Adhyaya 25
Nārada Instructs Prācīnabarhiṣat: The Purañjana Narrative Begins (City of Nine Gates)
ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಪ್ರಚೇತರಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದ ನೀಡಿ ಅಂತರ್ಧಾನನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಚೇತ ರಾಜಕುಮಾರರು ಜಲದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಶಿವಸ್ತುತಿಯನ್ನು ನಿರಂತರ ಜಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತ ಅವರ ತಂದೆ ರಾಜ ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷತ್ ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯ ಕರ್ಮಕಾಂಡ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ರಾಜನ ಕರ್ಮಬಂಧವನ್ನು ಕಂಡು ಕರುಣೆಯಿಂದ ನಾರದ ಮುನಿ ಬಂದು, ಕೇವಲ ಕರ್ಮಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ದುಃಖನಿವೃತ್ತಿ ಹಾಗೂ ಶಾಶ್ವತ ಸುಖ ಸಿಗುವುದೇ ಎಂಬ ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಾನೆ. ಬಲಿಯಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಪ್ರತೀಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿ ನೈತಿಕ-ಕರ್ಮಫಲ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತ್ಮತತ್ತ್ವದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಲು ನಾರದನು ಪುರಾತನ ರೂಪಕಕಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ—ರಾಜ ಪುರಂಜನ ಮತ್ತು ಅವನ ರಹಸ್ಯಮಯ ಸ್ನೇಹಿತ ಅವಿಜ್ಞಾತ. ಪುರಂಜನ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ಅಲೆದು ಒಂಬತ್ತು ಬಾಗಿಲುಗಳ ಸುಂದರ ನಗರವನ್ನು ಕಂಡು, ಐದು ಫಣಗಳ ಸರ್ಪದ ಕಾವಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಮೋಹಿನಿ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವಳು ಅವನಿಗೆ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಇಂದ್ರಿಯಭೋಗವನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಅಧ್ಯಾಯ ದೇಹ-ಇಂದ್ರಿಯ-ಮನ-ಪ್ರಾಣ-ಸಹಚರಗಳ ರೂಪಕ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಜೀವನು ಅಹಂಕಾರ-ಅನುಕರಣದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಂಧಿತನಾಗುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ವಿವರಣೆಗೆ ನೆಲೆ ಹಾಕುತ್ತದೆ.
Shlokas
Verse 1
मैत्रेय उवाच इति सन्दिश्य भगवान् बार्हिषदैरभिपूजित: । पश्यतां राजपुत्राणां तत्रैवान्तर्दधे हर: ॥ १ ॥
ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿ ಉಪದೇಶಿಸಿ ಭಗವಾನ್ ಹರ (ಶಿವ) ಬಾರ್ಹಿಷದನ ಪುತ್ರರಿಂದ ಭಕ್ತಿ-ಗೌರವಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ರಾಜಪುತ್ರರು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಅವರು ಅಲ್ಲೀಯೇ ಅಂತರ್ಧಾನರಾದರು।
Verse 2
रुद्रगीतं भगवत: स्तोत्रं सर्वे प्रचेतस: । जपन्तस्ते तपस्तेपुर्वर्षाणामयुतं जले ॥ २ ॥
ಎಲ್ಲ ಪ್ರಚೇತಸರು ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರನು ನೀಡಿದ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು।
Verse 3
प्राचीनबर्हिषं क्षत्त: कर्मस्वासक्तमानसम् । नारदोऽध्यात्मतत्त्वज्ञ: कृपालु: प्रत्यबोधयत् ॥ ३ ॥
ಹೇ ಕ್ಷತ್ತಃ! ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷ ರಾಜನ ಮನಸ್ಸು ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಆಗ ಅಧ್ಯಾತ್ಮತತ್ತ್ವಜ್ಞನಾದ ಕೃಪಾಳು ನಾರದನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದನು।
Verse 4
श्रेयस्त्वं कतमद्राजन् कर्मणात्मन ईहसे । दु:खहानि: सुखावाप्ति: श्रेयस्तन्नेह चेष्यते ॥ ४ ॥
ನಾರದ ಮುನಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ, ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ನೀನು ಯಾವ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀ? ದುಃಖನಾಶ ಮತ್ತು ಸುಖಪ್ರಾಪ್ತಿಯೇ ಪರಮ ಗುರಿ; ಆದರೆ ಕೇವಲ ಕರ್ಮಫಲದಿಂದ ಅದು ಸಿದ್ಧವಾಗದು।
Verse 5
राजोवाच न जानामि महाभाग परं कर्मापविद्धधी: । ब्रूहि मे विमलं ज्ञानं येन मुच्येय कर्मभि: ॥ ५ ॥
ರಾಜನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮಹಾಭಾಗ ನಾರದಾ, ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಕರ್ಮಫಲಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪರಮ ಗುರಿಯನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ನಿರ್ಮಲ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸು, ಅದರಿಂದ ನಾನು ಕರ್ಮಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುವೆನು।
Verse 6
गृहेषु कूटधर्मेषु पुत्रदारधनार्थधी: । न परं विन्दते मूढो भ्राम्यन् संसारवर्त्मसु ॥ ६ ॥
ಮನೆಯ ಕಪಟಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ, ಪುತ್ರ-ಪತ್ನಿ-ಧನದ ಆಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟ ಮೂಢನು ಪರಮ ಗುರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ಸಂಸಾರದ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾನೆ।
Verse 7
नारद उवाच भो भो: प्रजापते राजन् पशून् पश्य त्वयाध्वरे । संज्ञापिताञ्जीवसङ्घान्निर्घृणेन सहस्रश: ॥ ७ ॥
ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಪ್ರಜಾಪತೇ, ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಯಜ್ಞವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಕರುಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸಾವಿರಾರು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಬಲಿಗೊಡಿಸಿದ್ದೀಯ; ಅವರನ್ನು ನೋಡು।
Verse 8
एते त्वां सम्प्रतीक्षन्ते स्मरन्तो वैशसं तव । सम्परेतम् अय:कूटैश्छिन्दन्त्युत्थितमन्यव: ॥ ८ ॥
ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಲ್ಲ ನಿನ್ನ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ನೆನೆದು ನಿನ್ನ ಮರಣವನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿವೆ. ನೀನು ಸತ್ತ ನಂತರ, ಕೋಪದಿಂದ ಎದ್ದು ಕಬ್ಬಿಣದಂತೆ ಇರುವ ಕೊಂಬುಗಳಿಂದ ನಿನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ ಚೀರುತ್ತವೆ।
Verse 9
अत्र ते कथयिष्येऽमुमितिहासं पुरातनम् । पुरञ्जनस्य चरितं निबोध गदतो मम ॥ ९ ॥
ಈಗ ನಾನು ನಿನಗೆ ಒಂದು ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುವೆನು—ಪುರಂಜನ ರಾಜನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕೇಳು.
