Adhyaya 21

Verse 1

मैत्रेय उवाच । मौक्तिकैः कुसुम-स्रग्भिर् दुकूलैः स्वर्ण-तोरणैः महासुरभिभिर् धूपैः मण्डितं तत्र तत्र वाइ ॥ १ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ವಿದುರಾ! ರಾಜನು ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ನಗರವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮುತ್ತುಗಳು, ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಗಳು, ಸುಂದರ ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಣತೋರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಅತ್ಯಂತ ಸುಗಂಧ ಧೂಪದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಗರ ಪರಿಮಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 2

चन्दनागुरुतोयार्द्ररथ्याचत्वरमार्गवत् । पुष्पाक्षतफलैस्तोक्‍मैर्लाजैरर्चिर्भिरर्चितम् ॥ २ ॥

ಚಂದನ ಹಾಗೂ ಅಗುರು ಸುಗಂಧಜಲವನ್ನು ನಗರದ ಬೀದಿಗಳು, ಚೌಕಗಳು, ಮಾರ್ಗಗಳೆಲ್ಲೆಡೆ ಚಿಮ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಷ್ಪ, ಅಕ್ಷತ, ಮುರಿಯದ ಫಲ, ಲಾಜ, ವಿವಿಧ ರತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ದೀಪಜ್ಯೋತಿಗಳಿಂದ ಮಂಗಳ ಅಲಂಕಾರವಾಯಿತು.

Verse 3

सवृन्दै: कदलीस्तम्भै: पूगपोतै: परिष्कृतम् । तरुपल्लवमालाभि: सर्वत: समलङ्‌कृतम् ॥ ३ ॥

ಹಣ್ಣು-ಹೂಗಳ ಗುಚ್ಛಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಾಳೆಸ್ತಂಭಗಳು ಮತ್ತು ಅಡಿಕೆ ಕೊಂಬೆಗಳಿಂದ ಚೌಕಗಳು ಸಿಂಗಾರಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಮರಪಲ್ಲವ ಮಾಲೆಗಳಿಂದ ನಗರವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 4

प्रजास्तं दीपबलिभि: सम्भृताशेषमङ्गलै: । अभीयुर्मृष्टकन्याश्च मृष्टकुण्डलमण्डिता: ॥ ४ ॥

ರಾಜನು ನಗರದ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಜೆಗಳು ದೀಪ, ಪುಷ್ಪ, ದಧಿ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ಮಂಗಳ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಂದು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ಝಣಝಣಿಸುವ ಕಿವಿಯೋಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನೇಕ ಸುಂದರ ಕನ್ಯೆಯರೂ ಎದುರಿಗೆ ಬಂದರು.

Verse 5

शङ्खदुन्दुभिघोषेण ब्रह्मघोषेण चर्त्विजाम् । विवेश भवनं वीर: स्तूयमानो गतस्मय: ॥ ५ ॥

ರಾಜನು ಅರಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಶಂಖ-ದುಂದುಭಿಗಳ ಘೋಷ ಕೇಳಿಬಂತು; ಋತ್ವಿಜರು ವೇದಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಘೋಷ ಮಾಡಿದರು; ಸೂತಾದಿಗಳು ವಿವಿಧ ಸ್ತುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಆ ವೀರನು ಅಲ್ಪವೂ ಅಹಂಕಾರಗೊಂಡಿಲ್ಲ.

Verse 6

पूजित: पूजयामास तत्र तत्र महायशा: । पौराञ्जानपदांस्तांस्तान्प्रीत: प्रियवरप्रद: ॥ ६ ॥

ತಾನೇ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಆ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ರಾಜನು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಗೌರವಿಸಿದನು. ಸಂತೋಷದಿಂದ ನಗರವಾಸಿ ಹಾಗೂ ಜನಪದವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಪ್ರಿಯವಾದ, ಬಯಸಿದ ವರಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು.

Verse 7

स एवमादीन्यनवद्यचेष्टित: कर्माणि भूयांसि महान्महत्तम: । कुर्वन् शशासावनिमण्डलं यश: स्फीतं निधायारुरुहे परं पदम् ॥ ७ ॥

ಪೃಥು ಮಹಾರಾಜನು ಮಹತ್ತಮ ಮಹಾತ್ಮನಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪೂಜ್ಯನಾಗಿದ್ದನು. ಭೂಮಂಡಲವನ್ನು ಆಳುತ್ತಾ ಅವನು ಅನವದ್ಯವಾದ ಅನೇಕ ಮಹತ್ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಮಪುರುಷ ಭಗವಂತನ ಪದಪದ್ಮವಾದ ಪರಮಪದವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 8

सूत उवाच तदादिराजस्य यशो विजृम्भितं गुणैरशेषैर्गुणवत्सभाजितम् । क्षत्ता महाभागवत: सदस्पते कौषारविं प्राह गृणन्तमर्चयन् ॥ ८ ॥

ಸೂತ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಹೇಳಿದರು: ಓ ಶೌನಕ, ಮಹರ್ಷಿಗಳ ನಾಯಕನೇ! ಸಮಸ್ತ ಗುಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಶಂಸಿತವಾದ ಆದಿರಾಜ ಪೃಥುವಿನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಮೈತ್ರೇಯರಿಂದ ಕೇಳಿ, ಮಹಾಭಾಗವತನು ಆದ ವಿದ್ಯುರನು ವಿನಯದಿಂದ ಕೌಷಾರವಿ ಋಷಿಯನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು.

Verse 9

विदुर उवाच सोऽभिषिक्त: पृथुर्विप्रैर्लब्धाशेषसुरार्हण: । बिभ्रत् स वैष्णवं तेजो बाह्वोर्याभ्यां दुदोह गाम् ॥ ९ ॥

ವಿದುರನು ಹೇಳಿದರು: ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮೈತ್ರೇಯ! ಮಹರ್ಷಿ-ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪೃಥುವಿಗೆ ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದರೆಂಬುದು ತಿಳಿದು ಹರ್ಷವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳು ಅವನಿಗೆ ಅನೇಕ ದಾನಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ಪಡೆದ ವೈಷ್ಣವ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಭುಜಗಳಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ, ಅವನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ದೋಹಿಸಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 10

को न्वस्य कीर्तिं न श‍ृणोत्यभिज्ञो यद्विक्रमोच्छिष्टमशेषभूपा: । लोका: सपाला उपजीवन्ति काम- मद्यापि तन्मे वद कर्म शुद्धम् ॥ १० ॥

ಇಂತಹ ಮಹಾಪ್ರತಾಪಿ ಪೃಥುವಿನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಜ್ಞಾನಿ ಯಾರು ಕೇಳದೆ ಇರುವರು? ಅವನ ಪರಾಕ್ರಮದ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಇಂದಿಗೂ ಎಲ್ಲ ರಾಜರೂ ಹಾಗೂ ಲೋಕಪಾಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನ ಶುದ್ಧ, ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಮಂಗಳಕರ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೇಳಿರಿ; ನಾನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 11

मैत्रेय उवाच गङ्गायमुनयोर्नद्योरन्तरा क्षेत्रमावसन् । आरब्धानेव बुभुजे भोगान् पुण्यजिहासया ॥ ११ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು: ಓ ವಿದ್ಯುರಾ! ಪೃಥು ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಯಮುನಾ ಎಂಬ ಎರಡು ಮಹಾನದಿಗಳ ಮಧ್ಯದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನು ಅಪಾರ ಐಶ್ವರ್ಯವಂತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಹಿಂದಿನ ಪುಣ್ಯದ ಫಲವನ್ನು ಕ್ಷಯಗೊಳಿಸಲು ವಿಧಿಯಾದ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 12

सर्वत्रास्खलितादेश: सप्तद्वीपैकदण्डधृक् । अन्यत्र ब्राह्मणकुलादन्यत्राच्युतगोत्रत: ॥ १२ ॥

ಮಹಾರಾಜ ಪೃಥು ಸರ್ವತ್ರ ಅಚಲ ಆದೇಶವಿರುವ ಅಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ರಾಜನು; ಭೂಮಿಯ ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ದಂಡವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು. ಅವನ ಅಟಲ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮೀರುವವರು ಕೇವಲ ಸಾಧು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಅಚ್ಯುತಗೋತ್ರಜ ವೈಷ್ಣವರೇ.

Verse 13

एकदासीन्महासत्रदीक्षा तत्र दिवौकसाम् । समाजो ब्रह्मर्षीणां च राजर्षीणां च सत्तम ॥ १३ ॥

ಒಮ್ಮೆ ಮಹಾರಾಜ ಪೃಥು ಮಹಾಸತ್ರವೆಂಬ ಮಹಾಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದನು. ಅಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಲೋಕಗಳ ದೇವತೆಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ರಾಜರ್ಷಿಗಳೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಸಾಧು ರಾಜರು ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡರು.

Verse 14

तस्मिन्नर्हत्सु सर्वेषु स्वर्चितेषु यथार्हत: । उत्थित: सदसो मध्ये ताराणामुडुराडिव ॥ १४ ॥

ಆ ಮಹಾಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜ ಪೃಥು ಮೊದಲು ಎಲ್ಲ ಗೌರವನೀಯ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಅವರವರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದನು. ನಂತರ ಸಭಾಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ನಿಂತಾಗ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ಉದಯಿಸಿದಂತೆ ಅವನು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.

Verse 15

प्रांशु: पीनायतभुजो गौर: कञ्जारुणेक्षण: । सुनास: सुमुख: सौम्य: पीनांस: सुद्विजस्मित: ॥ १५ ॥

ರಾಜ ಪೃಥುವಿನ ದೇಹ ಎತ್ತರವಾಗಿಯೂ ದೃಢವಾಗಿಯೂ ಇತ್ತು; ವರ್ಣ ಗೋರವಾಗಿತ್ತು. ಅವನ ಭುಜಗಳು ಪೋಷ್ಠವಾಗಿಯೂ ವಿಶಾಲವಾಗಿಯೂ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಉದಯಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಕಮಲಾರుణವಾಗಿದ್ದವು. ಮೂಗು ನೇರ, ಮುಖ ಅತಿಸುಂದರ, ಸ್ವಭಾವ ಗಂಭೀರ; ನಗುವಿನಲ್ಲಿ ದಂತಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 16

व्यूढवक्षा बृहच्छ्रोणिर्वलिवल्गुदलोदर: । आवर्तनाभिरोजस्वी काञ्चनोरुरुदग्रपात् ॥ १६ ॥

ಮಹಾರಾಜ ಪೃಥುವಿನ ವಕ್ಷಸ್ಥಲ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲವಾಗಿತ್ತು, ಕಟಿ ದಪ್ಪವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಚರ್ಮರೇಖೆಗಳು ಆಲದ ಎಲೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು. ನಾಭಿ ಆಳವಾಗಿ ಸುತ್ತು ಹೊಂದಿತ್ತು, ತೊಡೆಗಳು ಚಿನ್ನದ ಕಾಂತಿಯುತವಾಗಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಪಾದಪೃಷ್ಠ (ಇನ್‌ಸ್ಟೆಪ್) ಧನುಸ್ಸಿನಂತೆ ವಕ್ರವಾಗಿ ಎತ್ತಾಗಿತ್ತು.

Verse 17

सूक्ष्मवक्रासितस्‍निग्धमूर्धज: कम्बुकन्धर: । महाधने दुकूलाग्र्ये परिधायोपवीय च ॥ १७ ॥

ಅವರ ಶಿರೋಮೂರ್ಧಜಗಳು ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಕಪ್ಪು, ಸ್ನಿಗ್ಧ ಹಾಗೂ ವಕ್ರವಾಗಿದ್ದವು; ಶಂಖಸಮಾನ ಕಂಠದ ಮೇಲೆ ಶುಭ ರೇಖೆಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರು ಅಮೂಲ್ಯ ಧೋತಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರೀಯವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು.

Verse 18

व्यञ्जिताशेषगात्रश्रीर्नियमे न्यस्तभूषण: । कृष्णाजिनधर: श्रीमान् कुशपाणि:कृतोचित: ॥ १८ ॥

ದೀಕ್ಷಾ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಭರಣಗಳನ್ನೂ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಬದಿಗಿಟ್ಟು, ದೇಹದ ಸಹಜ ಶೋಭೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು. ಕೃಷ್ಣಾಜಿನವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಬೆರಳಿಗೆ ಕುಶವಲಯ ಹಾಕಿದಾಗ ಅವರು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮನೋಹರರಾದರು; ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿ ಪಾಲಿಸಿದರು.

Verse 19

शिशिरस्‍निग्धताराक्ष: समैक्षत समन्तत: । ऊचिवानिदमुर्वीश: सद: संहर्षयन्निव ॥ १९ ॥

ಸಭೆಯವರನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ಹರ್ಷ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪೃಥು ಮಹಾರಾಜನು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ದೃಷ್ಟಿ ಹರಿಸಿದನು; ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಹಿಮಶೀತಲ ತೇವದಿಂದ ನನೆದ ಆಕಾಶದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಂತೆ ಮಿನುಗುತ್ತಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವನು ಗಂಭೀರವಾದ ಮಹಾಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 20

चारु चित्रपदं श्लक्ष्णं मृष्टं गूढमविक्लवम् । सर्वेषामुपकारार्थं तदा अनुवदन्निव ॥ २० ॥

ಅವನ ಮಾತು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ, ರೂಪಕಾಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ಕೇಳಲು ಮಧುರವಾಗಿತ್ತು; ಪದಗಳು ಗಂಭೀರವೂ ದೃಢವೂ ಆಗಿದ್ದವು. ಎಲ್ಲರ ಉಪಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಪರಮಸತ್ಯದ ತನ್ನ ಅನುಭವವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋಚಿತು.

Verse 21

राजोवाच सभ्या: श‍ृणुत भद्रं व: साधवो य इहागता: । सत्सु जिज्ञासुभिर्धर्ममावेद्यं स्वमनीषितम् ॥ २१ ॥

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: ಹೇ ಸಭ್ಯರೇ, ನಿಮಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ! ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಸಾಧುಮಹಾತ್ಮರೇ, ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ. ನಿಜವಾಗಿ ಜಿಜ್ಞಾಸುವಾದವನು ತನ್ನ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಸತ್ಪುರುಷರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಬೇಕು.

Verse 22

अहं दण्डधरो राजा प्रजानामिह योजित: । रक्षिता वृत्तिद: स्वेषु सेतुषु स्थापिता पृथक् ॥ २२ ॥

ಪೃಥು ಮಹಾರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—ನಾನು ದಂಡಧಾರಿ ರಾಜನಾಗಿ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗಾಗಿ ನಿಯೋಜಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನಾನು ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ವೇದವಿಧಿಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮર્યಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರವರ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 23

तस्य मे तदनुष्ठानाद्यानाहुर्ब्रह्मवादिन: । लोका: स्यु: कामसन्दोहा यस्य तुष्यति दिष्टद‍ृक् ॥ २३ ॥

ಪೃಥು ಮಹಾರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜಧರ್ಮವನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದರೆ, ವೇದಜ್ಞ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ, ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಗುರಿಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ; ಏಕೆಂದರೆ ವಿಧಿಯನ್ನೆಲ್ಲಾ ನೋಡುವ ಪರಮಪುರುಷನು ತೃಪ್ತನಾದಾಗಲೇ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 24

य उद्धरेत्करं राजा प्रजा धर्मेष्वशिक्षयन् । प्रजानां शमलं भुङ्क्ते भगं च स्वं जहाति स: ॥ २४ ॥

ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಧರ್ಮವನ್ನು ಬೋಧಿಸದೆ ಕೇವಲ ತೆರಿಗೆ-ಸುಂಕವನ್ನು ವಸೂಲಿಸುವ ರಾಜನು, ಪ್ರಜೆಗಳ ಪಾಪಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ದುಃಖಪಡುತ್ತಾನೆ; ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ ಭಾಗ್ಯವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ।

Verse 25

तत् प्रजा भर्तृपिण्डार्थं स्वार्थमेवानसूयव: । कुरुताधोक्षजधियस्तर्हि मेऽनुग्रह: कृत: ॥ २५ ॥

ಆದುದರಿಂದ, ಹೇ ನಿರ್ದೋಷ ಪ್ರಜೆಗಳೇ, ನಿಮ್ಮ ರಾಜನ ಪರಲೋಕ-ಮಂಗಳಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ವರ್ಣಾಶ್ರಮಾನುಸಾರ ನಿಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿ; ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಧೋಕ್ಷಜ ಭಗವಂತನನ್ನು ಸದಾ ಸ್ಮರಿಸಿ. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ನನ್ನ ಮೇಲೂ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 26

यूयं तदनुमोदध्वं पितृदेवर्षयोऽमला: । कर्तु: शास्तुरनुज्ञातुस्तुल्यं यत्प्रेत्य तत्फलम् ॥ २६ ॥

ಹೇ ನಿರ್ಮಲಹೃದಯ ದೇವತೆಗಳೇ, ಪಿತೃಗಳೇ ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳೇ, ನನ್ನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿ; ಏಕೆಂದರೆ ಮರಣಾನಂತರ ಕರ್ಮಫಲವು ಕರ್ತ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿಗ—ಮೂರರಲ್ಲೂ ಸಮವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 27

अस्ति यज्ञपतिर्नाम केषाञ्चिदर्हसत्तमा: । इहामुत्र च लक्ष्यन्ते ज्योत्‍स्‍नावत्य: क्‍वचिद्भुव: ॥ २७ ॥

ಹೇ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸಜ್ಜನರೇ, ಶಾಸ್ತ್ರಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ಯಜ್ಞಪತಿ ಎಂಬ ಪರಮಾಧಿಕಾರಿ ಅವಶ್ಯವಿದ್ದಾನೆ; ಅವನೇ ನಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇಹಲೋಕದಲ್ಲೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲೂ ಕೆಲವರು ಅಸಾಧಾರಣ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಬಲದಿಂದ ಹೇಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ?

Verse 28

मनोरुत्तानपादस्य ध्रुवस्यापि महीपते: । प्रियव्रतस्य राजर्षेरङ्गस्यास्मत्पितु: पितु: ॥ २८ ॥ ईद‍ृशानामथान्येषामजस्य च भवस्य च । प्रह्लादस्य बलेश्चापि कृत्यमस्ति गदाभृता ॥ २९ ॥

ಮನು, ಉತ್ತಾನಪಾದ, ಮಹಾರಾಜ ಧ್ರುವ, ರಾಜರ್ಷಿ ಪ್ರಿಯವ್ರತ ಹಾಗೂ ನನ್ನ ಪಿತಾಮಹ ಅಂಗ—ಈ ಮಹಾತ್ಮರ ಆಚರಣೆಯಿಂದಲೂ ವೇದಪ್ರಮಾಣ ದೃಢವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 29

मनोरुत्तानपादस्य ध्रुवस्यापि महीपते: । प्रियव्रतस्य राजर्षेरङ्गस्यास्मत्पितु: पितु: ॥ २८ ॥ ईद‍ृशानामथान्येषामजस्य च भवस्य च । प्रह्लादस्य बलेश्चापि कृत्यमस्ति गदाभृता ॥ २९ ॥

ಅದೇ ರೀತಿ ಅಜ, ಭವ (ಶಿವ), ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಮತ್ತು ಬಲಿ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ಮಹಾತ್ಮರಿಗೂ ಗದಾಧಾರಿ ಪರಮಪುರುಷೋತ್ತಮ ಭಗವಂತನ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಕರ್ತವ್ಯವೂ ಅವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 30

दौहित्रादीनृते मृत्यो: शोच्यान् धर्मविमोहितान् । वर्गस्वर्गापवर्गाणां प्रायेणैकात्म्यहेतुना ॥ ३० ॥

ಮೃತ್ಯುವಿನ ಮೊಮ್ಮಗ ವೇನನಂತಹ ನಿಂದ್ಯರು ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮೋಹಿತರಾಗಿ ಶೋಚನೀಯರು; ಆದರೂ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಸ್ವರ್ಗೋನ್ನತಿ ಮೊದಲಾದ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವವನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬನೇ—ಪರಮಪುರುಷೋತ್ತಮ ಭಗವಂತ—ಎಂದು ಮಹಾತ್ಮರೆಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ.

Verse 31

यत्पादसेवाभिरुचिस्तपस्विना- मशेषजन्मोपचितं मलं धिय: । सद्य: क्षिणोत्यन्वहमेधती सती यथा पदाङ्गुष्ठविनि:सृता सरित् ॥ ३१ ॥

ಭಗವಂತನ ಕಮಲಪಾದಗಳ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟಿದರೆ, ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚಿತವಾದ ಮಲಿನತೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಭುವಿನ ಪಾದಾಂಗುಷ್ಠದಿಂದ ಹರಿದ ಗಂಗಾಜಲವು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವಂತೆ, ಈ ಭಕ್ತಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿರ್ಮಲಗೊಳಿಸಿ ಕೃಷ್ಣಚೇತನೆಯನ್ನು ದಿನೇದಿನೇ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 32

विनिर्धुताशेषमनोमल: पुमा- नसङ्गविज्ञानविशेषवीर्यवान् । यदङ्‌घ्रिमूले कृतकेतन: पुन- र्न संसृतिं क्लेशवहां प्रपद्यते ॥ ३२ ॥

ಭಕ್ತನು ಪರಮಪುರುಷನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಕಮಲಪಾದಮೂಲದಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗಿದಾಗ, ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನ ಎಲ್ಲ ಮಲಿನತೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಮೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಲಗುತ್ತವೆ; ಭಕ್ತಿಯೋಗದ ಬಲದಿಂದ ವೈರಾಗ್ಯ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಭುವಿನ ಪಾದಮೂಲಾಶ್ರಯ ಪಡೆದವನು ತ್ರಿತಾಪದುಃಖಭರಿತ ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಮರಳುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 33

तमेव यूयं भजतात्मवृत्तिभि- र्मनोवच:कायगुणै: स्वकर्मभि: । अमायिन: कामदुघाङ्‌घ्रिपङ्कजं यथाधिकारावसितार्थसिद्धय: ॥ ३३ ॥

ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಮನಸ್ಸು, ವಾಣಿ, ದೇಹ, ಸ್ವಭಾವಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಕರ್ಮಫಲಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕಪಟವಿಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನೇ ಭಜಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ಕಾಮದೂಘನಾದ ಪ್ರಭುವಿನ ಕಮಲಪಾದಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ, ಸಂಕುಚವಿಲ್ಲದೆ ಸೇವಿಸಿ; ಆಗ ಜೀವನದ ಪರಮ ಗುರಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 34

असाविहानेकगुणोऽगुणोऽध्वर: पृथग्विधद्रव्यगुणक्रियोक्तिभि: । सम्पद्यतेऽर्थाशयलिङ्गनामभि- र्विशुद्धविज्ञानघन: स्वरूपत: ॥ ३४ ॥

ಪರಮೇಶ್ವರನು ಸ್ವರೂಪತಃ ಶುದ್ಧ ವಿಜ್ಞಾನಘನನು; ಭೌತಿಕ ಗುಣಗಳಿಂದ ಅಲಿಪ್ತನು. ಆದರೂ ಬಂಧಜೀವಿಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ದ್ರವ್ಯ, ಗುಣ, ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರೋಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುವ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಅವನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕರ್ತೃಗಳ ಉದ್ದೇಶಾನುಸಾರ ಅವು ದೇವತೆಗಳ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ನಾಮಗಳಿಂದ ಅರ್ಪಿತವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ನಿಜವಾದ ಭೋಕ್ತನು ಆ ಭಗವಾನನೇ.

Verse 35

प्रधानकालाशयधर्मसङ्ग्रहे शरीर एष प्रतिपद्य चेतनाम् । क्रियाफलत्वेन विभुर्विभाव्यते यथानलो दारुषु तद्गुणात्मक: ॥ ३५ ॥

ಪ್ರಧಾನ (ಪ್ರಕೃತಿ), ಕಾಲ, ಆಶಯಗಳು (ವಾಸನೆಗಳು) ಮತ್ತು ಧರ್ಮ (ಕರ್ಮ)ಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ವಿಭಿನ್ನ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಭಗವಾನ್ ಚೇತನೆಯಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಫಲದ ಭೇದದಿಂದ ಅವನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ವಿಭಿನ್ನವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ—ಒಂದೇ ಅಗ್ನಿ ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಆಕಾರ-ಪರಿಮಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ.

Verse 36

अहो ममामी वितरन्त्यनुग्रहं हरिं गुरुं यज्ञभुजामधीश्वरम् । स्वधर्मयोगेन यजन्ति मामका निरन्तरं क्षोणितले द‍ृढव्रता: ॥ ३६ ॥

ಅಹೋ! ಯಜ್ಞಗಳ ಫಲಭೋಕ್ತನೂ ಅಧೀಶ್ವರನೂ ಪರಮಗುರುವೂ ಆದ ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನೇ ನೀವು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಿ. ಓ ನನ್ನ ನಾಗರಿಕರೇ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಧರ್ಮಯೋಗದಿಂದ ದೃಢವ್ರತರಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ನೀವು ನನಗೇ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೀರಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞನು.

Verse 37

मा जातु तेज: प्रभवेन्महर्द्धिभि- स्तितिक्षया तपसा विद्यया च । देदीप्यमानेऽजितदेवतानां कुले स्वयं राजकुलाद् द्विजानाम् ॥ ३७ ॥

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವರು ಸಹಿಷ್ಣುತೆ, ತಪಸ್ಸು, ಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯೆಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ವಯಂ ಮಹಿಮೆಯುಳ್ಳವರು. ಈ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಅವರು ರಾಜಶಕ್ತಿಗಿಂತಲೂ ಬಲಿಷ್ಠರು; ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಜವರ್ಗವು ಅವರ ಮುಂದೆ ಭೌತಿಕ ದರ್ಪ ತೋರದೆ, ಅವರನ್ನು ಅಪರಾಧಿಸಬಾರದು.

Verse 38

ब्रह्मण्यदेव: पुरुष: पुरातनो नित्यं हरिर्यच्चरणाभिवन्दनात् । अवाप लक्ष्मीमनपायिनीं यशो जगत्पवित्रं च महत्तमाग्रणी: ॥ ३८ ॥

ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದೇವನಾದ ಪುರಾತನ ನಿತ್ಯ ಹರಿ—ಮಹಾಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನು—ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವರ ಪಾದಪದ್ಮಗಳಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದರಿಂದ ನಾಶರಹಿತ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನೂ, ಜಗತ್ತನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸುವ ಯಶಸ್ಸನ್ನೂ ಪಡೆದನು.

Verse 39

यत्सेवयाशेषगुहाशय: स्वराड् विप्रप्रियस्तुष्यति काममीश्वर: । तदेव तद्धर्मपरैर्विनीतै: सर्वात्मना ब्रह्मकुलं निषेव्यताम् ॥ ३९ ॥

ಯಾರ ಸೇವೆಯಿಂದ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ, ಸದಾ ಸ್ವತಂತ್ರನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೋ—ಅವನು ವಿಪ್ರಪ್ರಿಯನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರೂ ವಿನೀತರೂ ಸರ್ವಾತ್ಮಭಾವದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವ ಕುಲವನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು.

Verse 40

पुमाँल्लभेतानतिवेलमात्मन: प्रसीदतोऽत्यन्तशमं स्वत: स्वयम् । यन्नित्यसम्बन्धनिषेवया तत: परं किमत्रास्ति मुखं हविर्भुजाम् ॥ ४० ॥

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವರ ನಿತ್ಯಸೇವೆಯಿಂದ ಹೃದಯದ ಮಲಿನತೆ ದೂರವಾಗಿ, ಮನುಷ್ಯನು ಪರಮ ಶಾಂತಿ, ವೈರಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಸೌಖ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸೇವೆಯಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕರ್ಮವಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಯಜ್ಞಭೋಕ್ತ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 41

अश्नात्यनन्त: खलु तत्त्वकोविदै: श्रद्धाहुतं यन्मुख इज्यनामभि: । न वै तथा चेतनया बहिष्कृते हुताशने पारमहंस्यपर्यगु: ॥ ४१ ॥

ಅನಂತನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನು ವಿವಿಧ ದೇವತೆಗಳ ನಾಮಗಳಿಂದ ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿಯ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಹವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೂ ಅಗ್ನಿಯ ಮೂಲಕ ಅಷ್ಟು ಆನಂದಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ತತ್ತ್ವಜ್ಞ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಕ್ತರ ಮುಖದ ಮೂಲಕ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೀತಿ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಭಕ್ತಸಂಗವನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 42

यद्ब्रह्म नित्यं विरजं सनातनं श्रद्धातपोमङ्गलमौनसंयमै: । समाधिना बिभ्रति हार्थद‍ृष्टये यत्रेदमादर्श इवावभासते ॥ ४२ ॥

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಪರಮಾತೀತ ಸ್ಥಾನ ನಿತ್ಯವೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ವೇದವಿಧಿಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, ತಪಸ್ಸು, ಶಾಸ್ತ್ರಸಿದ್ಧಾಂತ, ಇಂದ್ರಿಯ-ಮನ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಮೌನ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಪರಮಾರ್ಥದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಜೀವನದ ನಿಜ ಗುರಿ ನಿರ್ಮಲ ದರ್ಪಣದಲ್ಲಿ ಮುಖಪ್ರತಿಬಿಂಬದಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 43

तेषामहं पादसरोजरेणु- मार्या वहेयाधिकिरीटमायु: । यं नित्यदा बिभ्रत आशु पापं नश्यत्यमुं सर्वगुणा भजन्ति ॥ ४३ ॥

ಹೇ ಆರ್ಯರೇ, ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ನಾನು ಬೇಡುತ್ತೇನೆ—ಇಂತಹ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವರ ಪಾದಪದ್ಮದ ಧೂಳನ್ನು ನನ್ನ ಆಯುಷ್ಯದ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ ನನ್ನ ಕಿರೀಟದ ಮೇಲೆ ನಿತ್ಯವೂ ಧರಿಸಲಿ. ಯಾರು ಆ ಧೂಳನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಹೊರುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಪಾಪಜನ್ಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಶೀಘ್ರ ನಾಶವಾಗಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಶುಭಗುಣಗಳು ಅವರಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ.

Verse 44

गुणायनं शीलधनं कृतज्ञं वृद्धाश्रयं संवृणतेऽनु सम्पद: । प्रसीदतां ब्रह्मकुलं गवां च जनार्दन: सानुचरश्च मह्यम् ॥ ४४ ॥

ಯಾರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಾರೋ—ಗುಣಗಳ ಆಶ್ರಯ, ಶೀಲವೇ ಧನ, ಕೃತಜ್ಞ, ಅನುಭವೀ ಹಿರಿಯರ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವವನು—ಅವನನ್ನು ಎಲ್ಲ ಸಂಪತ್ತುಗಳು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜನಾರ್ದನನು ತನ್ನ ಅನುಚರರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲದ ಮೇಲೂ, ಗೋವುಗಳ ಮೇಲೂ, ನನ್ನ ಮೇಲೂ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಲಿ.

Verse 45

मैत्रेय उवाच इति ब्रुवाणं नृपतिं पितृदेवद्विजातय: । तुष्टुवुर्हृष्टमनस: साधुवादेन साधव: ॥ ४५ ॥

ಮಹರ್ಷಿ ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು: ರಾಜ ಪೃಥು ಇಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದುದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಲೋಕವಾಸಿಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಸಾಧುಗಳು ಹರ್ಷಿತಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸದ್ವಾದದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

Verse 46

पुत्रेण जयते लोकानिति सत्यवती श्रुति: । ब्रह्मदण्डहत: पापो यद्वेनोऽत्यतरत्तम: ॥ ४६ ॥

ಅವರು ಘೋಷಿಸಿದರು: ‘ಪುತ್ರನ ಮೂಲಕ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಬಹುದು’ ಎಂಬ ವೇದನಿರ್ಣಯ ಸತ್ಯವಾಯಿತು; ಏಕೆಂದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಶಾಪರೂಪ ದಂಡದಿಂದ ಹತನಾದ ಅತಿಪಾಪಿ ವೇನನು ನರಕಜೀವನದ ಘೋರ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದನು, ಈಗ ಅವನ ಪುತ್ರ ಮಹಾರಾಜ ಪೃಥುವು ಅವನನ್ನು ಆ ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಉದ್ಧರಿಸಿದನು.

Verse 47

हिरण्यकशिपुश्चापि भगवन्निन्दया तम: । विविक्षुरत्यगात्सूनो: प्रह्लादस्यानुभावत: ॥ ४७ ॥

ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವೂ ಭಗವನ್ನಿಂದೆ ಹಾಗೂ ಪಾಪಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಘೋರ ಅಂಧಕಾರಮಯ ನರಕಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು; ಆದರೆ ಮಹಾತ್ಮ ಪುತ್ರ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವನೂ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ ಭಗವದ್ದಾಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದನು।

Verse 48

वीरवर्य पित: पृथ्व्या: समा: सञ्जीव शाश्वती: । यस्येद‍ृश्यच्युते भक्ति: सर्वलोकैकभर्तरि ॥ ४८ ॥

ಹೇ ವೀರಶ್ರೇಷ್ಠ, ಹೇ ಭೂಮಿಯ ತಂದೆಯೇ, ನೀನು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯನಾಗಿರಲಿ; ಏಕೆಂದರೆ ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಏಕಭರ್ತೃ ಅಚ್ಯುತ ಭಗವಾನನಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ದೃಢ ಭಕ್ತಿ ಇದೆ।

Verse 49

अहो वयं ह्यद्य पवित्रकीर्ते त्वयैव नाथेन मुकुन्दनाथा: । य उत्तमश्लोकतमस्य विष्णो- र्ब्रह्मण्यदेवस्य कथां व्यनक्ति ॥ ४९ ॥

ಹೇ ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಕೀರ್ತಿಯ ರಾಜನೇ, ಇಂದು ನಾವು ಧನ್ಯರು—ನೀನು ನಮ್ಮ ನಾಥನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ನಾವು ಮುಕುಂದನ ಆಶ್ರಿತರಾಗಿದ್ದೇವೆ; ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಉತ್ತಮಶ್ಲೋಕನಾದ ವಿಷ್ಣು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವನ ಮಹಿಮಾಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿರುವೆ।

Verse 50

नात्यद्भुतमिदं नाथ तवाजीव्यानुशासनम् । प्रजानुरागो महतां प्रकृति: करुणात्मनाम् ॥ ५० ॥

ಹೇ ನಾಥ, ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಆಳುವುದು ನಿನ್ನ ಸ್ವಧರ್ಮ; ಪ್ರಜಾಹಿತದ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿ ಹೊಂದಿರುವ ನಿನ್ನಂತಹ ಕರುಣಾಮಯ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿಯೇನಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಮಹಾತ್ಮರ ಸ್ವಭಾವವೇ ದಯೆ।

Verse 51

अद्य नस्तमस: पारस्त्वयोपासादित: प्रभो । भ्राम्यतां नष्टद‍ृष्टीनां कर्मभिर्दैवसंज्ञितै: ॥ ५१ ॥

ಹೇ ಪ್ರಭು, ಇಂದು ನೀನು ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ಅಂಧಕಾರದ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದೀ. ಹಿಂದಿನ ಕರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ದೈವವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಾವು ಕರ್ಮಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಗುರಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು।

Verse 52

नमो विवृद्धसत्त्वाय पुरुषाय महीयसे । यो ब्रह्म क्षत्रमाविश्य बिभर्तीदं स्वतेजसा ॥ ५२ ॥

ಪ್ರಭುವೇ! ಶುದ್ಧ ಸತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತ ಮಹಾಪುರುಷನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನೀವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಧರ್ಮದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ, ಸ್ವತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೀರಿ.