Adhyaya 7

Verse 1

मैत्रेय उवाच इत्यजेनानुनीतेन भवेन परितुष्यता । अभ्यधायि महाबाहो प्रहस्य श्रूयतामिति ॥ १ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮಹಾಬಾಹು ವಿದುರೆ! ಬ್ರಹ್ಮನ ವಚನಗಳಿಂದ ಶಮನಗೊಂಡ ಭವ (ಶಿವ) ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ನಗುತ್ತಾ—“ಕೇಳಿರಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

Verse 2

महादेव उवाच नाघं प्रजेश बालानां वर्णये नानुचिन्तये । देवमायाभिभूतानां दण्डस्तत्र धृतो मया ॥ २ ॥

ಮಹಾದೇವನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಬ್ರಹ್ಮಾ (ತಂದೆಯೇ)! ದೇವತೆಗಳ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮನದಲ್ಲೂ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ದೇವಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತರಾದ ಅವರು ಮಕ್ಕಳಂತಿದ್ದಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸರಿಪಡಿಸಲು ಮಾತ್ರ ನಾನು ದಂಡವನ್ನು ಹಿಡಿದೆನು.

Verse 3

प्रजापतेर्दग्धशीर्ष्णो भवत्वजमुखं शिर: । मित्रस्य चक्षुषेक्षेत भागं स्वं बर्हिषो भग: ॥ ३ ॥

ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—ದಕ್ಷನ ಶಿರಸ್ಸು ದಗ್ಧವಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಆಡುಮುಖದ ಶಿರಸ್ಸು ಇರಲಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಭಗ ದೇವನು ಮಿತ್ರನ ಕಣ್ಣುಗಳ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಯಜ್ಞಭಾಗವನ್ನು ಕಾಣಲಿ.

Verse 4

पूषा तु यजमानस्य दद्‌भिर्जक्षतु पिष्टभुक् । देवा: प्रकृतसर्वाङ्गा ये म उच्छेषणं ददु: ॥ ४ ॥

ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—ಪೂಷಾ ಯಜಮಾನನ ಶಿಷ್ಯರ ಹಲ್ಲುಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಚವಚವಿಸಬಲ್ಲನು; ಒಂಟಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಕಡಲೆಹಿಟ್ಟಿನ ಮುದ್ದೆ ತಿನ್ನುವುದರಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತಿಪಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನನಗೆ ಯಜ್ಞಭಾಗವನ್ನು ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿದ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಗಾಯಗಳಿಂದ ಗುಣಮುಖರಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣಾಂಗಿಗಳಾಗುವರು.

Verse 5

बाहुभ्यामश्विनो: पूष्णो हस्ताभ्यां कृतबाहव: । भवन्‍त्वध्वर्यवश्चान्ये बस्तश्मश्रुर्भृगुर्भवेत् ॥ ५ ॥

ಭುಜಗಳು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರರ ಭುಜಗಳಿಂದ ಕಾರ್ಯಮಾಡಲಿ; ಕೈಗಳು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು ಪೂಷನ ಕೈಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿ. ಅಧ್ವರ್ಯು ಯಾಜಕರೂ ಹಾಗೆಯೇ ನಡೆಯಲಿ. ಭೃಗುವಿಗೆ ಆಡುತಲೆಯ ದಾಡಿ (ಗಡ್ಡ) ಉಂಟಾಗಲಿ.

Verse 6

मैत्रेय उवाच तदा सर्वाणि भूतानि श्रुत्वा मीढुष्टमोदितम् । परितुष्टात्मभिस्तात साधु साध्वित्यथाब्रुवन् ॥ ६ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಿಯ ವಿದುರ, ವರದಾತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರ (ಶಿವ) ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಎಲ್ಲರೂ ಹೃದಯಾತ್ಮದಿಂದ ತೃಪ್ತರಾಗಿ ‘ಸಾಧು, ಸಾಧು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

Verse 7

ततो मीढ्‍वांसमामन्‍त्र्‍य शुनासीरा: सहर्षिभि: । भूयस्तद्देवयजनं समीढ्‍वद्वेधसो ययु: ॥ ७ ॥

ನಂತರ ಶುನಾಸೀರ ಭೃಗು ಋಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ವರದಾತ ರುದ್ರನನ್ನು (ಶಿವನನ್ನು) ಯಜ್ಞಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು. ಆಗ ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಭಗವಾನ್ ಶಿವ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ—ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಮಹಾಯಜ್ಞ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದರು.

Verse 8

विधाय कार्त्स्‍न्येन च तद्यदाह भगवान् भव: । सन्दधु: कस्य कायेन सवनीयपशो: शिर: ॥ ८ ॥

ಭಗವಾನ್ ಭವ (ಶಿವ) ಹೇಳಿದಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿ, ಅವರು ದಕ್ಷನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಪಶುವಿನ ತಲೆಯನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದರು.

Verse 9

सन्धीयमाने शिरसि दक्षो रुद्राभिवीक्षित: । सद्य: सुप्त इवोत्तस्थौ दद‍ृशे चाग्रतो मृडम् ॥ ९ ॥

ಪಶುವಿನ ತಲೆ ದಕ್ಷನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ರುದ್ರನ ದೃಷ್ಟಿ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ದಕ್ಷನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಎದ್ದವನಂತೆ ಎದ್ದು, ತನ್ನ ಮುಂದೇ ಮೃಡನನ್ನು (ಶಿವನನ್ನು) ನಿಂತಿರುವುದಾಗಿ ಕಂಡನು.

Verse 10

तदा वृषध्वजद्वेषकलिलात्मा प्रजापति: । शिवावलोकादभवच्छरद्‌ध्रद इवामल: ॥ १० ॥

ಆ ವೇಳೆ ವೃಷಧ್ವಜನಾದ ಶ್ರೀಶಿವನನ್ನು ಕಂಡ ದಕ್ಷನ ಶಿವದ್ವೇಷದಿಂದ ಮಲಿನಗೊಂಡ ಹೃದಯವು ಶರದ್ವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹ್ರದಜಲ ಶುದ್ಧವಾಗುವಂತೆ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಲವಾಯಿತು।

Verse 11

भवस्तवाय कृतधीर्नाशक्नोदनुरागत: । औत्कण्ठ्याद्बाष्पकलया सम्परेतां सुतां स्मरन् ॥ ११ ॥

ದಕ್ಷನು ಭಗವಾನ್ ಶಿವನಿಗೆ ಸ್ತುತಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಯಸಿದನು; ಆದರೆ ಪರಲೋಕಗತವಾದ ತನ್ನ ಮಗಳು ಸತಿಯನ್ನು ನೆನಸಿದ ಕ್ಷಣವೇ ವ್ಯಾಕುಲತೆಯಿಂದ ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿ, ಶೋಕದಿಂದ ಕಂಠ ರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾತು ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ।

Verse 12

कृच्छ्रात्संस्तभ्य च मन: प्रेमविह्वलित: सुधी: । शशंस निर्व्यलीकेन भावेनेशं प्रजापति: ॥ १२ ॥

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾದರೂ, ಸುಧೀ ದಕ್ಷನು ಬಹು ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಕಪಟರಹಿತ ಶುದ್ಧ ಚೇತನದಿಂದ ಈಶ್ವರನಾದ ಶಿವನಿಗೆ ಸ್ತುತಿ ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 13

दक्ष उवाच भूयाननुग्रह अहो भवता कृतो मे दण्डस्त्वया मयि भृतो यदपि प्रलब्ध: । न ब्रह्मबन्धुषु च वां भगवन्नवज्ञा तुभ्यं हरेश्च कुत एव धृतव्रतेषु ॥ १३ ॥

ದಕ್ಷನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಭಗವಾನ್ ಭವ (ಶಿವ)! ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಮಹಾ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದೆನು; ಆದರೂ ನೀವು ದಯಾಳು, ಕೃಪೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ದಂಡದ ಮೂಲಕವೇ ನನಗೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದ್ದೀರಿ। ನೀವು ಮತ್ತು ಭಗವಾನ್ ಹರಿ ಅಯೋಗ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಬಂಧುಗಳನ್ನೂ ಅವಮಾನಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗಿರಲು ಯಜ್ಞಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ನನ್ನನ್ನು, ಹೇ ಧೃತವ್ರತ, ಹೇಗೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಿಸುವಿರಿ?

Verse 14

विद्यातपोव्रतधरान् मुखत: स्म विप्रान् ब्रह्मात्मतत्त्वमवितुं प्रथमं त्वमस्राक् । तद्ब्राह्मणान् परम सर्वविपत्सु पासि पाल: पशूनिव विभो प्रगृहीतदण्ड: ॥ १४ ॥

ಹೇ ವಿಭೋ! ವಿದ್ಯಾ-ತಪಸ್ಸು-ವ್ರತಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ವಿಪ್ರರು ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯಲೆಂದು ನೀವು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮುಖದಿಂದ ಮೊದಲಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಿ। ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಎಲ್ಲ ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತೀರಿ; ಗೋपालನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡ ಹಿಡಿದು ಪಶುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಂತೆ ಅವರ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೀರಿ।

Verse 15

योऽसौ मयाविदिततत्त्वद‍ृशा सभायां क्षिप्तो दुरुक्तिविशिखैर्विगणय्य तन्माम् । अर्वाक् पतन्तमर्हत्तमनिन्दयापाद् द‍ृष्टय‍ार्द्रया स भगवान्स्वकृतेन तुष्येत् ॥ १५ ॥

ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕಠೋರ ವಚನಬಾಣಗಳಿಂದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಿವಿದேன், ನೀವು ಅವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಬಿಟ್ಟಿರಿ. ಪರಮಪೂಜ್ಯನಾದ ನಿಮ್ಮ ಅವಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಾನು ನರಕಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದೆ; ಆದರೆ ನೀವು ಕರುಣೆಯಿಂದ ನಿಮ್ಮದೇ ದಂಡದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದಿರಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಕೃಪೆಯಿಂದಲೇ ಭಗವಾನ್ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಲಿ; ನನ್ನ ಮಾತುಗಳಿಂದ ನಿಮಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ।

Verse 16

मैत्रेय उवाच क्षमाप्यैवं स मीढ्‍वांसं ब्रह्मणा चानुमन्त्रित: । कर्म सन्तानयामास सोपाध्यायर्त्विगादिभि: ॥ १६ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿ ಭಗವಾನ್ ಶಂಕರರಿಂದ ಕ್ಷಮೆ ಪಡೆದು, ಬ್ರಹ್ಮನ ಅನುಮತಿಯಿಂದ, ರಾಜ ದಕ್ಷನು ಉಪಾಧ್ಯಾಯರು, ಋತ್ವಿಜರು ಮತ್ತು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಯಜ್ಞಕರ್ಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 17

वैष्णवं यज्ञसन्तत्यै त्रिकपालं द्विजोत्तमा: । पुरोडाशं निरवपन् वीरसंसर्गशुद्धये ॥ १७ ॥

ಯಜ್ಞಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಮುಂದುವರಿಸಲು ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮೊದಲು ವೀರಭದ್ರಾದಿ ಭೂತಗಣಗಳ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಉಂಟಾದ ದೋಷವನ್ನು ಶುದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ತ್ರಿಕಪಾಲ ಪುರೋಡಾಶವನ್ನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದರು।

Verse 18

अध्वर्युणात्तहविषा यजमानो विशाम्पते । धिया विशुद्धया दध्यौ तथा प्रादुरभूद्धरि: ॥ १८ ॥

ಓ ವಿಶಾಂಪತೇ! ಅಧ್ವರ್ಯು ಯಜುರ್ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಘೃತಹವಿಷ್ಯವನ್ನು ಯಜಮಾನನಾದ ರಾಜ ದಕ್ಷನು ಶುದ್ಧ ಧ್ಯಾನಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ, ಹರಿ ತನ್ನ ಮೂಲಸ್ವರೂಪವಾದ ನಾರಾಯಣನಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು।

Verse 19

तदा स्वप्रभया तेषां द्योतयन्त्या दिशो दश । मुष्णंस्तेज उपानीतस्तार्क्ष्येण स्तोत्रवाजिना ॥ १९ ॥

ಆಗ ದೊಡ್ಡ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ ಸ್ತೋತ್ರವಾಹಕ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ ಗರುಡನ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಆಸೀನನಾಗಿ ಭಗವಾನ್ ನಾರಾಯಣನು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು; ಅವನ ಸ್ವಪ್ರಭೆಯಿಂದ ದಶ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳ ತೇಜಸ್ಸು ಮಂಕಾಯಿತು।

Verse 20

श्यामो हिरण्यरशनोऽर्ककिरीटजुष्टो नीलालकभ्रमरमण्डितकुण्डलास्य: । शङ्खाब्जचक्रशरचापगदासिचर्म- व्यग्रैर्हिरण्मयभुजैरिव कर्णिकार: ॥ २० ॥

ಅವರು ಶ್ಯಾಮವರ್ಣರು, ಸ್ವರ್ಣಸಮಾನ ಪೀತಾಂಬರ ಧರಿಸಿ, ಸೂರ್ಯಪ್ರಭೆಯಂತೆ ದೀಪ್ತಿಮಾನ ಕಿರೀಟದಿಂದ ಭೂಷಿತರಾಗಿದ್ದರು. ನೀಲ ಭ್ರಮರಗಳಂತೆ ಕೇಶ, ಕುಂಡಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ಮುಖ; ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಭುಜಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದೆ, ಪದ್ಮ, ಬಾಣ, ಧನುಸ್ಸು, ಗುರಾಣಿ ಹಾಗೂ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು. ಸ್ವರ್ಣ ಕಂಕಣಾದಿ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ಅವರ ದೇಹವು ಪುಷ್ಪಿತ ವೃಕ್ಷದಂತೆ ಶೋಭಿಸಿತು.

Verse 21

वक्षस्यधिश्रितवधूर्वनमाल्युदार हासावलोककलया रमयंश्च विश्वम् । पार्श्वभ्रमद्वय‍जनचामरराजहंस: श्वेतातपत्रशशिनोपरि रज्यमान: ॥ २१ ॥

ಅವರ ವಕ್ಷಸ್ಥಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ ಮತ್ತು ವನಮಾಲೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಅಪೂರ್ವವಾಗಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಂದಹಾಸ ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಯ ಕಲೆಯಿಂದ ಅವರು ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಕ್ತರನ್ನು, ಆನಂದಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತ ಚಾಮರಗಳು ರಾಜಹಂಸಗಳಂತೆ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಮೇಲಿನ ಶ್ವೇತ ಛತ್ರವು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 22

तमुपागतमालक्ष्य सर्वे सुरगणादय: । प्रणेमु: सहसोत्थाय ब्रह्मेन्द्रत्र्यक्षनायका: ॥ २२ ॥

ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾದ ತಕ್ಷಣವೇ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಗಣಗಳು—ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರ, ತ್ರಿನೇತ್ರ ಶಿವ, ಗಂಧರ್ವರು ಮೊದಲಾದವರು—ಒಟ್ಟಾಗಿ ಎದ್ದು ತಕ್ಷಣವೇ ಅವರ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ದಂಡವತ್ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದರು.

Verse 23

तत्तेजसा हतरुच: सन्नजिह्वा: ससाध्वसा: । मूर्ध्ना धृताञ्जलिपुटा उपतस्थुरधोक्षजम् ॥ २३ ॥

ನಾರಾಯಣನ ದೇಹಕಾಂತಿಯ ಪ್ರಖರ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲರ ಕాంతಿ ಮಂಕಾಯಿತು; ಮಾತು ನಿಂತಿತು. ಭಕ್ತಿ-ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ಭಯಭಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಅಂಜಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ತಲೆಗೆ ತಾಕಿಸಿ, ಅಧೋಕ್ಷಜ ಪರಮಪುರುಷನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾದರು.

Verse 24

अप्यर्वाग्वृत्तयो यस्य महि त्वात्मभुवादय: । यथामति गृणन्ति स्म कृतानुग्रहविग्रहम् ॥ २४ ॥

ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳ ಬುದ್ಧಿಯೂ ಸಹ ಪ್ರಭುವಿನ ಅನಂತ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾರದೆ ಇದ್ದರೂ, ಅವರ ಕೃಪೆಯಿಂದಲೇ ಅವರು ಪರಮೇಶ್ವರನ ದಿವ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರು. ಆ ಕೃಪೆಯ ಬಲದಿಂದಲೇ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

Verse 25

दक्षो गृहीतार्हणसादनोत्तमं यज्ञेश्वरं विश्वसृजां परं गुरुम् । सुनन्दनन्दाद्यनुगैर्वृतं मुदा गृणन् प्रपेदे प्रयत: कृताञ्जलि: ॥ २५ ॥

ಯಜ್ಞೇಶ್ವರನಾದ ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ, ಪ್ರಜಾಪತಿ ದಕ್ಷನು ಮಹಾ ಹರ್ಷದಿಂದ ಕೃತಾಂಜಲಿಯಾಗಿ, ವಿಶ್ವಸೃಜ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳ ಪರಮಗುರು ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತ ಯಜ್ಞಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು; ನಂದ-ಸುನಂದಾದಿ ಪಾರ್ಷದರೂ ಅವರನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 26

दक्ष उवाच शुद्धं स्वधाम्न्युपरताखिलबुद्ध्यवस्थं चिन्मात्रमेकमभयं प्रतिषिध्य मायाम् । तिष्ठंस्तयैव पुरुषत्वमुपेत्य तस्या- मास्ते भवानपरिशुद्ध इवात्मतन्त्र: ॥ २६ ॥

ದಕ್ಷನು ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಭೋ! ನೀವು ಸ್ವಧಾಮದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶುದ್ಧರು, ಎಲ್ಲ ಬುದ್ಧಿ-ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೂ ಅತೀತರು, ಕೇವಲ ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪ, ಏಕೈಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಭಯರು. ಮಾಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಅದರಲ್ಲೇ ನಿಂತು, ಅದರ ಮೂಲಕ ಪುರುಷತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ನೀವು ಆತ್ಮತಂತ್ರ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಎಂದಿಗೂ ಅಶುದ್ಧರಾಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 27

ऋत्विज ऊचु: तत्त्वं न ते वयमनञ्जन रुद्रशापात् कर्मण्यवग्रहधियो भगवन्विदाम: । धर्मोपलक्षणमिदं त्रिवृदध्वराख्यं ज्ञातं यदर्थमधिदैवमदो व्यवस्था: ॥ २७ ॥

ಋತ್ವಿಜರು ಹೇಳಿದರು—ಭಗವನ್, ನೀವು ಕಲ್ಮಷರಹಿತರು; ಆದರೆ ರುದ್ರನ ಶಾಪದಿಂದ ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿ ಕರ್ಮಫಲಾಸಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಯಜ್ಞ ಎಂಬ ನೆಪದಲ್ಲಿ ವೇದಜ್ಞಾನದ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳ ವಿಧಿ-ನಿಷೇಧಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ತೊಡಗಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅವರ ಪಾಲುಗಳನ್ನು ಹಂಚುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೀವು ಮಾಡಿದಿರಿ ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ।

Verse 28

सदस्या ऊचु: उत्पत्त्यध्वन्यशरण उरुक्लेशदुर्गेऽन्तकोग्र व्यालान्विष्टे विषयमृगतृष्यात्मगेहोरुभार: । द्वन्द्वश्वभ्रे खलमृगभये शोकदावेऽज्ञसार्थ: पादौकस्ते शरणद कदा याति कामोपसृष्ट: ॥ २८ ॥

ಸಭಾಸದರು ಹೇಳಿದರು—ಶರಣದಾ! ಜನನಮರಣದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ನೀವು ಮಾತ್ರ ಆಶ್ರಯ. ಈ ಭೀಕರ ಕ್ಲೇಶದ ದುರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕಾಲವೆಂಬ ಉಗ್ರಸರ್ಪ ಸದಾ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಹುಡುಕುತ್ತದೆ. ವಿಷಯಮೃಗತೃಷ್ಣೆ ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಸುಳ್ಳು ಗೃಹಭಾರದ ಹೊರೆ ನುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ; ಸುಖದುಃಖದ ಗುಂಡಿಗಳು, ದುಷ್ಟ ಮೃಗಗಳ ಭಯ, ಶೋಕದ ದಾವಾನಲ ಸದಾ ಹೊತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಮದಿಂದ ಪೀಡಿತ ಈ ಅಜ್ಞ ಸಮೂಹ ಯಾವಾಗ ನಿಮ್ಮ ಪದಪದ್ಮಗಳ ಶರಣಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ?

Verse 29

रुद्र उवाच तव वरद वराङ्‌घ्रावाशिषेहाखिलार्थे ह्यपि मुनिभिरसक्तैरादरेणार्हणीये । यदि रचितधियं माविद्यलोकोऽपविद्धं जपति न गणये तत्त्वत्परानुग्रहेण ॥ २९ ॥

ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ವರದಾ! ನಿಮ್ಮ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಾದಗಳು ಎಲ್ಲ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳ ಮೂಲವೂ, ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನೂ ನೀಡುವವು; ಆಸಕ್ತಿರಹಿತ ಮಹರ್ಷಿಗಳೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಆ ಪದಪದ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಅಶುದ್ಧನೆಂದು ನಿಂದಿಸುವವರನ್ನು ನಾನು ಲೆಕ್ಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ತತ್ತ್ವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಾನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುತ್ತೇನೆ; ನೀವು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೂ ದಯಾಳುವಾಗಿರುವಂತೆ।

Verse 30

भृगुरुवाच यन्मायया गहनयापहृतात्मबोधा ब्रह्मादयस्तनुभृतस्तमसि स्वपन्त: । नात्मन् श्रितं तव विदन्त्यधुनापि तत्त्वं सोऽयं प्रसीदतु भवान्प्रणतात्मबन्धु: ॥ ३० ॥

ಶ್ರೀ ಭೃಗು ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಭು, ನಿಮ್ಮ ದುರ್ಗಮ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ಎಲ್ಲ ದೇಹಧಾರಿಗಳು ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪಬೋಧವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಅಜ್ಞಾನಾಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದಾರೆ. ನೀವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಜೀವದಲ್ಲೂ ಪರಮಾತ್ಮನಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದನ್ನು ಅವರು ಇನ್ನೂ ಅರಿಯಲಾರರು. ನೀವು ಶರಣಾಗತರ ನಿತ್ಯ ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಕ; ದಯಮಾಡಿ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿ ನಮ್ಮ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿರಿ।

Verse 31

ब्रह्मोवाच नैतत्स्वरूपं भवतोऽसौ पदार्थ भेदग्रहै: पुरुषो यावदीक्षेत् । ज्ञानस्य चार्थस्य गुणस्य चाश्रयो मायामयाद्वय‍‌तिरिक्तो मतस्त्वम् ॥ ३१ ॥

ಶ್ರೀ ಬ್ರಹ್ಮ ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಭು, ಪದಾರ್ಥಭೇದಗಳ ಗ್ರಹಣದಿಂದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಯತ್ನಿಸುವವನು ನಿಮ್ಮ ನಿತ್ಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯಲಾರನು. ನೀವು ಜ್ಞಾನ, ಗುರಿ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಮಾಯಾಜನಿತ ದ್ವೈತಕ್ಕೆ ಅತೀತವಾಗಿ ಅದ್ವಯ ಪರತತ್ತ್ವವಾಗಿದ್ದೀರಿ।

Verse 32

इन्द्र उवाच इदमप्यच्युत विश्वभावनं वपुरानन्दकरं मनोद‍ृशाम् । सुरविद्विट्‌क्षपणैरुदायुधै र्भुजदण्डैरुपपन्नमष्टभि: ॥ ३२ ॥

ಇಂದ್ರ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಅಚ್ಯುತ, ವಿಶ್ವಭಾವನ, ಎಂಟು ಭುಜಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ನಿಮ್ಮ ದಿವ್ಯ ರೂಪವು ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಮನಸ್ಸಿಗೂ ದೃಷ್ಟಿಗೂ ಆನಂದಕರ; ಭಕ್ತದ್ವೇಷಿ ದೈತ್ಯರನ್ನು ದಂಡಿಸಲು ಸದಾ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ।

Verse 33

पत्‍न्य ऊचु: यज्ञोऽयं तव यजनाय केन सृष्टो विध्वस्त: पशुपतिनाद्य दक्षकोपात् । तं नस्त्वं शवशयनाभशान्तमेधं यज्ञात्मन्नलिनरुचा द‍ृशा पुनीहि ॥ ३३ ॥

ಪತ್ನಿಯರು ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಭು, ಬ್ರಹ್ಮನ ಆದೇಶದಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಆರಾಧನೆಗಾಗಿ ಈ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು; ಆದರೆ ದಕ್ಷನ ಕೋಪದಿಂದ ಪಶುಪತಿ ಶಿವನು ಅದನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡಿದನು. ಯಜ್ಞಪಶುಗಳು ಸತ್ತಿವೆ; ಯಜ್ಞದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯ ನಾಶವಾಗಿದೆ. ಯಜ್ಞಾತ್ಮನೇ, ನಿಮ್ಮ ಕಮಲನೇತ್ರಗಳ ಕాంతಿಮಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಯಜ್ಞಭೂಮಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿರಿ।

Verse 34

ऋषय ऊचु: अनन्वितं ते भगवन् विचेष्टितं यदात्मना चरसि हि कर्म नाज्यसे । विभूतये यत उपसेदुरीश्वरीं न मन्यते स्वयमनुवर्ततीं भवान् ॥ ३४ ॥

ಋಷಿಗಳು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು—ಭಗವನ್, ನಿಮ್ಮ ಲೀಲೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತ. ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳು ಕೃಪೆಗಾಗಿ ಪೂಜಿಸುವ ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿಯೂ ನಿಮ್ಮ ಅನುಗಾಮಿನಿ; ಆದರೂ ನೀವು ಅವಳ ಮೇಲೂ ಆಸಕ್ತರಲ್ಲ।

Verse 35

सिद्धा ऊचु: अयं त्वत्कथामृष्टपीयूषनद्यां मनोवारण: क्लेशदावाग्निदग्ध: । तृषार्तोऽवगाढो न सस्मार दावं न निष्क्रामति ब्रह्मसम्पन्नवन्न: ॥ ३५ ॥

ಸಿದ್ಧರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪ್ರಭು! ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯ ಲೀಲಾಕಥೆಗಳ ಅಮೃತನದಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸೆಂಬ ಆನೆ, ಕ್ಲೇಶದ ದಾವಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ದಗ್ಧವಾಗಿ ತೃಷಾರ್ತನಾಗಿ ಮುಳುಗಿ ಎಲ್ಲ ದುಃಖವನ್ನೂ ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಸುಖಸಮಾನ ಪರಮಾನಂದದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ ಅದು ಹೊರಬರಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 36

यजमान्युवाच स्वागतं ते प्रसीदेश तुभ्यं नम: श्रीनिवास श्रिया कान्तया त्राहि न: । त्वामृतेऽधीश नाङ्गैर्मख: शोभते शीर्षहीन: कबन्धो यथा पुरुष: ॥ ३६ ॥

ದಕ್ಷನ ಪತ್ನಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪ್ರಭು! ಈ ಯಜ್ಞಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಆಗಮನ ನಮ್ಮ ಮಹಾಸೌಭಾಗ್ಯ. ಹೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ದಯವಿಟ್ಟು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿ ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮಿಯೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ. ಹೇ ಅಧೀಶ! ನಿಮ್ಮಿಲ್ಲದೆ ಯಜ್ಞ ಶೋಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ತಲೆಯಿಲ್ಲದ ದೇಹದಂತೆ.

Verse 37

लोकपाला ऊचु: द‍ृष्ट: किं नो द‍ृग्भिरसद्ग्रहैस्त्वं प्रत्यग्द्रष्टा द‍ृश्यते येन विश्वम् । माया ह्येषा भवदीया हि भूमन् यस्त्वं षष्ठ: पञ्चभिर्भासि भूतै: ॥ ३७ ॥

ಲೋಕಪಾಲರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪ್ರಭು! ನಮ್ಮ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅಸತ್ತನ್ನೇ ಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ; ಹಾಗಾದರೆ ನಾವು ನಿಜವಾಗಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕಂಡೇವೇ? ನೀವು ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಾ, ನಿಮ್ಮ ಮೂಲಕವೇ ವಿಶ್ವವು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹೇ ಭೂಮನ್! ಇದು ನಿಮ್ಮ ಮಾಯೆ—ನೀವು ಪಂಚಭೂತಗಳಾತೀತನಾಗಿಯೂ ಆರನೆಯ ತತ್ತ್ವರূপವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತೀರಿ.

Verse 38

योगेश्‍वरा ऊचु प्रेयान्न तेऽन्योऽस्त्यमुतस्त्वयि प्रभो विश्वात्मनीक्षेन्न पृथग्य आत्मन: । अथापि भक्त्येश तयोपधावता- मनन्यवृत्त्यानुगृहाण वत्सल ॥ ३८ ॥

ಯೋಗೇಶ್ವರರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪ್ರಭು! ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸರ್ವಜೀವಿಗಳ ಪರಮಾತ್ಮನೆಂದು ತಿಳಿದು, ಆತ್ಮದಿಂದ ಬೇರೆ ಎಂದು ಕಾಣದವರು ನಿಮಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯರು. ಆದರೂ, ಹೇ ಈಶ! ಅನನ್ಯ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಶರಣಿಗೆ ಓಡಿಬರುವವರ ಮೇಲೆ ವಾತ್ಸಲ್ಯದಿಂದ ಕೃಪೆ ತೋರಿರಿ; ನೀವು ವತ್ಸಲನು.

Verse 39

जगदुद्भवस्थितिलयेषु दैवतो बहुभिद्यमानगुणयात्ममायया । रचितात्मभेदमतये स्वसंस्थया विनिवर्तितभ्रमगुणात्मने नम: ॥ ३९ ॥

ಜಗತ್ತಿನ ಉದ್ಭವ, ಸ್ಥಿತಿ, ಲಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣನಾದ ಆ ಪರಮ ದೈವಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಆತನು ತನ್ನ ಆತ್ಮಮಾಯೆಯಿಂದ ತ್ರಿಗುಣಗಳ ಅನೇಕ ಭೇದಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಪ್ರಳಯವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಆತನು ಸ್ವತಃ ಬಾಹ್ಯಶಕ್ತಿಯ ಅಧೀನನಲ್ಲ; ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಗುಣವೈಚಿತ್ರ್ಯವೂ, ಸುಳ್ಳು ಅಹಂ-ಭ್ರಮೆಯೂ ಇಲ್ಲದವನು.

Verse 40

ब्रह्मोवाच नमस्ते श्रितसत्त्वाय धर्मादीनां च सूतये । निर्गुणाय च यत्काष्ठां नाहं वेदापरेऽपि च ॥ ४० ॥

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಭುವೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನೀವು ಸತ್ತ್ವಗುಣದ ಆಶ್ರಯ; ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮ, ತಪಸ್ಸು, ವ್ರತಗಳ ಮೂಲವೂ ನೀವೇ. ನೀವು ತ್ರಿಗುಣಾತೀತ; ನಿಮ್ಮ ನಿಜಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಾನು ಅಥವಾ ಇತರರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾರರು.

Verse 41

अग्निरुवाच यत्तेजसाहं सुसमिद्धतेजा हव्यं वहे स्वध्वर आज्यसिक्तम् । तं यज्ञियं पञ्चविधं च पञ्चभि: स्विष्टं यजुर्भि: प्रणतोऽस्मि यज्ञम् ॥ ४१ ॥

ಅಗ್ನಿದೇವನು ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಭುವೇ, ನಿಮ್ಮ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಾನು ದಹಿಸುವ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ದೀಪ್ತಿಮಾನನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ತುಪ್ಪ ಮಿಶ್ರಿತ ಹವಿಯನ್ನು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ಯಜುರ್ವೇದದಂತೆ ಐದು ವಿಧದ ಆಹುತಿಗಳು ನಿಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗಳೇ; ಐದು ವಿಧದ ವೇದಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಆರಾಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಯಜ್ಞವೆಂದರೆ ನೀವೇ—ಪರಮ ಪುರುಷ।

Verse 42

देवा ऊचु: पुरा कल्पापाये स्वकृतमुदरीकृत्य विकृतं त्वमेवाद्यस्तस्मिन् सलिल उरगेन्द्राधिशयने । पुमान्शेषे सिद्धैर्हृदि विमृशिताध्यात्मपदवि: स एवाद्याक्ष्णोर्य: पथि चरसि भृत्यानवसि न: ॥ ४२ ॥

ದೇವತೆಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಭುವೇ, ಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿವಿಧ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀವು ನಿಮ್ಮೊಳಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡಿರಿ; ಆಗ ನೀವು ಆದಿಪುರುಷನಾಗಿ ಪ್ರಳಯಜಲದಲ್ಲಿ ಶೇಷನಾಗನ ಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಾಗಿದ್ದಿರಿ. ಆ ವೇಳೆ ಸನಕಾದಿ ಸಿದ್ಧರು ಅಧ್ಯಾತ್ಮಮಾರ್ಗದಿಂದ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂದು ನೀವು ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರು ದರ್ಶನವಾಗಿದ್ದೀರಿ; ನಾವು ನಿಮ್ಮ ದಾಸರು—ದಯವಿಟ್ಟು ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ.

Verse 43

गन्धर्वा ऊचु: अंशांशास्ते देव मरीच्यादय एते ब्रह्मेन्द्राद्या देवगणा रुद्रपुरोगा: । क्रीडाभाण्डं विश्वमिदं यस्य विभूमन् तस्मै नित्यं नाथ नमस्ते करवाम ॥ ४३ ॥

ಗಂಧರ್ವರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವ, ಮರೀಚಿ ಮೊದಲಾದ ಋಷಿಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರುದ್ರನ ನೇತೃತ್ವದ ದೇವಗಣ—all ನಿಮ್ಮ ಅಂಶಗಳ ಅಂಶಗಳು. ಹೇ ವಿಭೋ, ಈ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವು ನಿಮಗೆ ಕ್ರೀಡೆಯ ಆಟಿಕೆ. ಹೇ ನಾಥ, ನಾವು ನಿಮಗೆ ನಿತ್ಯ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಿಮಗೇ ಪರಮ ಪುರುಷನೆಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತೇವೆ.

Verse 44

विद्याधरा ऊचु: त्वन्माययार्थमभिपद्य कलेवरेऽस्मिन् कृत्वा ममाहमिति दुर्मतिरुत्पथै: स्वै: । क्षिप्तोऽप्यसद्विषयलालस आत्ममोहं युष्मत्कथामृतनिषेवक उद्वय‍ुदस्येत् ॥ ४४ ॥

ವಿದ್ಯಾಧರರು ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಭುವೇ, ಈ ಮಾನವದೇಹ ಪರಮಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ; ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ಜೀವ ‘ನಾನು’ ‘ನನ್ನದು’ ಎಂದು ಈ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ತಾದಾತ್ಮ್ಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ತನ್ನ ತಪ್ಪುಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟನಾಗಿ ಅಸತ್ಯ ವಿಷಯಗಳ ಲಾಲಸೆಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಮೋಹಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ಕಥಾಮೃತವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶ್ರವಣ-ಕೀರ್ತನದಿಂದ ಸೇವಿಸುವವನು ಆ ಮೋಹದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಪಡೆಯಬಹುದು.

Verse 45

ब्राह्मणा ऊचु: त्वं क्रतुस्त्वं हविस्त्वं हुताश: स्वयंत्वं हि मन्त्र: समिद्दर्भपात्राणि च । त्वं सदस्यर्त्विजो दम्पती देवताअग्निहोत्रं स्वधा सोम आज्यं पशु: ॥ ४५ ॥

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಭು, ನೀವೇ ಯಜ್ಞಸ್ವರೂಪ; ನೀವೇ ಹವಿಸ್ಸು, ನೀವೇ ಅಗ್ನಿ. ನೀವೇ ವೇದಮಂತ್ರ, ಸಮಿಧೆ, ಜ್ವಾಲೆ, ದರ್ಭೆ, ಯಜ್ಞಪಾತ್ರಗಳು. ನೀವೇ ಋತ್ವಿಜರು, ಯಜಮಾನ ದಂಪತಿ, ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳು, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ, ಸ್ವಧಾ, ಸೋಮ, ಆಜ್ಯ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಪಶು; ಅರ್ಪಿಸಲ್ಪಡುವ ಎಲ್ಲವೂ ನೀವೇ ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯೇ.

Verse 46

त्वं पुरा गां रसाया महासूकरो दंष्ट्रया पद्मिनीं वारणेन्द्रो यथा । स्तूयमानो नदल्लीलया योगिभि- र्व्युज्जहर्थ त्रयीगात्र यज्ञक्रतु: ॥ ४६ ॥

ಹೇ ತ್ರಯೀಗಾತ್ರ, ಯಜ್ಞಕರ್ತಾ ಪ್ರಭು! ಪುರಾತನ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ನೀನು ಮಹಾವರಾಹ ಅವತಾರವಾಗಿ, ಆನೆ ಕೆರೆಯಿಂದ ಕಮಲವನ್ನು ಎತ್ತುವಂತೆ, ರಸಾತಲದ ಜಲದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನಿನ್ನ ದಂತದಿಂದ ಎತ್ತಿ ತಂದೆ. ಆ ವಿರಾಟ್ ವರಾಹರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀನು ಹೊರಡಿಸಿದ ದಿವ್ಯ ನಾದವು ಯಜ್ಞಸ್ತೋತ್ರವೆಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಸನಕಾದಿ ಯೋಗಿಗಳು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

Verse 47

स प्रसीद त्वमस्माकमाकाङ्‌क्षतां दर्शनं ते परिभ्रष्टसत्कर्मणाम् । कीर्त्यमाने नृभिर्नाम्नि यज्ञेश ते यज्ञविघ्ना: क्षयं यान्ति तस्मै नम: ॥ ४७ ॥

ಹೇ ಯಜ್ಞೇಶ ಪ್ರಭು, ನಾವು ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನವನ್ನು ಆಕಾಂಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು; ಏಕೆಂದರೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಯಜ್ಞಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವಲ್ಲಿ ನಾವು ತಪ್ಪಿಹೋಗಿದ್ದೇವೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿರಿ. ಮಾನವರು ನಿಮ್ಮ ಪವಿತ್ರ ನಾಮವನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಿದ ಕ್ಷಣವೇ ಯಜ್ಞವಿಘ್ನಗಳು ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇವೆ.

Verse 48

मैत्रेय उवाच इति दक्ष: कविर्यज्ञं भद्र रुद्राभिमर्शितम् । कीर्त्यमाने हृषीकेशे सन्निन्ये यज्ञभावने ॥ ४८ ॥

ಶ್ರೀ ಮೈತ್ರೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿದುರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಎಲ್ಲರೂ ಹೃಷೀಕೇಶನನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಿದ ಬಳಿಕ ದಕ್ಷನ ಚಿತ್ತ ಶುದ್ಧವಾಯಿತು; ಶಿವನ ಅನುಚರರಿಂದ ಧ್ವಂಸಗೊಂಡ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಅವನು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭಿಸಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದನು.

Verse 49

भगवान् स्वेन भागेन सर्वात्मा सर्वभागभुक् । दक्षं बभाष आभाष्य प्रीयमाण इवानघ ॥ ४९ ॥

ಮೈತ್ರೇಯರು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು—ಹೇ ನಿರಪರಾಧಿ ವಿದುರೆ, ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಫಲಗಳ ಭೋಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಸರ್ವಾತ್ಮನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ತನ್ನ ಪಾಲಿನಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತನಾದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂತೋಷಭಾವದಿಂದ ದಕ್ಷನನ್ನು ಮಧುರವಾಗಿ संबೋಧಿಸಿದನು.

Verse 50

श्रीभगवानुवाच अहं ब्रह्मा च शर्वश्च जगत: कारणं परम् । आत्मेश्वर उपद्रष्टा स्वयंद‍ृगविशेषण: ॥ ५० ॥

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ನಾನು, ಬ್ರಹ್ಮಾ ಮತ್ತು ಶರ್ವ (ಶಿವ) ಜಗತ್ತಿನ ಪರಮ ಕಾರಣ. ನಾನು ಅಂತರ್ಯಾಮಿ ಪರಮಾತ್ಮ, ಸ್ವಯಂಸಿದ್ಧ ಸಾಕ್ಷಿ; ನಿರಾಕಾರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ-ಶಿವ ಮತ್ತು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಭೇದವಿಲ್ಲ.

Verse 51

आत्ममायां समाविश्य सोऽहं गुणमयीं द्विज । सृजन् रक्षन् हरन् विश्वं दध्रे संज्ञां क्रियोचिताम् ॥ ५१ ॥

ಓ ದ್ವಿಜ ದಕ್ಷಾ! ನಾನು ನನ್ನ ಆತ್ಮಮಾಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಗುಣಮಯೀ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಸೃಷ್ಟಿ, ಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ಲಯವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತೇನೆ; ಕ್ರಿಯಾಭೇದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನನ್ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ರೂಪಗಳಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ನಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 52

तस्मिन् ब्रह्मण्यद्वितीये केवले परमात्मनि । ब्रह्मरुद्रौ च भूतानि भेदेनाज्ञोऽनुपश्यति ॥ ५२ ॥

ಆ ಅದ್ವಿತೀಯ, ಶುದ್ಧ ಪರಮಾತ್ಮ-ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಅಜ್ಞಾನಿ ಬ್ರಹ್ಮ-ರುದ್ರರು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಭೇದದಿಂದ, ಸ್ವತಂತ್ರರೆಂದು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.

Verse 53

यथा पुमान्न स्वाङ्गेषु शिर:पाण्यादिषु क्‍वचित् । पारक्यबुद्धिं कुरुते एवं भूतेषु मत्पर: ॥ ५३ ॥

ಯಾವಂತೆ ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ದೇಹದ ತಲೆ, ಕೈ ಮೊದಲಾದ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಪರಕೀಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನಾದ ಭಕ್ತನು ಸರ್ವ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದವನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 54

त्रयाणामेकभावानां यो न पश्यति वै भिदाम् । सर्वभूतात्मनां ब्रह्मन् स शान्तिमधिगच्छति ॥ ५४ ॥

ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ಬ್ರಹ್ಮಾ, ವಿಷ್ಣು, ಶಿವ ಮತ್ತು ಸರ್ವ ಜೀವಿಗಳ ಏಕಭಾವದಲ್ಲಿ ಭೇದವನ್ನು ಕಾಣದವನೇ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದು ನಿಜವಾದ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಇತರರು ಅಲ್ಲ.

Verse 55

मैत्रेय उवाच एवं भगवतादिष्ट: प्रजापतिपतिर्हरिम् । अर्चित्वा क्रतुना स्वेन देवानुभयतोऽयजत् ॥ ५५ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಭಗವಂತನ ಆದೇಶವನ್ನು ಪಡೆದ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ ದಕ್ಷನು ತನ್ನ ಕ್ರತು (ಯಜ್ಞ) ಮೂಲಕ ಯಥಾವಿಧಿ ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು. ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಶಿವರನ್ನು ಸಹ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದನು.

Verse 56

रुद्रं च स्वेन भागेन ह्युपाधावत्समाहित: । कर्मणोदवसानेन सोमपानितरानपि । उदवस्य सहर्त्विग्भि: सस्‍नाववभृथं तत: ॥ ५६ ॥

ದಕ್ಷನು ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತದಿಂದ ಯಜ್ಞಶೇಷದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಪಾಲಿನಿಂದ ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ರುದ್ರ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು. ಕರ್ಮಕಾಂಡ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಸೋಮಪಾನ ಮಾಡುವ ಇತರ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ಜನರನ್ನೂ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು. ನಂತರ ಋತ್ವಿಜರೊಂದಿಗೆ ಅವಭೃತಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತನಾದನು.

Verse 57

तस्मा अप्यनुभावेन स्वेनैवावाप्तराधसे । धर्म एव मतिं दत्त्वा त्रिदशास्ते दिवं ययु: ॥ ५७ ॥

ತನ್ನ ಸ್ವಾನುಭವದಿಂದಲೇ ಪುಣ್ಯಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ದಕ್ಷನಿಗೆ ದೇವತೆಗಳು ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲಿ ಎಂದು ಮತಿ ನೀಡಿ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದರು; ನಂತರ ಆ ತ್ರಿದಶರು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು.

Verse 58

एवं दाक्षायणी हित्वा सती पूर्वकलेवरम् । जज्ञे हिमवत: क्षेत्रे मेनायामिति शुश्रुम ॥ ५८ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ದಕ್ಷನಿಂದ ಪಡೆದ ಹಿಂದಿನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ ಸತಿ ಹಿಮವಂತನ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೇನಾದೇವಿಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸಿದಳು ಎಂದು ನಾನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.

Verse 59

तमेव दयितं भूय आवृङ्क्ते पतिमम्बिका । अनन्यभावैकगतिं शक्ति: सुप्तेव पूरुषम् ॥ ५९ ॥

ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ ಸತಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದ ಅಂಬಿಕಾ (ದುರ್ಗಾ) ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಪ್ರಿಯತಮನಾದ ಶಿವನನ್ನೇ ಪತಿಯಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದಳು. ಹೊಸ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ ಶಕ್ತಿ ಏಕನಿಷ್ಠಭಾವದಿಂದ ಪುರುಷ (ಪರಮೇಶ್ವರ)ನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವಂತೆ.

Verse 60

एतद्भगवत: शम्भो: कर्म दक्षाध्वरद्रुह: । श्रुतं भागवताच्छिष्यादुद्धवान्मे बृहस्पते: ॥ ६० ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ವಿದುರಾ! ದಕ್ಷಯಜ್ಞವನ್ನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡಿದ ಭಗವಾನ್ ಶಂಭುವಿನ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಶಿಷ್ಯನಾದ ಮಹಾಭಕ್ತ ಉದ್ದವನಿಂದ ಕೇಳಿದೆನು।

Verse 61

इदं पवित्रं परमीशचेष्टितं यशस्यमायुष्यमघौघमर्षणम् । यो नित्यदाकर्ण्य नरोऽनुकीर्तयेद् धुनोत्यघं कौरव भक्तिभावत: ॥ ६१ ॥

ಇದು ಪರಮೇಶ್ವರನ ಲೀಲಾಚರಿತ—ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ, ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಪಾಪಸಮೂಹವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು. ಓ ಕೌರವಾ, ಯಾರು ಇದನ್ನು ನಿತ್ಯ ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಕೇಳಿ ಮತ್ತೆ ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಪಾಪವನ್ನು ತೊಳೆದುಹಾಕುತ್ತಾರೆ।