Adhyaya 3
Satī Desires to Attend Dakṣa’s Sacrifice; Śiva Warns Against the Pain of Relatives’ Insults
ದಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅಳಿಯ ಶಿವನ ನಡುವಿನ ಪುರಾತನ ವೈಮನಸ್ಯ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳ ಮುಖ್ಯನಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದ ದಕ್ಷನ ಅಹಂಕಾರ ಉಕ್ಕುತ್ತದೆ. ಅವನು ವಾಜಪೇಯ ಹಾಗೂ ಬೃಹಸ್ಪತಿ-ಸವ ಎಂಬ ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಋಷಿಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕೃತ ದೇವಿಯರನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸತಿ ದಿವ್ಯ ಮಾತುಕತೆ ಕೇಳಿ ದೇವಸ್ತ್ರೀಯರ ಯಜ್ಞಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಪಿತೃಗೃಹಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಲೋಕಾಚಾರದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತಳಾಗಿ ಶಿವನನ್ನು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬರಲು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ—ಆಮಂತ್ರಣ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ತಂದೆಯ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಬಹುದು ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಶಿವನು ಸಂಗತಿನೀತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿ, ಈರ್ಷೆಯವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಅಪಾಯಕರ; ಶತ್ರುವಿನ ಬಾಣಕ್ಕಿಂತ ಬಂಧುಗಳ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾಗಿ ಗಾಯಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿದ್ಯೆ, ತಪಸ್ಸು, ಧನ, ರೂಪ, ಯೌವನ, ಕುಲಗರ್ವಗಳಿಂದ ದಕ್ಷನಿಗೆ ಬಂದ ಅಂಧತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ, ದೇಹಶಿಷ್ಟಾಚಾರಕ್ಕಿಂತ ಎಲ್ಲರೊಳಗಿನ ಪರಮಾತ್ಮ—ವಾಸುದೇವನಿಗೆ—ನಿಜವಾದ ಗೌರವವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಶುದ್ಧಚಿತ್ತದಿಂದ ವಾಸುದೇವನಿಗೆ ನಿತ್ಯ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವೆನೆಂದು ಹೇಳಿ, ದಕ್ಷನ ಈರ್ಷೆ ಸತಿಯನ್ನು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅವಮಾನಗೊಳಿಸಲಿದೆ; ಬಂಧುಗಳ ಅವಮಾನ ಮರಣಸಮಾನ ದುಃಖ ತರಬಹುದು ಎಂದು ಶಿವನು ಸೂಚಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ವಿಪತ್ತಿಗೆ ನೆಲೆ ಹಾಕುತ್ತಾನೆ.
Shlokas
Verse 1
मैत्रेय उवाच सदा विद्विषतोरेवं कालो वै ध्रियमाणयो: । जामातु: श्वशुरस्यापि सुमहानतिचक्रमे ॥ १ ॥
ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅಳಿಯ ಮತ್ತು ಮಾವ, ಅಂದರೆ ಶಿವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷರ ನಡುವಿನ ವೈಷಮ್ಯ ಬಹಳ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.
Verse 2
यदाभिषिक्तो दक्षस्तु ब्रह्मणा परमेष्ठिना । प्रजापतीनां सर्वेषामाधिपत्ये स्मयोऽभवत् ॥ २ ॥
ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ದಕ್ಷನನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದಾಗ ದಕ್ಷನು ಅತ್ಯಂತ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಉಬ್ಬಿಬಿಟ್ಟನು.
Verse 3
इष्ट्वा स वाजपेयेन ब्रह्मिष्ठानभिभूय च । बृहस्पतिसवं नाम समारेभे क्रतूत्तमम् ॥ ३ ॥
ದಕ್ಷನು ವಾಜಪೇಯ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಅತಿಯಾಗಿ ಧೈರ್ಯಗೊಂಡನು. ನಂತರ ‘ಬೃಹಸ್ಪತಿ-ಸವ’ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಾಯಜ್ಞವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು.
Verse 4
तस्मिन्ब्रह्मर्षय: सर्वे देवर्षिपितृदेवता: । आसन् कृतस्वस्त्ययनास्तत्पत्न्यश्च सभर्तृका: ॥ ४ ॥
ಯಜ್ಞ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಎಲ್ಲ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು, ದೇವರ್ಷಿಗಳು, ಪಿತೃದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು. ಅವರು ಮಂಗಳಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದರು; ಅವರ ಪತ್ನಿಯರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರು.
Verse 5
तदुपश्रुत्य नभसि खेचराणां प्रजल्पताम् । सती दाक्षायणी देवी पितृयज्ञमहोत्सवम् ॥ ५ ॥ व्रजन्ती: सर्वतो दिग्भ्य उपदेववरस्त्रिय: । विमानयाना: सप्रेष्ठा निष्ककण्ठी: सुवासस: ॥ ६ ॥ दृष्ट्वा स्वनिलयाभ्याशे लोलाक्षीर्मृष्टकुण्डला: । पतिं भूतपतिं देवमौत्सुक्यादभ्यभाषत ॥ ७ ॥
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುವ ದೇವಗಣರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದಕ್ಷಾಯಣಿ ಸತೀದೇವಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮಹಾ ಪಿತೃಯಜ್ಞೋತ್ಸವದ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಳು. ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಉಪದೇವರ ಸುಂದರ ಪತ್ನಿಯರು ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಿಯರೊಂದಿಗೆ, ಉತ್ತಮ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಾಗಿ ಹಾರ-ಕುಂಡಲ-ಲಾಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ನಿವಾಸದ ಸಮೀಪದಿಂದ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ತೆರಳುವುದನ್ನು ಕಂಡಳು. ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಸತೀ ಆತುರದಿಂದ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಕುಲತೆಯಿಂದ ಭೂತಪತಿ ತನ್ನ ಪತಿ ದೇವ ಶಂಕರನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದಳು.
Verse 6
तदुपश्रुत्य नभसि खेचराणां प्रजल्पताम् । सती दाक्षायणी देवी पितृयज्ञमहोत्सवम् ॥ ५ ॥ व्रजन्ती: सर्वतो दिग्भ्य उपदेववरस्त्रिय: । विमानयाना: सप्रेष्ठा निष्ककण्ठी: सुवासस: ॥ ६ ॥ दृष्ट्वा स्वनिलयाभ्याशे लोलाक्षीर्मृष्टकुण्डला: । पतिं भूतपतिं देवमौत्सुक्यादभ्यभाषत ॥ ७ ॥
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುವ ದೇವಗಣರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದಕ್ಷಾಯಣಿ ಸತೀದೇವಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮಹಾ ಪಿತೃಯಜ್ಞೋತ್ಸವದ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಳು. ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಉಪದೇವರ ಸುಂದರ ಪತ್ನಿಯರು ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಿಯರೊಂದಿಗೆ, ಉತ್ತಮ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಾಗಿ ಹಾರ-ಕುಂಡಲ-ಲಾಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ನಿವಾಸದ ಸಮೀಪದಿಂದ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ತೆರಳುವುದನ್ನು ಕಂಡಳು. ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಸತೀ ಆತುರದಿಂದ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಕುಲತೆಯಿಂದ ಭೂತಪತಿ ತನ್ನ ಪತಿ ದೇವ ಶಂಕರನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದಳು.
Verse 7
तदुपश्रुत्य नभसि खेचराणां प्रजल्पताम् । सती दाक्षायणी देवी पितृयज्ञमहोत्सवम् ॥ ५ ॥ व्रजन्ती: सर्वतो दिग्भ्य उपदेववरस्त्रिय: । विमानयाना: सप्रेष्ठा निष्ककण्ठी: सुवासस: ॥ ६ ॥ दृष्ट्वा स्वनिलयाभ्याशे लोलाक्षीर्मृष्टकुण्डला: । पतिं भूतपतिं देवमौत्सुक्यादभ्यभाषत ॥ ७ ॥
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುವ ದೇವಗಣರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದಕ್ಷಾಯಣಿ ಸತೀದೇವಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮಹಾ ಪಿತೃಯಜ್ಞೋತ್ಸವದ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಳು. ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಉಪದೇವರ ಸುಂದರ ಪತ್ನಿಯರು ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಿಯರೊಂದಿಗೆ, ಉತ್ತಮ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಾಗಿ ಹಾರ-ಕುಂಡಲ-ಲಾಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ನಿವಾಸದ ಸಮೀಪದಿಂದ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ತೆರಳುವುದನ್ನು ಕಂಡಳು. ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಸತೀ ಆತುರದಿಂದ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಕುಲತೆಯಿಂದ ಭೂತಪತಿ ತನ್ನ ಪತಿ ದೇವ ಶಂಕರನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದಳು.
Verse 8
सत्युवाच प्रजापतेस्ते श्वशुरस्य साम्प्रतं निर्यापितो यज्ञमहोत्सव: किल । वयं च तत्राभिसराम वाम ते यद्यर्थितामी विबुधा व्रजन्ति हि ॥ ८ ॥
ಸತಿ ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಿಯ ಶಿವನೇ, ನಿಮ್ಮ ಮಾವ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಈಗ ಮಹಾಯಜ್ಞಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಆಹ್ವಾನದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಿದ್ದರೆ ನಾವೂ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗೋಣ.
Verse 9
तस्मिन्भगिन्यो मम भर्तृभि: स्वकै- र्ध्रुवं गमिष्यन्ति सुहृद्दिदृक्षव: । अहं च तस्मिन्भवताभिकामये सहोपनीतं परिबर्हमर्हितुम् ॥ ९ ॥
ಆ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಅಕ್ಕತಂಗಿಯರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಗಂಡಂದಿರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹೋಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಬಂಧುಗಳನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ. ನಾನೂ ತಂದೆ ನೀಡಿದ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡು ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 10
तत्र स्वसृर्मे ननु भर्तृसम्मिता मातृष्वसृ: क्लिन्नधियं च मातरम् । द्रक्ष्ये चिरोत्कण्ठमना महर्षिभि- रुन्नीयमानं च मृडाध्वरध्वजम् ॥ १० ॥
ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅಕ್ಕತಂಗಿಯರು, ತಾಯಿಯ ಸಹೋದರಿಯರು ಅವರ ಗಂಡಂದಿರೊಂದಿಗೆ, ಹಾಗೂ ಸ्नेಹಮಯ ತಾಯಿಯೂ ಇರುತ್ತಾಳೆ—ಅವರನ್ನು ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ನೋಡಲು ನಾನು ಕಾತರಳಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಮಹರ್ಷಿಗಳು ನಡೆಸುವ ಯಜ್ಞವನ್ನೂ, ಅಲೆಯುವ ಧ್ವಜಪತಾಕೆಗಳ ಶೋಭೆಯನ್ನೂ ನಾನು ನೋಡಬಲ್ಲೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಿಯ ಪತೀ, ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಲು ನನಗೆ ಬಹಳ ಆತುರ.
Verse 11
त्वय्येतदाश्चर्यमजात्ममायया विनिर्मितं भाति गुणत्रयात्मकम् । तथाप्यहं योषिदतत्त्वविच्च ते दीना दिदृक्षे भव मे भवक्षितिम् ॥ ११ ॥
ಈ ಪ್ರಕಟ ಜಗತ್ತು ಅಜನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ—ಈ ಸತ್ಯ ನಿಮಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಿಳಿದಿದೆ. ಆದರೂ ನಾನು ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪವಾದ ದೀನ ಸ್ತ್ರೀ. ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೋಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ; ದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ಹೋಗಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿ.
Verse 12
पश्य प्रयान्तीरभवान्ययोषितो ऽप्यलड़्क़ृता: कान्तसखा वरूथश: । यासां व्रजद्भि: शितिकण्ठ मण्डितं नभो विमानै: कलहंसपाण्डुभि: ॥ १२ ॥
ಹೇ ಅಜನ್ಮನೇ, ಹೇ ನೀಲಕಂಠನೇ! ನೋಡಿ—ನನ್ನ ಬಂಧುಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇತರ ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ಸುಂದರ ವಸ್ತ್ರಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಗಂಡರು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹಂಸಗಳಂತೆ ಬಿಳಿಯಾದ ವಿಮಾನಗಳು ಆಕಾಶವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮನೋಹರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿವೆ.
Verse 13
कथं सुताया: पितृगेहकौतुकं निशम्य देह: सुरवर्य नेङ्गते । अनाहुता अप्यभियन्ति सौहृदं भर्तुर्गुरोर्देहकृतश्च केतनम् ॥ १३ ॥
ಹೇ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ತಂದೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬವಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಮಗಳ ದೇಹ-ಮನ ಹೇಗೆ ಅಚಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ? ಆಹ್ವಾನವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸ್ನೇಹಿತ, ಪತಿ, ಗುರು ಅಥವಾ ತಂದೆಯ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವುದರಲ್ಲಿ ದೋಷವಿಲ್ಲ.
Verse 14
तन्मे प्रसीदेदममर्त्य वाञ्छितं कर्तुं भवान्कारुणिको बतार्हति । त्वयात्मनोऽर्धेऽहमदभ्रचक्षुषा निरूपिता मानुगृहाण याचित: ॥ १४ ॥
ಹೇ ಅಮರ ಶಿವನೇ! ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ನನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು. ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ನಿನ್ನ ದೇಹದ ಅರ್ಧಭಾಗವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದೀ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕರುಣಿಸಿ ನನ್ನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.
Verse 15
ऋषिरुवाच एवं गिरित्र: प्रिययाभिभाषित: प्रत्यभ्यधत्त प्रहसन् सुहृत्प्रिय: । संस्मारितो मर्मभिद: कुवागिषून् यानाह को विश्वसृजां समक्षत: ॥ १५ ॥
ಋಷಿ ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು: ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡಿದಾಗ ಕೈಲಾಸಾಧಿಪತಿ ಶಿವನು ನಗುತ್ತ ಉತ್ತರಿಸಿದನು; ಆದರೆ ಅದೇ ವೇಳೆ ದಕ್ಷನು ಲೋಕಕಾರ್ಯಗಳ ರಕ್ಷಕರ ಮುಂದೆ ಹೇಳಿದ ಕಪಟ, ಹೃದಯಭೇದಕ ಮಾತುಗಳು ಅವನಿಗೆ ನೆನಪಾದವು.
Verse 16
श्रीभगवानुवाच त्वयोदितं शोभनमेव शोभने अनाहुता अप्यभियन्ति बन्धुषु । ते यद्यनुत्पादितदोषदृष्टयो बलीयसानात्म्यमदेन मन्युना ॥ १६ ॥
ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು: ಓ ಸುಂದರಿಯೇ! ಆಹ್ವಾನವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಬಂಧುಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಬಹುದು ಎಂದು ನೀನು ಹೇಳಿದ್ದು ಸತ್ಯ; ಆದರೆ ಅವರು ದೇಹಾಭಿಮಾನದಿಂದ ದೋಷ ಹುಡುಕದೆ, ಕೋಪದಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ಉರಿಯದೆ ಇದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ.
Verse 17
विद्यातपोवित्तवपुर्वय:कुलै: सतां गुणै: षड्भिरसत्तमेतरै: । स्मृतौ हतायां भृतमानदुर्दृश: स्तब्धा न पश्यन्ति हि धाम भूयसाम् ॥ १७ ॥
ವಿದ್ಯೆ, ತಪಸ್ಸು, ಸಂಪತ್ತು, ಸೌಂದರ್ಯ, ಯೌವನ ಮತ್ತು ಕುಲ—ಈ ಆರು ಗುಣಗಳು ಉನ್ನತರಿಗೆ ಶೋಭಿಸುವವು; ಆದರೆ ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಗರ್ವಿಸುವವನು ಅಂಧನಾಗಿ, ಸ್ಮೃತಿ ಹಾಳಾಗಿ, ಮಹಾಪುರುಷರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕಾಣಲಾರನು.
Verse 18
नैतादृशानां स्वजनव्यपेक्षया गृहान्प्रतीयादनवस्थितात्मनाम् । येऽभ्यागतान् वक्रधियाभिचक्षते आरोपितभ्रूभिरमर्षणाक्षिभि: ॥ १८ ॥
ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿರವಿಲ್ಲದ ಇಂತಹವರ ಮನೆಗೆ, ಅವರು ಸ್ವಜನರಾದರೂ ಹೋಗಬಾರದು; ಬಂದ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ವಕ್ರಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನೋಡಿ, ಭ್ರೂಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ, ಕೋಪದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುವವರು.
Verse 19
तथारिभिर्न व्यथते शिलीमुखै: शेतेऽर्दिताङ्गो हृदयेन दूयता । स्वानां यथा वक्रधियां दुरुक्तिभि- र्दिवानिशं तप्यति मर्मताडित: ॥ १९ ॥
ಶತ್ರುವಿನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡರೂ ಮನುಷ್ಯನು ಅಷ್ಟಾಗಿ ವ್ಯಥೆಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಸ್ವಜನರ ವಕ್ರಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಬಂದ ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳು ಮರ್ಮವನ್ನು ತಿವಿದು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಹೃದಯವನ್ನು ಸುಡುತ್ತವೆ।
Verse 20
व्यक्तं त्वमुत्कृष्टगते: प्रजापते: प्रियात्मजानामसि सुभ्रु मे मता । तथापि मानं न पितु: प्रपत्स्यसे मदाश्रयात्क: परितप्यते यत: ॥ २० ॥
ಓ ಶುಭ್ರವರ್ಣೆಯೇ ಪ್ರಿಯೆ, ದಕ್ಷ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಪುತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ನೀ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯಳೇ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ; ಆದರೂ ನನ್ನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ತಂದೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೀ ಗೌರವ ಪಡೆಯಲಾರೆ, ಬದಲಾಗಿ ನನ್ನೊಡನೆಯ ಸಂಬಂಧದಿಂದಲೇ ವಿಷಾದಿಸುವೆ.
Verse 21
पापच्यमानेन हृदातुरेन्द्रिय: समृद्धिभि: पूरुषबुद्धिसाक्षिणाम् । अकल्प एषामधिरोढुमञ्जसा परं पदं द्वेष्टि यथासुरा हरिम् ॥ २१ ॥
ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವವನ ಹೃದಯ ಸದಾ ಉರಿಯುತ್ತದೆ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ವ್ಯಾಕುಲವಾಗುತ್ತವೆ; ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಿಗಳ ವೈಭವವನ್ನು ಅವನು ಸಹಿಸಲಾರನು. ಆ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಏರಲಾರದೆ, ಅಸುರರು ಹರಿಯನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವಂತೆ ಅವನು ಅವರನ್ನೂ ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 22
प्रत्युद्गमप्रश्रयणाभिवादनं विधीयते साधु मिथ: सुमध्यमे । प्राज्ञै: परस्मै पुरुषाय चेतसा गुहाशयायैव न देहमानिने ॥ २२ ॥
ಓ ಸುಮಧ್ಯಮೆಯೇ, ಸ್ನೇಹಿತರೂ ಬಂಧುಗಳೂ ಪರಸ್ಪರ ಎದ್ದು ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ವಿನಯ ತೋರಿಸಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸುವುದು ಯುಕ್ತ. ಆದರೆ ಪರಮಾತ್ಮಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಾಜ್ಞರು ದೇಹಾಭಿಮಾನಿಗೆ ಅಲ್ಲ; ದೇಹದೊಳಗೆ ಗುಹ್ಯವಾಗಿ ಆಸೀನನಾದ ಪರಮಪುರುಷ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಆ ಗೌರವವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 23
सत्त्वं विशुद्धं वसुदेवशब्दितं यदीयते तत्र पुमानपावृत: । सत्त्वे च तस्मिन्भगवान्वासुदेवो ह्यधोक्षजो मे नमसा विधीयते ॥ २३ ॥
‘ವಾಸುದೇವ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶುದ್ಧ ಸತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಪುರುಷನು ಆವರಣವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಶುದ್ಧ ಚೇತನೆಯಲ್ಲಿ ಅಧೋಕ್ಷಜ ಭಗವಾನ್ ವಾಸುದೇವನಿಗೆ ನಾನು ನಿತ್ಯ ನಮಸ್ಕಾರ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 24
तत्ते निरीक्ष्यो न पितापि देहकृद् दक्षो मम द्विट्तदनुव्रताश्च ये । यो विश्वसृग्यज्ञगतं वरोरु मा- मनागसं दुर्वचसाकरोत्तिर: ॥ २४ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ದೇಹಕೊಟ್ಟ ತಂದೆಯಾದ ದಕ್ಷನನ್ನೂ ನೀನು ನೋಡಬೇಡ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಮತ್ತು ಅವನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ದ್ವೇಷ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಓ ಸುಂದರಾಂಗಿಯೇ, ಅಸೂಯೆಯಿಂದ ಅವನು ವಿಶ್ವಸೃಜ ಯಜ್ಞಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಿರಪರಾಧಿಯಾದ ನನ್ನನ್ನು ಕಠಿಣ ವಚನಗಳಿಂದ ಅವಮಾನಿಸಿದನು.
Verse 25
यदि व्रजिष्यस्यतिहाय मद्वचो भद्रं भवत्या न ततो भविष्यति । सम्भावितस्य स्वजनात्पराभवो यदा स सद्यो मरणाय कल्पते ॥ २५ ॥
ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ನೀನು ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರೆ, ನಿನಗೆ ಶುಭವಾಗದು. ನೀನು ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವನೀಯಳು; ಸ್ವಜನರಿಂದ ಅವಮಾನವಾದರೆ ಅದು ತಕ್ಷಣವೇ ಮರಣಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗುತ್ತದೆ.
Frequently Asked Questions
Satī is moved by natural filial emotion and social dharma: hearing of festivity at her father’s home and seeing other devas’ wives traveling, she longs to meet sisters, maternal relatives, and witness the sacrificial grandeur. She also reasons that a father, like a friend, husband, or guru, may be approached without formal invitation—an appeal grounded in customary etiquette and familial intimacy.
Śiva reads the underlying consciousness: Dakṣa’s pride and envy make him likely to dishonor Satī because she is Śiva’s wife. Śiva teaches that association with the envious is spiritually and emotionally dangerous; insults from relatives pierce more deeply than attacks from enemies. His warning is also theological: when ritual is driven by bodily identification and ego, it becomes a venue for aparādha, not purification.
Śiva distinguishes social courtesies from spiritual vision: the truly intelligent offer respect to the Supersoul (Paramātmā) seated within all bodies, not merely to the external person identified with the body. He frames his own practice as constant obeisance to Vāsudeva in pure Kṛṣṇa consciousness, where the Lord is revealed without covering.
The six—education, austerity, wealth, beauty, youth, and heritage—are ordinarily signs of elevation, but when possessed with pride they produce blindness and loss of discernment. In Dakṣa’s case, these become fuel for superiority and contempt toward a self-realized personality (Śiva), demonstrating the Bhāgavata’s critique of prestige divorced from humility and devotion.