Verse 10
आसीत्पुरञ्जनो नाम राजा राजन् बृहच्छ्रवा: । तस्याविज्ञातनामासीत्सखाविज्ञातचेष्टित: ॥ १० ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪುರಂಜನ ಎಂಬ ರಾಜನಿದ್ದನು; ಮಹತ್ತಾದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನಿಗೆ ‘ಅವಿಜ್ಞಾತ’ ಎಂಬ ಸ್ನೇಹಿತನಿದ್ದನು; ಅವನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಯಾರೂ ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ.
Verse 11
सोऽन्वेषमाण: शरणं बभ्राम पृथिवीं प्रभु: । नानुरूपं यदाविन्ददभूत्स विमना इव ॥ ११ ॥
ಅವನು ಯೋಗ್ಯ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು. ತನ್ನಿಗೆ ತಕ್ಕ ಸ್ಥಳ ಸಿಗದೆ ಕೊನೆಗೆ ಮನೋನೊಂದು ನಿರಾಶನಾದನು.
Verse 12
न साधु मेने ता: सर्वा भूतले यावती: पुर: । कामान् कामयमानोऽसौ तस्य तस्योपपत्तये ॥ १२ ॥
ಇಂದ್ರಿಯಭೋಗದ ಅಸೀಮ ಆಸೆಗಳಿಂದ ಅವನು ಅವುಗಳ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿನ ಯಾವ ಪಟ್ಟಣವನ್ನೂ ಸಮರ್ಪಕವೆಂದು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೊರತೆಯೇ ಅನುಭವಿಸಿದನು.
Verse 13
स एकदा हिमवतो दक्षिणेष्वथ सानुषु । ददर्श नवभिर्द्वार्भि: पुरं लक्षितलक्षणाम् ॥ १३ ॥
ಒಮ್ಮೆ ಹಿಮಾಲಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾರತವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಒಂಬತ್ತು ದ್ವಾರಗಳಿರುವ ಒಂದು ನಗರವನ್ನು ಕಂಡನು; ಅದು ಎಲ್ಲ ಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.
Verse 14
प्राकारोपवनाट्टालपरिखैरक्षतोरणै: । स्वर्णरौप्यायसै: शृङ्गै: सङ्कुलां सर्वतो गृहै: ॥ १४ ॥
ಆ ನಗರವು ಪ್ರಾಕಾರಗಳು, ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಅಟ್ಟಾಲಿಕೆಗಳು, ಪರಿಖೆಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿತ ತೋರಣಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುತ್ತುವರಿದು ಕಾಪಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಮನೆಗಳು ತುಂಬಿದ್ದವು; ಅವುಗಳ ಶಿಖರಗಳು ಸ್ವರ್ಣ, ರಜತ ಮತ್ತು ಲೋಹದ ಗುಂಬಜಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದ್ದವು.
Verse 15
नीलस्फटिकवैदूर्यमुक्तामरकतारुणै: । क्लृप्तहर्म्यस्थलीं दीप्तां श्रिया भोगवतीमिव ॥ १५ ॥
ಆ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಅರಮನೆಗಳ ನೆಲಗಳು ನೀಲಮಣಿ, ಸ್ಫಟಿಕ, ವೈದೂರ್ಯ, ಮುತ್ತು, ಮರಕತ ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಗೃಹಗಳ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ರಾಜಧಾನಿ ಶ್ರೀಸಂಪನ್ನ ಭೋಗವತೀ ಎಂಬ ದಿವ್ಯನಗರಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
Verse 16
सभाचत्वररथ्याभिराक्रीडायतनापणै: । चैत्यध्वजपताकाभिर्युक्तां विद्रुमवेदिभि: ॥ १६ ॥
ಆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಭಾಮಂಟಪಗಳು, ಚೌಕಗಳು, ಬೀದಿಗಳು, ಕ್ರೀಡಾಸ್ಥಾನಗಳು, ಮದ್ಯಶಾಲೆಗಳು, ಜೂಜಿನ ಮನೆಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು, ವಿಶ್ರಾಂತಿಸ್ಥಾನಗಳು, ಚೈತ್ಯಗಳು, ಧ್ವಜಗಳು ಮತ್ತು ಪತಾಕೆಗಳು ಇದ್ದವು; ಪ್ರವಾಳದ ವೇದಿಕೆಗಳಿಂದ ಅದು ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಗರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಅಲಂಕರಿಸಿತು.
Verse 17
पुर्यास्तु बाह्योपवने दिव्यद्रुमलताकुले । नदद्विहङ्गालिकुलकोलाहलजलाशये ॥ १७ ॥
ನಗರದ ಹೊರಗಿನ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ವೃಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಲತೆಗಳು ತುಂಬಿ, ಒಂದು ಸುಂದರ ಸರೋವರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದವು. ಆ ಸರೋವರದ ಸುತ್ತ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಜೇನುನೊಣಗಳ ಸಮೂಹಗಳು ಸದಾ ಕೇಕೆ-ಗುಂಜನದಿಂದ ಕೋಲಾಹಲ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.
Verse 18
हिमनिर्झरविप्रुष्मत्कुसुमाकरवायुना । चलत्प्रवालविटपनलिनीतटसम्पदि ॥ १८ ॥
ಹಿಮಪರ್ವತದಿಂದ ಇಳಿಯುವ ಜಲಪಾತಗಳ ಸಿಂಪಡಿನ ನೀರಿನ ಕಣಗಳನ್ನು ವಸಂತದ ಗಾಳಿ ಹೊತ್ತು ತಂದು ಸರೋವರದ ತೀರದಲ್ಲಿದ್ದ ಮರಗಳ ಕೊಂಬೆಗಳ ಮೇಲೆ ಚೆಲ್ಲುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರವಾಳದಂತೆ ಕೆಂಪಾದ কোমಲ ಕೊಂಬೆಗಳು ಅಲೆಯುತ್ತ, ಕಮಲತೀರದ ವೈಭವ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮನೋಹರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
Verse 19
नानारण्यमृगव्रातैरनाबाधे मुनिव्रतै: । आहूतं मन्यते पान्थो यत्र कोकिलकूजितै: ॥ १९ ॥
ಆ ಸುಂದರ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯದ ಮೃಗಗಳೂ ಮುನಿವ್ರತಿಗಳಂತೆ ಅಹಿಂಸಕರು, ಅಸೂಯಾರಹಿತರಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು; ಯಾರಿಗೂ ತೊಂದರೆ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇಲಾಗಿ ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಮಧುರ ಕೂಜನೆ ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುವ ಪಥಿಕನನ್ನು ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದಂತಿತ್ತು.
Verse 20
यदृच्छयागतां तत्र ददर्श प्रमदोत्तमाम् । भृत्यैर्दशभिरायान्तीमेकैकशतनायकै: ॥ २० ॥
ಆ ಅದ್ಭುತ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪುರಂಜನ ರಾಜನು ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರಿಯಾದ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಕಂಡನು. ಆಕೆ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರತಳಾಗದೆ ಅಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಹತ್ತು ಸೇವಕರು ಬಂದರು; ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸೇವಕನೊಂದಿಗೆ ನೂರಾರು ಪತ್ನಿಯರು ಇದ್ದರು.
Verse 21
पञ्चशीर्षाहिना गुप्तां प्रतीहारेण सर्वत: । अन्वेषमाणामृषभमप्रौढां कामरूपिणीम् ॥ २१ ॥
ಆ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದಲೂ ಐದು ತಲೆಗಳ ಹಾವು ಕಾಪಾಡುತ್ತಿತ್ತು; ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿಹಾರಿ (ದ್ವಾರಪಾಲಕ)ನಂತೆ ಒಬ್ಬ ರಕ್ಷಕನೂ ಇದ್ದನು. ಆಕೆ ಯೌವನಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು; ಕಾಮರೂಪಿಣಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಯೋಗ್ಯ ಪತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅತೀವ ಆತುರದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಳು.
Verse 22
सुनासां सुदतीं बालां सुकपोलां वराननाम् । समविन्यस्तकर्णाभ्यां बिभ्रतीं कुण्डलश्रियम् ॥ २२ ॥
ಆಕೆಯ ಮೂಗು, ಹಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ನುಡಿ ಎಲ್ಲವೂ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದವು. ಕಪೋಲಗಳು ಮನೋಹರ, ಮುಖವು ಅಪೂರ್ವವಾಗಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಎರಡೂ ಕಿವಿಗಳು ಸಮವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಮಿನುಗುವ ಕುಂಡಲಗಳ ಶೋಭೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದವು.
Verse 23
पिशङ्गनीवीं सुश्रोणीं श्यामां कनकमेखलाम् । पद्भ्यां क्वणद्भ्यां चलन्तीं नूपुरैर्देवतामिव ॥ २३ ॥
ಆಕೆಯ ನಡು ಮತ್ತು ನಿತಂಬಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರವಾಗಿದ್ದವು. ಆಕೆ ಹಳದಿ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ಚಿನ್ನದ ಮೇಖಲೆಯಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ನಡೆಯುವಾಗ ಆಕೆಯ ನೂಪುರಗಳು ಝಣಝಣಿಸುತ್ತಿದ್ದವು; ಆಕೆ ಸ್ವರ್ಗದ ದೇವತೆಯಂತೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಳು.
Verse 24
स्तनौ व्यञ्जितकैशोरौ समवृत्तौ निरन्तरौ । वस्त्रान्तेन निगूहन्तीं व्रीडया गजगामिनीम् ॥ २४ ॥
ಆ ಗಜಗಾಮಿನಿ ಸ್ತ್ರೀ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಸೀರೆಯ ಅಂಚಿನಿಂದ ಯೌವನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ, ಸಮವಾಗಿ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ಪಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ತನಗಳನ್ನು ಮರುಮರು ಮುಚ್ಚಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು।
Verse 25
तामाह ललितं वीर: सव्रीडस्मितशोभनाम् । स्निग्धेनापाङ्गपुङ्खेन स्पृष्ट: प्रेमोद्भ्रमद्भ्रुवा ॥ २५ ॥
ವೀರನಾದ ಪುರಂಜನನು ಲಜ್ಜಾಭರಿತ ನಗುವಿನಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ಆ ಸುಂದರಿಯನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿ ಸಂಬೋಧಿಸಿದನು. ಅವಳ ಸ್ನಿಗ್ಧ ಅಪಾಂಗ-ಬಾಣಗಳು ತಾಕಿದಾಗ ಅವನು ಪ್ರೇಮದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾದನು।
Verse 26
का त्वं कञ्जपलाशाक्षि कस्यासीह कुत: सति । इमामुप पुरीं भीरु किं चिकीर्षसि शंस मे ॥ २६ ॥
ಹೇ ಕಮಲಪತ್ರಾಕ್ಷಿ! ನೀ ಯಾರು, ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ, ಯಾರ ಮಗಳು? ನೀ ಅತ್ಯಂತ ಪತಿವ್ರತೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತೀಯೆ. ಹೇ ಭೀರು! ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ಉದ್ದೇಶವೇನು? ನನಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಸು।
Verse 27
क एतेऽनुपथा ये त एकादश महाभटा: । एता वा ललना: सुभ्रु कोऽयं तेऽहि: पुर:सर: ॥ २७ ॥
ಹೇ ಸುಭ್ರೂ! ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಈ ಹನ್ನೊಂದು ಮಹಾಬಲ ರಕ್ಷಕರು ಯಾರು? ಈ ಹತ್ತು ವಿಶೇಷ ಸೇವಕರು ಯಾರು? ಆ ಸೇವಕರ ಹಿಂದೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ಈ ಮಹಿಳೆಯರು ಯಾರು? ಹಾಗೆಯೇ ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಈ ಹಾವು ಯಾರು?
Verse 28
त्वं ह्रीर्भवान्यस्यथ वाग्रमा पतिं विचिन्वती किं मुनिवद्रहो वने । त्वदङ्घ्रिकामाप्तसमस्तकामं क्व पद्मकोश: पतित: कराग्रात् ॥ २८ ॥
ಹೇ ಸುಂದರಿಯೇ! ನೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯಂತೆ, ಭವಾನಿಯಂತೆ ಅಥವಾ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪತ್ನಿ ಸರಸ್ವತಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತೀಯೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಮುನಿಯಂತೆ ಮೌನವಾಗಿ ಈ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಅಲೆದಾಡುತ್ತೀಯೆ? ನಿನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ? ಯಾರು ನಿನ್ನ ಪತಿಯಾದರೂ, ನಿನ್ನ ಈ ಪತಿನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತಿಳಿದಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅವನು ಸಮಸ್ತ ಐಶ್ವರ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವನು. ನೀ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯಂತೆ ತೋರುತ್ತೀಯೆ, ಆದರೆ ನಿನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಮಲ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಆ ಕಮಲವನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟೆ, ಎಲ್ಲಿ ಕೈಯಿಂದ ಬಿದ್ದಿತು?
Verse 29
नासां वरोर्वन्यतमा भुविस्पृक् पुरीमिमां वीरवरेण साकम् । अर्हस्यलङ्कर्तुमदभ्रकर्मणा लोकं परं श्रीरिव यज्ञपुंसा ॥ २९ ॥
ಹೇ ಸೌಭಾಗ್ಯವತೀ, ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ನೀನು ನಾನು ಹೇಳಿದ ದಿವ್ಯಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಲ್ಲವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ನೀನು ಈ ಲೋಕದ ಸ್ತ್ರೀಯಾದರೆ, ಶ್ರೀದೇವಿ ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ವೈಕುಂಠದ ಶೋಭೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತೆ, ನನ್ನ ಸಂಗದಿಂದ ಈ ನಗರದ ಶೋಭೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸು; ನಾನು ಮಹಾವೀರನೂ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ರಾಜನೂ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿ।
Verse 30
यदेष मापाङ्गविखण्डितेन्द्रियं सव्रीडभावस्मितविभ्रमद्भ्रुवा । त्वयोपसृष्टो भगवान्मनोभव: प्रबाधतेऽथानुगृहाण शोभने ॥ ३० ॥
ಇಂದು ನಿನ್ನ ಕಟಾಕ್ಷವು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನೂ ಬಹಳವಾಗಿ ಅಲುಗಾಡಿಸಿದೆ. ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರೂ ಕಾಮರಸಯುಕ್ತವಾದ ನಿನ್ನ ನಗು ಮತ್ತು ಭ್ರೂವಿಲಾಸ ನನ್ನೊಳಗಿನ ಮನೋಭವನನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಕೆರಳಿಸುತ್ತಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ಸುಂದರಿಯೇ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ತೋರು।
Verse 31
त्वदाननं सुभ्रु सुतारलोचनं व्यालम्बिनीलालकवृन्दसंवृतम् । उन्नीय मे दर्शय वल्गुवाचकं यद्व्रीडया नाभिमुखं शुचिस्मिते ॥ ३१ ॥
ಹೇ ಸುಭ್ರೂ, ನಿನ್ನ ಮುಖವು ಅತಿ ಸುಂದರ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುವ ನೀಲವರ್ಣದ ಕೂದಲ ಗುಚ್ಛಗಳು ಅದನ್ನು ಆವರಿಸಿವೆ. ನಿನ್ನ ಬಾಯಿಂದ ಮಧುರ ವಚನಗಳು ಹರಿಯುತ್ತಿವೆ; ಆದರೂ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ಶುದ್ಧಸ್ಮಿತೆಯೇ, ತಲೆ ಎತ್ತಿ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ, ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ನಗು।
Verse 32
नारद उवाच इत्थं पुरञ्जनं नारी याचमानमधीरवत् । अभ्यनन्दत तं वीरं हसन्ती वीर मोहिता ॥ ३२ ॥
ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ರಾಜನೇ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪುರಂಜನನು ಅಧೀರನಾಗಿ ಆ ಯುವತಿಯನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು. ಅವನ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತಳಾದ ಆ ಯುವತಿಯೂ ನಗುತ್ತಾ ಆ ವೀರನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದಳು; ಆ ವೇಳೆಗೆ ಅವಳು ರಾಜನಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮೋಹಿತಳಾಗಿದ್ದಳು।
Verse 33
न विदाम वयं सम्यक्कर्तारं पुरुषर्षभ । आत्मनश्च परस्यापि गोत्रं नाम च यत्कृतम् ॥ ३३ ॥
ಆ ಹುಡುಗಿ ಹೇಳಿದಳು—ಹೇ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನನ್ನನ್ನು ಯಾರು ಜನ್ಮಕೊಟ್ಟರು ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿಯದು. ನನ್ನದೂ, ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಇರುವವರದೂ ಗೋತ್ರ, ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಮೂಲವೂ ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು।
Verse 34
इहाद्य सन्तमात्मानं विदाम न तत: परम् । येनेयं निर्मिता वीर पुरी शरणमात्मन: ॥ ३४ ॥
ಓ ಮಹಾವೀರನೇ, ನಾವು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಮಾತ್ರ ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ಇದರ ಆಚೆಗೆ ಏನಿದೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ನಮ್ಮ ವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸುಂದರವಾದ ನಗರವನ್ನು ಯಾರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾವು ಪ್ರಯತ್ನಿಸದಷ್ಟು ಮೂರ್ಖರಾಗಿದ್ದೇವೆ.
Verse 35
एते सखाय: सख्यो मे नरा नार्यश्च मानद । सुप्तायां मयि जागर्ति नागोऽयं पालयन् पुरीम् ॥ ३५ ॥
ಓ ಗೌರವಾನ್ವಿತನೇ, ನನ್ನೊಂದಿಗಿರುವ ಈ ಎಲ್ಲ ಸ್ತ್ರী-ಪುರುಷರು ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಸದಾ ಎಚ್ಚರವಾಗಿರುವ ಈ ಸರ್ಪವು (ಪ್ರಾಣವಾಯು), ನಾನು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೂ ಈ ನಗರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ನನಗೆ ಇಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ತಿಳಿದಿದೆ, ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ನನಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.
Verse 36
दिष्ट्यागतोऽसि भद्रं ते ग्राम्यान् कामानभीप्ससे । उद्वहिष्यामि तांस्तेऽहं स्वबन्धुभिररिन्दम ॥ ३६ ॥
ಓ ಶತ್ರುದಮನನೇ, ಹೇಗೋ ನೀವು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ. ಇದು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನನಗೆ ದೊಡ್ಡ ಅದೃಷ್ಟ. ನಿಮಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ. ನೀವು ಇಂದ್ರಿಯ ಸುಖಗಳನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀರಿ, ಮತ್ತು ನಾನು ಹಾಗೂ ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರು ನಿಮ್ಮ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇವೆ.
Verse 37
इमां त्वमधितिष्ठस्व पुरीं नवमुखीं विभो । मयोपनीतान् गृह्णान: कामभोगान् शतं समा: ॥ ३७ ॥
ಓ ಪ್ರಭುವೇ, ನೀವು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಇಂದ್ರಿಯ ಸುಖಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ನಾನು ಈ ಒಂಬತ್ತು ದ್ವಾರಗಳ ನಗರವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಾಸಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಇಂದ್ರಿಯ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒದಗಿಸಲಾಗುವುದು.
Verse 38
कं नु त्वदन्यं रमये ह्यरतिज्ञमकोविदम् । असम्परायाभिमुखमश्वस्तनविदं पशुम् ॥ ३८ ॥
ಕಾಮಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಬದುಕಿರುವಾಗ ಅಥವಾ ಮರಣದ ನಂತರ ಜೀವನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಆನಂದಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯದ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗಲು ನಾನು ಹೇಗೆ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು? ಅಂತಹ ಮೂರ್ಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಈ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮರಣದ ನಂತರ ಇಂದ್ರಿಯ ಸುಖದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.
Verse 39
धर्मो ह्यत्रार्थकामौ च प्रजानन्दोऽमृतं यश: । लोका विशोका विरजा यान्न केवलिनो विदु: ॥ ३९ ॥
ಸ್ತ್ರೀ ಹೇಳಿದರು—ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮವು ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಸಂತಾನಾನಂದದ ಹಲವು ಸುಖಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಕೀರ್ತಿ ಹಾಗೂ ಮೋಕ್ಷಾಭಿಲಾಷೆಯೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಯಜ್ಞಫಲದಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲೋಕಪ್ರಾಪ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಭೌತಿಕ ಸುಖವನ್ನು ಕೇವಲಿಗಳಾದ ವೈರಾಗಿಗಳು ತಿಳಿಯರು; ಕಲ್ಪಿಸಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
Verse 40
पितृदेवर्षिमर्त्यानां भूतानामात्मनश्च ह । क्षेम्यं वदन्ति शरणं भवेऽस्मिन् यद्गृहाश्रम: ॥ ४० ॥
ಸ್ತ್ರೀ ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರು ಹೇಳುವಂತೆ, ಈ ಭವದಲ್ಲಿ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮವು ಪಿತೃಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಮನುಷ್ಯರು, ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ವತಃ ಆತ್ಮನಿಗೂ ಕ್ಷೇಮಕರವಾದ ಶರಣ; ಅದು ಹಿತಕರವೂ ಸುಖಕರವೂ ಆಗಿದೆ.
Verse 41
का नाम वीर विख्यातं वदान्यं प्रियदर्शनम् । न वृणीत प्रियं प्राप्तं मादृशी त्वादृशं पतिम् ॥ ४१ ॥
ಹೇ ವೀರನೇ! ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನಂತಹ ಪತಿಯನ್ನು ಯಾರು ಸ್ವೀಕರಿಸದೆ ಇರುವರು? ನೀನು ಖ್ಯಾತನಾದವನು, ದಾನಶೀಲನು, ಮನೋಹರ ದರ್ಶನವುಳ್ಳವನು, ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುವವನು. ನನ್ನಂತಹ ಸ್ತ್ರೀ ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರಿಯನಾಗಿ ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಏಕೆ ವರಿಸಬಾರದು?
Verse 42
कस्या मनस्ते भुवि भोगिभोगयो: स्त्रिया न सज्जेद्भुजयोर्महाभुज । योऽनाथवर्गाधिमलं घृणोद्धत स्मितावलोकेन चरत्यपोहितुम् ॥ ४२ ॥
ಹೇ ಮಹಾಭುಜನೇ! ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸ್ತ್ರೀಯ ಮನಸ್ಸು ನಿನ್ನ ಭುಜಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಾಗದೆ ಇರುವುದು? ಅವು ಸರ್ಪದೇಹದಂತೆ ಭೋಗಿ-ಭೋಗಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ನಿನ್ನ ಸ್ಮಿತಭರಿತ ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯೊಡನೆ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ನೀನು ನಮ್ಮಂತಹ ಅನಾಥ ಸ್ತ್ರೀಯರ ದುಃಖವನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತೀ. ನೀನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ.
Verse 43
नारद उवाच इति तौ दम्पती तत्र समुद्य समयं मिथ: । तां प्रविश्य पुरीं राजन्मुमुदाते शतं समा: ॥ ४३ ॥
ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ! ಹೀಗೆ ಆ ದಂಪತಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಮಜಾಯಿಷಿಯಿಂದ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಆಧಾರವಾಗಿ ಆ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜೀವನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.
Verse 44
उपगीयमानो ललितं तत्र तत्र च गायकै: । क्रीडन् परिवृत: स्त्रीभिर्ह्रदिनीमाविशच्छुचौ ॥ ४४ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಗಾಯಕರು ಅವನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಲಲಿತವಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಬೇಸಿಗೆಯ ತಾಪ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಅವನು ಅನೇಕ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನಾಗಿ ಶೀತಲ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅವರ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 45
सप्तोपरि कृता द्वार: पुरस्तस्यास्तु द्वे अध: । पृथग्विषयगत्यर्थं तस्यां य: कश्चनेश्वर: ॥ ४५ ॥
ಆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ದ್ವಾರಗಳಿದ್ದವು—ಏಳು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎರಡು ಕೆಳಗೆ ಭೂಗರ್ಭದಲ್ಲಿ. ವಿಭಿನ್ನ ವಿಷಯಗಳ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಅವು ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದವು; ನಗರದ ಅಧಿಪತಿ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 46
पञ्च द्वारस्तु पौरस्त्या दक्षिणैका तथोत्तरा । पश्चिमे द्वे अमूषां ते नामानि नृप वर्णये ॥ ४६ ॥
ಪ್ರಿಯ ರಾಜನೇ, ಆ ಒಂಬತ್ತು ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ, ಒಂದು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ, ಒಂದು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಇದ್ದವು. ಈಗ ಅವುಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನಾನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 47
खद्योताविर्मुखी च प्राग्द्वारावेकत्र निर्मिते । विभ्राजितं जनपदं याति ताभ्यां द्युमत्सख: ॥ ४७ ॥
ಖದ್ಯೋತಾ ಮತ್ತು ಆವಿರ್ಮುಖೀ ಎಂಬ ಎರಡು ದ್ವಾರಗಳು ಪೂರ್ವಮುಖವಾಗಿ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಆ ಎರಡು ದ್ವಾರಗಳ ಮೂಲಕ ರಾಜನು ದ್ಯುಮಾನ ಎಂಬ ಸ್ನೇಹಿತನೊಂದಿಗೆ ವಿಭ್ರಾಜಿತ ಜನಪದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 48
नलिनी नालिनी च प्राग्द्वारावेकत्र निर्मिते । अवधूतसखस्ताभ्यां विषयं याति सौरभम् ॥ ४८ ॥
ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನಲಿನೀ ಮತ್ತು ನಾಲಿನೀ ಎಂಬ ಎರಡು ದ್ವಾರಗಳೂ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಆ ದ್ವಾರಗಳ ಮೂಲಕ ರಾಜನು ಅವಧೂತ ಎಂಬ ಸ್ನೇಹಿತನೊಂದಿಗೆ ಸೌರಭ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 49
मुख्या नाम पुरस्ताद् द्वास्तयापणबहूदनौ । विषयौ याति पुरराड्रसज्ञविपणान्वित: ॥ ४९ ॥
ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಐದನೇ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ‘ಮುಖ್ಯಾ’ (ಮುಖ್ಯ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇತ್ತು. ಆ ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಪುರಂಜನ ರಾಜನು ರಸಜ್ಞ ಮತ್ತು ವಿಪಣ ಎಂಬ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಬಹೂದನ ಹಾಗೂ ಆಪಣ ಎಂಬ ಎರಡು ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 50
पितृहूर्नृप पुर्या द्वार्दक्षिणेन पुरञ्जन: । राष्ट्रं दक्षिणपञ्चालं याति श्रुतधरान्वित: ॥ ५० ॥
ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ‘ಪಿತೃಹೂ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇತ್ತು. ಆ ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಪುರಂಜನ ರಾಜನು ಶ್ರುತಧರ ಎಂಬ ಸ್ನೇಹಿತನೊಂದಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ-ಪಂಚಾಲ ಎಂಬ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 51
देवहूर्नाम पुर्या द्वा उत्तरेण पुरञ्जन: । राष्ट्रमुत्तरपञ्चालं याति श्रुतधरान्वित: ॥ ५१ ॥
ನಗರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ದೇವಹೂ’ ಎಂಬ ಬಾಗಿಲಿತ್ತು. ಆ ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಪುರಂಜನ ರಾಜನು ಶ್ರುತಧರ ಎಂಬ ಸ್ನೇಹಿತನೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತರ-ಪಂಚಾಲ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 52
आसुरी नाम पश्चाद् द्वास्तया याति पुरञ्जन: । ग्रामकं नाम विषयं दुर्मदेन समन्वित: ॥ ५२ ॥
ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ‘ಆಸುರೀ’ ಎಂಬ ಬಾಗಿಲಿತ್ತು. ಆ ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಪುರಂಜನ ರಾಜನು ದುರ್ಮದ ಎಂಬ ಸ್ನೇಹಿತನೊಂದಿಗೆ ಗ್ರಾಮಕ ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 53
निऋर्तिर्नाम पश्चाद् द्वास्तया याति पुरञ्जन: । वैशसं नाम विषयं लुब्धकेन समन्वित: ॥ ५३ ॥
ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಬಾಗಿಲಿಗೆ ‘ನಿರೃತಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇತ್ತು. ಆ ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಪುರಂಜನ ರಾಜನು ಲುಬ್ಧಕ ಎಂಬ ಸ್ನೇಹಿತನೊಂದಿಗೆ ವೈಶಸ ಎಂಬ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 54
अन्धावमीषां पौराणां निर्वाक्पेशस्कृतावुभौ । अक्षण्वतामधिपतिस्ताभ्यां याति करोति च ॥ ५४ ॥
ಈ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಪೌರರಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಪೇಶಸ್ಕೃತ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಅಂಧರು ಇದ್ದರು. ಕಣ್ಣುಳ್ಳ ಪೌರರ ಅಧಿಪತಿಯಾದರೂ ರಾಜ ಪುರಂಜನನು ದುರ್ಭಾಗ್ಯವಶಾತ್ ಆ ಅಂಧರ ಸಂಗವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಅವರ ಜೊತೆ ಇಲ್ಲಿ-ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ನಾನಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 55
स यर्ह्यन्त:पुरगतो विषूचीनसमन्वित: । मोहं प्रसादं हर्षं वा याति जायात्मजोद्भवम् ॥ ५५ ॥
ಅವನು ಅಂತಃಪುರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ವಿಷೂಚೀನ ಎಂಬ ಮುಖ್ಯ ಸೇವಕ—ಮನಸ್ಸು—ಜೊತೆಗಿದ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಆ ವೇಳೆ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಮೋಹ, ತೃಪ್ತಿ ಹಾಗೂ ಹರ್ಷ ಅವನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
Verse 56
एवं कर्मसु संसक्त: कामात्मा वञ्चितोऽबुध: । महिषी यद्यदीहेत तत्तदेवान्ववर्तत ॥ ५६ ॥
ಹೀಗೆ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡು, ಕಾಮಮಯನಾದ ಅಬುದ್ಧಿ ಪುರಂಜನ ರಾಜನು ಭೌತಿಕ ಬುದ್ಧಿಯ ವಶವಾಗಿ ಮೋಸಹೋದನು. ರಾಣಿ ಏನೇನು ಬಯಸಿದಳೋ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಅವನು ಅನುಸರಿಸಿ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 57
क्वचित्पिबन्त्यां पिबति मदिरां मदविह्वल: । अश्नन्त्यां क्वचिदश्नाति जक्षत्यां सह जक्षिति ॥ ५७ ॥ क्वचिद्गायति गायन्त्यां रुदत्यां रुदति क्वचित् । क्वचिद्धसन्त्यां हसति जल्पन्त्यामनु जल्पति ॥ ५८ ॥ क्वचिद्धावति धावन्त्यां तिष्ठन्त्यामनु तिष्ठति । अनु शेते शयानायामन्वास्ते क्वचिदासतीम् ॥ ५९ ॥ क्वचिच्छृणोति शृण्वन्त्यां पश्यन्त्यामनु पश्यति । क्वचिज्जिघ्रति जिघ्रन्त्यां स्पृशन्त्यां स्पृशति क्वचित् ॥ ६० ॥ क्वचिच्च शोचतीं जायामनुशोचति दीनवत् । अनु हृष्यति हृष्यन्त्यां मुदितामनु मोदते ॥ ६१ ॥
ರಾಣಿ ಮದ್ಯವನ್ನು ಕುಡಿಯುವಾಗ ಪುರಂಜನನೂ ಮದದಿಂದ ಮರುಳಾಗಿ ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ. ಅವಳು ಊಟ ಮಾಡಿದಾಗ ಅವನೂ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ; ಅವಳು ಚವಚವಿಸಿದಾಗ ಅವನೂ ಚವಚವಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಅವಳು ಹಾಡಿದಾಗ ಅವನೂ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ; ಅವಳು ಅತ್ತಾಗ ಅವನೂ ಅತ್ತನು, ಅವಳು ನಗಿದಾಗ ಅವನೂ ನಗುತ್ತಿದ್ದ; ಅವಳು ಅಲಸ ಮಾತು ಆಡಿದಾಗ ಅವನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಆಡುತ್ತಿದ್ದ. ಅವಳು ಓಡಿದಾಗ ಅವನೂ ಓಡುತ್ತಿದ್ದ; ಅವಳು ನಿಂತಾಗ ಅವನೂ ನಿಂತನು; ಅವಳು ಮಲಗಿದಾಗ ಅವನೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದ; ಅವಳು ಕೂತಾಗ ಅವನೂ ಕೂತನು. ಅವಳು ಕೇಳಿದಾಗ ಅವನೂ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದ; ಅವಳು ನೋಡಿದಾಗ ಅವನೂ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ; ಅವಳು ವಾಸನೆ ನೋಡಿದಾಗ ಅವನೂ ವಾಸನೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ; ಅವಳು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅವನೂ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಪ್ರಿಯ ರಾಣಿ ಶೋಕಿಸಿದಾಗ ಅವನು ದೀನನಂತೆ ಶೋಕಿಸುತ್ತಿದ್ದ; ಅವಳು ಹರ್ಷಿಸಿದಾಗ ಅವನೂ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಅವಳು ತೃಪ್ತಿಯಾದಾಗ ಅವನೂ ತೃಪ್ತನಾಗುತ್ತಿದ್ದ.
Verse 58
क्वचित्पिबन्त्यां पिबति मदिरां मदविह्वल: । अश्नन्त्यां क्वचिदश्नाति जक्षत्यां सह जक्षिति ॥ ५७ ॥ क्वचिद्गायति गायन्त्यां रुदत्यां रुदति क्वचित् । क्वचिद्धसन्त्यां हसति जल्पन्त्यामनु जल्पति ॥ ५८ ॥ क्वचिद्धावति धावन्त्यां तिष्ठन्त्यामनु तिष्ठति । अनु शेते शयानायामन्वास्ते क्वचिदासतीम् ॥ ५९ ॥ क्वचिच्छृणोति शृण्वन्त्यां पश्यन्त्यामनु पश्यति । क्वचिज्जिघ्रति जिघ्रन्त्यां स्पृशन्त्यां स्पृशति क्वचित् ॥ ६० ॥ क्वचिच्च शोचतीं जायामनुशोचति दीनवत् । अनु हृष्यति हृष्यन्त्यां मुदितामनु मोदते ॥ ६१ ॥
ರಾಣಿ ಮದ್ಯವನ್ನು ಕುಡಿಯುವಾಗ ಪುರಂಜನನೂ ಮದದಿಂದ ಮರುಳಾಗಿ ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ. ಅವಳು ಊಟ ಮಾಡಿದಾಗ ಅವನೂ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ; ಅವಳು ಚವಚವಿಸಿದಾಗ ಅವನೂ ಚವಚವಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಅವಳು ಹಾಡಿದಾಗ ಅವನೂ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ; ಅವಳು ಅತ್ತಾಗ ಅವನೂ ಅತ್ತನು, ಅವಳು ನಗಿದಾಗ ಅವನೂ ನಗುತ್ತಿದ್ದ; ಅವಳು ಅಲಸ ಮಾತು ಆಡಿದಾಗ ಅವನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಆಡುತ್ತಿದ್ದ. ಅವಳು ಓಡಿದಾಗ ಅವನೂ ಓಡುತ್ತಿದ್ದ; ಅವಳು ನಿಂತಾಗ ಅವನೂ ನಿಂತನು; ಅವಳು ಮಲಗಿದಾಗ ಅವನೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದ; ಅವಳು ಕೂತಾಗ ಅವನೂ ಕೂತನು. ಅವಳು ಕೇಳಿದಾಗ ಅವನೂ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದ; ಅವಳು ನೋಡಿದಾಗ ಅವನೂ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ; ಅವಳು ವಾಸನೆ ನೋಡಿದಾಗ ಅವನೂ ವಾಸನೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ; ಅವಳು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅವನೂ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಪ್ರಿಯ ರಾಣಿ ಶೋಕಿಸಿದಾಗ ಅವನು ದೀನನಂತೆ ಶೋಕಿಸುತ್ತಿದ್ದ; ಅವಳು ಹರ್ಷಿಸಿದಾಗ ಅವನೂ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಅವಳು ತೃಪ್ತಿಯಾದಾಗ ಅವನೂ ತೃಪ್ತನಾಗುತ್ತಿದ್ದ.
Verse 59
क्वचित्पिबन्त्यां पिबति मदिरां मदविह्वल: । अश्नन्त्यां क्वचिदश्नाति जक्षत्यां सह जक्षिति ॥ ५७ ॥ क्वचिद्गायति गायन्त्यां रुदत्यां रुदति क्वचित् । क्वचिद्धसन्त्यां हसति जल्पन्त्यामनु जल्पति ॥ ५८ ॥ क्वचिद्धावति धावन्त्यां तिष्ठन्त्यामनु तिष्ठति । अनु शेते शयानायामन्वास्ते क्वचिदासतीम् ॥ ५९ ॥ क्वचिच्छृणोति शृण्वन्त्यां पश्यन्त्यामनु पश्यति । क्वचिज्जिघ्रति जिघ्रन्त्यां स्पृशन्त्यां स्पृशति क्वचित् ॥ ६० ॥ क्वचिच्च शोचतीं जायामनुशोचति दीनवत् । अनु हृष्यति हृष्यन्त्यां मुदितामनु मोदते ॥ ६१ ॥
ರಾಣಿ ಮದ್ಯವನ್ನು ಕುಡಿದಾಗ ಪುರಂಜನ ರಾಜನೂ ಮದವಿಹ್ವಲನಾಗಿ ಕುಡಿದನು. ಅವಳು ಊಟ ಮಾಡಿದಾಗ, ಚವಚವಿಸಿದಾಗ, ಹಾಡಿದಾಗ, ಅತ್ತಾಗ, ನಗಿದಾಗ ಅಥವಾ ಅಲಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದಾಗ ರಾಜನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದನು. ಅವಳು ನಡೆದರೆ ರಾಜನು ಹಿಂದೆ ನಡೆದು; ಅವಳು ನಿಂತರೆ ಅವನೂ ನಿಂತ; ಅವಳು ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದರೆ ಅವನೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದನು. ಅವಳು ಕುಳಿತರೆ, ಕೇಳಿದರೆ, ನೋಡಿದರೆ, ವಾಸನೆ ನೋಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೆ ರಾಜನು ಕೂಡ ಅನುಸರಿಸಿದನು. ಪ್ರಿಯ ರಾಣಿ ಶೋಕಿಸಿದರೆ ಅವನು ದೀನವಾಗಿ ಶೋಕಿಸಿದನು; ಅವಳು ಹರ್ಷಿಸಿದರೆ ಅವನೂ ಹರ್ಷ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿ ಅನುಭವಿಸಿದನು.
Verse 60
क्वचित्पिबन्त्यां पिबति मदिरां मदविह्वल: । अश्नन्त्यां क्वचिदश्नाति जक्षत्यां सह जक्षिति ॥ ५७ ॥ क्वचिद्गायति गायन्त्यां रुदत्यां रुदति क्वचित् । क्वचिद्धसन्त्यां हसति जल्पन्त्यामनु जल्पति ॥ ५८ ॥ क्वचिद्धावति धावन्त्यां तिष्ठन्त्यामनु तिष्ठति । अनु शेते शयानायामन्वास्ते क्वचिदासतीम् ॥ ५९ ॥ क्वचिच्छृणोति शृण्वन्त्यां पश्यन्त्यामनु पश्यति । क्वचिज्जिघ्रति जिघ्रन्त्यां स्पृशन्त्यां स्पृशति क्वचित् ॥ ६० ॥ क्वचिच्च शोचतीं जायामनुशोचति दीनवत् । अनु हृष्यति हृष्यन्त्यां मुदितामनु मोदते ॥ ६१ ॥
ರಾಣಿ ಮದ್ಯ ಕುಡಿಯುವುದು, ಊಟ ಮಾಡುವುದು, ಚವಚವಿಸುವುದು, ಹಾಡುವುದು, ಅಳುವುದು, ನಗುವುದು, ಅಲಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು, ಓಡುವುದು, ನಿಲ್ಲುವುದು, ಮಲಗುವುದು, ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕೇಳುವುದು, ನೋಡುವುದು, ವಾಸನೆ ನೋಡುವುದು, ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು—ಏನು ಮಾಡಿದರೂ ಪುರಂಜನ ರಾಜನು ಎಲ್ಲದಲ್ಲೂ ಅವಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಅದೇ ಮಾಡಿದನು. ಅವಳು ಶೋಕಿಸಿದರೆ ಅವನು ದೀನವಾಗಿ ಶೋಕಿಸಿದನು; ಅವಳು ಹರ್ಷಿಸಿದರೆ ಅವನೂ ಹರ್ಷಿಸಿ ತೃಪ್ತನಾದನು.
Verse 61
क्वचित्पिबन्त्यां पिबति मदिरां मदविह्वल: । अश्नन्त्यां क्वचिदश्नाति जक्षत्यां सह जक्षिति ॥ ५७ ॥ क्वचिद्गायति गायन्त्यां रुदत्यां रुदति क्वचित् । क्वचिद्धसन्त्यां हसति जल्पन्त्यामनु जल्पति ॥ ५८ ॥ क्वचिद्धावति धावन्त्यां तिष्ठन्त्यामनु तिष्ठति । अनु शेते शयानायामन्वास्ते क्वचिदासतीम् ॥ ५९ ॥ क्वचिच्छृणोति शृण्वन्त्यां पश्यन्त्यामनु पश्यति । क्वचिज्जिघ्रति जिघ्रन्त्यां स्पृशन्त्यां स्पृशति क्वचित् ॥ ६० ॥ क्वचिच्च शोचतीं जायामनुशोचति दीनवत् । अनु हृष्यति हृष्यन्त्यां मुदितामनु मोदते ॥ ६१ ॥
ಪ್ರಿಯ ರಾಣಿ ಹರ್ಷಿಸಿದರೆ ರಾಜನು ಹರ್ಷಿಸಿದನು; ಅವಳು ಶೋಕಿಸಿದರೆ ಅವನೂ ಶೋಕಿಸಿದನು. ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಎಲ್ಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲೂ ಪುರಂಜನನು ಅವಳನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಭೋಗದಲ್ಲೂ ತೃಪ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಅವನು ಅವಳೊಡನೆ ಆನಂದಿಸಿದನು.
Verse 62
विप्रलब्धो महिष्यैवं सर्वप्रकृतिवञ्चित: । नेच्छन्ननुकरोत्यज्ञ: क्लैब्यात्क्रीडामृगो यथा ॥ ६२ ॥
ಈ ರೀತಿ ಸುಂದರ ಪತ್ನಿಯ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ಪುರಂಜನ ರಾಜನು ಮೋಸಹೋಗಿ, ಭೌತಿಕ ಲೋಕದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಿಂದ ವಂಚಿತನಾದನು. ಆ ಅಜ್ಞಾನಿ ರಾಜನು ಇಚ್ಛೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪತ್ನಿಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು—ಸ್ವಾಮಿಯ ಆಜ್ಞೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನೃತ್ಯಿಸುವ ಪಾಳು ಪ್ರಾಣಿಯಂತೆ.
Frequently Asked Questions
Nārada targets the king’s kāmya orientation—rituals performed for results rather than for Bhagavān—and highlights their हिंसा (violence) and karmic backlash. The vision of sacrificed animals awaiting revenge dramatizes the doctrine of karma: even religiously framed action can bind when driven by desire, cruelty, or ego, whereas true dharma culminates in ātma-jñāna and devotion.
Avijñāta signifies the unknowable controller within worldly perception—often explained in the tradition as Paramātmā (the indwelling Lord) whose guidance is present yet not recognized by the materially absorbed jīva. The name underscores that without spiritual knowledge, the soul cannot properly interpret the divine witness and director accompanying it through embodied life.
The ‘city of nine gates’ (nava-dvāra-purī) denotes the human body with its primary openings through which consciousness engages the world. The allegory teaches that when the soul (Purañjana) identifies with this city and accepts sense gratification as life’s aim, it becomes governed by the mind, senses, and prāṇa, losing autonomy and forgetting its spiritual purpose.
She represents the allure of material enjoyment and household entanglement—often mapped to buddhi/pravṛtti that promises happiness through sense life—while the five-hooded serpent commonly indicates prāṇa (life-air) or the vital force sustaining the body. Together they portray how embodied life is maintained and defended while simultaneously pulling the jīva into deeper identification and dependence.