂಡ ನಂದಗೋಪನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ಮಿತನಾಗಿ, ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ವಸುದೇವನು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸ್ಮರಿಸಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾನ್ಯಮಾಡಿದನು।

Verse 34

एकदार्भकमादाय स्वाङ्कमारोप्य भामिनी । प्रस्‍नुतं पाययामास स्तनं स्‍नेहपरिप्लुता ॥ ३४ ॥

ಒಂದು ದಿನ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಯಶೋದಾಮಾತೆ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ, ಸ್ತನದಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಲನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಕುಡಿಸಿದಳು।

Verse 35

पीतप्रायस्य जननी सुतस्य रुचिरस्मितम् । मुखं लालयती राजञ्जृम्भतो दद‍ृशे इदम् ॥ ३५ ॥ खं रोदसी ज्योतिरनीकमाशा: सूर्येन्दुवह्निश्वसनाम्बुधींश्च । द्वीपान् नगांस्तद्दुहितृर्वनानि भूतानि यानि स्थिरजङ्गमानि? ॥ ३६ ॥

ಓ ರಾಜ ಪರಿಕ್ಷಿತ್! ಬಾಲಕೃಷ್ಣನು ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವುದನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಮುಗಿಸಿದಾಗ, ಯಶೋದಾಮಾತೆ ಅವನ ಸುಂದರ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ನಗೆಯ ಮುಖವನ್ನು ಸ್ನೇಹದಿಂದ ತೊಟ್ಟು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಳು; ಆಗ ಮಗು ಆಕಳಿಸಿತು. ಆಗ ಯಶೋದೆಯು ಅವನ ಬಾಯೊಳಗೆ ಆಕಾಶ, ಮೇಲ್ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಮಿ, ದಿಕ್ಕುಗಳ ಜ್ಯೋತಿಸ್ಸಮೂಹ, ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರ, ಅಗ್ನಿ-ವಾಯು, ಸಮುದ್ರಗಳು, ದ್ವೀಪಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ನದಿಗಳು, ಕಾಡುಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಳು।

Verse 36

पीतप्रायस्य जननी सुतस्य रुचिरस्मितम् । मुखं लालयती राजञ्जृम्भतो दद‍ृशे इदम् ॥ ३५ ॥ खं रोदसी ज्योतिरनीकमाशा: सूर्येन्दुवह्निश्वसनाम्बुधींश्च । द्वीपान् नगांस्तद्दुहितृर्वनानि भूतानि यानि स्थिरजङ्गमानि? ॥ ३६ ॥

ಓ ರಾಜ ಪರಿಕ್ಷಿತ್! ಬಾಲಕೃಷ್ಣನು ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವುದನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಮುಗಿಸಿದಾಗ, ಯಶೋದಾಮಾತೆ ಅವನ ಸುಂದರ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ನಗೆಯ ಮುಖವನ್ನು ಸ್ನೇಹದಿಂದ ತೊಟ್ಟು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಳು; ಆಗ ಮಗು ಆಕಳಿಸಿತು. ಆಗ ಯಶೋದೆಯು ಅವನ ಬಾಯೊಳಗೆ ಆಕಾಶ, ಮೇಲ್ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಮಿ, ದಿಕ್ಕುಗಳ ಜ್ಯೋತಿಸ್ಸಮೂಹ, ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರ, ಅಗ್ನಿ-ವಾಯು, ಸಮುದ್ರಗಳು, ದ್ವೀಪಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ನದಿಗಳು, ಕಾಡುಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಳು।

Verse 37

सा वीक्ष्य विश्वं सहसा राजन् सञ्जातवेपथु: । सम्मील्य मृगशावाक्षी नेत्रे आसीत्सुविस्मिता ॥ ३७ ॥

ತಾಯಿ ಯಶೋದಾ ತನ್ನ ಮಗುವಿನ ಬಾಯೊಳಗೆ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವನ್ನೇ ಕಂಡಾಗ, ಅವಳ ಹೃದಯ ಕಂಪಿಸಿತು; ಮಹಾ ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ಚಂಚಲ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಬಯಸಿದಳು।