Adhyaya 69
Nārada Sees Lord Kṛṣṇa’s Yoga-māyā in the Palaces of the Queens (Dvāra-kā-līlā)
ನರಕಾಸುರನ ವಧೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಜಕನ್ಯೆಗಳ ವಿವಾಹಗಳ ವಾರ್ತೆ ಕೇಳಿ ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದರು ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ—ಒಬ್ಬನೇ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ರಾಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಾಸಾದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಲು. ದಿವ್ಯ ವಾಸ್ತುಶೋಭೆಯಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ರಾಜವಾಸಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಒಂದು ಪ್ರಾಸಾದದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನು ರಾಣಿಯ ಸ्नेಹಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಭಗವಾನ್ ನಾರದರಿಗೆ ಆದರ್ಶ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ಸತ್ಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ—ಎದ್ದು ನಿಂತು, ಆಸನ ನೀಡಿ, ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯಿಸಿ—ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ನಾರದರು ಪ್ರಾಸಾದದಿಂದ ಪ್ರಾಸಾದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೃಷ್ಣನು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಗೃಹಸ್ಥ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ—ಉದ್ಧವನೊಂದಿಗೆ ಪಾಶಕ್ರೀಡೆ, ಮಕ್ಕಳ ಪಾಲನೆ, ಸ್ನಾನ, ಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ಪಂಚಮಹಾಯಜ್ಞಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭೋಜನ, ಸಂಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಯತ್ರೀ ಜಪ, ಶಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸ, ರಾಜ್ಯನೀತಿ, ವಿನೋದ, ದಾನ, ಶಾಸ್ತ್ರಕಥೆ, ಕುಟುಂಬಕರ್ಮ, ಧ್ಯಾನ, ಹಿರಿಯರ ಸೇವೆ, ದೌತ್ಯ, ವಿವಾಹವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಪ್ರಜಾಹಿತ, ಯಜ್ಞಾರ್ಥ ಮೃಗಯಾ ಹಾಗೂ ವೇಷಧಾರಿಯಾಗಿ ನಾಗರಿಕರ ಪರಿಶೀಲನೆ. ಇದನ್ನು ಭಗವಂತನ ಅಚಿಂತ್ಯ ಯೋಗಮಾಯೆ ಎಂದು ಅರಿತು ನಾರದರು ಪ್ರಭುವಿನ ಪಾವನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅಧ್ಯಾಯ ದ್ವಾರಕಾಲೀಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಆದರ್ಶ ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ.
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच नरकं निहतं श्रुत्वा तथोद्वाहं च योषिताम् । कृष्णेनैकेन बह्वीनां तद् दिदृक्षु: स्म नारद: ॥ १ ॥ चित्रं बतैतदेकेन वपुषा युगपत्पृथक् । गृहेषु द्वयष्टसाहस्रं स्त्रिय एक उदावहत् ॥ २ ॥ इत्युत्सुको द्वारवतीं देवर्षिर्द्रष्टुमागमत् । पुष्पितोपवनारामद्विजालिकुलनादिताम् ॥ ३ ॥ उत्फुल्लेन्दीवराम्भोजकह्लारकुमुदोत्पलै: । छुरितेषु सर:सूच्चै: कूजितां हंससारसै: ॥ ४ ॥ प्रासादलक्षैर्नवभिर्जुष्टां स्फाटिकराजतै: । महामरकतप्रख्यै: स्वर्णरत्नपरिच्छदै: ॥ ५ ॥ विभक्तरथ्यापथचत्वरापणै: शालासभाभी रुचिरां सुरालयै: । संसिक्तमार्गाङ्गनवीथिदेहलीं पतत्पताकध्वजवारितातपाम् ॥ ६ ॥
ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದರು—ನರಕಾಸುರನ ವಧವೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಒಬ್ಬನೇ ಅನೇಕ ವಧುಗಳನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡನೆಂಬ ಸುದ್ದಿಯನ್ನೂ ಕೇಳಿ, ನಾರದ ಮುನಿಗೆ ಅದನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಹುಟ್ಟಿತು. ಅವನು, “ಅದ್ಭುತವೇ! ಒಂದೇ ದೇಹದಿಂದಲೇ, ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಉತ್ಸುಕನಾದ ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದನು ಪುಷ್ಪಿತ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕಲರವದಿಂದ ನಿನಾದಿಸುವ ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದನು.
Verse 2
श्रीशुक उवाच नरकं निहतं श्रुत्वा तथोद्वाहं च योषिताम् । कृष्णेनैकेन बह्वीनां तद् दिदृक्षु: स्म नारद: ॥ १ ॥ चित्रं बतैतदेकेन वपुषा युगपत्पृथक् । गृहेषु द्वयष्टसाहस्रं स्त्रिय एक उदावहत् ॥ २ ॥ इत्युत्सुको द्वारवतीं देवर्षिर्द्रष्टुमागमत् । पुष्पितोपवनारामद्विजालिकुलनादिताम् ॥ ३ ॥ उत्फुल्लेन्दीवराम्भोजकह्लारकुमुदोत्पलै: । छुरितेषु सर:सूच्चै: कूजितां हंससारसै: ॥ ४ ॥ प्रासादलक्षैर्नवभिर्जुष्टां स्फाटिकराजतै: । महामरकतप्रख्यै: स्वर्णरत्नपरिच्छदै: ॥ ५ ॥ विभक्तरथ्यापथचत्वरापणै: शालासभाभी रुचिरां सुरालयै: । संसिक्तमार्गाङ्गनवीथिदेहलीं पतत्पताकध्वजवारितातपाम् ॥ ६ ॥
ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದರು—ನರಕಾಸುರನ ವಧವೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಒಬ್ಬನೇ ಅನೇಕ ವಧುಗಳನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡನೆಂಬ ಸುದ್ದಿಯನ್ನೂ ಕೇಳಿ, ನಾರದ ಮುನಿಗೆ ಅದನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಹುಟ್ಟಿತು. ಅವನು, “ಅದ್ಭುತವೇ! ಒಂದೇ ದೇಹದಿಂದಲೇ, ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಉತ್ಸುಕನಾದ ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದನು ಪುಷ್ಪಿತ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕಲರವದಿಂದ ನಿನಾದಿಸುವ ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದನು.
Verse 3
श्रीशुक उवाच नरकं निहतं श्रुत्वा तथोद्वाहं च योषिताम् । कृष्णेनैकेन बह्वीनां तद् दिदृक्षु: स्म नारद: ॥ १ ॥ चित्रं बतैतदेकेन वपुषा युगपत्पृथक् । गृहेषु द्वयष्टसाहस्रं स्त्रिय एक उदावहत् ॥ २ ॥ इत्युत्सुको द्वारवतीं देवर्षिर्द्रष्टुमागमत् । पुष्पितोपवनारामद्विजालिकुलनादिताम् ॥ ३ ॥ उत्फुल्लेन्दीवराम्भोजकह्लारकुमुदोत्पलै: । छुरितेषु सर:सूच्चै: कूजितां हंससारसै: ॥ ४ ॥ प्रासादलक्षैर्नवभिर्जुष्टां स्फाटिकराजतै: । महामरकतप्रख्यै: स्वर्णरत्नपरिच्छदै: ॥ ५ ॥ विभक्तरथ्यापथचत्वरापणै: शालासभाभी रुचिरां सुरालयै: । संसिक्तमार्गाङ्गनवीथिदेहलीं पतत्पताकध्वजवारितातपाम् ॥ ६ ॥
ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದರು—ನರಕಾಸುರನ ವಧವೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಒಬ್ಬನೇ ಅನೇಕ ವಧುಗಳನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡನೆಂಬ ಸುದ್ದಿಯನ್ನೂ ಕೇಳಿ, ನಾರದ ಮುನಿಗೆ ಅದನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಹುಟ್ಟಿತು. ಅವನು, “ಅದ್ಭುತವೇ! ಒಂದೇ ದೇಹದಿಂದಲೇ, ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಉತ್ಸುಕನಾದ ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದನು ಪುಷ್ಪಿತ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕಲರವದಿಂದ ನಿನಾದಿಸುವ ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದನು.
Verse 4
श्रीशुक उवाच नरकं निहतं श्रुत्वा तथोद्वाहं च योषिताम् । कृष्णेनैकेन बह्वीनां तद् दिदृक्षु: स्म नारद: ॥ १ ॥ चित्रं बतैतदेकेन वपुषा युगपत्पृथक् । गृहेषु द्वयष्टसाहस्रं स्त्रिय एक उदावहत् ॥ २ ॥ इत्युत्सुको द्वारवतीं देवर्षिर्द्रष्टुमागमत् । पुष्पितोपवनारामद्विजालिकुलनादिताम् ॥ ३ ॥ उत्फुल्लेन्दीवराम्भोजकह्लारकुमुदोत्पलै: । छुरितेषु सर:सूच्चै: कूजितां हंससारसै: ॥ ४ ॥ प्रासादलक्षैर्नवभिर्जुष्टां स्फाटिकराजतै: । महामरकतप्रख्यै: स्वर्णरत्नपरिच्छदै: ॥ ५ ॥ विभक्तरथ्यापथचत्वरापणै: शालासभाभी रुचिरां सुरालयै: । संसिक्तमार्गाङ्गनवीथिदेहलीं पतत्पताकध्वजवारितातपाम् ॥ ६ ॥
ಶ್ರೀಶುಕದೇವರು ಹೇಳಿದರು—ನರಕಾಸುರನ ವಧ ಮತ್ತು ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಒಬ್ಬನೇ ಅನೇಕ ವಧುಗಳನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡನೆಂಬುದನ್ನು ಕೇಳಿ, ನಾರದ ಮುನಿಗೆ ಅದನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಅವನು ಯೋಚಿಸಿದನು—“ಅಹೋ, ಎಷ್ಟು ಅದ್ಭುತ! ಒಂದೇ ದೇಹದಿಂದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅರಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.” ಹೀಗೆ ಉತ್ಸುಕನಾಗಿ ದೇವರ್ಷಿ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಬಂದನು.
Verse 5
श्रीशुक उवाच नरकं निहतं श्रुत्वा तथोद्वाहं च योषिताम् । कृष्णेनैकेन बह्वीनां तद् दिदृक्षु: स्म नारद: ॥ १ ॥ चित्रं बतैतदेकेन वपुषा युगपत्पृथक् । गृहेषु द्वयष्टसाहस्रं स्त्रिय एक उदावहत् ॥ २ ॥ इत्युत्सुको द्वारवतीं देवर्षिर्द्रष्टुमागमत् । पुष्पितोपवनारामद्विजालिकुलनादिताम् ॥ ३ ॥ उत्फुल्लेन्दीवराम्भोजकह्लारकुमुदोत्पलै: । छुरितेषु सर:सूच्चै: कूजितां हंससारसै: ॥ ४ ॥ प्रासादलक्षैर्नवभिर्जुष्टां स्फाटिकराजतै: । महामरकतप्रख्यै: स्वर्णरत्नपरिच्छदै: ॥ ५ ॥ विभक्तरथ्यापथचत्वरापणै: शालासभाभी रुचिरां सुरालयै: । संसिक्तमार्गाङ्गनवीथिदेहलीं पतत्पताकध्वजवारितातपाम् ॥ ६ ॥
ಶ್ರೀಶುಕದೇವರು ಹೇಳಿದರು—ನರಕಾಸುರನ ವಧ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಒಬ್ಬನೇ ಅನೇಕ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡನೆಂಬುದನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾರದ ಮುನಿ ಅದನ್ನು ನೋಡಲು ಉತ್ಸುಕನಾದನು. ಅವನು ಹೇಳಿದನು—“ಅಹೋ, ಎಷ್ಟು ಅದ್ಭುತ! ಒಂದೇ ದೇಹದಿಂದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.” ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವರ್ಷಿ ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದನು.
Verse 6
श्रीशुक उवाच नरकं निहतं श्रुत्वा तथोद्वाहं च योषिताम् । कृष्णेनैकेन बह्वीनां तद् दिदृक्षु: स्म नारद: ॥ १ ॥ चित्रं बतैतदेकेन वपुषा युगपत्पृथक् । गृहेषु द्वयष्टसाहस्रं स्त्रिय एक उदावहत् ॥ २ ॥ इत्युत्सुको द्वारवतीं देवर्षिर्द्रष्टुमागमत् । पुष्पितोपवनारामद्विजालिकुलनादिताम् ॥ ३ ॥ उत्फुल्लेन्दीवराम्भोजकह्लारकुमुदोत्पलै: । छुरितेषु सर:सूच्चै: कूजितां हंससारसै: ॥ ४ ॥ प्रासादलक्षैर्नवभिर्जुष्टां स्फाटिकराजतै: । महामरकतप्रख्यै: स्वर्णरत्नपरिच्छदै: ॥ ५ ॥ विभक्तरथ्यापथचत्वरापणै: शालासभाभी रुचिरां सुरालयै: । संसिक्तमार्गाङ्गनवीथिदेहलीं पतत्पताकध्वजवारितातपाम् ॥ ६ ॥
ಶ್ರೀಶುಕದೇವರು ಹೇಳಿದರು—ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತ ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದನು ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದನು. ಆ ನಗರವು ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಉಪವನ-ಆರಾಮಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸಿ, ಪಕ್ಷಿಗಳ ಮಧುರ ನಾದದಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ನೀಲಪದ್ಮ, ಪದ್ಮ, ಕಹ್ಲಾರ, ಕುಮುದ, ಉತ್ಪಲಗಳು ಅರಳಿ, ಹಂಸ-ಸಾರಸಗಳ ಕೂಜು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಸ್ಫಟಿಕ-ಬೆಳ್ಳಿ ಪ್ರಾಸಾದಗಳ ಸಮೂಹ, ಮಹಾಮರಕತದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಕಾಂತಿ, ಚಿನ್ನ-ರತ್ನಗಳ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಅದು ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು; ವಿಭಜಿತ ಬೀದಿಗಳು, ಮಾರ್ಗಗಳು, ಚೌಕಗಳು, ಅಂಗಡಿಗಳು, ಸಭಾಮಂಟಪಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳು ನಗರವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮನೋಹರಗೊಳಿಸಿದ್ದವು.
Verse 7
तस्यामन्त:पुरं श्रीमदर्चितं सर्वधिष्ण्यपै: । हरे: स्वकौशलं यत्र त्वष्ट्रा कार्त्स्न्येन दर्शितम् ॥ ७ ॥ तत्र षोडशभि: सद्मसहस्रै: समलङ्कृतम् । विवेशैकतोमं शौरे: पत्नीनां भवनं महत् ॥ ८ ॥
ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಹರಿಯ ಅತಿಶಯ ಶ್ರೀಮಂತ ಅಂತಃಪುರವಿತ್ತು; ಅದನ್ನು ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಪಾಲರು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದನು. ಆ ಪ್ರದೇಶವು ಶೌರಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ರಾಣಿಯರ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಅರಮನೆಗಳಿಂದ ಭವ್ಯವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು. ನಾರದ ಮುನಿ ಆ ಮಹತ್ತರ ಅರಮನೆಗಳಲ್ಲೊಂದು içine ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
Verse 8
तस्यामन्त:पुरं श्रीमदर्चितं सर्वधिष्ण्यपै: । हरे: स्वकौशलं यत्र त्वष्ट्रा कार्त्स्न्येन दर्शितम् ॥ ७ ॥ तत्र षोडशभि: सद्मसहस्रै: समलङ्कृतम् । विवेशैकतोमं शौरे: पत्नीनां भवनं महत् ॥ ८ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಶೌರಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ರಾಣಿಯರ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಅರಮನೆಗಳಿಂದ ಆ ಪ್ರದೇಶವು ಮಹಾ ವೈಭವದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು. ನಾರದ ಮುನಿ ಆ ಮಹತ್ತರ ಭವನಗಳಲ್ಲೊಂದು içine ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು—ಅಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಹರಿಯ ಐಶ್ವರ್ಯವೂ ಭಕ್ತರ ಸೌಭಾಗ್ಯವೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 9
विष्टब्धं विद्रुमस्तम्भैर्वैदूर्यफलकोत्तमै: । इन्द्रनीलमयै: कुड्यैर्जगत्या चाहतत्विषा ॥ ९ ॥ वितानैर्निर्मितैस्त्वष्ट्रा मुक्तादामविलम्बिभि: । दान्तैरासनपर्यङ्कैर्मण्युत्तमपरिष्कृतै: ॥ १० ॥ दासीभिर्निष्ककण्ठीभि: सुवासोभिरलङ्कृतम् । पुम्भि: सकञ्चुकोष्णीषसुवस्त्रमणिकुण्डलै: ॥ ११ ॥ रत्नप्रदीपनिकरद्युतिभिर्निरस्त- ध्वान्तं विचित्रवलभीषु शिखण्डिनोऽङ्ग । नृत्यन्ति यत्र विहितागुरुधूपमक्षै- र्निर्यान्तमीक्ष्य घनबुद्धय उन्नदन्त: ॥ १२ ॥
ಆ ಅರಮನೆ ಪ್ರವಾಳಸ್ತಂಭಗಳಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವೈದೂರ್ಯ ರತ್ನ ಜಡಿತವಾಗಿತ್ತು; ಇಂದ್ರನೀಲ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ದೀಪ್ತಿಯ ನೆಲ ಸದಾ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು।
Verse 10
विष्टब्धं विद्रुमस्तम्भैर्वैदूर्यफलकोत्तमै: । इन्द्रनीलमयै: कुड्यैर्जगत्या चाहतत्विषा ॥ ९ ॥ वितानैर्निर्मितैस्त्वष्ट्रा मुक्तादामविलम्बिभि: । दान्तैरासनपर्यङ्कैर्मण्युत्तमपरिष्कृतै: ॥ १० ॥ दासीभिर्निष्ककण्ठीभि: सुवासोभिरलङ्कृतम् । पुम्भि: सकञ्चुकोष्णीषसुवस्त्रमणिकुण्डलै: ॥ ११ ॥ रत्नप्रदीपनिकरद्युतिभिर्निरस्त- ध्वान्तं विचित्रवलभीषु शिखण्डिनोऽङ्ग । नृत्यन्ति यत्र विहितागुरुधूपमक्षै- र्निर्यान्तमीक्ष्य घनबुद्धय उन्नदन्त: ॥ १२ ॥
ಅಲ್ಲಿ ತ್ವಷ್ಟಾ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರಗಳು ತೂಗುವ ಛತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದನು; ದಂತದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆಸನಗಳು ಮತ್ತು ಮಂಚಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು।
Verse 11
विष्टब्धं विद्रुमस्तम्भैर्वैदूर्यफलकोत्तमै: । इन्द्रनीलमयै: कुड्यैर्जगत्या चाहतत्विषा ॥ ९ ॥ वितानैर्निर्मितैस्त्वष्ट्रा मुक्तादामविलम्बिभि: । दान्तैरासनपर्यङ्कैर्मण्युत्तमपरिष्कृतै: ॥ १० ॥ दासीभिर्निष्ककण्ठीभि: सुवासोभिरलङ्कृतम् । पुम्भि: सकञ्चुकोष्णीषसुवस्त्रमणिकुण्डलै: ॥ ११ ॥ रत्नप्रदीपनिकरद्युतिभिर्निरस्त- ध्वान्तं विचित्रवलभीषु शिखण्डिनोऽङ्ग । नृत्यन्ति यत्र विहितागुरुधूपमक्षै- र्निर्यान्तमीक्ष्य घनबुद्धय उन्नदन्त: ॥ १२ ॥
ಸುಂದರ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕ ಧರಿಸಿದ ದಾಸಿಯರು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಕಂಚುಕ, ಉಷ್ಣೀಷ, ಉತ್ತಮ ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಮಣಿಕುಂಡಲ ಧರಿಸಿದ ಪುರುಷ ರಕ್ಷಕರು ಇದ್ದರು।
Verse 12
विष्टब्धं विद्रुमस्तम्भैर्वैदूर्यफलकोत्तमै: । इन्द्रनीलमयै: कुड्यैर्जगत्या चाहतत्विषा ॥ ९ ॥ वितानैर्निर्मितैस्त्वष्ट्रा मुक्तादामविलम्बिभि: । दान्तैरासनपर्यङ्कैर्मण्युत्तमपरिष्कृतै: ॥ १० ॥ दासीभिर्निष्ककण्ठीभि: सुवासोभिरलङ्कृतम् । पुम्भि: सकञ्चुकोष्णीषसुवस्त्रमणिकुण्डलै: ॥ ११ ॥ रत्नप्रदीपनिकरद्युतिभिर्निरस्त- ध्वान्तं विचित्रवलभीषु शिखण्डिनोऽङ्ग । नृत्यन्ति यत्र विहितागुरुधूपमक्षै- र्निर्यान्तमीक्ष्य घनबुद्धय उन्नदन्त: ॥ १२ ॥
ರತ್ನದೀಪಗಳ ಪ್ರಕಾಶಸಮೂಹದಿಂದ ಅರಮನೆಯ ಅಂಧಕಾರ ದೂರವಾಯಿತು; ಅಲಂಕರಿತ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ನವಿಲುಗಳು ನೃತ್ಯಮಾಡಿ, ಜಾಲಕ ಕಿಟಕಿಗಳ ರಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಹೊರಡುವ ಅಗುರು ಧೂಪವನ್ನು ಮೋಡವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದವು।
Verse 13
तस्मिन् समानगुणरूपवय:सुवेष- दासीसहस्रयुतयानुसवं गृहिण्या । विप्रो ददर्श चमरव्यजनेन रुक्म- दण्डेन सात्वतपतिं परिवीजयन्त्या ॥ १३ ॥
ಆ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಸಾತ್ವತಪತಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಕಂಡನು; ಅವಳು ಬಂಗಾರದ ಹಿಡಿಯಿರುವ ಚಾಮರದಿಂದ ಸ್ವತಃ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತಿದ್ದಳು, ಸಮಾನ ಗುಣ-ರೂಪ-ಯೌವನ-ವೇಷದ ಸಾವಿರ ದಾಸಿಯರು ಇದ್ದರೂ ಸಹ।
Verse 14
तं सन्निरीक्ष्य भगवान् सहसोत्थितश्री- पर्यङ्कत: सकलधर्मभृतां वरिष्ठ: । आनम्य पादयुगलं शिरसा किरीट- जुष्टेन साञ्जलिरवीविशदासने स्वे ॥ १४ ॥
ನಾರದರನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ, ಸಕಲ ಧರ್ಮಧಾರಕರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀದೇವಿಯ ಶಯನಪರ್ಯಾಂಕದಿಂದ ಕೂಡಲೇ ಎದ್ದನು. ಕಿರೀಟಧಾರಿತ ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವರ ಪಾದಯುಗ್ಮಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅಂಜಲಿ ಜೋಡಿಸಿ ತನ್ನ ಆಸನದಲ್ಲೇ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿದನು।
Verse 15
तस्यावनिज्य चरणौ तदप: स्वमूर्ध्ना बिभ्रज्जगद्गुरुतमोऽपि सतां पतिर्हि । ब्रह्मण्यदेव इति यद्गुणनाम युक्तं तस्यैव यच्चरणशौचमशेषतीर्थम् ॥ १५ ॥
ಭಗವಾನ್ ನಾರದನ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳಸಿ, ಆ ಪಾದೋದಕವನ್ನು ತನ್ನ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿದನು. ಆತನು ಜಗದ್ಗುರು ಹಾಗೂ ಸತ್ಪುರుషರ ಸ್ವಾಮಿ ಆದರೂ ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯದೇವ’—ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸುವ ಪ್ರಭು—ಎಂಬ ಗುಣನಾಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹೀಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡನು; ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಭುವಿನ ಪಾದಜಲವೇ ಸಮಸ್ತ ತೀರ್ಥಸಾರ.
Verse 16
सम्पूज्य देवऋषिवर्यमृषि: पुराणो नारायणो नरसखो विधिनोदितेन । वाण्याभिभाष्य मितयामृतमिष्टया तं प्राह प्रभो भगवते करवाम हे किम् ॥ १६ ॥
ವೇದವಿಧಿಯಂತೆ ದೇವರ್ಷಿವರ್ಯ ನಾರದನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಸ್ವಯಂ ಆದ್ಯ ಋಷಿ—ನರಸಖನಾದ ನಾರಾಯಣಸ್ವರೂಪಿ—ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಮಿತವಾದ, ಅಮೃತಸಮಾನ ಮಧುರ ವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ಸಂಭಾಷಿಸಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದನು: “ಪ್ರಭೋ, ಭಗವನ್, ನಿಮಗಾಗಿ ನಾವು ಏನು ಮಾಡಲಿ?”
Verse 17
श्रीनारद उवाच नैवाद्भुतं त्वयि विभोऽखिललोकनाथे मैत्री जनेषु सकलेषु दम: खलानाम् । नि:श्रेयसाय हि जगत्स्थितिरक्षणाभ्यां स्वैरावतार उरुगाय विदाम सुष्ठु ॥ १७ ॥
ಶ್ರೀ ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು: ಓ ವಿಭೋ, ಅಖಿಲಲೋಕನಾಥನೇ! ನೀನು ಎಲ್ಲರ ಮೇಲೂ ಮೈತ್ರಿ ತೋರಿ, ದುಷ್ಟರನ್ನು ದಮನಿಸುವುದು ಅಚ್ಚರಿಯಲ್ಲ. ಜಗತ್ತಿನ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿಗಾಗಿ ನೀನು ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅವತರಿಸಿ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಲೋಕವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೀಯೆಂದು ನಾವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದೇವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।
Verse 18
दृष्टं तवाङ्घ्रियुगलं जनतापवर्गं ब्रह्मादिभिर्हृदि विचिन्त्यमगाधबोधै: । संसारकूपपतितोत्तरणावलम्बं ध्यायंश्चराम्यनुगृहाण यथा स्मृति: स्यात् ॥ १८ ॥
ಈಗ ನಾನು ನಿನ್ನ ಪಾದಯುಗ್ಮವನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದೆ—ಅವು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ; ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ಅಗಾಧಬುದ್ಧಿಯ ಮಹಾತ್ಮರೂ ಹೃದಯದಲ್ಲೇ ಧ್ಯಾನಿಸಬಲ್ಲವು; ಸಂಸಾರಕೂಪದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುವ ಆಧಾರವೂ ಅವೇ. ದಯಮಾಡಿ, ನಾನು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಲಿ—ನಿನ್ನ ಸ್ಮರಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನನಗೆ ದಯಪಾಲಿಸು।
Verse 19
ततोऽन्यदाविशद् गेहं कृष्णपत्न्या: स नारद: । योगेश्वरेश्वरस्याङ्ग योगमायाविवित्सया ॥ १९ ॥
ಆಮೇಲೆ ನಾರದರು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪತ್ನಿಯ ಅರಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಯೋಗೇಶ್ವರೇಶ್ವರನಾದ ಭಗವಂತನ ಯೋಗಮಾಯಾ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಣಲು ಅವರು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದರು।
Verse 20
दीव्यन्तमक्षैस्तत्रापि प्रियया चोद्धवेन च । पूजित: परया भक्त्या प्रत्युत्थानासनादिभि: ॥ २० ॥ पृष्टश्चाविदुषेवासौ कदायातो भवानिति । क्रियते किं नु पूर्णानामपूर्णैरस्मदादिभि: ॥ २१ ॥ अथापि ब्रूहि नो ब्रह्मन् जन्मैतच्छोभनं कुरु । स तु विस्मित उत्थाय तूष्णीमन्यदगाद् गृहम् ॥ २२ ॥
ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಪ್ರಭುವನ್ನು ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಿತ್ರ ಉದ್ಧವನೊಂದಿಗೆ ಪಾಶಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದಾಗಿ ಕಂಡರು. ಪ್ರಭುವು ನಾರದರನ್ನು ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಎದ್ದು, ಆಸನ ನೀಡಿ ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದರು।
Verse 21
दीव्यन्तमक्षैस्तत्रापि प्रियया चोद्धवेन च । पूजित: परया भक्त्या प्रत्युत्थानासनादिभि: ॥ २० ॥ पृष्टश्चाविदुषेवासौ कदायातो भवानिति । क्रियते किं नु पूर्णानामपूर्णैरस्मदादिभि: ॥ २१ ॥ अथापि ब्रूहि नो ब्रह्मन् जन्मैतच्छोभनं कुरु । स तु विस्मित उत्थाय तूष्णीमन्यदगाद् गृहम् ॥ २२ ॥
ನಂತರ ಪ್ರಭುವು ತಿಳಿಯದವರಂತೆ ಕೇಳಿದರು—“ನೀವು ಯಾವಾಗ ಬಂದಿರಿ? ನಮ್ಮಂತಹ ಅಪೂರ್ಣರು, ಸಂಪೂರ್ಣರಾದ ನಿಮ್ಮಂತಹ ಮಹಾತ್ಮರಿಗೆ ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲರು?”
Verse 22
दीव्यन्तमक्षैस्तत्रापि प्रियया चोद्धवेन च । पूजित: परया भक्त्या प्रत्युत्थानासनादिभि: ॥ २० ॥ पृष्टश्चाविदुषेवासौ कदायातो भवानिति । क्रियते किं नु पूर्णानामपूर्णैरस्मदादिभि: ॥ २१ ॥ अथापि ब्रूहि नो ब्रह्मन् जन्मैतच्छोभनं कुरु । स तु विस्मित उत्थाय तूष्णीमन्यदगाद् गृहम् ॥ २२ ॥
ಮತ್ತೆ ಪ್ರಭು ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಆದರೂ ನಮಗೆ ಹೇಳು; ನಮ್ಮ ಈ ಜನ್ಮವನ್ನು ಶುಭಮಯವಾಗಿಸು.” ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾರದರು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡು, ಮೌನವಾಗಿ ಎದ್ದು ಮತ್ತೊಂದು ಅರಮನೆಗೆ ಹೋದರು।
Verse 23
तत्राप्यचष्ट गोविन्दं लालयन्तं सुतान् शिशून् । ततोऽन्यस्मिन् गृहेऽपश्यन्मज्जनाय कृतोद्यमम् ॥ २३ ॥
ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಗೋವಿಂದನು ಸ्नेಹಭರಿತ ತಂದೆಯಂತೆ ತನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಲಾಲಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡರು. ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರು।
Verse 24
जुह्वन्तं च वितानाग्नीन् यजन्तं पञ्चभिर्मखै: । भोजयन्तं द्विजान् क्वापि भुञ्जानमवशेषितम् ॥ २४ ॥
ಎಲ್ಲೋ ಭಗವಂತನು ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಪಂಚ ಮಹಾ-ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದನು; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾವಶೇಷ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಭುಂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।
Verse 25
क्वापि सन्ध्यामुपासीनं जपन्तं ब्रह्म वाग्यतम् । एकत्र चासिचर्माभ्यां चरन्तमसिवर्त्मसु ॥ २५ ॥
ಎಲ್ಲೋ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಸಂಧ್ಯೋಪಾಸನೆಯಲ್ಲಿ ಮೌನವ್ರತಿಯಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮ—ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ಗುರಾಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಖಡ್ಗಾಭ್ಯಾಸದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।
Verse 26
अश्वैर्गजै रथै: क्वापि विचरन्तं गदाग्रजम् । क्वचिच्छयानं पर्यङ्के स्तूयमानं च वन्दिभि: ॥ २६ ॥
ಎಲ್ಲೋ ಗದಾಗ್ರಜ ಭಗವಂತನು ಕುದುರೆಗಳು, ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ರಥಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಾಗಿ ಮಲಗಿ, ವಂದಿಗಳು ಹಾಡುವ ಮಹಿಮಾಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದನು।
Verse 27
मन्त्रयन्तं च कस्मिंश्चिन्मन्त्रिभिश्चोद्धवादिभि: । जलक्रीडारतं क्वापि वारमुख्याबलावृतम् ॥ २७ ॥
ಎಲ್ಲೋ ಅವರು ಉದ್ದವ ಮೊದಲಾದ ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಲಹೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಜಲಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ರಮಿಸಿ, ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಯುವತಿಯರು ಮತ್ತು ಇತರ ಯುವತಿಯರಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು।
Verse 28
कुत्रचिद्द्विजमुख्येभ्यो ददतं गा: स्वलङ्कृता: । इतिहासपुराणानि शृण्वन्तं मङ्गलानि च ॥ २८ ॥
ಎಲ್ಲೋ ಅವರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಸುಅಲಂಕರಿತ ಹಸುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಮಂಗಳಕರ ಇತಿಹಾಸ-ಪುರಾಣ ಕಥನಗಳನ್ನು ಶ್ರವಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು।
Verse 29
हसन्तं हासकथया कदाचित् प्रियया गृहे । क्वापि धर्मं सेवमानमर्थकामौ च कुत्रचित् ॥ २९ ॥
ಎಲ್ಲೋ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯವಚನಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿ ನಗುತ್ತ ಕಂಡನು; ಎಲ್ಲೋ ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಧರ್ಮಕರ್ಮ ಹಾಗೂ ಯಜ್ಞವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದನು; ಎಲ್ಲೋ ಅರ್ಥ-ಕಾಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತಲ್ಲೋ ಶಾಸ್ತ್ರನಿಯಮಾನುಸಾರ ಗೃಹಸ್ಥಜೀವನವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।
Verse 30
ध्यायन्तमेकमासीनं पुरुषं प्रकृते: परम् । शुश्रूषन्तं गुरून् क्वापि कामैर्भोगै: सपर्यया ॥ ३० ॥
ಎಲ್ಲೋ ಅವರು ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಆಸೀನರಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಅತೀತನಾದ ಪರಮಪುರುಷನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಮತ್ತಲ್ಲೋ ಗುರುಗಳು ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಶ್ರುಶ್ರೂಷೆ ಮಾಡಿ, ಇಷ್ಟವಾದ ಭೋಗ್ಯವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು।
Verse 31
कुर्वन्तं विग्रहं कैश्चित् सन्धिं चान्यत्र केशवम् । कुत्रापि सह रामेण चिन्तयन्तं सतां शिवम् ॥ ३१ ॥
ಎಲ್ಲೋ ಕೇಶವನು ಕೆಲ ಸಲಹೆಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಯೋಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು; ಮತ್ತಲ್ಲೋ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಇನ್ನಲ್ಲೋ ಬಲರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಸತ್ಪುರುಷರ ಮಂಗಳ ಹಾಗೂ ಲೋಕಹಿತವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।
Verse 32
पुत्राणां दुहितृणां च काले विध्युपयापनम् । दारैर्वरैस्तत्सदृशै: कल्पयन्तं विभूतिभि: ॥ ३२ ॥
ನಾರದನು ಕಂಡನು—ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಯೋಗ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಪುತ್ರಿಯರಿಗೆ ತಕ್ಕ ವರ-ವಧುಗಳನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಆ ವಿವಾಹವಿಧಿಗಳು ಮಹಾ ವೈಭವದಿಂದ, ಘನವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದವು।
Verse 33
प्रस्थापनोपनयनैरपत्यानां महोत्सवान् । वीक्ष्य योगेश्वरेशस्य येषां लोका विसिस्मिरे ॥ ३३ ॥
ನಾರದನು ಗಮನಿಸಿದನು—ಯೋಗೇಶ್ವರರ ಈಶ್ವರನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಪುತ್ರಿಯರು ಮತ್ತು ಅಳಿಯರನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವಾಗಲೂ, ಅವರು ಮರಳಿ ಬಂದಾಗಲೂ ಮಹೋತ್ಸವಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಎಲ್ಲರೂ ಅಚ್ಚರಿಗೊಂಡರು।
Verse 34
यजन्तं सकलान् देवान् क्वापि क्रतुभिरूर्जितै: । पूर्तयन्तं क्वचिद् धर्मं कूर्पाराममठादिभि: ॥ ३४ ॥
ಎಲ್ಲೋ ಅವರು ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಇನ್ನೆಲ್ಲೋ ಬಾವಿ, ಉದ್ಯಾನ, ಮಠಾದಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಲೋಕಹಿತ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು।
Verse 35
चरन्तं मृगयां क्वापि हयमारुह्य सैन्धवम् । घ्नन्तं तत्र पशून् मेध्यान् परीतं यदुपुङ्गवै: ॥ ३५ ॥
ಎಲ್ಲೋ ಅವರು ಸೈಂಧವ ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಏರಿ ಬೇಟೆಗೆ ಹೊರಟಿದ್ದರು; ಯದು ವೀರರಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ವಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು।
Verse 36
अव्यक्तलिङ्गं प्रकृतिष्वन्त:पुरगृहादिषु । क्वचिच्चरन्तं योगेशं तत्तद्भावबुभुत्सया ॥ ३६ ॥
ಎಲ್ಲೋ ಯೋಗೇಶ್ವರ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಗುಪ್ತ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಹಾಗೂ ಇತರ ನಾಗರಿಕರ ಮನೆ-ಅಂತಃಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಆಸಕ್ತನಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।
Verse 37
अथोवाच हृषीकेशं नारद: प्रहसन्निव । योगमायोदयं वीक्ष्य मानुषीमीयुषो गतिम् ॥ ३७ ॥
ಪ್ರಭುವಿನ ಈ ಯೋಗಮಾಯಾ ವೈಭವವನ್ನು ಕಂಡ ನಾರದರು ಮೃದುವಾಗಿ ನಗುತ್ತಾ, ಮಾನವನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹೃಷೀಕೇಶನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರು।
Verse 38
विदाम योगमायास्ते दुर्दर्शा अपि मायिनाम् । योगेश्वरात्मन् निर्भाता भवत्पादनिषेवया ॥ ३८ ॥
[ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು:] ಹೇ ಯೋಗೇಶ್ವರಾತ್ಮ ಪರಮಾತ್ಮನೇ! ನಿನ್ನ ಯೋಗಮಾಯಾ ಶಕ್ತಿಗಳು ಮಹಾಯೋಗಿಗಳಿಗೂ ದುರ್ಲಭ; ಆದರೆ ನಿನ್ನ ಪಾದಸೇವೆಯಿಂದಲೇ ಅವು ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದವು।
Verse 39
अनुजानीहि मां देव लोकांस्ते यशसाप्लुतान् । पर्यटामि तवोद्गायन् लीला भुवनपावनी: ॥ ३९ ॥
ಹೇ ದೇವಾ! ನನಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡು. ನಿನ್ನ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಸಂಚರಿಸಿ, ಭುವನವನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸುವ ನಿನ್ನ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 40
श्रीभगवानुवाच ब्रह्मन् धर्मस्य वक्ताहं कर्ता तदनुमोदिता । तच्छिक्षयन् लोकमिममास्थित: पुत्र मा खिद: ॥ ४० ॥
ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಳುವವನು ನಾನೇ, ಅದನ್ನು ಆಚರಿಸುವವನು ನಾನೇ, ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡುವವನು ಕೂಡ ನಾನೇ. ಲೋಕಕ್ಕೆ ಬೋಧಿಸಲು ನಾನು ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಮಗನೇ, ದುಃಖಿಸಬೇಡ.
Verse 41
श्रीशुक उवाच इत्याचरन्तं सद्धर्मान् पावनान् गृहमेधिनाम् । तमेव सर्वगेहेषु सन्तमेकं ददर्श ह ॥ ४१ ॥
ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿ ಗೃಹಸ್ಥರನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸುವ ಸದ್ದರ್ಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅದೇ ಪ್ರಭುವನ್ನು ನಾರದನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ವೈಯಕ್ತಿಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುವುದಾಗಿ ಕಂಡನು.
Verse 42
कृष्णस्यानन्तवीर्यस्य योगमायामहोदयम् । मुहुर्दृष्ट्वा ऋषिरभूद् विस्मितो जातकौतुक: ॥ ४२ ॥
ಅನಂತವೀರ್ಯನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಯೋಗಮಾಯೆಯ ಮಹಾ ವೈಭವವನ್ನು ಮರುಮರು ಕಂಡ ಋಷಿ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅಪೂರ್ವ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಉಲ್ಲಾಸಗೊಂಡನು.
Verse 43
इत्यर्थकामधर्मेषु कृष्णेन श्रद्धितात्मना । सम्यक् सभाजित: प्रीतस्तमेवानुस्मरन् ययौ ॥ ४३ ॥
ಈ ರೀತಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದಿರುವ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಾನಗಳಿಂದ ನಾರದನನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿದನು. ಋಷಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತನಾಗಿ, ಪ್ರಭುವನ್ನೇ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತ ಹೊರಟನು.
Verse 44
एवं मनुष्यपदवीमनुवर्तमानो नारायणोऽखिलभवाय गृहीतशक्ति: । रेमेऽङ्ग षोडशसहस्रवराङ्गनानां सव्रीडसौहृदनिरीक्षणहासजुष्ट: ॥ ४४ ॥
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಭಗವಾನ್ ನಾರಾಯಣನು ಮಾನವರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಓ ರಾಜನೇ, ಆತನು ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಿಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಹರಿಸಿದನು; ಅವರು ಲಜ್ಜಾಭರಿತ ಸ್ನೇಹದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರು.
Verse 45
यानीह विश्वविलयोद्भववृत्तिहेतु: कर्माण्यनन्यविषयाणि हरिश्चकार । यस्त्वङ्ग गायति शृणोत्यनुमोदते वा भक्तिर्भवेद् भगवति ह्यपवर्गमार्गे ॥ ४५ ॥ यस्यात्मबुद्धि: कुणपे त्रिधातुके स्वधी: कलत्रादिषु भौम इज्यधी: । यत्तीर्थबुद्धि: सलिले न कर्हिचिज् जनेष्वभिज्ञेषु स एव गोखर: ॥
ಭಗವಾನ್ ಹರಿಯೇ ವಿಶ್ವದ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಳಯಗಳ ಪರಮ ಕಾರಣನು. ಓ ರಾಜನೇ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆತನು ಮಾಡಿದ ಅನನ್ಯ, ಅನುಕರಿಸಲಾಗದ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಯಾರು ಹಾಡುತ್ತಾರೋ, ಕೇಳುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಹೃದಯದಿಂದ ಮೆಚ್ಚುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗದಾತ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಭಕ್ತಿ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ.
Frequently Asked Questions
Nārada heard that Kṛṣṇa had married many queens after killing Narakāsura and wanted to witness how the Lord could simultaneously live with each queen in a separate palace. His purpose is theological: to observe and then affirm the Lord’s Yoga-māyā—Bhagavān’s capacity to manifest many concurrent personal engagements while remaining one nondual Supreme Person.
The chapter presents this as Yoga-māyā, not a material duplication. Kṛṣṇa remains the single Supreme Person (āśraya-tattva) and, by His own potency, manifests concurrent personal presence and activities in multiple locations. The narrative emphasizes that this is “difficult to comprehend even for great mystics” and is perceived through devotion (service to His feet), not merely through logic.
It demonstrates Brahmaṇya-deva—Kṛṣṇa’s special favor toward brāhmaṇas and His role as the teacher of dharma through personal example. Although the water bathing Kṛṣṇa’s feet becomes Gaṅgā, He still honors His devotee and a brāhmaṇa sage, showing that divine supremacy does not negate humility and proper social-religious conduct.
Nārada witnesses Kṛṣṇa performing a complete spectrum of ideal royal and household duties—yajña, charity, sandhyā worship, scriptural listening, family affection, governance, diplomacy, welfare works, and recreation. The import is that household life becomes purifying when centered on Bhagavān, and that the Lord models integrated dharma (religion, prosperity, regulated enjoyment) while remaining transcendent.
Uddhava appears as Kṛṣṇa’s intimate friend and ministerial confidant (seen with Kṛṣṇa during leisure like dice and in counsel elsewhere). His presence signals that Kṛṣṇa’s līlā includes both affectionate intimacy and serious statecraft, and that the Lord’s associates participate in revealing His qualities to observers like Nārada.
That Bhagavān’s personal form and daily human-like conduct can simultaneously reveal unlimited divine potency. Hearing, chanting, or even appreciating these “impossible to imitate” activities fosters devotion and leads toward liberation because it anchors the mind in the āśraya—Śrī Hari—as the ultimate cause and refuge.