Adhyaya 60

Verse 1

श्रीबादरायणिरुवाच कर्हिचित् सुखमासीनं स्वतल्पस्थं जगद्गुरुम् । पतिं पर्यचरद् भैष्मी व्यजनेन सखीजनै: ॥ १ ॥

ಶ್ರೀ ಬಾದರಾಯಣಿ ಹೇಳಿದರು—ಒಮ್ಮೆ ಜಗದ್ಗುರುವಾದ ಪತಿ ತನ್ನ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಸುಖವಾಗಿ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದನು. ಆಗ ಭೈಷ್ಮೀ ರುಕ್ಮಿಣಿ ಸಖಿಯರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಜನದಿಂದ ವೀಸುತ್ತಾ ಸ್ವತಃ ಅವನಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು।

Verse 2

यस्त्वेतल्ल‍ीलया विश्वं सृजत्यत्त्यवतीश्वर: । स हि जात: स्वसेतूनां गोपीथाय यदुष्वज: ॥ २ ॥

ಲೀಲಾಮಾತ್ರದಿಂದ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಪಾಲಿಸಿ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಸಿಸುವ ಅಜನ ಪರಮೇಶ್ವರನು ತನ್ನ ಧರ್ಮ-ಸೇತುಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಯದುವಂಶದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದನು।

Verse 3

तस्मिनन्तर्गृहे भ्राजन्मुक्तादामविलम्बिना । विराजिते वितानेन दीपैर्मणिमयैरपि ॥ ३ ॥ मल्लिकादामभि: पुष्पैर्द्विरेफकुलनादिते । जालरन्ध्रप्रविष्टैश्च गोभिश्चन्द्रमसोऽमलै: ॥ ४ ॥ पारिजातवनामोदवायुनोद्यानशालिना । धूपैरगुरुजै राजन् जालरन्ध्रविनिर्गतै: ॥ ५ ॥ पय:फेननिभे शुभ्रे पर्यङ्के कशिपूत्तमे । उपतस्थे सुखासीनं जगतामीश्वरं पतिम् ॥ ६ ॥

ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ಅಂತಃಪುರವು ಮುತ್ತಿನ ದಾಮಗಳು ತೂಗುವ ವಿತಾನದಿಂದಲೂ, ಮಣಿಮಯ ದೀಪಗಳ ಕಾಂತಿಯಿಂದಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು. ಮಲ್ಲಿಕಾ ಮುಂತಾದ ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಭ್ರಮರಗಳ ಗುಂಜನೆ ಕೇಳಿ, ಜಾಲಕ ಕಿಟಕಿಗಳ ರಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಚಂದ್ರನ ನಿರ್ಮಲ ಕಿರಣಗಳು ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ಓ ರಾಜನೇ, ಆ ರಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಅಗರು ಧೂಪದ ಸುಗಂಧ ಮತ್ತು ಪಾರಿಜಾತವನದ ವಾಸನೆ ತರುವ ಗಾಳಿ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಉದ್ಯಾನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಹಾಲಿನ ನುರಿಯಂತೆ ಶುಭ್ರವಾದ ಮೃದು ಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಸುಖಾಸೀನನಾಗಿದ್ದ ಜಗದೀಶ್ವರ ಪತಿಯನ್ನು ರಾಣಿ ಸೇವಿಸಿದಳು।

Verse 4

तस्मिनन्तर्गृहे भ्राजन्मुक्तादामविलम्बिना । विराजिते वितानेन दीपैर्मणिमयैरपि ॥ ३ ॥ मल्लिकादामभि: पुष्पैर्द्विरेफकुलनादिते । जालरन्ध्रप्रविष्टैश्च गोभिश्चन्द्रमसोऽमलै: ॥ ४ ॥ पारिजातवनामोदवायुनोद्यानशालिना । धूपैरगुरुजै राजन् जालरन्ध्रविनिर्गतै: ॥ ५ ॥ पय:फेननिभे शुभ्रे पर्यङ्के कशिपूत्तमे । उपतस्थे सुखासीनं जगतामीश्वरं पतिम् ॥ ६ ॥

ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ಅಂತಃಪುರವು ಮುತ್ತಿನ ದಾಮಗಳು ತೂಗುವ ವಿತಾನದಿಂದಲೂ, ಮಣಿಮಯ ದೀಪಗಳ ಕಾಂತಿಯಿಂದಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು. ಮಲ್ಲಿಕಾ ಮುಂತಾದ ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಭ್ರಮರಗಳ ಗುಂಜನೆ ಕೇಳಿ, ಜಾಲಕ ಕಿಟಕಿಗಳ ರಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಚಂದ್ರನ ನಿರ್ಮಲ ಕಿರಣಗಳು ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ಓ ರಾಜನೇ, ಆ ರಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಅಗರು ಧೂಪದ ಸುಗಂಧ ಮತ್ತು ಪಾರಿಜಾತವನದ ವಾಸನೆ ತರುವ ಗಾಳಿ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಉದ್ಯಾನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಹಾಲಿನ ನುರಿಯಂತೆ ಶುಭ್ರವಾದ ಮೃದು ಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಸುಖಾಸೀನನಾಗಿದ್ದ ಜಗದೀಶ್ವರ ಪತಿಯನ್ನು ರಾಣಿ ಸೇವಿಸಿದಳು।

Verse 5

तस्मिनन्तर्गृहे भ्राजन्मुक्तादामविलम्बिना । विराजिते वितानेन दीपैर्मणिमयैरपि ॥ ३ ॥ मल्लिकादामभि: पुष्पैर्द्विरेफकुलनादिते । जालरन्ध्रप्रविष्टैश्च गोभिश्चन्द्रमसोऽमलै: ॥ ४ ॥ पारिजातवनामोदवायुनोद्यानशालिना । धूपैरगुरुजै राजन् जालरन्ध्रविनिर्गतै: ॥ ५ ॥ पय:फेननिभे शुभ्रे पर्यङ्के कशिपूत्तमे । उपतस्थे सुखासीनं जगतामीश्वरं पतिम् ॥ ६ ॥

ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ಅಂತಃಪುರವು ಮುತ್ತಿನ ದಾಮಗಳು ತೂಗುವ ವಿತಾನದಿಂದಲೂ, ಮಣಿಮಯ ದೀಪಗಳ ಕಾಂತಿಯಿಂದಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು. ಮಲ್ಲಿಕಾ ಮುಂತಾದ ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಭ್ರಮರಗಳ ಗುಂಜನೆ ಕೇಳಿ, ಜಾಲಕ ಕಿಟಕಿಗಳ ರಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಚಂದ್ರನ ನಿರ್ಮಲ ಕಿರಣಗಳು ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ಓ ರಾಜನೇ, ಆ ರಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಅಗರು ಧೂಪದ ಸುಗಂಧ ಮತ್ತು ಪಾರಿಜಾತವನದ ವಾಸನೆ ತರುವ ಗಾಳಿ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಉದ್ಯಾನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಹಾಲಿನ ನುರಿಯಂತೆ ಶುಭ್ರವಾದ ಮೃದು ಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಸುಖಾಸೀನನಾಗಿದ್ದ ಜಗದೀಶ್ವರ ಪತಿಯನ್ನು ರಾಣಿ ಸೇವಿಸಿದಳು।

Verse 6

तस्मिनन्तर्गृहे भ्राजन्मुक्तादामविलम्बिना । विराजिते वितानेन दीपैर्मणिमयैरपि ॥ ३ ॥ मल्लिकादामभि: पुष्पैर्द्विरेफकुलनादिते । जालरन्ध्रप्रविष्टैश्च गोभिश्चन्द्रमसोऽमलै: ॥ ४ ॥ पारिजातवनामोदवायुनोद्यानशालिना । धूपैरगुरुजै राजन् जालरन्ध्रविनिर्गतै: ॥ ५ ॥ पय:फेननिभे शुभ्रे पर्यङ्के कशिपूत्तमे । उपतस्थे सुखासीनं जगतामीश्वरं पतिम् ॥ ६ ॥

ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ಅಂತಃಪುರವು ಮುತ್ತಿನ ದಾಮಗಳು ತೂಗುವ ವಿತಾನದಿಂದಲೂ, ಮಣಿಮಯ ದೀಪಗಳ ಕಾಂತಿಯಿಂದಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು. ಮಲ್ಲಿಕಾ ಮುಂತಾದ ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಭ್ರಮರಗಳ ಗುಂಜನೆ ಕೇಳಿ, ಜಾಲಕ ಕಿಟಕಿಗಳ ರಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಚಂದ್ರನ ನಿರ್ಮಲ ಕಿರಣಗಳು ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ಓ ರಾಜನೇ, ಆ ರಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಅಗರು ಧೂಪದ ಸುಗಂಧ ಮತ್ತು ಪಾರಿಜಾತವನದ ವಾಸನೆ ತರುವ ಗಾಳಿ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಉದ್ಯಾನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಹಾಲಿನ ನುರಿಯಂತೆ ಶುಭ್ರವಾದ ಮೃದು ಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಸುಖಾಸೀನನಾಗಿದ್ದ ಜಗದೀಶ್ವರ ಪತಿಯನ್ನು ರಾಣಿ ಸೇವಿಸಿದಳು।

Verse 7

वालव्यजनमादाय रत्नदण्डं सखीकरात् । तेन वीजयती देवी उपासां चक्र ईश्वरम् ॥ ७ ॥

ಸಖಿಯ ಕೈಯಿಂದ ರತ್ನದಂಡವಿರುವ ವಾಲವ್ಯಜನ (ಚಾಮರ)ವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ದೇವಿ ರುಕ್ಮಿಣೀ ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ ಈಶ್ವರ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸಿ ಅವನಿಗೆ ವೀಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದಳು।

Verse 8

सोपाच्युतं क्व‍णयती मणिनूपुराभ्यां रेजेऽङ्गुलीयवलयव्यजनाग्रहस्ता । वस्‍त्रान्तगूढकुचकुङ्कुमशोणहार- भासा नितम्बधृतया च परार्ध्यकाञ्च्या ॥ ८ ॥

ಮಣಿನೂಪುರಗಳ ಝಂಝಂ ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ, ಉಂಗುರ-ಬಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಾಮರ ಹಿಡಿದ ಕೈಯುಳ್ಳ ರಾಣಿ ರುಕ್ಮಿಣೀ ಅಚ್ಯುತ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಸಮೀಪ ನಿಂತು ದಿವ್ಯವಾಗಿ ಕಂಗೊಳಿಸಿದಳು। ಸೀರೆಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಸ್ತನಗಳ ಕುಂಕುಮದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಹಾರದ ಕಾಂತಿ, ಹಾಗೂ ನಿತಂಬದ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿದ ಅಮೂಲ್ಯ ಕಂಚಿ ಅವಳ ಶೋಭೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು।

Verse 9

तां रूपिणीं श्रियमनन्यगतिं निरीक्ष्य या लीलया धृततनोरनुरूपरूपा । प्रीत: स्मयन्नलककुण्डलनिष्ककण्ठ- वक्त्रोल्ल‍सत्स्मितसुधां हरिराबभाषे ॥ ९ ॥

ಅವನಲ್ಲೇ ಅನನ್ಯಗತಿಯಾದ, ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮಿಯೇ ರೂಪಗೊಂಡಂತಿದ್ದ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿದ ಹರೀ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ನಗಿದನು। ಲೀಲಾರ್ಥವಾಗಿ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವ ಪ್ರಭುವಿಗೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಧರಿಸಿದ ರೂಪವು ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ಯೋಗ್ಯವೆಂದು ಕಂಡು ಹರ್ಷವಾಯಿತು। ಸುರುಳಿಯಾದ ಕೂದಲು, ಕಿವಿಯೋಲೆಗಳು, ಕಂಠದ ಲಾಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಹರ್ಷಸ್ಮಿತದ ಅಮೃತದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ಮುಖವನ್ನು ನೋಟವಿಟ್ಟು, ಪ್ರಭು ಅವಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು।

Verse 10

श्रीभगवानुवाच राजपुत्रीप्सिता भूपैर्लोकपालविभूतिभि: । महानुभावै: श्रीमद्भ‍ी रूपौदार्यबलोर्जितै: ॥ १० ॥

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜಕುಮಾರಿ! ಲೋಕಪಾಲರಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಾದ ಅನೇಕ ರಾಜರು, ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಸೌಂದರ್ಯ, ಔದಾರ್ಯ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಬಲದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧರಾದ ಮಹಾನುಭಾವರು, ನಿನ್ನನ್ನು ಬಯಸಿದರು।

Verse 11

तान्प्राप्तानर्थिनो हित्वा चैद्यादीन् स्मरदुर्मदान् । दत्ता भ्रात्रा स्वपित्रा च कस्मान्नो ववृषेऽसमान् ॥ ११ ॥

ಚೈದ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಆ ವರಾರ್ಥಿಗಳು ಕಾಮದಿಂದ ಮದಿಸಿದವರಾಗಿ ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಬಂದಾಗ, ನಿನ್ನ ಸಹೋದರ ಮತ್ತು ತಂದೆಯೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರೂ, ಅವರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನಮ್ಮನ್ನು—ನಿನ್ನ ಸಮಾನರಲ್ಲದವರನ್ನು—ಏಕೆ ವರಿಸಿದೆ?

Verse 12

राजभ्यो बिभ्यत: सुभ्रु समुद्रं शरणं गतान् । बलवद्भ‍ि: कृतद्वेषान् प्रायस्त्यक्तनृपासनान् ॥ १२ ॥

ಓ ಸುಭ್ರೂ, ಆ ರಾಜರ ಭಯದಿಂದ ನಾವು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಶರಣಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಬಲಿಷ್ಠರೊಂದಿಗೆ ವೈರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಪ್ರಾಯಃ ರಾಜಾಸನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದೇವೆ.

Verse 13

अस्पष्टवर्त्मनां पुंसामलोकपथमीयुषाम् । आस्थिता: पदवीं सुभ्रु प्राय: सीदन्ति योषित: ॥ १३ ॥

ಓ ಸುಭ್ರೂ, ನಡೆನುಡಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಲೋಕಸಮ್ಮತ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸದ ಪುರುಷರ ಸಂಗದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದುಃಖಪಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 14

निष्किञ्चना वयं शश्वन्निष्किञ्चनजनप्रिया: । तस्मात् प्रायेण न ह्याढ्या मां भजन्ति सुमध्यमे ॥ १४ ॥

ಓ ಸుమಧ್ಯಮೆ, ನಾವು ಸದಾ ನಿಷ್ಕಿಂಚನರು; ನಿಷ್ಕಿಂಚನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಪ್ರಿಯರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಧನಿಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಭಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 15

ययोरात्मसमं वित्तं जन्मैश्वर्याकृतिर्भव: । तयोर्विवाहो मैत्री च नोत्तमाधमयो: क्व‍‍चित् ॥ १५ ॥

ಧನ, ಜನ್ಮ, ಪ್ರಭಾವ, ರೂಪ ಮತ್ತು ಸಂತಾನಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಮಾನರಾದ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಮಾತ್ರ ವಿವಾಹವೂ ಸ್ನೇಹವೂ ಯುಕ್ತ; ಶ್ರೇಷ್ಠ-ನೀಚರ ನಡುವೆ ಎಂದಿಗೂ ಅಲ್ಲ.

Verse 16

वैदर्भ्येतदविज्ञाय त्वयादीर्घसमीक्षया । वृता वयं गुणैर्हीना भिक्षुभि: श्लाघिता मुधा ॥ १६ ॥

ಓ ವೈದರ್ಭೀ, ದೂರದೃಷ್ಟಿಯಿಲ್ಲದೆ ನೀನು ಇದನ್ನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಗುಣಹೀನರಾದ ನಮ್ಮನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಆಯ್ದೆ, ಮೋಹಿತ ಭಿಕ್ಷುಕರು ಮಾತ್ರ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಹೊಗಳುವವರನ್ನು.

Verse 17

अथात्मनोऽनुरूपं वै भजस्व क्षत्रियर्षभम् । येन त्वमाशिष: सत्या इहामुत्र च लप्स्यसे ॥ १७ ॥

ಈಗ ನೀನು ನಿನಗೆ ತಕ್ಕಂತಹ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕ್ಷತ್ರಿಯ-ನರಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸು; ಅವನಿಂದ ನಿನ್ನ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳು ಹಾಗೂ ಇಚ್ಛೆಗಳು ಇಹಲೋಕದಲ್ಲೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲೂ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಫಲಿಸುವವು.

Verse 18

चैद्यशाल्वजरासन्धदन्तवक्रादयो नृपा: । मम द्विषन्ति वामोरु रुक्‍मी चापि तवाग्रज: ॥ १८ ॥

ಓ ಸುಂದರ-ತೊಡೆಯವಳೇ! ಶಿಶುಪಾಲ, ಶಾಲ್ವ, ಜರಾಸಂಧ, ದಂತವಕ್ರ ಮೊದಲಾದ ರಾಜರು ನನ್ನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ; ನಿನ್ನ ಅಣ್ಣ ರುಕ್ಮಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ.

Verse 19

तेषां वीर्यमदान्धानां दृप्तानां स्मयनुत्तये । आनितासि मया भद्रे तेजोपहरतासताम् ॥ १९ ॥

ಹೇ ಭದ್ರೆಯೇ! ಶೌರ್ಯದ ಮದದಿಂದ ಅಂಧರಾದ, ದರ್ಪದಿಂದ ಉಬ್ಬಿದ ಆ ರಾಜರ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದೆ; ದುಷ್ಟರ ಬಲವನ್ನು ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕುವುದೇ ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶ.

Verse 20

उदासीना वयं नूनं न स्‍त्र्यपत्यार्थकामुका: । आत्मलब्ध्यास्महे पूर्णा गेहयोर्ज्योतिरक्रिया: ॥ २० ॥

ನಾವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಉದಾಸೀನರು; ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳು, ಧನಕ್ಕಾಗಿ ಆಸಕ್ತರಲ್ಲ. ಆತ್ಮತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಪೂರ್ಣರಾಗಿದ್ದು, ದೇಹ-ಮನೆಗಾಗಿ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ದೀಪದಂತೆ ಕೇವಲ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುತ್ತೇವೆ.

Verse 21

श्रीशुक उवाच एतावदुक्त्वा भगवानात्मानं वल्ल‍भामिव । मन्यमानामविश्लेषात् तद्दर्पघ्न उपारमत् ॥ २१ ॥

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದರು: ಇಷ್ಟೆಂದು ಹೇಳಿ, ತನ್ನನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡದೆ ಇರುವುದರಿಂದ ತಾನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯಳೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದ ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ದರ್ಪವನ್ನು ಭಗವಾನ್ ನಾಶಮಾಡಿ, ನಂತರ ಮಾತು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು.

Verse 22

इति त्रिलोकेशपतेस्तदात्मन: प्रियस्य देव्यश्रुतपूर्वमप्रियम् । आश्रुत्य भीता हृदि जातवेपथु- श्चिन्तां दुरन्तां रुदती जगाम ह ॥ २२ ॥

ತ್ರಿಲೋಕೇಶಪತಿಯಾದ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಂದ ಇಂತಹ ಅಪ್ರಿಯ ವಚನಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆಂದೂ ಕೇಳಿರದ ದೇವಿ ರುಕ್ಮಿಣಿ ಭಯಗೊಂಡಳು. ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಡುಗು ಉಂಟಾಗಿ, ದುರಂತ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಅಳುತಾಳಾಯಿತು.

Verse 23

पदा सुजातेन नखारुणश्रिया भुवं लिखन्त्यश्रुभिरञ्जनासितै: । आसिञ्चती कुङ्कुमरूषितौ स्तनौ तस्थावधोमुख्यतिदु:खरुद्धवाक् ॥ २३ ॥

ನಖಗಳ ಕೆಂಪು ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ತನ್ನ ಸೊಗಸಾದ ಪಾದದಿಂದ ಅವಳು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗೀಚಿದಳು. ಕಾಜಲದಿಂದ ಕಪ್ಪಾದ ಕಣ್ಣೀರು ಕುಂಕುಮವರ್ಣಿತ ಸ್ತನಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿಮ್ಮಿತು. ಅವಳು ತಲೆ ತಗ್ಗಿಸಿ ನಿಂತಳು; ಅತಿದುಗುಡದಿಂದ ಕಂಠ ಅಡ್ಡಿಯಾದಿತು.

Verse 24

तस्या: सुदु:खभयशोकविनष्टबुद्धे- र्हस्ताच्छ्‍लथद्वलयतो व्यजनं पपात । देहश्च विक्लवधिय: सहसैव मुह्यन् रम्भेव वायुविहतो प्रविकीर्य केशान् ॥ २४ ॥

ಅತಿದುಗುಡ, ಭಯ ಮತ್ತು ಶೋಕದಿಂದ ಅವಳ ಬುದ್ಧಿ ಮಂಕಾಯಿತು. ಕೈಯಿಂದ ಬಳೆಗಳು ಸಡಿಲಾಗಿ ಜಾರಿದವು, ಮತ್ತು ವೀಜನೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಅಚಾನಕ್ ಮೂರ್ಚೆಗೊಂಡಳು; ಗಾಳಿಗೆ ಉರುಳಿದ ಬಾಳೆಮರದಂತೆ ದೇಹ ಬಿದ್ದು, ಕೂದಲು ಚದುರಿತು.

Verse 25

तद् द‍ृष्ट्वा भगवान् कृष्ण: प्रियाया: प्रेमबन्धनम् । हास्यप्रौढिमजानन्त्या: करुण: सोऽन्वकम्पत ॥ २५ ॥

ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆ ಪ್ರೇಮಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟಾಗಿ ಬಂಧಿತಳಾಗಿ ತನ್ನ ಹಾಸ್ಯಪರಿಹಾಸದ ಗಾಢಾರ್ಥವನ್ನು ಅರಿಯಲಾರದೆ ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಕರುಣಾಮಯ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅವಳ ಮೇಲೆ ಅನುಕಂಪಪಟ್ಟನು.

Verse 26

पर्यङ्कादवरुह्याशु तामुत्थाप्य चतुर्भुज: । केशान् समुह्य तद्वक्त्रं प्रामृजत् पद्मपाणिना ॥ २६ ॥

ಪ್ರಭು ತಕ್ಷಣವೇ ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದ ಇಳಿದರು. ಚತುರ್ಭುಜ ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಅವಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ, ಅವಳ ಕೂದಲನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಪದ್ಮಹಸ್ತದಿಂದ ಅವಳ ಮುಖವನ್ನು ತೊಳೆದು ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡಿದರು.

Verse 27

प्रमृज्याश्रुकले नेत्रे स्तनौ चोपहतौ शुचा । आश्लिष्य बाहुना राजननन्यविषयां सतीम् ॥ २७ ॥ सान्‍त्‍वयामास सान्‍त्‍वज्ञ: कृपया कृपणां प्रभु: । हास्यप्रौढिभ्रमच्चित्तामतदर्हां सतां गति: ॥ २८ ॥

ಓ ರಾಜನೇ, ದುಃಖಾಶ್ರುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನೂ, ಅಶ್ರುಗಳಿಂದ ಮಚ್ಚಾದ ಸ್ತನಗಳನ್ನೂ ತೊಳೆದು, ತನ್ನನ್ನೇ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಬಯಸದ ಪತಿವ್ರತೆ ರುಕ್ಮಿಣಿಯನ್ನು ಪರಮೇಶ್ವರನು ಭುಜಗಳಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ಸಾಂತ್ವನದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು, ತನ್ನ ಚತುರ ಹಾಸ್ಯದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಅರ್ಹಳಲ್ಲದ ಆ ದೀನ ರುಕ್ಮಿಣಿಯನ್ನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದನು।

Verse 28

प्रमृज्याश्रुकले नेत्रे स्तनौ चोपहतौ शुचा । आश्लिष्य बाहुना राजननन्यविषयां सतीम् ॥ २७ ॥ सान्‍त्‍वयामास सान्‍त्‍वज्ञ: कृपया कृपणां प्रभु: । हास्यप्रौढिभ्रमच्चित्तामतदर्हां सतां गति: ॥ २८ ॥

ಓ ರಾಜನೇ, ಪ್ರಭುವು ಅವಳ ಅಶ್ರುಪೂರ್ಣ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನೂ, ದುಃಖಾಶ್ರುಗಳಿಂದ ತೊಯ್ದ ಸ್ತನಗಳನ್ನೂ ತೊಳೆದು, ತನ್ನನ್ನೇ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಬಯಸದ ಪತಿವ್ರತೆ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ಸಾಂತ್ವನದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ, ಸಜ್ಜನರ ಆಶ್ರಯ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು, ತನ್ನ ಚತುರ ಹಾಸ್ಯದಿಂದ ಚಿತ್ತ ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಅಯೋಗ್ಯಳಾದ ಆ ದೀನ ರುಕ್ಮಿಣಿಯನ್ನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದನು।

Verse 29

श्रीभगवानुवाच मा मा वैदर्भ्यसूयेथा जाने त्वां मत्परायणाम् । त्वद्वच: श्रोतुकामेन क्ष्वेल्याचरितमङ्गने ॥ २९ ॥

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಓ ವೈದರ್ಭೀ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಅಸಮಾಧಾನಪಡಬೇಡ. ನೀನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನನ್ನಲ್ಲೇ ಶರಣಾಗಿದ್ದೀಯೆಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ಪ್ರಿಯ ಅಂಗಳೇ, ನಿನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದಲೇ ನಾನು ಇದನ್ನು ಹಾಸ್ಯವಾಗಿ ನಡೆಸಿದೆನು।

Verse 30

मुखं च प्रेमसंरम्भस्फुरिताधरमीक्षितुम् । कटाक्षेपारुणापाङ्गं सुन्दरभ्रुकुटीतटम् ॥ ३० ॥

ಪ್ರೇಮಮಿಶ್ರಿತ ಕೋಪದಿಂದ ನಡುಗುವ ತುಟಿಗಳಿರುವ ನಿನ್ನ ಮುಖವನ್ನೂ, ಬದಿನೋಟದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣಿನ ಮೂಲೆಗಳನ್ನೂ, ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿದ ಭ್ರೂಕುಟಿಯ ರೇಖೆಯನ್ನೂ ನಾನು ನೋಡಲು ಬಯಸಿದೆನು।

Verse 31

अयं हि परमो लाभो गृहेषु गृहमेधिनाम् । यन्नर्मैरीयते याम: प्रियया भीरु भामिनि ॥ ३१ ॥

ಓ ಭಯಭೀತ ಭಾಮಿನೀ, ಗೃಹಸ್ಥರು ಮನೆಯೊಳಗೆ ಪಡೆಯುವ ಪರಮ ಲಾಭವೆಂದರೆ—ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಹಾಸ್ಯವಿನೋದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಳೆಯುವುದು।

Verse 32

श्रीशुक उवाच सैवं भगवता राजन् वैदर्भी परिसान्‍त्‍विता । ज्ञात्वा तत्परिहासोक्तिं प्रियत्यागभयं जहौ ॥ ३२ ॥

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ, ಭಗವಂತನು ವೈದರ್ಭಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದನು. ಅವನ ಮಾತುಗಳು ಪರिहासವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಪ್ರಿಯನು ತ್ಯಜಿಸುವನೆಂಬ ಭಯವನ್ನು ಅವಳು ಬಿಟ್ಟಳು.

Verse 33

बभाष ऋषभं पुंसां वीक्षन्ती भगवन्मुखम् । सव्रीडहासरुचिरस्‍निग्धापाङ्गेन भारत ॥ ३३ ॥

ಓ ಭಾರತವಂಶಜನೇ, ಭಗವಂತನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುವಾಗ, ಲಜ್ಜೆಯ ನಗು ಮತ್ತು ಸ್ನಿಗ್ಧವಾದ ಮನೋಹರ ಕಟಾಕ್ಷದಿಂದ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ರುಕ್ಮಿಣಿ ಹೀಗೆಂದಳು.

Verse 34

श्रीरुक्‍मिण्युवाच नन्वेवमेतदरविन्दविलोचनाह यद्वै भवान् भगवतोऽसद‍ृशी विभूम्न: । क्व‍ स्वे महिम्न्यभिरतो भगवांस्‍त्र्यधीश: क्व‍ाहं गुणप्रकृतिरज्ञगृहीतपादा ॥ ३४ ॥

ಶ್ರೀ ರುಕ್ಮಿಣಿ ಹೇಳಿದರು—ಓ ಕಮಲನಯನನೇ, ನೀನು ಹೇಳಿದ್ದು ನಿಜವೇ. ನಾನು ಸರ್ವಶಕ್ತನಾದ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯಳಲ್ಲ. ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಲ್ಲಿ ತಾನೇ ರಮಿಸುವ, ತ್ರಿದೇವಾಧೀಶನಾದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ—ಅಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಿಡಿದಿರುವ ಪಾದಗಳಿರುವ, ಗುಣಪ್ರಕೃತಿಯ ಸ್ತ್ರೀಯಾದ ನನಗೆ ಯಾವ ಹೋಲಿಕೆ?

Verse 35

सत्यं भयादिव गुणेभ्य उरुक्रमान्त: शेते समुद्र उपलम्भनमात्र आत्मा । नित्यं कदिन्द्रियगणै: कृतविग्रहस्त्वं त्वत्सेवकैर्नृपपदं विधुतं तमोऽन्धम् ॥ ३५ ॥

ಹೌದು, ಓ ಉರುಕ್ರಮನೇ! ನೀನು ಗುಣಗಳ ಭಯದಿಂದ ಸಮುದ್ರದೊಳಗೆ ಶಯನಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತೀ; ಶುದ್ಧ ಚೇತನೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಅನುಭವರೂಪ ಆತ್ಮನಾಗಿ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತೀ. ನೀನು ಸದಾ ಮೂಢ ಇಂದ್ರಿಯಗಣದೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತೀ; ನಿನ್ನ ಸೇವಕರೂ ಅಜ್ಞಾನಾಂಧಕಾರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ರಾಜಪದವಿಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 36

त्वत्पादपद्ममकरन्दजुषां मुनीनां वर्त्मास्फुटं नृपशुभिर्ननु दुर्विभाव्यम् । यस्मादलौकिकमिवेहितमीश्वरस्य भूमंस्तवेहितमथो अनु ये भवन्तम् ॥ ३६ ॥

ಓ ಸರ್ವಶಕ್ತನಾದ ಪ್ರಭುವೇ! ನಿನ್ನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳ ಮಕರಂದವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವ ಮುನಿಗಳಿಗೂ ನಿನ್ನ ಮಾರ್ಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಲ್ಲ; ಹಾಗಾದರೆ ಪಶುವಿನಂತೆ ವರ್ತಿಸುವ ಮಾನವರಿಗೆ ಅದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅಗ್ರಾಹ್ಯ. ನಿನ್ನ ಕೃತ್ಯಗಳು ಎಷ್ಟು ಅಲೌಕಿಕವೋ, ಓ ಈಶ್ವರ, ನಿನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರ ಕೃತ್ಯಗಳೂ ಅಷ್ಟೇ ದಿವ್ಯ.

Verse 37

निष्किञ्चनो ननु भवान् न यतोऽस्ति किञ्चिद् यस्मै बलिं बलिभुजोऽपि हरन्त्यजाद्या: । न त्वा विदन्त्यसुतृपोऽन्तकमाढ्यतान्धा: प्रेष्ठो भवान् बलिभुजामपि तेऽपि तुभ्यम् ॥ ३७ ॥

ಹೇ ಭಗವನ್, ನೀವು ನಿಷ್ಕಿಂಚನರು; ಏಕೆಂದರೆ ನಿಮ್ಮ ಹೊರತು ಇನ್ನೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳೂ, ಬಲಿಭೋಜಿಗಳಾಗಿ, ನಿಮಗೇ ಬಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಧನಮದದಿಂದ ಅಂಧರಾಗಿ ಇಂದ್ರಿಯತೃಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವವರು ಮೃತ್ಯುರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಅರಿಯರು; ಆದರೆ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ನೀವು ಪರಮಪ್ರಿಯರು, ಅವರೂ ನಿಮಗೆ ಪ್ರಿಯರು.

Verse 38

त्वं वै समस्तपुरुषार्थमय: फलात्मा यद्वाञ्छया सुमतयो विसृजन्ति कृत्‍स्‍नम् । तेषां विभो समुचितो भवत: समाज: पुंस: स्‍त्रियाश्च रतयो: सुखदु:खिनोर्न ॥ ३८ ॥

ನೀವು ಸಮಸ್ತ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳ ಸಾರ, ಮತ್ತು ನೀವೇ ಪರಮ ಫಲ. ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಆಶಯದಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೇ ವಿಭೋ, ನಿಮ್ಮ ಸಂಗತಿಗೆ ಯೋಗ್ಯರು ಅವರೇ; ಪರಸ್ಪರ ಕಾಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಸುಖದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ಸ್ತ್ರೀಪುರುಷರು ಅಲ್ಲ.

Verse 39

त्वं न्यस्तदण्डमुनिभिर्गदितानुभाव आत्मात्मदश्च जगतामिति मे वृतोऽसि । हित्वा भवद्भ्रुव उदीरितकालवेग ध्वस्ताशिषोऽब्जभवनाकपतीन् कुतोऽन्ये ॥ ३९ ॥

ಹೇ ಪ್ರಭು, ದಂಡವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ನಿಮ್ಮ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತಾರೆ; ನೀವು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಪರಮಾತ್ಮ, ಮತ್ತು ಇಷ್ಟು ಕೃಪಾಮಯರು—ಸ್ವಯಂನನ್ನೇ ದಾನಮಾಡುವಷ್ಟು—ಎಂದು ನಾನು ತಿಳಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮ್ಮನ್ನೇ ಪತಿಯಾಗಿ ವರಣಿಸಿದೆ. ನಿಮ್ಮ ಭ್ರೂಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಕಾಲವೇಗದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಿವ, ಇಂದ್ರಾದಿಗಳ ಆಶೆಗಳು ನಾಶವಾಗುವಾಗ, ಅವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ವರರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಏನು ಆಸಕ್ತಿ?

Verse 40

जाड्यं वचस्तव गदाग्रज यस्तु भूपान् विद्राव्य शार्ङ्गनिनदेन जहर्थ मां त्वम् । सिंहो यथा स्वबलिमीश पशून् स्वभागं तेभ्यो भयाद् यदुदधिं शरणं प्रपन्न: ॥ ४० ॥

ಹೇ ಗದಾಗ್ರಜ, ನೀವು ಹಾಗೆ ಹೇಳುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಮೂರ್ಖತನ. ಶಾರ್ಙ್ಗ ಧನುಸ್ಸಿನ ಘೋಷದಿಂದ ರಾಜರನ್ನು ಓಡಿಸಿ, ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ನಿಮ್ಮ ಯೋಗ್ಯ ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆದಿರಿ—ಸಿಂಹವು ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿ ತನ್ನ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ರಾಜರ ಭಯದಿಂದ ನೀವು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಶರಣಾದಿರಿ ಎನ್ನುವುದು ಯುಕ್ತಿಯಲ್ಲ.

Verse 41

यद्वाञ्छया नृपशिखामणयोऽङ्गवैन्य- जायन्तनाहुषगयादय ऐक्यपत्यम् । राज्यं विसृज्य विविशुर्वनमम्बुजाक्ष सीदन्ति तेऽनुपदवीं त इहास्थिता: किम् ॥ ४१ ॥

ಹೇ ಕಮಲನಯನ, ನಿಮ್ಮ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಬಯಸಿ ಅಂಗ, ವೈನ್ಯ, ಜಯಂತ, ನಾಹುಷ, ಗಯ ಮೊದಲಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜರು ತಮ್ಮ ಏಕಚ್ಛತ್ರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಅವರು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ನಿರಾಶರಾಗಬಹುದು?

Verse 42

कान्यं श्रयेत तव पादसरोजगन्ध- माघ्राय सन्मुखरितं जनतापवर्गम् । लक्ष्म्यालयं त्वविगणय्य गुणालयस्य मर्त्या सदोरुभयमर्थविविक्तद‍ृष्टि: ॥ ४२ ॥

ಮಹಾತ್ಮರಿಂದ ಕೊಂಡಾಡಲ್ಪಡುವ, ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ನೆಲೆವೀಡಾಗಿರುವ ನಿಮ್ಮ ಪಾದಕಮಲಗಳ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಿದ ನಂತರ ಯಾವ ಸ್ತ್ರೀ ಬೇರೆ ಪುರುಷನ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ? ದಿವ್ಯ ಗುಣಗಳ ಆಗರವಾಗಿರುವ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ಹಿತವನ್ನು ಅರಿತ ಯಾವ ಮರ್ತ್ಯ ಸ್ತ್ರೀ, ಯಾವಾಗಲೂ ಭಯದಿಂದ ಕೂಡಿರುವವನನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾಳೆ?

Verse 43

तं त्वानुरूपमभजं जगतामधीश- मात्मानमत्र च परत्र च कामपूरम् । स्यान्मे तवाङ्‍‍घ्रिररणं सृतिभिर्भ्रमन्त्या यो वै भजन्तमुपयात्यनृतापवर्ग: ॥ ४३ ॥

ನೀವು ನನಗೆ ಸೂಕ್ತರಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸಕಲ ಲೋಕಗಳ ಒಡೆಯನೂ ಪರಮಾತ್ಮನೂ ಆಗಿರುವ, ಇಹಪರಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಾನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ತಮ್ಮನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವವರ ಬಳಿ ಸಾಗಿ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ನಿಮ್ಮ ಪಾದಗಳು, ಒಂದು ಭೌತಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿರುವ ನನಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಲಿ.

Verse 44

तस्या: स्युरच्युत नृपा भवतोपदिष्टा: स्‍त्रीणां गृहेषु खरगोश्वविडालभृत्या: । यत्कर्णमूलमरिकर्षण नोपयायाद् युष्मत्कथा मृडविरिञ्चसभासु गीता ॥ ४४ ॥

ಓ ಅಚ್ಯುತನೇ! ಶಿವ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುವ ನಿಮ್ಮ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಕೇಳದ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ, ನೀವು ಹೆಸರಿಸಿದ ರಾಜರು ಪತಿಯರಾಗಲಿ. ಅಂತಹ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರಾಜರು ಕತ್ತೆಗಳು, ಎತ್ತುಗಳು, ನಾಯಿಗಳು, ಬೆಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ದಾಸರಂತೆ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ.

Verse 45

त्वक्श्मश्रुरोमनखकेशपिनद्धमन्त- र्मांसास्थिरक्तकृमिविट्कफपित्तवातम् । जीवच्छवं भजति कान्तमतिर्विमूढा या ते पदाब्जमकरन्दमजिघ्रती स्‍त्री ॥ ४५ ॥

ನಿಮ್ಮ ಪಾದಕಮಲಗಳ ಮಕರಂದದ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸದ ಸ್ತ್ರೀ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೂರ್ಖಳಾಗುತ್ತಾಳೆ, ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಅವಳು ಚರ್ಮ, ಮೀಸೆ, ಉಗುರುಗಳು, ತಲೆಕೂದಲು ಮತ್ತು ಮೈಗೂದಲುಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಮಾಂಸ, ಮೂಳೆಗಳು, ರಕ್ತ, ಕ್ರಿಮಿಗಳು, ಮಲ, ಕಫ, ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ವಾಯುವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಜೀವಂತ ಶವವನ್ನು ತನ್ನ ಪತಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಿಯಕರನಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ.

Verse 46

अस्त्वम्बुजाक्ष मम ते चरणानुराग आत्मन् रतस्य मयि चानतिरिक्तद‍ृष्टे: । यर्ह्यस्य वृद्धय उपात्तरजोऽतिमात्रो मामीक्षसे तदु ह न: परमानुकम्पा ॥ ४६ ॥

ಓ ಕಮಲನಯನನೇ! ನೀವು ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿಯೇ ತೃಪ್ತರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ನನ್ನತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತೀರಿ, ಆದರೂ ದಯವಿಟ್ಟು ನಿಮ್ಮ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ನನಗೆ ಕರುಣಿಸಿ. ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ನೀವು ರಜೋಗುಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡುತ್ತೀರಿ, ಅದುವೇ ನಿಮ್ಮ ಪರಮ ಕರುಣೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 47

नैवालीकमहं मन्ये वचस्ते मधुसूदन । अम्बाया एव हि प्राय: कन्याया: स्याद् रति: क्व‍‍चित् ॥ ४७ ॥

ಹೇ ಮಧುಸೂದನ, ನಿನ್ನ ವಚನಗಳನ್ನು ನಾನು ಸುಳ್ಳೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂಬೆಯ ಪ್ರಸಂಗದಂತೆ, ಬಹುಸಾರಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವಿವಾಹಿತ ಕನ್ಯೆಗೆ ಪುರುಷನ ಮೇಲೆ ಆಸಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 48

व्यूढायाश्चापि पुंश्चल्या मनोऽभ्येति नवं नवम् । बुधोऽसतीं न बिभृयात् तां बिभ्रदुभयच्युत: ॥ ४८ ॥

ವಿವಾಹಿತಳಾದರೂ ವ್ಯಭಿಚಾರಿಣಿಯಾದ ಸ್ತ್ರೀಯ ಮನಸ್ಸು ಸದಾ ಹೊಸ ಹೊಸ ಪ್ರಿಯಕರರ ಕಡೆಗೆ ಓಡುತ್ತದೆ. ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಅಂಥ ಅಸತೀ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಾರದು; ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಇಹಲೋಕ-ಪರಲೋಕ ಎರಡಲ್ಲಿಯೂ ಶುಭವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

Verse 49

श्रीभगवानुवाच साध्व्येतच्छ्रोतुकामैस्त्वं राजपुत्री प्रलम्भिता । मयोदितं यदन्वात्थ सर्वं तत् सत्यमेव हि ॥ ४९ ॥

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು: ಹೇ ಸಾಧ್ವೀ ರಾಜಪುತ್ರಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಬೇಕೆಂದು ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮೋಸಗೊಳಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ನೀನು ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲವೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸತ್ಯವೇ.

Verse 50

यान् यान् कामयसे कामान् मय्यकामाय भामिनि । सन्ति ह्येकान्तभक्तायास्तव कल्याणि नित्यद ॥ ५० ॥

ಹೇ ಕಲ್ಯಾಣೀ ಭಾಮಿನಿ, ಭೌತಿಕ ಆಸೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯಾಗಲು ನೀನು ಯಾವ ಯಾವ ವರಗಳನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀಯೋ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಸದಾ ನಿನಗೇ ಸೇರಿವೆ; ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ನನ್ನ ಏಕಾಂತ ಭಕ್ತೆ.

Verse 51

उपलब्धं पतिप्रेम पातिव्रत्यं च तेऽनघे । यद्वाक्यैश्चाल्यमानाया न धीर्मय्यपकर्षिता ॥ ५१ ॥

ಹೇ ಅನಘೆ, ನಿನ್ನ ಪತಿಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಪಾತಿವ್ರತ್ಯವನ್ನು ನಾನು ನೇರವಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಮಾತುಗಳಿಂದ ನೀನು ಅಲುಗಿದರೂ ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ನನ್ನಿಂದ ذرವೂ ದೂರಕ್ಕೆ ಎಳೆಯಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ.

Verse 52

ये मां भजन्ति दाम्पत्ये तपसा व्रतचर्यया । कामात्मानोऽपवर्गेशं मोहिता मम मायया ॥ ५२ ॥

ನಾನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ದಾನಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನಾದರೂ, ಕಾಮಾತ್ಮರು ದಾಂಪತ್ಯ‑ಗೃಹಸ್ಥ ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ತಪಸ್ಸು, ವ್ರತಾಚರಣೆಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ನನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 53

मां प्राप्य मानिन्यपवर्गसम्पदं वाञ्छन्ति ये सम्पद एव तत्पतिम् । ते मन्दभागा निरयेऽपि ये नृणां मात्रात्मकत्वात्निरय: सुसङ्गम: ॥ ५३ ॥

ಹೇ ಪ್ರೇಮಸಾಗರ! ನನ್ನನ್ನು—ಮೋಕ್ಷವೂ ಐಶ್ವರ್ಯವೂ ಎರಡರ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು—ಪಡೆದ ಮೇಲೂ ಕೇವಲ ಭೌತಿಕ ಸಂಪತ್ತನ್ನೇ ಬಯಸುವವರು ಮಂದಭಾಗ್ಯರು. ಇಂದ್ರಿಯಾಸಕ್ತರಿಗೆ ಅಂಥ ಲಾಭಗಳು ನರಕದಲ್ಲೂ ಸಿಗುತ್ತವೆ; ಅವರಿಗೆ ನರಕವೇ ಯೋಗ್ಯ ಸ್ಥಳ.

Verse 54

दिष्‍ट्या गृहेश्वर्यसकृन्मयि त्वया कृतानुवृत्तिर्भवमोचनी खलै: । सुदुष्करासौ सुतरां दुराशिषो ह्यसुंभराया निकृतिं जुष: स्‍त्रिया: ॥ ५४ ॥

ಭಾಗ್ಯವಶಾತ್, ಹೇ ಗೃಹೇಶ್ವರಿ! ನೀನು ಸದಾ ನನ್ನಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಭಕ್ತಿಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದೀ; ಅದು ಸಂಸಾರಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸೇವೆ ಈರ್ಷೆಯ ದುಷ್ಟರಿಗೆ ಅತಿದುಷ್ಕರ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದುಷ್ಟಾಶಯದ, ದೇಹಭೋಗಕ್ಕೇ ಬದುಕುವ ಮತ್ತು ಕಪಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವ ಸ್ತ್ರೀಯಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಕಠಿಣ.

Verse 55

न त्वाद‍ृशीं प्रणयिनीं गृहिणीं गृहेषु पश्यामि मानिनि यया स्वविवाहकाले । प्राप्तान् नृपान्न विगणय्य रहोहरो मे प्रस्थापितो द्विज उपश्रुतसत्कथस्य ॥ ५५ ॥

ಹೇ ಮಾನಿನಿ! ನನ್ನ ಎಲ್ಲ ಅರಮನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿನ್ನಂತಹ ಪ್ರೇಮಮಯ ಗೃಹಿಣಿಯನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ವಿವಾಹಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ರಾಜರನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ, ನನ್ನ ಕುರಿತು ಸತ್ಯಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ನಿನ್ನ ಗುಪ್ತ ಸಂದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದೆ.

Verse 56

भ्रातुर्विरूपकरणं युधि निर्जितस्य प्रोद्वाहपर्वणि च तद्वधमक्षगोष्ठ्याम् । दु:खं समुत्थमसहोऽस्मदयोगभीत्या नैवाब्रवी: किमपि तेन वयं जितास्ते ॥ ५६ ॥

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತ ನಿನ್ನ ಸಹೋದರನನ್ನು ವಿಕೃತಗೊಳಿಸಿದುದು, ನಂತರ ಅನಿರುದ್ಧನ ವಿವಾಹದಿನ ಜೂಜಿನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅವನ ವಧ—ಇವುಗಳಿಂದ ನಿನಗೆ ಅಸಹ್ಯ ದುಃಖ ಉಂಟಾಯಿತು. ಆದರೂ ನನ್ನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯದಿಂದ ನೀನು ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ; ಆ ಮೌನದಿಂದ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದೀ.

Verse 57

दूतस्त्वयात्मलभने सुविविक्तमन्त्र: प्रस्थापितो मयि चिरायति शून्यमेतत् । मत्वा जिहास इदमङ्गमनन्ययोग्यं तिष्ठेत तत्त्वयि वयं प्रतिनन्दयाम: ॥ ५७ ॥

ಆತ್ಮಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ನೀ ಅತ್ಯಂತ ಗುಪ್ತ ಮಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ದೂತನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದೆ; ನಾನು ತಡವಾದಾಗ ನೀ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಶೂನ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ನನ್ನ ಹೊರತು ಯಾರಿಗೂ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದ ಈ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದೆ. ನಿನ್ನ ಈ ಮಹಿಮೆಯ ಭಕ್ತಿ ಸದಾ ನಿಲ್ಲಲಿ; ನಾನು ಹರ್ಷದಿಂದ ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಮಾಡಬಲ್ಲೆ.

Verse 58

श्रीशुक उवाच एवं सौरतसंलापैर्भगवान् जगदीश्वर: । स्वरतो रमया रेमे नरलोकं विडम्बयन् ॥ ५८ ॥

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಣಯ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿಂದ ಜಗದೀಶ್ವರನಾದ ಭಗವಾನ್ ರಮಾದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಹರಿಸಿ, ಮಾನವಲೋಕದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿದನು.

Verse 59

तथान्यासामपि विभुर्गृहेषु गृहवानिव । आस्थितो गृहमेधीयान् धर्मान् लोकगुरुर्हरि: ॥ ५९ ॥

ಅದೇ ರೀತಿ ಸರ್ವಶಕ್ತನಾದ ಲೋಕಗುರು ಹರಿ ತನ್ನ ಇತರ ರಾಣಿಗಳ ಅರಮನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಗೃಹಸ್ಥನಂತೆ ನೆಲೆಸಿ, ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು.