Adhyaya 20

Verse 1

मैत्रेय उवाच । भगवानपि वैकुण्ठः साकं मघवता विभुः । यज्ञैर्यज्ञपतिस्तुष्टो यज्ञभुक् तमभाषत ॥ १ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು: ಓ ವಿದುರೆ, ತೊಂಬತ್ತೊಂಬತ್ತು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತನಾದ ಯಜ್ಞಪತಿ ವೈಕುಂಠನಾಥ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು. ಅವನೊಂದಿಗೆ ಮಘವ ಇಂದ್ರನೂ ಇದ್ದನು; ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 2

श्रीभगवानुवाच एष तेऽकार्षीद्भङ्गं हयमेधशतस्य ह । क्षमापयत आत्मानममुष्य क्षन्तुमर्हसि ॥ २ ॥

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು: ಪ್ರಿಯ ಪೃಥು ರಾಜನೇ, ಸ್ವರ್ಗರಾಜ ಇಂದ್ರನು ನಿನ್ನ ನೂರು ಯಜ್ಞಗಳ ಆಚರಣೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈಗ ಅವನು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ಕ್ಷಮೆ ಬೇಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು.

Verse 3

सुधिय: साधवो लोके नरदेव नरोत्तमा: । नाभिद्रुह्यन्ति भूतेभ्यो यर्हि नात्मा कलेवरम् ॥ ३ ॥

ಹೇ ನರದೇವನೇ, ಸುಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಮತ್ತು ಸಾಧುಸ್ವಭಾವದ, ಲೋಕಹಿತಕ್ಕೆ ತವಕಿಸುವವನು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು. ಅವನು ಯಾವ ಜೀವಿಗೂ ದ್ವೇಷವನ್ನೂ ದ್ರೋಹವನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ದೇಹ ಆತ್ಮವಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 4

पुरुषा यदि मुह्यन्ति त्वाद‍ृशा देवमायया । श्रम एव परं जातो दीर्घया वृद्धसेवया ॥ ४ ॥

ಹಿಂದಿನ ಆಚಾರ್ಯರ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಇಷ್ಟು ಉನ್ನತಿಯಾದ ನಿನ್ನಂತಹ ಪುರುಷನೂ ನನ್ನ ದೇವಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತನಾದರೆ, ದೀರ್ಘಕಾಲ ಹಿರಿಯರ ಸೇವೆಯಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಸಾಧನೆ ಕೇವಲ ಶ್ರಮವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

Verse 5

अत: कायमिमं विद्वानविद्याकामकर्मभि: । आरब्ध इति नैवास्मिन्प्रतिबुद्धोऽनुषज्जते ॥ ५ ॥

ಆದುದರಿಂದ ಈ ದೇಹವು ಅವಿದ್ಯೆ, ಆಸೆ ಮತ್ತು ಮೋಹಜನ್ಯ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವೆಂದು ತಿಳಿದ ಜ್ಞಾನಿ, ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ದೇಹಾಸಕ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 6

असंसक्त: शरीरेऽस्मिन्नमुनोत्पादिते गृहे । अपत्ये द्रविणे वापि क: कुर्यान्ममतां बुध: ॥ ६ ॥

ದೇಹಭಾವಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಸಂಗನಾದ ಬುದ್ಧಿವಂತನು, ಈ ದೇಹದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಮನೆ, ಸಂತಾನ, ಧನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಮಕಾರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವನು?

Verse 7

एक: शुद्ध: स्वयंज्योतिर्निर्गुणोऽसौ गुणाश्रय: । सर्वगोऽनावृत: साक्षी निरात्मात्मात्मन: पर: ॥ ७ ॥

ಜೀವಾತ್ಮನು ಒಬ್ಬನೇ, ಶುದ್ಧ, ಜಡಗುಣಾತೀತ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶ. ಅವನು ಸದುಗುಣಗಳ ಆಶ್ರಯ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ಆವರಣರಹಿತ ಸಾಕ್ಷಿ; ಇತರ ಜೀವಗಳಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ ಮತ್ತು ದೇಹಧಾರಿಗಳಿಗಿಂತ ಪರಮ.

Verse 8

य एवं सन्तमात्मानमात्मस्थं वेद पूरुष: । नाज्यते प्रकृतिस्थोऽपि तद्गुणै: स मयि स्थित: ॥ ८ ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೃದಯಸ್ಥ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನೂ ಆತ್ಮನನ್ನೂ ತಿಳಿದವನು, ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಅದರ ಗುಣಗಳಿಂದ ಲೇಪಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಪ್ರೇಮಭಕ್ತಿಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾನೆ।

Verse 9

य: स्वधर्मेण मां नित्यं निराशी: श्रद्धयान्वित: । भजते शनकैस्तस्य मनो राजन् प्रसीदति ॥ ९ ॥

ತನ್ನ ಸ್ವಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿತ್ಯ ನನ್ನನ್ನು ಭಜಿಸುವವನ ಮನಸ್ಸು, ಓ ರಾಜನೇ, ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಸನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 10

परित्यक्तगुण: सम्यग्दर्शनो विशदाशय: । शान्तिं मे समवस्थानं ब्रह्म कैवल्यमश्नुते ॥ १० ॥

ಹೃದಯದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಭೌತಿಕ ಮಲಿನತೆ ದೂರವಾದಾಗ ಭಕ್ತನ ಮನಸ್ಸು ವಿಶಾಲ, ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ಸಮದರ್ಶಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಉಂಟಾಗಿ, ನನ್ನ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಸ್ವರೂಪದೊಂದಿಗೆ ಸಮಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಬ್ರಹ್ಮ-ಕೈವಲ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 11

उदासीनमिवाध्यक्षं द्रव्यज्ञानक्रियात्मनाम् । कूटस्थमिममात्मानं यो वेदाप्नोति शोभनम् ॥ ११ ॥

ಪಂಚಮಹಾಭೂತಗಳು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಈ ದೇಹವನ್ನು ಸ್ಥಿರ ಆತ್ಮನು ಉದಾಸೀನವಾಗಿ ಅಧಿಷ್ಠಾನ ಮಾಡಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಯಾರು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಭೌತಿಕ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಗೆ ಅರ್ಹನಾಗಿ ಶುಭಕರ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 12

भिन्नस्य लिङ्गस्य गुणप्रवाहो द्रव्यक्रियाकारकचेतनात्मन: । द‍ृष्टासु सम्पत्सु विपत्सु सूरयो न विक्रियन्ते मयि बद्धसौहृदा: ॥ १२ ॥

ಪ್ರಿಯ ರಾಜನೇ, ಈ ಲೋಕದ ನಿರಂತರ ಬದಲಾವಣೆ ತ್ರಿಗುಣಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂಚಭೂತಗಳು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಇಂದ್ರಿಯಾಧಿಷ್ಠಾತ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಆತ್ಮದಿಂದ ಚಲಿಸಲ್ಪಡುವ ಮನಸ್ಸು—ಇವೆಲ್ಲ ಸೇರಿ ದೇಹವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಆತ್ಮನು ಈ ಸ್ಥೂಲ-ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನನು. ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಗಾಢ ಸ್ನೇಹ-ಪ್ರೇಮದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತರಾದ ಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ನನ್ನ ಭಕ್ತರು ಸುಖದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಅಲುಗಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 13

सम: समानोत्तममध्यमाधम: सुखे च दु:खे च जितेन्द्रियाशय: । मयोपक्लृप्ताखिललोकसंयुतो विधत्स्व वीराखिललोकरक्षणम् ॥ १३ ॥

ವೀರ ರಾಜನೇ, ನೀನು ಸದಾ ಸಮಭಾವದಲ್ಲಿದ್ದು, ನಿನ್ನಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಮಧ್ಯಮರು, ಅಧಮರು—ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಮವಾಗಿ ಕಾಣು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸುಖದುಃಖಗಳಿಂದ ಅಲುಗಾಡದೆ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸು. ನನ್ನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ನೀನು ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೀಯೋ, ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ರಾಜಧರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು—ನಿನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯ ಪ್ರಜೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆ.

Verse 14

श्रेय: प्रजापालनमेव राज्ञो यत्साम्पराये सुकृतात् षष्ठमंशम् । हर्तान्यथा हृतपुण्य: प्रजाना- मरक्षिता करहारोऽघमत्ति ॥ १४ ॥

ರಾಜನಿಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಪ್ರಜಾಪಾಲನೆಯೇ; ಏಕೆಂದರೆ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವನು ಪ್ರಜೆಗಳ ಪುಣ್ಯಫಲದ ಆರನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಕೇವಲ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಮಾನವರಾಗಿ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡದ ರಾಜನ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಜೆಗಳು ಹರಣಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡದ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ಅವನು ಪ್ರಜೆಗಳ ಪಾಪಕರ್ಮಗಳ ದಂಡಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 15

एवं द्विजाग्र्यानुमतानुवृत्त धर्मप्रधानोऽन्यतमोऽवितास्या: । ह्रस्वेन कालेन गृहोपयातान् द्रष्टासि सिद्धाननुरक्तलोक: ॥ १५ ॥

ಶ್ರೀವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ರಾಜ ಪೃಥು! ಶಿಷ್ಯಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರವಣದಿಂದ ಬಂದ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರ ಉಪದೇಶದಂತೆ ನೀನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ಮನೋವಿಕಲ್ಪಗಳಿಂದ ಆಸಕ್ತಿ ಬಿಡಿಸಿ ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರೆ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಜೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸುಖಿಯಾಗುವರು ಮತ್ತು ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವರು; ಅಲ್ಪಕಾಲದಲ್ಲೇ ಸನಕಾದಿ ನಾಲ್ಕು ಕುಮಾರರಂತಹ ಸಿದ್ಧ-ಮುಕ್ತರನ್ನು ನೀನು ದರ್ಶನ ಮಾಡುವೆ.

Verse 16

वरं च मत्कञ्चन मानवेन्द्र वृणीष्व तेऽहं गुणशीलयन्त्रित: । नाहं मखैर्वै सुलभस्तपोभि- र्योगेन वा यत्समचित्तवर्ती ॥ १६ ॥

ಹೇ ಮಾನವೇಂದ್ರ ರಾಜಾ! ನಿನ್ನ ಉನ್ನತ ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಶೀಲ ನನ್ನನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಬಯಸುವ ವರವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು. ಉನ್ನತ ಗುಣಶೀಲವಿಲ್ಲದವನು ಕೇವಲ ಯಜ್ಞ, ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸು ಅಥವಾ ಯೋಗದಿಂದ ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರನು. ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲೂ ಸಮಚಿತ್ತನಾಗಿರುವವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸಹ ಸಮಭಾವದಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 17

मैत्रेय उवाच स इत्थं लोकगुरुणा विष्वक्सेनेन विश्वजित् । अनुशासित आदेशं शिरसा जगृहे हरे: ॥ १७ ॥

ಮೈತ್ರೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿದುರೆ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಲೋಕಗುರು ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯಿಂದ ಉಪದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಮಹಾರಾಜ ಪೃಥು ಭಗವಂತನ ಆದೇಶವನ್ನು ಶಿರಸಾ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.

Verse 18

स्पृशन्तं पादयो: प्रेम्णा व्रीडितं स्वेन कर्मणा । शतक्रतुं परिष्वज्य विद्वेषं विससर्ज ह ॥ १८ ॥

ಇಂದ್ರನು ತನ್ನ ಕೃತ್ಯಗಳಿಂದ ಲಜ್ಜಿತನಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದನು; ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪೃಥುವಿನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲು ಬಿದ್ದುಬಿಟ್ಟನು. ಆದರೆ ಪೃಥು ಮಹಾರಾಜನು ತಕ್ಷಣವೇ ಶತಕ್ರತು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಯಜ್ಞದ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಕದ್ದದ್ದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಎಲ್ಲ ದ್ವೇಷವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು.

Verse 19

भगवानथ विश्वात्मा पृथुनोपहृतार्हण: । समुज्जिहानया भक्त्या गृहीतचरणाम्बुज: ॥ १९ ॥

ಭಗವಾನ್ ವಿಶ್ವಾತ್ಮನು ಪೃಥುವಿನಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಲಾದ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆಯಾದನು. ಪೃಥು ಮಹಾರಾಜನು ಪ್ರಭುವಿನ ಚರಣಕಮಲಗಳನ್ನು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದನು; ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ ಅವನ ಭಕ್ತಿ ಕ್ರಮೇಣ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿ, ಭಕ್ತಿಸೇವೆಯ ಪರಮಾನಂದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಹೋಯಿತು.

Verse 20

प्रस्थानाभिमुखोऽप्येनमनुग्रहविलम्बित: । पश्यन् पद्मपलाशाक्षो न प्रतस्थे सुहृत्सताम् ॥ २० ॥

ಪ್ರಭು ಹೊರಡಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರೂ, ಮಹಾರಾಜ ಪೃಥುವಿನ ಸದುಪಚಾರದ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ತಡವಾಯಿತು. ಪದ್ಮಪಲಾಶಾಕ್ಷ, ಭಕ್ತಹಿತೈಷಿ ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಹೊರಡಲಿಲ್ಲ.

Verse 21

स आदिराजो रचिताञ्जलिर्हरिं विलोकितुं नाशकदश्रुलोचन: । न किञ्चनोवाच स बाष्पविक्लवो हृदोपगुह्यामुमधादवस्थित: ॥ २१ ॥

ಆದಿರಾಜ ಪೃಥು ಅಂಜಲಿ ಬದ್ಧನಾಗಿ ನಿಂತನು; ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡಲಾರನು. ಕಂಠ ಬಾಷ್ಪದಿಂದ ಅಡ್ಡಿಯಾದ್ದರಿಂದ ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ; ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಹಾಗೆಯೇ ನಿಂತನು.

Verse 22

अथावमृज्याश्रुकला विलोकयन्- नतृप्तद‍ृग्गोचरमाह पूरुषम् । पदा स्पृशन्तं क्षितिमंस उन्नते विन्यस्तहस्ताग्रमुरङ्गविद्विष: ॥ २२ ॥

ನಂತರ ರಾಜನು ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಒರೆಸಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮನನ್ನು ನೋಡಿದನು; ಆದರೂ ದೃಷ್ಟಿ ತೃಪ್ತಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಭು ಪದ್ಮಪಾದಗಳು ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಾಕುವಂತೆ, ಸರ್ಪಶತ್ರು ಗರುಡನ ಎತ್ತಿದ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಕೈಯ ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ಇಟ್ಟು ನಿಂತಿದ್ದನು. ಆಗ ಪೃಥು ಈ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 23

पृथुरुवाच वरान्विभो त्वद्वरदेश्वराद् बुध: कथं वृणीते गुणविक्रियात्मनाम् । ये नारकाणामपि सन्ति देहिनां तानीश कैवल्यपते वृणे न च ॥ २३ ॥

ಪೃಥು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಭೋ! ವರ ನೀಡುವ ದೇವರಲ್ಲಿ ನೀವು ಶ್ರೇಷ್ಠರು; ಹಾಗಿರಲು ಗುಣವಿಕಾರದಿಂದ ಮೋಹಿತರಾದ ಜೀವಿಗಳಿಗಾಗಿ ಜ್ಞಾನಿ ಯಾಕೆ ವರಗಳನ್ನು ಬೇಡಬೇಕು? ಅಂಥ ವರಗಳು ನರಕದಲ್ಲಿ ದುಃಖಿಸುವ ದೇಹಿಗಳಿಗೂ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಹೇ ಕೈವಲ್ಯಪತೇ! ನಿಮ್ಮ ಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನೂ ನಾನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 24

न कामये नाथ तदप्यहं क्‍वचिन् न यत्र युष्मच्चरणाम्बुजासव: । महत्तमान्तर्हृदयान्मुखच्युतो विधत्स्व कर्णायुतमेष मे वर: ॥ २४ ॥

ಹೇ ನಾಥ! ನಿಮ್ಮ ಪದ್ಮಚರಣಗಳ ಅಮೃತರಸ ಇಲ್ಲದ ಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನೂ ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ವರ ಇದು—ನನಗೆ ಕೋಟಿ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ, ಶುದ್ಧ ಭಕ್ತರ ಮುಖದಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಪದ್ಮಪಾದಗಳ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿ.

Verse 25

स उत्तमश्लोक महन्मुखच्युतो भवत्पदाम्भोजसुधा कणानिल: । स्मृतिं पुनर्विस्मृततत्त्ववर्त्मनां कुयोगिनां नो वितरत्यलं वरै: ॥ २५ ॥

ಹೇ ಉತ್ತಮಶ್ಲೋಕ ಪ್ರಭು! ಮಹಾಭಕ್ತರ ಮುಖದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ನಿನ್ನ ಪದಕಮಲ-ಸುಧಾಕಣಗಳ ಕೇಸರಿ ಸುಗಂಧದಂತೆ ಇರುವ ಧ್ವನಿ ಮರೆತ ಜೀವಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಿತ್ಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿಸುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನನಗೆ ಬೇರೆ ವರ ಬೇಡ, ಶುದ್ಧಭಕ್ತನ ಮುಖದಿಂದ ಶ್ರವಣದ ಅವಕಾಶವೇ ಸಾಕು।

Verse 26

यश: शिवं सुश्रव आर्यसङ्गमे यद‍ृच्छया चोपश‍ृणोति ते सकृत् । कथं गुणज्ञो विरमेद्विना पशुं श्रीर्यत्प्रवव्रे गुणसङ्ग्रहेच्छया ॥ २६ ॥

ಹೇ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರಭು! ಆರ್ಯ-ಸತ್ಸಂಗದಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ನಿನ್ನ ಮಂಗಳಕರ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ, ಅವನು—ಪಶುವಲ್ಲದಿದ್ದರೆ—ಭಕ್ತಸಂಗವನ್ನು ಹೇಗೆ ತ್ಯಜಿಸಬಲ್ಲನು? ನಿನ್ನ ಅನಂತ ಲೀಲಾ-ಗುಣಗಳನ್ನು ಕೇಳಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯೂ ಈ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದಳು।

Verse 27

अथाभजे त्वाखिलपूरुषोत्तमं गुणालयं पद्मकरेव लालस: । अप्यावयोरेकपतिस्पृधो: कलि- र्न स्यात्कृतत्वच्चरणैकतानयो: ॥ २७ ॥

ಈಗ ನಾನು ಅಖಿಲಪುರುಷೋತ್ತಮ, ಗುಣಾಲಯನಾದ ನಿನ್ನ ಪದಕಮಲಗಳ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ—ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮ ಹಿಡಿದ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯಂತೆ—ಆಸೆಯಿಂದ ಭಜಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ; ಆದರೆ ಒಂದೇ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರರಾಗಿರುವ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ/ಕಲಹ ಉಂಟಾಗಬಹುದೆಂದು ಭಯವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 28

जगज्जनन्यां जगदीश वैशसं स्यादेव यत्कर्मणि न: समीहितम् । करोषि फल्ग्वप्युरु दीनवत्सल: स्व एव धिष्ण्येऽभिरतस्य किं तया ॥ २८ ॥

ಹೇ ಜಗದೀಶ! ಜಗಜ್ಜನನಿಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಗೆ, ಅವಳು ಅತ್ಯಂತ ಆಸಕ್ತಳಿರುವ ಸೇವಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಿದುದರಿಂದ ಕೋಪ ಉಂಟಾಗಬಹುದು; ಆದರೂ, ಹೇ ದೀನವತ್ಸಲ, ನೀನು ನನ್ನ ಪರವಾಗಿರುವೆನೆಂದು ನಾನು ಆಶಿಸುತ್ತೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಅಲ್ಪ ಸೇವೆಯನ್ನೂ ಮಹತ್ತಾಗಿಸುತ್ತೀ. ನೀನು ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣನು—ಅವಳ ಕೋಪದಿಂದ ನಿನಗೆ ಏನು ಹಾನಿ?

Verse 29

भजन्त्यथ त्वामत एव साधवो व्युदस्तमायागुणविभ्रमोदयम् । भवत्पदानुस्मरणाद‍ृते सतां निमित्तमन्यद्भगवन्न विद्महे ॥ २९ ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾಯೆಯ ಗುಣ-ವಿಭ್ರಮದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದ ಸಾಧುಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಭೌತಿಕ ಮೋಹ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹೇ ಭಗವನ್, ಸತ್ಪುರುಷರಿಗೆ ನಿನ್ನ ಪದಕಮಲಗಳ ನಿರಂತರ ಅನುಸ್ಮರಣೆ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಕಾರಣವನ್ನೇ ನಾವು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 30

मन्ये गिरं ते जगतां विमोहिनीं वरं वृणीष्वेति भजन्तमात्थ यत् । वाचा नु तन्त्या यदि ते जनोऽसित: कथं पुन: कर्म करोति मोहित: ॥ ३० ॥

ಪ್ರಭು, ನಿಮ್ಮ ವಾಣಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುವುದು; ಶುದ್ಧಭಕ್ತನಿಗೆ ‘ವರವನ್ನು ಬೇಡು’ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ನನಗೆ ಯುಕ್ತಿಯಲ್ಲ. ವೇದಗಳ ಮಧುರ ವಚನಗಳಿಗೆ ಬಂಧಿತರಾದ ಜನರು ಫಲಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ, ಫಲದಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 31

त्वन्माययाद्धा जन ईश खण्डितो यदन्यदाशास्त ऋतात्मनोऽबुध: । यथा चरेद् बालहितं पिता स्वयं तथा त्वमेवार्हसि न: समीहितुम् ॥ ३१ ॥

ಈಶ್ವರಾ, ನಿಮ್ಮ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಜೀವನು ತನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮರೆತು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬೇರೆ ಭೌತಿಕ ಸುಖಗಳನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ತಂದೆ ಮಗನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಕೇಳದೇನೇ ಮಾಡುವಂತೆ, ನೀವು ಕೂಡ ನನಗೆ ಯಾವುದು ಶ್ರೇಯಸ್ಕರವೋ ಅದನ್ನು ಕೃಪೆಯಿಂದ ದಯಪಾಲಿಸಿರಿ।

Verse 32

मैत्रेय उवाच इत्यादिराजेन नुत: स विश्वद‍ृक् तमाह राजन्मयि भक्तिरस्तु ते । दिष्ट्येद‍ृशी धीर्मयि ते कृता यया मायां मदीयां तरति स्म दुस्त्यजाम् ॥ ३२ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಆದಿರಾಜ ಪೃಥುವಿನ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಶ್ವದೃಕ್ ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದರು: ರಾಜನೇ, ನನ್ನಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿ ಸದಾ ಇರಲಿ. ಧನ್ಯವಾದ ನಿನ್ನಂತಹ ಶುದ್ಧ ಬುದ್ಧಿ; ಅದರಿಂದ ನನ್ನ ದುಸ್ತ್ಯಜ ಮಾಯೆಯನ್ನೂ ದಾಟಬಹುದು।

Verse 33

तत्त्वं कुरु मयादिष्टमप्रमत्त: प्रजापते । मदादेशकरो लोक: सर्वत्राप्नोति शोभनम् ॥ ३३ ॥

ಪ್ರಜಾಪತೇ, ನಾನು ಆದೇಶಿಸಿದುದನ್ನು ಅಪ್ರಮತ್ತನಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸು; ಯಾವುದರಿಂದಲೂ ತಪ್ಪುಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಡ. ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಪಾಲಿಸುವವನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶುಭವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 34

मैत्रेय उवाच इति वैन्यस्य राजर्षे: प्रतिनन्द्यार्थवद्वच: । पूजितोऽनुगृहीत्वैनं गन्तुं चक्रेऽच्युतो मतिम् ॥ ३४ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ವೈನ್ಯ ರಾಜರ್ಷಿ ಪೃಥುವಿನ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಚನಗಳನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ಅಚ್ಯುತ ಭಗವಂತನು ರಾಜನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅವನಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿ, ಹೊರಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು।

Verse 35

देवर्षिपितृगन्धर्वसिद्धचारणपन्नगा: । किन्नराप्सरसो मर्त्या: खगा भूतान्यनेकश: ॥ ३५ ॥ यज्ञेश्वरधिया राज्ञा वाग्वित्ताञ्जलिभक्तित: । सभाजिता ययु: सर्वे वैकुण्ठानुगतास्तत: ॥ ३६ ॥

ರಾಜ ಪೃಥುವು ದೇವತೆಗಳು, ದೇವರ್ಷಿಗಳು, ಪಿತೃಲೋಕವಾಸಿಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಸಿದ್ಧರು, ಚಾರಣರು, ಪನ್ನಗರು, ಕಿನ್ನರರು, ಅಪ್ಸರಸರು, ಮನುಷ್ಯರು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ಯಜ್ಞಮಂಡಪಕ್ಕೆ ಬಂದ ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದನು।

Verse 36

देवर्षिपितृगन्धर्वसिद्धचारणपन्नगा: । किन्नराप्सरसो मर्त्या: खगा भूतान्यनेकश: ॥ ३५ ॥ यज्ञेश्वरधिया राज्ञा वाग्वित्ताञ्जलिभक्तित: । सभाजिता ययु: सर्वे वैकुण्ठानुगतास्तत: ॥ ३६ ॥

ರಾಜನು ಯಜ್ಞೇಶ್ವರನಾದ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಅವರ ಪಾರ್ಷದರನ್ನು ಧ್ಯಾನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಮಧುರ ವಚನಗಳು, ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಧನದಾನ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿಬದ್ಧ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸತ್ಕರಿಸಿದನು; ನಂತರ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ವೈಕುಂಠಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಧಾಮಗಳಿಗೆ ಹೋದರು।

Verse 37

भगवानपि राजर्षे: सोपाध्यायस्य चाच्युत: । हरन्निव मनोऽमुष्य स्वधाम प्रत्यपद्यत ॥ ३७ ॥

ಅಚ್ಯುತನಾದ ಭಗವಂತನು ರಾಜನೂ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಪುರೋಹಿತರ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಆಕರ್ಷಿಸಿದಂತೆ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ಧಾಮಕ್ಕೆ ಮರಳಿದನು।

Verse 38

अद‍ृष्टाय नमस्कृत्य नृप: सन्दर्शितात्मने । अव्यक्ताय च देवानां देवाय स्वपुरं ययौ ॥ ३८ ॥

ರಾಜ ಪೃಥುವು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಅಗ್ರಾಹ್ಯನಾದರೂ ಕೃಪೆಯಿಂದ ದರ್ಶನ ನೀಡಿದ, ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದೇವನಾದ ಅವ್ಯಕ್ತ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಂತರ ತನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು।