Adhyaya 32
Gopī-gīta Aftermath: Kṛṣṇa Returns and Explains Divine Non-Reciprocation (Rāsa-līlā Dialogue)
ಗೋಪಿಯರ ವಿರಹಗೀತದ ನಂತರ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ನಗುನಗುತ್ತ ಪುನಃ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಮರಳಿ ತುಂಬಿ ವಿರಹವೇದನೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿದನು. ಗೋಪಿಯರು ಸೇವೆ, ಆಲಿಂಗನ, ಮಾನ-ಕೋಪ, ಯೋಗಸಮಾನ ಅಂತರ್ಮುಖ ಲೀನತೆ—ಇಂತೆ ವಿಭಿನ್ನ ಭಾವಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದರೂ ಏಕಾಂತ ಭಕ್ತಿ ಒಂದೇ ಆಗಿತ್ತು. ಕೃಷ್ಣನು ಅವರನ್ನು ಚಂದ್ರಪ್ರಕಾಶದ ಕಾಲಿಂದೀ ತೀರಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನು; ಸುಗಂಧ ಗಾಳಿ, ಮೃದು ಮರಳು, ಶರದ್ಚಂದ್ರಪ್ರಭೆ ರಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಆವರಿತ ಪರಮಾತ್ಮನಂತೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಗಾಯಗೊಂಡ ಗೋಪಿಯರು ಪ್ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿದಾನಧರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು—ಯಾರು ಪ್ರತಿಫಲ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಯಾರು ನಿಷ್ಕಾಮವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾರೆ, ಯಾರು ಯಾರನ್ನೂ ಪ್ರೀತಿಸದು? ಕೃಷ್ಣನು ಸ್ವಾರ್ಥ ಸ್ನೇಹ, ಸಹಜ ಕರುಣೆ, ಹಾಗೂ ಆತ್ಮತೃಪ್ತಿ/ಈರ್ಷೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರತಿದಾನರಹಿತತೆಯನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ, ತನ್ನ ವಿಳಂಬ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಲು ಎಂದನು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಪಿಯರ ನಿರ್ಮಲ ಸೇವೆಗೆ ಪ್ರತಿಫಲ ತೀರಿಸಲಾಗದು ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಮುಂದಿನ ರಾಸಲೀಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮವೇ ಪರಮಧರ್ಮವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच इति गोप्य: प्रगायन्त्य: प्रलपन्त्यश्च चित्रधा । रुरुदु: सुस्वरं राजन् कृष्णदर्शनलालसा: ॥ १ ॥
ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದರು: ಓ ರಾಜನೇ, ಗೋಪಿಯರು ಹಲವು ಮನೋಹರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿ ಮಾತಾಡಿ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದರ್ಶನದ ಲಾಲಸೆಯಿಂದ ಮಧುರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಜೋರಾಗಿ ಅಳಲಾರಂಭಿಸಿದರು।
Verse 2
तासामाविरभूच्छौरि: स्मयमानमुखाम्बुज: । पीताम्बरधर: स्रग्वी साक्षान्मन्मथमन्मथ: ॥ २ ॥
ಆಗ ಶೌರಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ನಗುವಿನ ಕಮಲಮುಖದಿಂದ, ಪೀತಾಂಬರ ಧರಿಸಿ, ಹಾರವನ್ನು ತೊಟ್ಟು ಗೋಪಿಯರ ಮುಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು—ಕಾಮದೇವನ ಮನವನ್ನೂ ಮರುಳುಗೊಳಿಸುವ ಸాక్షಾತ್।
Verse 3
तं विलोक्यागतं प्रेष्ठं प्रीत्युत्फुल्लदृशोऽबला: । उत्तस्थुर्युगपत् सर्वास्तन्व: प्राणमिवागतम् ॥ ३ ॥
ಅತಿಪ್ರಿಯ ಕೃಷ್ಣನು ಮರಳಿ ಬಂದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅರಳಿದ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಆ ಗೋಪಿಯರು ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ನಿಂತರು; ದೇಹಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಣ ಮರಳಿ ಬಂದಂತಾಯಿತು।
Verse 4
काचित् कराम्बुजं शौरेर्जगृहेऽञ्जलिना मुदा । काचिद् दधार तद्बाहुमंसे चन्दनभूषितम् ॥ ४ ॥
ಒಬ್ಬ ಗೋಪಿಯು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಶೌರಿಯ ಕಮಲಹಸ್ತವನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಳು; ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ಚಂದನದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಅವನ ಭುಜವನ್ನು ತನ್ನ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟಳು।
Verse 5
काचिदञ्जलिनागृह्णात्तन्वी ताम्बूलचर्वितम् । एका तदङ्घ्रिकमलं सन्तप्ता स्तनयोरधात् ॥ ५ ॥
ಒಬ್ಬ ಸಣ್ಣಗಾತ್ರದ ಗೋಪಿಯು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಂಜಲಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಚವಿದ ತಾಂಬೂಲವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಳು; ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ಕಾಮತಾಪದಿಂದ ತಪ್ತಳಾಗಿ ಅವನ ಪಾದಕಮಲಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ತನಗಳ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟಳು।
Verse 6
एका भ्रुकुटिमाबध्य प्रेमसंरम्भविह्वला । घ्नन्तीवैक्षत् कटाक्षेपै: सन्दष्टदशनच्छदा ॥ ६ ॥
ಒಬ್ಬ ಗೋಪಿಯು ಪ್ರೇಮಜನಿತ ಕೋಪದಿಂದ ವಿಹ್ವಳಳಾಗಿ, ಭ್ರೂಕುಟಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ತುಟಿಯನ್ನು ಹಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಚ್ಚಿ, ಕಠೋರ ಕಟಾಕ್ಷಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸುವಂತೆ ನೋಡಿದಳು।
Verse 7
अपरानिमिषद्दृग्भ्यां जुषाणा तन्मुखाम्बुजम् । आपीतमपि नातृप्यत् सन्तस्तच्चरणं यथा ॥ ७ ॥
ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಗೋಪಿಯು ಮಿಟುಕಿಸದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಅವನ ಮುಖಕಮಲವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಿದಳು; ಆ ಮಧುರತೆಯನ್ನು ತುಂಬ ಕುಡಿದರೂ ತೃಪ್ತಳಾಗಲಿಲ್ಲ, ಸಂತರು ಭಗವಂತನ ಪಾದಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತರಾಗದಂತೆ।
Verse 8
तं काचिन्नेत्ररन्ध्रेण हृदिकृत्वा निमील्य च । पुलकाङ्ग्युपगुह्यास्ते योगीवानन्द सम्प्लुता ॥ ८ ॥
ಒಬ್ಬ ಗೋಪಿಯು ಕಣ್ಣಿನ ದ್ವಾರದಿಂದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಒಳಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಳು; ನಂತರ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ, ರೋಮಾಂಚಿತ ದೇಹದಿಂದ, ಒಳಗೇ ಅವನನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು—ಆನಂದದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಯೋಗಿನಿಯಂತೆ।
Verse 9
सर्वास्ता: केशवालोकपरमोत्सवनिर्वृता: । जहुर्विरहजं तापं प्राज्ञं प्राप्य यथा जना: ॥ ९ ॥
ಕೇಶವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಂಡು ಎಲ್ಲ ಗೋಪಿಯರೂ ಪರಮೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಿಸಿದರು. ವಿರಹಜನ್ಯ ತಾಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು; ಜನರು ಪ್ರಾಜ್ಞನ ಸಂಗವನ್ನು ಪಡೆದು ದುಃಖ ಮರೆತಂತೆ।
Verse 10
ताभिर्विधूतशोकाभिर्भगवानच्युतो वृत: । व्यरोचताधिकं तात पुरुष: शक्तिभिर्यथा ॥ १० ॥
ಶೋಕವಿಲ್ಲದ ಗೋಪಿಯರಿಂದ ವೃತನಾದ ಭಗವಾನ್ ಅಚ್ಯುತನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು. ಓ ರಾಜನೇ, ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪರಮಾತ್ಮನಂತೆ ದೀಪ್ತಿಮಾನನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದನು।
Verse 11
ता: समादाय कालिन्द्या निर्विश्य पुलिनं विभु: । विकसत्कुन्दमन्दारसुरभ्यनिलषट्पदम् ॥ ११ ॥ शरच्चन्द्रांशुसन्दोहध्वस्तदोषातम: शिवम् । कृष्णाया हस्ततरलाचितकोमलवालुकम् ॥ १२ ॥
ಆಮೇಲೆ ಸರ್ವಶಕ್ತನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಗೋಪಿಯರನ್ನು ಜೊತೆಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಕಾಲಿಂದೀ (ಯಮುನಾ) ತೀರದ ಪುಲಿನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಅಲೆಗಳ ಕೈಗಳು ತೀರದಲ್ಲಿ ಮೃದು ಮರಳಿನ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ಹರಡಿದಂತೆ ಇದ್ದವು; ಅರಳಿದ ಕುಂದ‑ಮಂದಾರ ಪುಷ್ಪಗಳ ಸುಗಂಧಭರಿತ ಗಾಳಿ ಜೇನುಹುಳಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಶರದ್ಚಂದ್ರನ ಸಮೃದ್ಧ ಕಿರಣಗಳು ರಾತ್ರಿಯ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಶುಭಮಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು।
Verse 12
ता: समादाय कालिन्द्या निर्विश्य पुलिनं विभु: । विकसत्कुन्दमन्दारसुरभ्यनिलषट्पदम् ॥ ११ ॥ शरच्चन्द्रांशुसन्दोहध्वस्तदोषातम: शिवम् । कृष्णाया हस्ततरलाचितकोमलवालुकम् ॥ १२ ॥
ಶರದ್ಚಂದ್ರನ ಕಿರಣಸಮೂಹವು ರಾತ್ರಿಯ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ಆ ಪುಲಿನವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಶುಭಮಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಕಾಲಿಂದಿಯ ಅಲೆಗಳ ಕೈಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಮೃದು ಮರಳನ್ನು ಹರಡಿದ್ದವು; ಅರಳಿದ ಕುಂದ‑ಮಂದಾರ ಪುಷ್ಪಗಳ ಸುಗಂಧಭರಿತ ಗಾಳಿ ಜೇನುಹುಳಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು।
Verse 13
तद्दर्शनाह्लादविधूतहृद्रुजो मनोरथान्तं श्रुतयो यथा ययु: । स्वैरुत्तरीयै: कुचकुङ्कुमाङ्कितै- रचीक्लृपन्नासनमात्मबन्धवे ॥ १३ ॥
ಕೃಷ್ಣದರ್ಶನದ ಆನಂದದಿಂದ ಅವರ ಹೃದಯವೇದನೆ ತೊಲಗಿ, ಅವರು ಶ್ರುತಿಗಳು ಮೂರ್ತಿಯಾದಂತೆ ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಗಳ ಅಂತ್ಯ—ಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯ ಸಖನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಉರೋಜಗಳ ಕುಂಕುಮ ಗುರುತುಗಳಿಂದ ರಂಜಿತವಾದ ಉತ್ತರೀಯಗಳನ್ನು ಹರಡಿ ಆಸನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು।
Verse 14
तत्रोपविष्टो भगवान् स ईश्वरो योगेश्वरान्तर्हृदि कल्पितासन: । चकास गोपीपरिषद्गतोऽर्चित- स्त्रैलोक्यलक्ष्म्येकपदं वपुर्दधत् ॥ १४ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಗೋಪಿಯರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಈಶ್ವರನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಆಸೀನನಾದನು—ಯೋಗೇಶ್ವರರು ತಮ್ಮ ಅಂತರಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಆಸನವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವವನು. ಗೋಪಿಯರು ಅವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ತ್ರಿಲೋಕಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ ಏಕೈಕ ಆಶ್ರಯವಾದ ಅವನ ದಿವ್ಯ ದೇಹವು ಅಪೂರ್ವವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು।
Verse 15
सभाजयित्वा तमनङ्गदीपनं सहासलीलेक्षणविभ्रमभ्रुवा । संस्पर्शनेनाङ्ककृताङ्घ्रिहस्तयो: संस्तुत्य ईषत्कुपिता बभाषिरे ॥ १५ ॥
ಅನಂಗವನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಅವರು ಸತ್ಕರಿಸಿದರು—ಆಟವಾಡುವ ನಗುನೋಟಗಳಿಂದ, ಭ್ರೂವಿಲಾಸದ ಪ್ರೇಮಸಂಕೇತಗಳಿಂದ, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಅವನ ಕೈ‑ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಮಸಾಜ್ ಮಾಡಿ ಸ್ತುತಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಪೂಜೆಯ ಮಧ್ಯೆಯೇ ಅವರು ಸ್ವಲ್ಪ ಕೋಪಗೊಂಡು, ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು।
Verse 16
श्रीगोप्य ऊचु: भजतोऽनुभजन्त्येक एक एतद्विपर्ययम् । नोभयांश्च भजन्त्येक एतन्नो ब्रूहि साधु भो: ॥ १६ ॥
ಶ್ರೀಗೋಪಿಯರು ಹೇಳಿದರು—ಕೆಲವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವರಿಗಷ್ಟೇ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಅಥವಾ ವೈರಿಗೆ ಸಹ ಸ्नेಹ ತೋರುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಯಾರನ್ನೂ ಭಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೇ ಕೃಷ್ಣ, ಇದನ್ನು ನಮಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸು.
Verse 17
श्रीभगवानुवाच मिथो भजन्ति ये सख्य: स्वार्थैकान्तोद्यमा हि ते । न तत्र सौहृदं धर्म: स्वार्थार्थं तद्धि नान्यथा ॥ १७ ॥
ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಪರಸ್ಪರ ಸ್ನೇಹವೆಂದು ತೋರಿಸಿ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರೀತಿ ಮಾಡುವವರು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸ್ವಾರ್ಥಿಗಳು. ಅಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಸೌಹಾರ್ದವೂ ಇಲ್ಲ, ಧರ್ಮವೂ ಇಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಲಾಭವಿಲ್ಲದೆ ಅವರು ಪ್ರತಿದಾನ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 18
भजन्त्यभजतो ये वै करुणा: पितरौ यथा । धर्मो निरपवादोऽत्र सौहृदं च सुमध्यमा: ॥ १८ ॥
ಓ ಸుమಧ್ಯಮಾ ಗೋಪಿಯರೇ, ಪ್ರತಿದಾನ ಮಾಡದವರನ್ನೂ ಭಜಿಸುವವರು ನಿಜಕ್ಕೂ ಕರುಣಾಮಯರು—ತಂದೆತಾಯಿಯ ಸಹಜ ಸ्नेಹದಂತೆ. ಅವರು ದೋಷರಹಿತ ಧರ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ ಹಿತೈಷಿಗಳು.
Verse 19
भजतोऽपि न वै केचिद् भजन्त्यभजत: कुत: । आत्मारामा ह्याप्तकामा अकृतज्ञा गुरुद्रुह: ॥ १९ ॥
ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಪ್ರೀತಿಸುವವರನ್ನೂ ಪ್ರೀತಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗಾದರೆ ಭಜಿಸದವರ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಹೇಳುವುದು! ಅವರು ಆತ್ಮಾರಾಮರು, ಆಪ್ತಕಾಮರು, ಸ್ವಭಾವತಃ ಕೃತಘ್ನರು ಅಥವಾ ಹಿರಿಯರ ಮೇಲೆ ದ್ವೇಷ ಹೊಂದಿರುವವರು.
Verse 20
नाहं तु सख्यो भजतोऽपि जन्तून् भजाम्यमीषामनुवृत्तिवृत्तये । यथाधनो लब्धधने विनष्टे तच्चिन्तयान्यन्निभृतो न वेद ॥ २० ॥
ಓ ಸಖಿಯರೇ, ನನ್ನನ್ನು ಭಜಿಸಿದರೂ ನಾನು ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿದಾನ ಮಾಡದಿರುವುದು ಅವರ ಪ್ರೇಮಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಲು. ಅವರು ಧನ ಪಡೆದು ಮತ್ತೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಬಡವನಂತೆ, ಅದರ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಅರಿಯದವರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಹೀಗಾಗಿ ನನ್ನಲ್ಲೇ ಏಕಾಗ್ರರಾಗುತ್ತಾರೆ.
Verse 21
एवं मदर्थोज्झितलोकवेद- स्वानां हि वो मय्यनुवृत्तयेऽबला: । मयापरोक्षं भजता तिरोहितं मासूयितुं मार्हथ तत् प्रियं प्रिया: ॥ २१ ॥
ಪ್ರಿಯ ಗೋಪಿಕೆಯರೇ! ನನ್ನ ನಿಮಿತ್ತ ನೀವು ಲೋಕಲಜ್ಜೆ, ವೇದಮರ್ಯಾದೆ ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಲೆಂದು ನಾನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಅಡಗಿಕೊಂಡೆ; ಆದರೂ ನಿಮ್ಮ ಮೇಲಿನ ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ಎಂದಿಗೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಿಯರೇ, ನನ್ನ ಕುರಿತು ದುರ್ಭಾವನೆ ಇಡಬೇಡಿ।
Verse 22
न पारयेऽहं निरवद्यसंयुजां स्वसाधुकृत्यं विबुधायुषापि व: । या माभजन् दुर्जरगेहशृङ्खला: संवृश्च्य तद् व: प्रतियातु साधुना ॥ २२ ॥
ನಿಮ್ಮ ನಿರ್ದೋಷ ಸೇವೆಯ ಋಣವನ್ನು ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಆಯುಷ್ಯವಿದ್ದರೂ ತೀರಿಸಲಾರೆ. ಮುರಿಯಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಗೃಹಬಂಧನಗಳ ಶೃಂಖಲೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ಭಜಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮ್ಮದೇ ಮಹತ್ತಾದ ಸತ್ಕರ್ಮಗಳೇ ನಿಮಗೆ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಲಿ।
Frequently Asked Questions
Kṛṣṇa’s disappearance functions as an intensifier of bhakti: by removing His visible presence, He concentrates the gopīs’ consciousness exclusively upon Him, converting desire into single-pointed prema. His return signifies divine validation of their surrender—He restores their life and reveals that His apparent withdrawal was not neglect but a pedagogical mercy meant to deepen attachment (āsakti) and love (prema).
The text presents multiple devotional psychologies (bhāvas) as equally centered on Kṛṣṇa: some serve externally (pāda-sevā), some express māna (loving pique) that presupposes intimacy, and some internalize Him through the eyes into the heart, resembling yogic dhyāna. The Bhāgavata’s point is that Kṛṣṇa is the object of both yoga and bhakti, yet in Vraja the same absorption is propelled by love rather than austerity.
He explains that delayed reciprocation can be an act of grace: it intensifies longing until the devotee’s mind cannot rest in anything else, making devotion irrevocable and exclusive. The analogy is a poor person who gains wealth and loses it—anxiety fixes the mind; similarly, separation fixes the heart on Kṛṣṇa, purifying motivation from mixed desires.
First are those who reciprocate only for self-benefit (transactional friendship). Second are those naturally compassionate—like parents—who serve even without return (faultless dharma). Third are those who do not love even those who love them, due to self-satisfaction, material fullness, ingratitude, or envy of superiors. Kṛṣṇa uses this typology to clarify that His own apparent non-reciprocation is neither selfish nor envious but purposeful for elevating devotion.
Because their devotion is described as spotless and total: they cut through difficult domestic bonds and social/Vedic constraints solely for His sake, offering themselves without calculation. In bhakti theology, such prema places Bhagavān in a position of loving ‘debt’ (ṛṇa), underscoring that pure devotion conquers the unconquerable and is valued above all cosmic reward.
Read Srimad Bhagavatam in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.