Adhyaya 50

Verse 1

श्रीशुक उवाच अस्ति: प्राप्तिश्च कंसस्य महिष्यौ भरतर्षभ । मृते भर्तरि दु:खार्ते ईयतु: स्म पितुर्गृहान् ॥ १ ॥

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಕಂಸನು ಹತನಾದಾಗ ಅವನ ಎರಡು ರಾಣಿಗಳು ಅಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಪ್ತಿ, ಪತಿಯ ಮರಣದಿಂದ ದುಃಖಾರ್ತರಾಗಿದ್ದು ತಂದೆಯ ಮನೆಗೆ ಹೋದರು.

Verse 2

पित्रे मगधराजाय जरासन्धाय दु:खिते । वेदयां चक्रतु: सर्वमात्मवैधव्यकारणम् ॥ २ ॥

ದುಃಖಿತ ರಾಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯಾದ ಮಗಧರಾಜ ಜರಾಸಂಧನಿಗೆ ತಾವು ವಿಧವೆಯರಾದ ಕಾರಣসহ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದರು.

Verse 3

स तदप्रियमाकर्ण्य शोकामर्षयुतो नृप । अयादवीं महीं कर्तुं चक्रे परममुद्यमम् ॥ ३ ॥

ಹೇ ನೃಪ, ಆ ಅಪ್ರಿಯ ವಾರ್ತೆ ಕೇಳಿ ಮಗಧರಾಜ ಜರಾಸಂಧನು ಶೋಕ-ಕ್ರೋಧಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಯಾದವರನ್ನು ಭೂಮಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮೂಲ ಮಾಡಲು ಪರಮ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಿದನು।

Verse 4

अक्षौहिणीभिर्विंशत्या तिसृभिश्चापि संवृत: । यदुराजधानीं मथुरां न्यरुधत् सर्वतोदिशम् ॥ ४ ॥

ಇಪ್ಪತ್ತ್ಮೂರು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ ಸೇನೆಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ಅವನು ಯದುಗಳ ರಾಜಧಾನಿ ಮಥುರೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದನು।

Verse 5

निरीक्ष्य तद्ब‍लं कृष्ण उद्वेलमिव सागरम् । स्वपुरं तेन संरुद्धं स्वजनं च भयाकुलम् ॥ ५ ॥ चिन्तयामास भगवान् हरि: कारणमानुष: । तद्देशकालानुगुणं स्वावतारप्रयोजनम् ॥ ६ ॥

ಆ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕರೆಯೊಡೆದು ಉಕ್ಕುವ ಸಾಗರದಂತೆ ನೋಡಿ, ತನ್ನ ನಗರವು ಮುತ್ತಿಗೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿರುವುದನ್ನೂ ಸ್ವಜನರು ಭಯಾಕುಲರಾಗಿರುವುದನ್ನೂ ಕಂಡರೂ, ಜಗತ್ತಿನ ಮೂಲಕಾರಣನಾಗಿದ್ದರೂ ಮಾನವಲೀಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಭಗವಾನ್ ಹರಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ದೇಶ-ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತನ್ನ ಅವತಾರದ ಪ್ರಯೋಜನಾನುಸಾರ ಯೋಗ್ಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದನು।

Verse 6

निरीक्ष्य तद्ब‍लं कृष्ण उद्वेलमिव सागरम् । स्वपुरं तेन संरुद्धं स्वजनं च भयाकुलम् ॥ ५ ॥ चिन्तयामास भगवान् हरि: कारणमानुष: । तद्देशकालानुगुणं स्वावतारप्रयोजनम् ॥ ६ ॥

ಆ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕರೆಯೊಡೆದು ಉಕ್ಕುವ ಸಾಗರದಂತೆ ನೋಡಿ, ತನ್ನ ನಗರವು ಮುತ್ತಿಗೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿರುವುದನ್ನೂ ಸ್ವಜನರು ಭಯಾಕುಲರಾಗಿರುವುದನ್ನೂ ಕಂಡರೂ, ಜಗತ್ತಿನ ಮೂಲಕಾರಣನಾಗಿದ್ದರೂ ಮಾನವಲೀಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಭಗವಾನ್ ಹರಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ದೇಶ-ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತನ್ನ ಅವತಾರದ ಪ್ರಯೋಜನಾನುಸಾರ ಯೋಗ್ಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದನು।

Verse 7

हनिष्यामि बलं ह्येतद्भ‍ुवि भारं समाहितम् । मागधेन समानीतं वश्यानां सर्वभूभुजाम् ॥ ७ ॥ अक्षौहिणीभि: सङ्ख्यातं भटाश्वरथकुञ्जरै: । मागधस्तु न हन्तव्यो भूय: कर्ता बलोद्यमम् ॥ ८ ॥

[ಭಗವಾನ್ ಚಿಂತಿಸಿದನು:] ಈ ಸೇನೆ ಭೂಮಿಗೆ ಭಾರವಾಗಿದೆ; ಮಗಧರಾಜನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ರಾಜರ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪಾದಾತಿ, ಕುದುರೆ, ರಥ, ಆನೆಗಳ ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿಗಳಾಗಿ ಎಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ಬಲವನ್ನು ನಾನು ಸಂಹರಿಸುವೆನು; ಆದರೆ ಜರಾಸಂಧನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಾರದು, ಏಕೆಂದರೆ ಮುಂದೆಯೂ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವನು।

Verse 8

हनिष्यामि बलं ह्येतद्भ‍ुवि भारं समाहितम् । मागधेन समानीतं वश्यानां सर्वभूभुजाम् ॥ ७ ॥ अक्षौहिणीभि: सङ्ख्यातं भटाश्वरथकुञ्जरै: । मागधस्तु न हन्तव्यो भूय: कर्ता बलोद्यमम् ॥ ८ ॥

[ಭಗವಂತನು ಮನದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು—] ಇದು ಭೂಮಿಗೆ ಭಾರವಾದ ಸೇನೆ; ಮಗಧರಾಜ ಜರಾಸಂಧನು ವಶರಾಜರಿಂದ ಸೇರಿಸಿದ ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ—ಪಾದಾತಿ, ಕುದುರೆ, ರಥ, ಆನೆಗಳೊಂದಿಗೆ—ನಾನು ನಾಶಮಾಡುವೆನು. ಆದರೆ ಜರಾಸಂಧನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಾರದು; ಮುಂದೆಯೂ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕೂಡಿಸುವನು.

Verse 9

एतदर्थोऽवतारोऽयं भूभारहरणाय मे । संरक्षणाय साधूनां कृतोऽन्येषां वधाय च ॥ ९ ॥

ನನ್ನ ಈ ಅವತಾರದ ಉದ್ದೇಶ ಇದೇ—ಭೂಭಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು, ಸಾಧುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ದುಷ್ಟರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವುದು।

Verse 10

अन्योऽपि धर्मरक्षायै देह: संभ्रियते मया । विरामायाप्यधर्मस्य काले प्रभवत: क्व‍‍चित् ॥ १० ॥

ಧರ್ಮರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಾನು ಇನ್ನೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಹಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಧರ್ಮವು ಬೆಳೆಯುವಾಗ, ಅದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ನಾನು ಪ್ರಕಟನಾಗುತ್ತೇನೆ।

Verse 11

एवं ध्यायति गोविन्द आकाशात् सूर्यवर्चसौ । रथावुपस्थितौ सद्य: ससूतौ सपरिच्छदौ ॥ ११ ॥

ಗೋವಿಂದನು ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ, ಆಕಾಶದಿಂದ ಸೂರ್ಯಪ್ರಭೆಯಂತೆ ದೀಪ್ತಿಯಾದ ಎರಡು ರಥಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದವು—ಸಾರಥಿಗಳೂ ಸಮಸ್ತ ಉಪಕರಣಗಳೂ ಸಹಿತವಾಗಿ।

Verse 12

आयुधानि च दिव्यानि पुराणानि यद‍ृच्छया । द‍ृष्ट्वा तानि हृषीकेश: सङ्कर्षणमथाब्रवीत् ॥ १२ ॥

ಪ್ರಭುವಿನ ಶಾಶ್ವತ ದಿವ್ಯಾಯುಧಗಳೂ ಸಹ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದವು. ಅವನ್ನು ಕಂಡು, ಇಂದ್ರಿಯಾಧಿಪತಿ ಹೃಷೀಕೇಶ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಆಗ ಸಂಕರ್ಷಣ (ಬಲರಾಮ)ನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 13

पश्यार्य व्यसनं प्राप्तं यदूनां त्वावतां प्रभो । एष ते रथ आयातो दयितान्यायुधानि च ॥ १३ ॥ एतदर्थं हि नौ जन्म साधूनामीश शर्मकृत् । त्रयोविंशत्यनीकाख्यं भूमेर्भारमपाकुरु ॥ १४ ॥

ಹೇ ಆರ್ಯ ಬಲರಾಮ! ನಿನ್ನ ಆಶ್ರಿತರಾದ ಯದುಗಳಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ಈ ವಿಪತ್ತನ್ನು ನೋಡು. ಪ್ರಭು, ನಿನ್ನ ಸ್ವಕೀಯ ರಥವೂ ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಆಯುಧಗಳೂ ಮುಂದೆ ಬಂದಿವೆ. ಈಶ್ವರ, ಸಾಧುಗಳ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ನಮ್ಮ ಜನ್ಮ; ಆದ್ದರಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಇಪ್ಪತ್ತ್ಮೂರು ಸೇನೆಗಳ ಭಾರವನ್ನು ನೀನು ತೆಗೆದುಹಾಕು.

Verse 14

पश्यार्य व्यसनं प्राप्तं यदूनां त्वावतां प्रभो । एष ते रथ आयातो दयितान्यायुधानि च ॥ १३ ॥ एतदर्थं हि नौ जन्म साधूनामीश शर्मकृत् । त्रयोविंशत्यनीकाख्यं भूमेर्भारमपाकुरु ॥ १४ ॥

ಹೇ ಆರ್ಯ ಬಲರಾಮ! ನಿನ್ನ ಆಶ್ರಿತರಾದ ಯದುಗಳಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ಈ ವಿಪತ್ತನ್ನು ನೋಡು. ಪ್ರಭು, ನಿನ್ನ ಸ್ವಕೀಯ ರಥವೂ ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಆಯುಧಗಳೂ ಮುಂದೆ ಬಂದಿವೆ. ಈಶ್ವರ, ಸಾಧುಗಳ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ನಮ್ಮ ಜನ್ಮ; ಆದ್ದರಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಇಪ್ಪತ್ತ್ಮೂರು ಸೇನೆಗಳ ಭಾರವನ್ನು ನೀನು ತೆಗೆದುಹಾಕು.

Verse 15

एवं सम्मन्‍त्र्य दाशार्हौ दंशितौ रथिनौ पुरात् । निर्जग्मतु: स्वायुधाढ्यौ बलेनाल्पीयसा वृतौ ॥ १५ ॥

ಹೀಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ ದಾಶಾರ್ಹರಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಬಲರಾಮರು ಕವಚ ಧರಿಸಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜಾಗಿ ರಥಗಳಲ್ಲಿ ನಗರದಿಂದ ಹೊರಟರು. ಅವರ ಜೊತೆ ಅತಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸೇನೆಯಷ್ಟೇ ಇತ್ತು.

Verse 16

शङ्खं दध्मौ विनिर्गत्य हरिर्दारुकसारथि: । ततोऽभूत् परसैन्यानां हृदि वित्रासवेपथु: ॥ १६ ॥

ನಗರದಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ದಾರುಕನು ಸಾರಥಿಯಾಗಿರುವಾಗ ಹರಿ ಶಂಖವನ್ನು ಊದಿದನು. ಆಗ ಶತ್ರುಸೇನೆಯ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಯದಿಂದ ನಡುಕು ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 17

तावाह मागधो वीक्ष्य हे कृष्ण पुरुषाधम । न त्वया योद्धुमिच्छामि बालेनैकेन लज्जया । गुप्तेन हि त्वया मन्द न योत्स्ये याहि बन्धुहन् ॥ १७ ॥

ಮಗಧರಾಜ ಜರಾಸಂಧನು ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ನೋಡಿ ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ಕೃಷ್ಣ, ಪುರುಷಾಧಮ! ಒಬ್ಬ ಬಾಲಕನೊಂದಿಗೆ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುದು ಲಜ್ಜೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೇ ಮೂರ್ಖ, ನೀನು ಮರೆಮಾಚಿಕೊಂಡೇ ಇರುತ್ತೀಯ; ಹೇ ಬಂಧುಹಂತಕ, ಹೋಗು—ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.”

Verse 18

तव राम यदि श्रद्धा युध्यस्व धैर्यमुद्वह । हित्वा वा मच्छरैश्छिन्नं देहं स्वर्याहि मां जहि ॥ १८ ॥

ಹೇ ರಾಮ! ನಿನಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಇದ್ದರೆ ಧೈರ್ಯ ಧರಿಸಿ ನನ್ನೊಡನೆ ಯುದ್ಧಮಾಡು. ನನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಛಿನ್ನವಾದ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗು, ಇಲ್ಲವೆ ನನ್ನನ್ನು ಸಂಹರಿಸು.

Verse 19

श्रीभगवानुवाच न वै शूरा विकत्थन्ते दर्शयन्त्येव पौरुषम् । न गृह्णीमो वचो राजन्नातुरस्य मुमूर्षत: ॥ १९ ॥

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ನಿಜವಾದ ಶೂರರು ಗರ್ವದಿಂದ ಬಡಾಯಿ ಹೊಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಕೃತ್ಯದಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ಪೌರುಷವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಓ ರಾಜನೇ, ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಸಾಯಲು ಬಯಸುವವನ ಮಾತನ್ನು ನಾವು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 20

श्रीशुक उवाच जरासुतस्तावभिसृत्य माधवौ महाबलौघेन बलीयसावृणोत् । ससैन्ययानध्वजवाजिसारथी सूर्यानलौ वायुरिवाभ्ररेणुभि: ॥ २० ॥

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದರು—ಜರಾಸಂಧನ ಪುತ್ರನು ಮಹಾಬಲಸಮೂಹದೊಂದಿಗೆ ಮಧುವಂಶೀಯರಾದ ಮಾಧವರಿಬ್ಬರ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದನು. ಗಾಳಿ ಮೋಡಗಳಿಂದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಅಥವಾ ಧೂಳಿನಿಂದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಂತೆ, ಅವರ ಸೇನೆ, ರಥಗಳು, ಧ್ವಜಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರಥಿಗಳೊಡನೆ ಅವರನ್ನು ಆವರಿಸಿದನು.

Verse 21

सुपर्णतालध्वजचिह्नितौ रथा- वलक्षयन्त्यो हरिरामयोर्मृधे । स्‍त्रिय: पुराट्टालकहर्म्यगोपुरं समाश्रिता: सम्मुमुहु: शुचार्दिता: ॥ २१ ॥

ನಗರದ ಅಟ್ಟಾಲಿಕೆಗಳು, ಅರಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಗರುಡ ಮತ್ತು ತಾಳಚಿಹ್ನೆಯ ಧ್ವಜಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹರಿಯೂ ರಾಮನೂ ಅವರ ರಥಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಲಾರದೆ, ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತರಾದರು.

Verse 22

हरि: परानीकपयोमुचां मुहु: शिलीमुखात्युल्बणवर्षपीडितम् । स्वसैन्यमालोक्य सुरासुरार्चितं व्यस्फूर्जयच्छार्ङ्गशरासनोत्तमम् ॥ २२ ॥

ಮೋಡಗಳಂತೆ ಗುಂಪುಗೂಡಿದ ವಿರೋಧಿ ಸೇನೆಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸುರಿಯುವ ಭೀಕರ ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಸೇನೆ ಪೀಡಿತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ದೇವಾಸುರಾರ್ಚಿತನಾದ ಹರಿಭಗವಾನ್ ತನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಾರ್ಙ್ಗ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಘನವಾಗಿ ಟಂಕಾರಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 23

गृह्णन् निशङ्गादथ सन्दधच्छरान् विकृष्य मुञ्चन् शितबाणपूगान् । निघ्नन् रथान् कुञ्जरवाजिपत्तीन् निरन्तरं यद्वदलातचक्रम् ॥ २३ ॥

ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ತೂಣೀರದಿಂದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಧನುಷ್ಯಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ, ನಾರನ್ನು ಎಳೆದು, ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳ ನಿರಂತರ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಬಿಡಿಸಿದನು. ಅವು ಶತ್ರುವಿನ ರಥಗಳು, ಆನೆಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಾದಾತಿಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿದವು; ಪ್ರಭುವಿನ ಬಾಣಪ್ರಯೋಗ ಜ್ವಲಿಸುವ ಅಗ್ನಿಚಕ್ರದಂತೆ ಕಾಣಿತು।

Verse 24

निर्भिन्नकुम्भा: करिणो निपेतु- रनेकशोऽश्वा: शरवृक्णकन्धरा: । रथा हताश्वध्वजसूतनायका: पदायतश्छिन्नभुजोरुकन्धरा: ॥ २४ ॥

ಕುಂಭಸ್ಥಳ ಚಿದ್ರವಾದ ಆನೆಗಳು ನೆಲಕ್ಕೆ ಉರುಳಿದವು; ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕತ್ತು ಕತ್ತರಿದ ಕುದುರೆಗಳು ಅನೇಕ ಕಡೆ ಬಿದ್ದವು. ಕುದುರೆ, ಧ್ವಜ, ಸಾರಥಿ ಮತ್ತು ನಾಯಕসহ ರಥಗಳು ಚೂರಾಗಿ, ಪಾದಾತಿಗಳು ಕತ್ತರಿದ ಕೈ, ತೊಡೆ ಮತ್ತು ಭುಜಗಳೊಂದಿಗೆ ಕುಸಿದರು।

Verse 25

सञ्छिद्यमानद्विपदेभवाजिना- मङ्गप्रसूता: शतशोऽसृगापगा: । भुजाहय: पूरुषशीर्षकच्छपा हतद्विपद्वीपहयग्रहाकुला: ॥ २५ ॥ करोरुमीना नरकेशशैवला धनुस्तरङ्गायुधगुल्मसङ्कुला: । अच्छूरिकावर्तभयानका महा- मणिप्रवेकाभरणाश्मशर्करा: ॥ २६ ॥ प्रवर्तिता भीरुभयावहा मृधे मनस्विनां हर्षकरी: परस्परम् । विनिघ्नतारीन् मुषलेन दुर्मदान् सङ्कर्षणेनापरिमेयतेजसा ॥ २७ ॥ बलं तदङ्गार्णवदुर्गभैरवं दुरन्तपारं मगधेन्द्रपालितम् । क्षयं प्रणीतं वसुदेवपुत्रयो- र्विक्रीडितं तज्जगदीशयो: परम् ॥ २८ ॥

ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವರು, ಆನೆಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು ತುಂಡಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟುದರಿಂದ ಅವರ ಅಂಗಗಳಿಂದ ರಕ್ತದ ನೂರಾರು ನದಿಗಳು ಹರಿದವು. ಆ ರಕ್ತನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಭುಜಗಳು ಹಾವುಗಳಂತೆ, ಮಾನವ ತಲೆಗಳು ಆಮೆಗಳಂತೆ, ಸತ್ತ ಆನೆಗಳು ದ್ವೀಪಗಳಂತೆ, ಸತ್ತ ಕುದುರೆಗಳು ಮೊಸಳೆಗಳಂತೆ ಕಂಡವು; ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ತೊಡೆಗಳು ಮೀನುಗಳಂತೆ, ಕೂದಲು ಜಲಶೈವಲದಂತೆ, ಧನುಸ್ಸುಗಳು ಅಲೆಗಳಂತೆ, ವಿವಿಧ ಆಯುಧಗಳು ಪೊದೆಗಳಂತೆ ತುಂಬಿದ್ದವು।

Verse 26

सञ्छिद्यमानद्विपदेभवाजिना- मङ्गप्रसूता: शतशोऽसृगापगा: । भुजाहय: पूरुषशीर्षकच्छपा हतद्विपद्वीपहयग्रहाकुला: ॥ २५ ॥ करोरुमीना नरकेशशैवला धनुस्तरङ्गायुधगुल्मसङ्कुला: । अच्छूरिकावर्तभयानका महा- मणिप्रवेकाभरणाश्मशर्करा: ॥ २६ ॥ प्रवर्तिता भीरुभयावहा मृधे मनस्विनां हर्षकरी: परस्परम् । विनिघ्नतारीन् मुषलेन दुर्मदान् सङ्कर्षणेनापरिमेयतेजसा ॥ २७ ॥ बलं तदङ्गार्णवदुर्गभैरवं दुरन्तपारं मगधेन्द्रपालितम् । क्षयं प्रणीतं वसुदेवपुत्रयो- र्विक्रीडितं तज्जगदीशयो: परम् ॥ २८ ॥

ಆ ರಕ್ತನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ತೊಡೆಗಳು ಮೀನುಗಳಂತೆ, ಮಾನವ ಕೂದಲು ಜಲಶೈವಲದಂತೆ, ಧನುಸ್ಸುಗಳು ಅಲೆಗಳಂತೆ, ಆಯುಧಗಳು ಪೊದೆಗಳಂತೆ ಗುಂಪುಗೂಡಿದ್ದವು. ಚೂರಿಗಳು ಭಯಂಕರ ಭ್ರಮರಗಳಂತೆ, ಮಹಾಮಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಕಲ್ಲು-ಕಂಕಣಗಳಂತೆ ಚದುರಿದ್ದವು; ಹೀಗೆ ರಕ್ತಪ್ರವಾಹ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು।

Verse 27

सञ्छिद्यमानद्विपदेभवाजिना- मङ्गप्रसूता: शतशोऽसृगापगा: । भुजाहय: पूरुषशीर्षकच्छपा हतद्विपद्वीपहयग्रहाकुला: ॥ २५ ॥ करोरुमीना नरकेशशैवला धनुस्तरङ्गायुधगुल्मसङ्कुला: । अच्छूरिकावर्तभयानका महा- मणिप्रवेकाभरणाश्मशर्करा: ॥ २६ ॥ प्रवर्तिता भीरुभयावहा मृधे मनस्विनां हर्षकरी: परस्परम् । विनिघ्नतारीन् मुषलेन दुर्मदान् सङ्कर्षणेनापरिमेयतेजसा ॥ २७ ॥ बलं तदङ्गार्णवदुर्गभैरवं दुरन्तपारं मगधेन्द्रपालितम् । क्षयं प्रणीतं वसुदेवपुत्रयो- र्विक्रीडितं तज्जगदीशयो: परम् ॥ २८ ॥

ಈ ರಕ್ತಪ್ರವಾಹ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೀತರಿಗೆ ಭಯಂಕರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಹರ್ಷಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಅಪರಿಮಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಶ್ರೀಸಂಕರ್ಷಣನು ಮೋಷಳದಿಂದ, ದಾಟಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅಹಂಕಾರಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿ ಸಂಹರಿಸಿದನು।

Verse 28

सञ्छिद्यमानद्विपदेभवाजिना- मङ्गप्रसूता: शतशोऽसृगापगा: । भुजाहय: पूरुषशीर्षकच्छपा हतद्विपद्वीपहयग्रहाकुला: ॥ २५ ॥ करोरुमीना नरकेशशैवला धनुस्तरङ्गायुधगुल्मसङ्कुला: । अच्छूरिकावर्तभयानका महा- मणिप्रवेकाभरणाश्मशर्करा: ॥ २६ ॥ प्रवर्तिता भीरुभयावहा मृधे मनस्विनां हर्षकरी: परस्परम् । विनिघ्नतारीन् मुषलेन दुर्मदान् सङ्कर्षणेनापरिमेयतेजसा ॥ २७ ॥ बलं तदङ्गार्णवदुर्गभैरवं दुरन्तपारं मगधेन्द्रपालितम् । क्षयं प्रणीतं वसुदेवपुत्रयो- र्विक्रीडितं तज्जगदीशयो: परम् ॥ २८ ॥

ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮನುಷ್ಯರು, ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳ ಅಂಗಗಳಿಂದ ನೂರಾರು ರಕ್ತದ ನದಿಗಳು ಹರಿಯತೊಡಗಿದವು. ಈ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋಳುಗಳು ಹಾವುಗಳಂತೆ, ತಲೆಗಳು ಆಮೆಗಳಂತೆ, ಸತ್ತ ಆನೆಗಳು ದ್ವೀಪಗಳಂತೆ ಮತ್ತು ಸತ್ತ ಕುದುರೆಗಳು ಮೊಸಳೆಗಳಂತೆ ಕಂಡವು. ಇದು ಜಗದೀಶ್ವರರ ಲೀಲೆ.

Verse 29

स्थित्युद्भ‍वान्तं भुवनत्रयस्य य: समीहितेऽनन्तगुण: स्वलीलया । न तस्य चित्रं परपक्षनिग्रह- स्तथापि मर्त्यानुविधस्य वर्ण्यते ॥ २९ ॥

ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಲೀಲೆಯಿಂದಲೇ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮತ್ತು ಅನಂತ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಭಗವಂತನು ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ವರ್ತಿಸಿದಾಗ, ಋಷಿಗಳು ಆತನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 30

जग्राह विरथं रामो जरासन्धं महाबलम् । हतानीकावशिष्टासुं सिंह: सिंहमिवौजसा ॥ ३० ॥

ಜರಾಸಂಧನ ರಥವು ನಾಶವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಸೈನಿಕರು ಹತರಾಗಿದ್ದರು, ಕೇವಲ ಅವನ ಪ್ರಾಣ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಆಗ ಬಲರಾಮನು ಆ ಮಹಾಬಲಿ ವೀರನನ್ನು, ಒಂದು ಸಿಂಹವು ಇನ್ನೊಂದು ಸಿಂಹವನ್ನು ಹಿಡಿಯುವಂತೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹಿಡಿದನು.

Verse 31

बध्यमानं हतारातिं पाशैर्वारुणमानुषै: । वारयामास गोविन्दस्तेन कार्यचिकीर्षया ॥ ३१ ॥

ವರುಣನ ದಿವ್ಯ ಪಾಶ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಗ್ಗಗಳಿಂದ, ಬಲರಾಮನು ಅನೇಕ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದ ಜರಾಸಂಧನನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಭಗವಾನ್ ಗೋವಿಂದನಿಗೆ ಜರಾಸಂಧನ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಬಲರಾಮನನ್ನು ತಡೆದನು.

Verse 32

स मुक्तो लोकनाथाभ्यां व्रीडितो वीरसम्मत: । तपसे कृतसङ्कल्पो वारित: पथि राजभि: ॥ ३२ ॥ वाक्यै: पवित्रार्थपदैर्नयनै: प्राकृतैरपि । स्वकर्मबन्धप्राप्तोऽयं यदुभिस्ते पराभव: ॥ ३३ ॥

ವೀರರಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜರಾಸಂಧನು, ಲೋಕನಾಥರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿದ ನಂತರ ನಾಚಿಕೆಪಟ್ಟು, ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಆದರೆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ರಾಜರು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಲೌಕಿಕ ವಾದಗಳಿಂದ ಅವನ ಸನ್ಯಾಸದ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡುವಂತೆ ಮನವೊಲಿಸಿದರು. 'ಯದುಗಳಿಂದ ನಿನ್ನ ಸೋಲು ನಿನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಕರ್ಮಗಳ ಅನಿವಾರ್ಯ ಫಲವಾಗಿದೆ' ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

Verse 33

स मुक्तो लोकनाथाभ्यां व्रीडितो वीरसम्मत: । तपसे कृतसङ्कल्पो वारित: पथि राजभि: ॥ ३२ ॥ वाक्यै: पवित्रार्थपदैर्नयनै: प्राकृतैरपि । स्वकर्मबन्धप्राप्तोऽयं यदुभिस्ते पराभव: ॥ ३३ ॥

ಲೋಕನಾಥರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಭುಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ವೀರಸಮ್ಮತ ಜರಾಸಂಧನು ಲಜ್ಜಿತನಾಗಿ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಾಜರು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜ್ಞಾನವೂ ಲೋಕಿಕ ವಾದಗಳೂ ಹೇಳಿ ಅವನನ್ನು ತಡೆದು—“ಯದುಗಳಿಂದ ನಿನಗೆ ಬಂದ ಸೋಲು ಪೂರ್ವಕರ್ಮಬಂಧದ ಅನಿವಾರ್ಯ ಫಲ” ಎಂದರು.

Verse 34

हतेषु सर्वानीकेषु नृपो बार्हद्रथस्तदा । उपेक्षितो भगवता मगधान् दुर्मना ययौ ॥ ३४ ॥

ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಸೇನೆಗಳು ಹತರಾದ ಬಳಿಕ ಮತ್ತು ಭಗವಂತನು ಅವನನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿದಾಗ, ಬೃಹದ್ರಥನ ಪುತ್ರನಾದ ರಾಜ ಜರಾಸಂಧನು ದುಃಖಿತಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಗಧ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಮರಳಿದನು.

Verse 35

मुकुन्दोऽप्यक्षतबलो निस्तीर्णारिबलार्णव: । विकीर्यमाण: कुसुमैस्‍त्रीदशैरनुमोदित: ॥ ३५ ॥ माथुरैरुपसङ्गम्य विज्वरैर्मुदितात्मभि: । उपगीयमानविजय: सूतमागधवन्दिभि: ॥ ३६ ॥

ಮಕುಂದನು ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಅಕ್ಷತವಾಗಿಯೇ ಇಟ್ಟು ಶತ್ರುಸೇನೆಯ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿದನು. ತ್ರಿದಶ ದೇವತೆಗಳು ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿ ಅವನನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಿದರು. ಮಥುರೆಯ ಜನರು ಚಿಂತೆಯ ಜ್ವರದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಎದುರುಗೊಂಡರು; ಸೂತ, ಮಾಗಧ ಮತ್ತು ವಂದಿಗಳು ಅವನ ವಿಜಯವನ್ನು ಹಾಡಿದರು.

Verse 36

मुकुन्दोऽप्यक्षतबलो निस्तीर्णारिबलार्णव: । विकीर्यमाण: कुसुमैस्‍त्रीदशैरनुमोदित: ॥ ३५ ॥ माथुरैरुपसङ्गम्य विज्वरैर्मुदितात्मभि: । उपगीयमानविजय: सूतमागधवन्दिभि: ॥ ३६ ॥

ಮಕುಂದನು ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಅಕ್ಷತವಾಗಿಯೇ ಇಟ್ಟು ಶತ್ರುಸೇನೆಯ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿದನು. ತ್ರಿದಶ ದೇವತೆಗಳು ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿ ಅವನನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಿದರು. ಮಥುರೆಯ ಜನರು ಚಿಂತೆಯ ಜ್ವರದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಎದುರುಗೊಂಡರು; ಸೂತ, ಮಾಗಧ ಮತ್ತು ವಂದಿಗಳು ಅವನ ವಿಜಯವನ್ನು ಹಾಡಿದರು.

Verse 37

शङ्खदुन्दुभयो नेदुर्भेरीतूर्याण्यनेकश: । वीणावेणुमृदङ्गानि पुरं प्रविशति प्रभौ ॥ ३७ ॥ सिक्तमार्गां हृष्टजनां पताकाभिरभ्यलङ्कृताम् । निर्घुष्टां ब्रह्मघोषेण कौतुकाबद्धतोरणाम् ॥ ३८ ॥

ಪ್ರಭು ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಶಂಖ-ದುಂದುಭಿಗಳು ಮೊಳಗಿದವು; ಅನೇಕ ಭೇರಿ-ತೂರ್ಯಗಳು, ವೀಣೆ, ವೇಣು, ಮೃದಂಗಗಳು ಒಂದೇ ಲಯದಲ್ಲಿ ನಾದಿಸಿದವು. ಬೀದಿಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ಸಿಂಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಜನರು ಹರ್ಷಗೊಂಡು, ಧ್ವಜಗಳಿಂದ ನಗರ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಹಬ್ಬದ ತೋರಣಗಳು ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು ಮತ್ತು ವೇದಮಂತ್ರಗಳ ಬ್ರಹ್ಮಘೋಷದಿಂದ ನಗರ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಮೊಳಗಿತು.

Verse 38

शङ्खदुन्दुभयो नेदुर्भेरीतूर्याण्यनेकश: । वीणावेणुमृदङ्गानि पुरं प्रविशति प्रभौ ॥ ३७ ॥ सिक्तमार्गां हृष्टजनां पताकाभिरभ्यलङ्कृताम् । निर्घुष्टां ब्रह्मघोषेण कौतुकाबद्धतोरणाम् ॥ ३८ ॥

ಪ್ರಭು ತನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಶಂಖ-ದುಂದುಭಿಗಳು ಮೊಳಗಿದವು; ಭೇರಿ-ತೂರ್ಯಗಳು, ಅನೇಕ ಡೋಲುಗಳು, ವೀಣೆ, ವೇಣು ಮತ್ತು ಮೃದಂಗಗಳು ಒಂದೇ ತಾಳದಲ್ಲಿ ನಾದಿಸಿದವು. ಬೀದಿಗಳಿಗೆ ನೀರು ಸಿಂಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಧ್ವಜಪತಾಕೆಗಳು, ದ್ವಾರಗಳು ಉತ್ಸವ ತೋರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ; ಜನರು ಹರ್ಷಿತರಾಗಿ, ನಗರವು ವೇದಮಂತ್ರಗಳ ಬ್ರಹ್ಮಘೋಷದಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು.

Verse 39

निचीयमानो नारीभिर्माल्यदध्यक्षताङ्कुरै: । निरीक्ष्यमाण: सस्‍नेहं प्रीत्युत्कलितलोचनै: ॥ ३९ ॥

ನಗರದ ಮಹಿಳೆಯರು ಸ्नेಹದಿಂದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ನೋಡುತ್ತ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅವರ ಮೇಲೆ ಹೂಮಾಲೆಗಳು, ಮೊಸರು, ಅಕ್ಷತ, ಹುರಿದ ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಮೊಗ್ಗುಗಳನ್ನು ಚೆಲ್ಲಿದರು.

Verse 40

आयोधनगतं वित्तमनन्तं वीरभूषणम् । यदुराजाय तत् सर्वमाहृतं प्रादिशत्प्रभु: ॥ ४० ॥

ನಂತರ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಸಮಸ್ತ ಸಂಪತ್ತನ್ನು—ಅಂದರೆ ಮೃತ ವೀರರ ಅನಂತ ಆಭರಣಗಳನ್ನು—ಯದುರಾಜನಿಗೆ ತಂದು ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 41

एवं सप्तदशकृत्वस्तावत्यक्षौहिणीबल: । युयुधे मागधो राजा यदुभि: कृष्णपालितै: ॥ ४१ ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಾಗಧರಾಜನು ಹದಿನೇಳು ಬಾರಿ ಅದೇ ವಿಧವಾಗಿ ಸೋಲನುಭವಿಸಿದನು; ಆದರೂ ಅವನು ತನ್ನ ಅಕ್ಷೌಹಿಣೀ ದಳಗಳೊಂದಿಗೆ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯದುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಮುಂದುವರಿಸಿದನು.

Verse 42

अक्षिण्वंस्तद्ब‍लं सर्वं वृष्णय: कृष्णतेजसा । हतेषु स्वेष्वनीकेषु त्यक्तोऽगादरिभिर्नृप: ॥ ४२ ॥

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ವೃಷ್ಣಿಗಳು ಜರಾಸಂಧನ ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆಯನ್ನು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಸಂಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಪಡೆಗಳು ಹತರಾದಾಗ, ಶತ್ರುಗಳು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಆ ರಾಜನು ಮತ್ತೆ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 43

अष्टादशमसङ्ग्राम आगामिनि तदन्तरा । नारदप्रेषितो वीरो यवन: प्रत्यद‍ृश्यत ॥ ४३ ॥

ಹದಿನೆಂಟನೇ ಯುದ್ಧವು ನಡೆಯಲಿರುವಾಗ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾರದನು ಕಳುಹಿಸಿದ ಶೂರ ಯವನ ಕಾಲಯವನನು ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು।

Verse 44

रुरोध मथुरामेत्य तिसृभिर्म्‍लेच्छकोटिभि: । नृलोके चाप्रतिद्वन्द्वो वृष्णीन्श्रुत्वात्मसम्मितान् ॥ ४४ ॥

ಅವನು ಮಥುರೆಗೆ ಬಂದು ಮೂವತ್ತು ಕೋಟಿ ಮ್ಲೇಚ್ಛ ಸೈನ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ನಗರವನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದನು। ಮಾನವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರತಿದ್ವಂದ್ವಿ ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ವೃಷ್ಣಿಗಳು ತನ್ನ ಸಮಾನರು ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದನು।

Verse 45

तं द‍ृष्ट्वाचिन्तयत् कृष्ण: सङ्कर्षणसहायवान् । अहो यदूनां वृजिनं प्राप्तं ह्युभयतो महत् ॥ ४५ ॥

ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಸಂಕರ್ಷಣನ ಸಹಾಯವಿರುವ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಚಿಂತಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—“ಅಹೋ! ಯದುಗಳಿಗೆ ಇಂದು ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಮಹಾ ಅಪಾಯ ಬಂದಿದೆ।”

Verse 46

यवनोऽयं निरुन्धेऽस्मानद्य तावन्महाबल: । मागधोऽप्यद्य वा श्वो वा परश्वो वागमिष्यति ॥ ४६ ॥

ಈ ಮಹಾಬಲ ಯವನನು ಈಗಲೇ ಇಂದು ನಮ್ಮನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದ್ದಾನೆ; ಮಾಗಧರಾಜನೂ ಇಂದು ಅಥವಾ ನಾಳೆ ಅಥವಾ ನಾಡಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಬರುವನು।

Verse 47

आवयो: युध्यतोरस्य यद्यागन्ता जरासुत: । बन्धून् हनिष्यत्यथवा नेष्यते स्वपुरं बली ॥ ४७ ॥

ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ಕಾಲಯವನನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಾಗ ಬಲಿಷ್ಠ ಜರಾಸಂಧನು ಬಂದರೆ, ಅವನು ನಮ್ಮ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವನು ಅಥವಾ ಅವರನ್ನು ತನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವನು।

Verse 48

तस्मादद्य विधास्यामो दुर्गं द्विपददुर्गमम् । तत्र ज्ञातीन् समाधाय यवनं घातयामहे ॥ ४८ ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದುಲೇ ಮಾನವಬಲದಿಂದ ಭೇದಿಸಲಾಗದ ದುರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸೋಣ. ಅಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ, ನಂತರ ಆ ಯವನ ರಾಜನನ್ನು ಸಂಹರಿಸೋಣ.

Verse 49

इति सम्मन्‍त्र्य भगवान् दुर्गं द्वादशयोजनम् । अन्त:समुद्रे नगरं कृत्‍स्‍नाद्भ‍ुतमचीकरत् ॥ ४९ ॥

ಈ ರೀತಿ ಬಲರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ ಭಗವಂತನು ಸಮುದ್ರದ ಒಳಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಯೋಜನ ಪರಿಧಿಯ ದುರ್ಗವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದನು; ಆ ದುರ್ಗದೊಳಗೆ ಸರ್ವ ಅద్భುತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಗರವನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

Verse 50

द‍ृश्यते यत्र हि त्वाष्ट्रं विज्ञानं शिल्पनैपुणम् । रथ्याचत्वरवीथीभिर्यथावास्तु विनिर्मितम् ॥ ५० ॥ सुरद्रुमलतोद्यानविचित्रोपवनान्वितम् । हेमश‍ृङ्गैर्दिविस्पृग्भि: स्फटिकाट्टालगोपुरै: ॥ ५१ ॥ राजतारकुटै: कोष्ठैर्हेमकुम्भैरलङ्कृतै: । रत्नकूतैर्गृहैर्हेमैर्महामारकत स्थलै: ॥ ५२ ॥ वास्तोष्पतीनां च गृहैर्वल्ल‍भीभिश्च निर्मितम् । चातुर्वर्ण्यजनाकीर्णं यदुदेवगृहोल्ल‍सत् ॥ ५३ ॥

ಆ ನಗರದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಜ್ಞಾನಜ್ಞಾನವೂ ಶಿಲ್ಪನೈಪುಣ್ಯವೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ವಿಶಾಲ ರಥ್ಯೆಗಳು, ಚತ್ವರಗಳು ಮತ್ತು ವೀಥಿಗಳು ವಾಸ್ತುನಿಯಮದಂತೆ ಸುಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿದ್ದವು; ದೇವಲೋಕದ ವೃಕ್ಷ-ಲತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚಿತ್ರ ಉಪವನಗಳು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದವು. ಆಕಾಶಸ್ಪರ್ಶಿ ಸ್ವರ್ಣಶೃಂಗಗಳಿರುವ ಗೋಪುರಗಳು, ಸ್ಫಟಿಕದ ಅಟ್ಟಾಲಿಕೆಗಳು ಮಿನುಗುತ್ತಿದ್ದವು. ರಜತ-ಪಿತ್ತಳದ ಕೋಷ್ಠಾಗಾರಗಳು; ಮನೆಗಳ ಮೇಲೆ ರತ್ನಕೂಟಗಳು, ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣಕುಂಭಗಳು, ನೆಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾಮರಕತ ಜಡಿತಗಳು ಇದ್ದವು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿವಾಸಕ್ಕೂ ಕಾವಲುಮನೆ ಮತ್ತು ಗೃಹದೇವತೆಯ ಮಂದಿರವಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ನಗರ, ಯದುದೇವ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಪ್ರಾಸಾದಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 51

द‍ृश्यते यत्र हि त्वाष्ट्रं विज्ञानं शिल्पनैपुणम् । रथ्याचत्वरवीथीभिर्यथावास्तु विनिर्मितम् ॥ ५० ॥ सुरद्रुमलतोद्यानविचित्रोपवनान्वितम् । हेमश‍ृङ्गैर्दिविस्पृग्भि: स्फटिकाट्टालगोपुरै: ॥ ५१ ॥ राजतारकुटै: कोष्ठैर्हेमकुम्भैरलङ्कृतै: । रत्नकूतैर्गृहैर्हेमैर्महामारकत स्थलै: ॥ ५२ ॥ वास्तोष्पतीनां च गृहैर्वल्ल‍भीभिश्च निर्मितम् । चातुर्वर्ण्यजनाकीर्णं यदुदेवगृहोल्ल‍सत् ॥ ५३ ॥

ಆ ನಗರದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಜ್ಞಾನಜ್ಞಾನವೂ ಶಿಲ್ಪನೈಪುಣ್ಯವೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ವಿಶಾಲ ರಥ್ಯೆಗಳು, ಚತ್ವರಗಳು ಮತ್ತು ವೀಥಿಗಳು ವಾಸ್ತುನಿಯಮದಂತೆ ಸುಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿದ್ದವು; ದೇವಲೋಕದ ವೃಕ್ಷ-ಲತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚಿತ್ರ ಉಪವನಗಳು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದವು. ಆಕಾಶಸ್ಪರ್ಶಿ ಸ್ವರ್ಣಶೃಂಗಗಳಿರುವ ಗೋಪುರಗಳು, ಸ್ಫಟಿಕದ ಅಟ್ಟಾಲಿಕೆಗಳು ಮಿನುಗುತ್ತಿದ್ದವು. ರಜತ-ಪಿತ್ತಳದ ಕೋಷ್ಠಾಗಾರಗಳು; ಮನೆಗಳ ಮೇಲೆ ರತ್ನಕೂಟಗಳು, ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣಕುಂಭಗಳು, ನೆಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾಮರಕತ ಜಡಿತಗಳು ಇದ್ದವು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿವಾಸಕ್ಕೂ ಕಾವಲುಮನೆ ಮತ್ತು ಗೃಹದೇವತೆಯ ಮಂದಿರವಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ನಗರ, ಯದುದೇವ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಪ್ರಾಸಾದಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 52

द‍ृश्यते यत्र हि त्वाष्ट्रं विज्ञानं शिल्पनैपुणम् । रथ्याचत्वरवीथीभिर्यथावास्तु विनिर्मितम् ॥ ५० ॥ सुरद्रुमलतोद्यानविचित्रोपवनान्वितम् । हेमश‍ृङ्गैर्दिविस्पृग्भि: स्फटिकाट्टालगोपुरै: ॥ ५१ ॥ राजतारकुटै: कोष्ठैर्हेमकुम्भैरलङ्कृतै: । रत्नकूतैर्गृहैर्हेमैर्महामारकत स्थलै: ॥ ५२ ॥ वास्तोष्पतीनां च गृहैर्वल्ल‍भीभिश्च निर्मितम् । चातुर्वर्ण्यजनाकीर्णं यदुदेवगृहोल्ल‍सत् ॥ ५३ ॥

ಆ ನಗರದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಜ್ಞಾನಜ್ಞಾನವೂ ಶಿಲ್ಪನೈಪುಣ್ಯವೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ವಿಶಾಲ ರಥ್ಯೆಗಳು, ಚತ್ವರಗಳು ಮತ್ತು ವೀಥಿಗಳು ವಾಸ್ತುನಿಯಮದಂತೆ ಸುಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿದ್ದವು; ದೇವಲೋಕದ ವೃಕ್ಷ-ಲತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚಿತ್ರ ಉಪವನಗಳು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದವು. ಆಕಾಶಸ್ಪರ್ಶಿ ಸ್ವರ್ಣಶೃಂಗಗಳಿರುವ ಗೋಪುರಗಳು, ಸ್ಫಟಿಕದ ಅಟ್ಟಾಲಿಕೆಗಳು ಮಿನುಗುತ್ತಿದ್ದವು. ರಜತ-ಪಿತ್ತಳದ ಕೋಷ್ಠಾಗಾರಗಳು; ಮನೆಗಳ ಮೇಲೆ ರತ್ನಕೂಟಗಳು, ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣಕುಂಭಗಳು, ನೆಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾಮರಕತ ಜಡಿತಗಳು ಇದ್ದವು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿವಾಸಕ್ಕೂ ಕಾವಲುಮನೆ ಮತ್ತು ಗೃಹದೇವತೆಯ ಮಂದಿರವಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ನಗರ, ಯದುದೇವ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಪ್ರಾಸಾದಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 53

द‍ृश्यते यत्र हि त्वाष्ट्रं विज्ञानं शिल्पनैपुणम् । रथ्याचत्वरवीथीभिर्यथावास्तु विनिर्मितम् ॥ ५० ॥ सुरद्रुमलतोद्यानविचित्रोपवनान्वितम् । हेमश‍ृङ्गैर्दिविस्पृग्भि: स्फटिकाट्टालगोपुरै: ॥ ५१ ॥ राजतारकुटै: कोष्ठैर्हेमकुम्भैरलङ्कृतै: । रत्नकूतैर्गृहैर्हेमैर्महामारकत स्थलै: ॥ ५२ ॥ वास्तोष्पतीनां च गृहैर्वल्ल‍भीभिश्च निर्मितम् । चातुर्वर्ण्यजनाकीर्णं यदुदेवगृहोल्ल‍सत् ॥ ५३ ॥

ಆ ನಗರದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಜ್ಞಾನಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪ-ವಾಸ್ತು ನೈಪುಣ್ಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ವಿಶಾಲ ರಥ್ಯೆಗಳು, ಚೌಕಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳು ಸಮೃದ್ಧ ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಥಾವಾಸ್ತು ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದ್ದವು; ಸ್ವರ್ಗೀಯ ವೃಕ್ಷ-ಲತೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಉದ್ಯಾನ-ಉಪವನಗಳು ನಗರವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದವು. ಆಕಾಶಸ್ಪರ್ಶಿ ಸ್ವರ್ಣಶೃಂಗಗಳೂ ಸ್ಫಟಿಕಮಯ ಅಟ್ಟಾಲ-ಗೋಪುರಗಳೂ ಅದನ್ನು ದೀಪ್ತಿಮಂತ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಸ್ವರ್ಣಾವೃತ ಗೃಹಗಳಿಗೆ ರತ್ನಕೂಟಗಳು, ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣಕುಂಭಗಳು, ನೆಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾಮರಕತ ಜಡಿತ; ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ-ಪಿತ್ತಳದ ಕೋಷ್ಠಗಳು, ಭಂಡಾರಗಳು, ಉತ್ತಮ ಅಶ್ವಶಾಲೆಗಳು ಇದ್ದವು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವಲು ಗೋಪುರ ಮತ್ತು ಗೃಹದೇವತೆಯ ಮಂದಿರವಿತ್ತು; ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣದ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ನಗರ ಯದುನಾಥ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಅರಮನೆಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶೋಭಿಸಿತು.

Verse 54

सुधर्मां पारिजातं च महेन्द्र: प्राहिणोद्धरे: । यत्र चावस्थितो मर्त्यो मर्त्यधर्मैर्न युज्यते ॥ ५४ ॥

ಮಹೇಂದ್ರ ಇಂದ್ರನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸುಧರ್ಮಾ ಸಭಾಮಂಟಪವನ್ನೂ ಪಾರಿಜಾತ ವೃಕ್ಷವನ್ನೂ ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಆ ಸುಧರ್ಮೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಮನುಷ್ಯನೂ ಮರಣಧರ್ಮಗಳ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 55

श्यामैकवर्णान् वरुणो हयान् शुक्लान्मनोजवान् । अष्टौ निधिपति: कोशान् लोकपालो निजोदयान् ॥ ५५ ॥

ವರುಣನು ಮನಸ್ಸಿನಂತೆ ವೇಗವಿರುವ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು—ಕೆಲವು ಗಾಢ ಶ್ಯಾಮವರ್ಣ, ಕೆಲವು ಶುಭ್ರ. ದೇವತೆಗಳ ನಿಧಿಪತಿ ಕುಬೇರನು ತನ್ನ ಎಂಟು ದಿವ್ಯ ನಿಧಿ-ಕೋಶಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು; ಲೋಕಪಾಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಐಶ್ವರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿದರು.

Verse 56

यद् यद् भगवता दत्तमाधिपत्यं स्वसिद्धये । सर्वं प्रत्यर्पयामासुर्हरौ भूमिगते नृप ॥ ५६ ॥

ಓ ರಾಜನೇ! ಹರಿ ಭಗವಂತನು ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದಾಗ, ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಭಗವಂತನು ನೀಡಿದ್ದ ನಿಯಂತ್ರಣಶಕ್ತಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಈಗ ಅವನಿಗೇ ಮರಳಿ ಅರ್ಪಿಸಿದರು.

Verse 57

तत्र योगप्रभावेन नीत्वा सर्वजनं हरि: । प्रजापालेन रामेण कृष्ण: समनुमन्त्रित: । निर्जगाम पुरद्वारात् पद्ममाली निरायुध: ॥ ५७ ॥

ಅಲ್ಲಿ ಹರಿ ಯೋಗಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಜನರನ್ನು ಹೊಸ ನಗರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದನು. ನಂತರ ಮಥುರೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿದ್ದ ಪ್ರಜಾಪಾಲಕ ಬಲರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಕೃಷ್ಣನು ಸಲಹೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಪದ್ಮಮಾಲೆ ಧರಿಸಿ, ನಿರಾಯುಧನಾಗಿ ನಗರದ ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಹೊರಟನು.