Adhyaya 17

Verse 1

मैत्रेय उवाच एवं स भगवान् वैन्य: ख्यापितो गुणकर्मभि: । छन्दयामास तान् कामै: प्रतिपूज्याभिनन्द्य च ॥ १ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಭಗವಾನ್ ವೈನ್ಯ (ಪೃಥು)ನ ಗುಣಗಳೂ ವೀರಕರ್ಮಗಳೂ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ನಂತರ ಮಹಾರಾಜ ಪೃಥು ಅವರು ಅವರನ್ನು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಅಭಿನಂದಿಸಿ, ವಿವಿಧ ದಾನಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು.

Verse 2

ब्राह्मणप्रमुखान् वर्णान् भृत्यामात्यपुरोधस: । पौराञ्जानपदान् श्रेणी: प्रकृती: समपूजयत् ॥ २ ॥

ಮಹಾರಾಜ ಪೃಥು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪ್ರಮುಖ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಣಗಳ ನಾಯಕರನ್ನು, ತನ್ನ ಸೇವಕರನ್ನು, ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು, ಪುರೋಹಿತರನ್ನು, ನಗರವಾಸಿಗಳನ್ನು, ಗ್ರಾಮ-ಜನಪದವರನ್ನು, ಇತರ ಸಮುದಾಯಗಳವರನ್ನು, ಸಂಘ-ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಬೆಂಬಲಕರನ್ನು—ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು; ಎಲ್ಲರೂ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.

Verse 3

विदुर उवाच कस्माद्दधार गोरूपं धरित्री बहुरूपिणी । यां दुदोह पृथुस्तत्र को वत्सो दोहनं च किम् ॥ ३ ॥

ವಿದುರನು ಕೇಳಿದನು—ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಬಹುರೂಪಿಣಿಯಾದ ಧರಿತ್ರೀ ಏಕೆ ಗೋವಿನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದಳು? ಪೃಥು ಅವಳನ್ನು ದೋಹಿಸಿದಾಗ ಕರು ಯಾರು, ದೋಹನ ವಿಧಾನವೇನು, ಮತ್ತು ದೋಹನ ಪಾತ್ರವೇನು?

Verse 4

प्रकृत्या विषमा देवी कृता तेन समा कथम् । तस्य मेध्यं हयं देव: कस्य हेतोरपाहरत् ॥ ४ ॥

ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಸ್ವಭಾವತಃ ಕೆಲವೆಡೆ ಎತ್ತರ, ಕೆಲವೆಡೆ ತಗ್ಗು. ಮಹಾರಾಜ ಪೃಥು ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಮಮಾಡಿದನು? ಹಾಗೆಯೇ ಯಜ್ಞಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಮೇಧ್ಯ ಅಶ್ವವನ್ನು ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನು ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಪಹರಿಸಿದನು?

Verse 5

सनत्कुमाराद्भगवतो ब्रह्मन् ब्रह्मविदुत्तमात् । लब्ध्वा ज्ञानं सविज्ञानं राजर्षि: कां गतिं गत: ॥ ५ ॥

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ರಾಜರ್ಷಿ ಪೃಥು ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಸನತ್ಕುಮಾರರಿಂದ ಸವಿಜ್ಞಾನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಯಾವ ಇಷ್ಟಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು?

Verse 6

यच्चान्यदपि कृष्णस्य भवान् भगवत: प्रभो: । श्रव: सुश्रवस: पुण्यं पूर्वदेहकथाश्रयम् ॥ ६ ॥ भक्ताय मेऽनुरक्ताय तव चाधोक्षजस्य च । वक्तुमर्हसि योऽदुह्यद्वैन्यरूपेण गामिमाम् ॥ ७ ॥

ನೀವು ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಭುವಿನ ಶಕ್ತ್ಯಾವೇಶ ಅವತಾರ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಲೀಲಾ-ಶ್ರವಣ ಅತ್ಯಂತ ಮಧುರವೂ ಪುಣ್ಯಪ್ರದವೂ, ಪೂರ್ವದೇಹಕಥೆಗಳ ಆಶ್ರಯವೂ ಆಗಿದೆ. ನಾನು ನಿಮ್ಮಿಗೂ ಅಧೋಕ್ಷಜ ಭಗವಂತನಿಗೂ ಅನುರಕ್ತ ಭಕ್ತನು; ಹೀಗಾಗಿ ವೇನನ ಪುತ್ರರೂಪದಲ್ಲಿ ಗೋರೂಪಿಣಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದೋಹನ ಮಾಡಿದ ರಾಜ ಪೃಥುವಿನ ಎಲ್ಲ ಕಥೆಗಳನ್ನೂ ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳಿರಿ.

Verse 7

यच्चान्यदपि कृष्णस्य भवान् भगवत: प्रभो: । श्रव: सुश्रवस: पुण्यं पूर्वदेहकथाश्रयम् ॥ ६ ॥ भक्ताय मेऽनुरक्ताय तव चाधोक्षजस्य च । वक्तुमर्हसि योऽदुह्यद्वैन्यरूपेण गामिमाम् ॥ ७ ॥

ನೀವು ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಭುವಿನ ಶಕ್ತ್ಯಾವೇಶ ಅವತಾರ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಲೀಲಾ-ಶ್ರವಣ ಅತ್ಯಂತ ಮಧುರವೂ ಪುಣ್ಯಪ್ರದವೂ, ಪೂರ್ವದೇಹಕಥೆಗಳ ಆಶ್ರಯವೂ ಆಗಿದೆ. ನಾನು ನಿಮ್ಮಿಗೂ ಅಧೋಕ್ಷಜ ಭಗವಂತನಿಗೂ ಅನುರಕ್ತ ಭಕ್ತನು; ಹೀಗಾಗಿ ವೇನನ ಪುತ್ರರೂಪದಲ್ಲಿ ಗೋರೂಪಿಣಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದೋಹನ ಮಾಡಿದ ರಾಜ ಪೃಥುವಿನ ಎಲ್ಲ ಕಥೆಗಳನ್ನೂ ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳಿರಿ.

Verse 8

सूत उवाच चोदितो विदुरेणैवं वासुदेवकथां प्रति । प्रशस्य तं प्रीतमना मैत्रेय: प्रत्यभाषत ॥ ८ ॥

ಸೂತ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಹೇಳಿದರು: ವಿದುರು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಾಸುದೇವಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು ಪ್ರೇರಿತನಾದಾಗ, ಸೂತನು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದನು; ವಿದುರನಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಮೈತ್ರೇಯನು ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 9

मैत्रेय उवाच यदाभिषिक्त: पृथुरङ्ग विप्रै-रामन्त्रितो जनतायाश्च पाल: । प्रजा निरन्ने क्षितिपृष्ठ एत्यक्षुत्क्षामदेहा: पतिमभ्यवोचन् ॥ ९ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು: ಪ್ರಿಯ ವಿದುರೆ! ಪೃಥು ರಾಜನಿಗೆ ವಿಪ್ರರು ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ ಜನರ ಪಾಲಕನೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅನ್ನದ ಕೊರತೆ ಇತ್ತು. ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕ್ಷೀಣದೇಹರಾದ ಪ್ರಜೆಗಳು ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ತಮ್ಮ ನಿಜ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು.

Verse 10

वयं राजञ्जाठरेणाभितप्तायथाग्निना कोटरस्थेन वृक्षा: । त्वामद्य याता: शरणं शरण्यंय: साधितो वृत्तिकर: पतिर्न: ॥ १० ॥ तन्नो भवानीहतु रातवेऽन्नंक्षुधार्दितानां नरदेवदेव । यावन्न नङ्‍क्ष्यामह उज्झितोर्जावार्तापतिस्त्वं किल लोकपाल: ॥ ११ ॥

ಹೇ ರಾಜನೇ! ಮರದ ಒಳಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡರೆ ಅದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಣಗುವಂತೆ, ನಮ್ಮ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕ್ಷುದಾಗ್ನಿಯಿಂದ ನಾವು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನೀವು ಶರಣಾಗತರ ರಕ್ಷಕರು; ನಮ್ಮ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುವಂತೆ ನಿಯುಕ್ತರು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಶರಣಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ.

Verse 11

वयं राजञ्जाठरेणाभितप्तायथाग्निना कोटरस्थेन वृक्षा: । त्वामद्य याता: शरणं शरण्यंय: साधितो वृत्तिकर: पतिर्न: ॥ १० ॥ तन्नो भवानीहतु रातवेऽन्नंक्षुधार्दितानां नरदेवदेव । यावन्न नङ्‍क्ष्यामह उज्झितोर्जावार्तापतिस्त्वं किल लोकपाल: ॥ ११ ॥

ಹೇ ನರದೇವದೇವನೇ! ಕ್ಷುದೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ನಮಗೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಹಂಚಿ ನಮ್ಮ ಹಸಿವನ್ನು ತಣಿಸಿರಿ. ನಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುವ ಮೊದಲು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡಿರಿ; ನೀವು ನಮ್ಮ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಅಧಿಪತಿ ಹಾಗೂ ಲೋಕಪಾಲಕರು.

Verse 12

मैत्रेय उवाच पृथु: प्रजानां करुणं निशम्य परिदेवितम् । दीर्घं दध्यौ कुरुश्रेष्ठ निमित्तं सोऽन्वपद्यत ॥ १२ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಜೆಗಳ ಕರುಣ ವಿಲಾಪವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವರ ದೀನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಜ ಪೃಥು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಚಿಂತಿಸಿ, ಈ ದುಸ್ಥಿತಿಯ ಮೂಲ ಕಾರಣವೇನು ಎಂದು ಅರಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು.

Verse 13

इति व्यवसितो बुद्ध्या प्रगृहीतशरासन: । सन्दधे विशिखं भूमे: क्रुद्धस्त्रिपुरहा यथा ॥ १३ ॥

ಹೀಗೆ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಿರ್ಣಯಿಸಿ ರಾಜನು ಧನುಸ್ಸು-ಬಾಣವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಕೋಪದಿಂದ ಭೂಮಿಯತ್ತ ಬಾಣವನ್ನು ಸಂಧಾನಿಸಿದನು; ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ತ್ರಿಪುರಹರ ಶಿವನು ಸಂಹಾರಕ್ಕೆ ಉದ್ಧತನಾಗುವಂತೆ.

Verse 14

प्रवेपमाना धरणी निशाम्योदायुधं च तम् । गौ: सत्यपाद्रवद्भीता मृगीव मृगयुद्रुता ॥ १४ ॥

ರಾಜನು ಆಯುಧ ಎತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಭೂಮಿ ನಡುಗತೊಡಗಿತು. ಭಯದಿಂದ ಅವಳು ಹಸುವಿನ ರೂಪ ತಾಳಿ ಓಡಿದಳು; ಬೇಟೆಗಾರನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದಾಗ ಜಿಂಕೆ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡುವಂತೆ.

Verse 15

तामन्वधावत्तद्वैन्य: कुपितोऽत्यरुणेक्षण: । शरं धनुषि सन्धाय यत्र यत्र पलायते ॥ १५ ॥

ಇದನ್ನು ಕಂಡ ವೈನ್ಯ ಮಹಾರಾಜ ಪೃಥು ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಪ್ರಾತಃಕಾಲದ ಅರುಣ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಕೆಂಪಾದವು. ಧನುಸ್ಸಿಗೆ ಬಾಣವನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಗೋರೂಪಿಣೀ ಭೂಮಿ ಎಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಓಡಿದಳೋ ಅಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದನು।

Verse 16

सा दिशो विदिशो देवी रोदसी चान्तरं तयो: । धावन्ती तत्र तत्रैनं ददर्शानूद्यतायुधम् ॥ १६ ॥

ಗೋರೂಪಿಣೀ ದೇವಿ ಭೂಮಿ ದಿಕ್ಕು-ವಿದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ, ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ನಡುವಿನ ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲಿ-ಅಲ್ಲಿ ಓಡಾಡಿದಳು; ಅವಳು ಎಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಓಡಿದಳೋ ಅಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಧನುಸ್ಸು-ಬಾಣಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡಳು।

Verse 17

लोके नाविन्दत त्राणं वैन्यान्मृत्योरिव प्रजा: । त्रस्ता तदा निववृते हृदयेन विदूयता ॥ १७ ॥

ಜನರು ಕ್ರೂರ ಮರಣದ ಕೈಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರದೆ ಇರುವಂತೆ, ಗೋರೂಪಿಣೀ ಭೂಮಿಗೂ ವೈನ್ಯನ ಕೈಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ದೊರಕಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಭಯದಿಂದ, ಹೃದಯವು ವ್ಯಥೆಯಿಂದ ಕರಗುತ್ತ, ಅವಳು ನಿರುಪಾಯವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿದಳು।

Verse 18

उवाच च महाभागं धर्मज्ञापन्नवत्सल । त्राहि मामपि भूतानां पालनेऽवस्थितो भवान् ॥ १८ ॥

ಅವಳು ಧರ್ಮಜ್ಞನೂ ಶರಣಾಗತವತ್ಸಲನೂ ಆದ ಮಹಾಭಾಗ ಮಹಾರಾಜ ಪೃಥುವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದಳು— “ನನ್ನನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸಿರಿ. ನೀವು ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳ ಪಾಲಕರು; ಈಗ ನೀವು ಈ ಲೋಕದ ರಾಜನಾಗಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದೀರಿ.”

Verse 19

स त्वं जिघांससे कस्माद्दीनामकृतकिल्बिषाम् । अहनिष्यत्कथं योषां धर्मज्ञ इति यो मत: ॥ १९ ॥

ಗೋರೂಪಿಣೀ ಭೂಮಿ ಮತ್ತೆ ಬೇಡಿಕೊಂಡಳು— “ನಾನು ದೀನಳಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನಾನು ಯಾವುದೇ ಪಾಪಕರ್ಮ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಏಕೆ ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸುತ್ತೀ? ನೀನು ಧರ್ಮಜ್ಞನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಹಾಗಾದರೆ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಈರ್ಷೆ ಏಕೆ, ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಇಷ್ಟು ಆತುರ ಏಕೆ?”

Verse 20

प्रहरन्ति न वै स्त्रीषु कृताग:स्वपि जन्तव: । किमुत त्वद्विधा राजन् करुणा दीनवत्सला: ॥ २० ॥

ಸ್ತ್ರೀ ಪಾಪಮಾಡಿದರೂ ಅವಳ ಮೇಲೆ ಕೈ ಎತ್ತಬಾರದು. ಹಾಗಿರಲು, ರಾಜನೇ, ನೀನು ದಯಾಮಯ ದೀನವತ್ಸಲ ರಕ್ಷಕನಾಗಿರುವಾಗ ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಲಿ!

Verse 21

मां विपाट्याजरां नावं यत्र विश्वं प्रतिष्ठितम् । आत्मानं च प्रजाश्चेमा: कथमम्भसि धास्यसि ॥ २१ ॥

ರಾಜನೇ, ನಾನು ಜರೆಯಿಲ್ಲದ ಬಲವಾದ ದೋಣಿಯಂತೆ; ಈ ವಿಶ್ವವು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ನೆಲಸಿದೆ. ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡಿದರೆ, ನೀನು ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳು ನೀರಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವುದರಿಂದ ಹೇಗೆ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿರಿ?

Verse 22

पृथुरुवाच वसुधे त्वां वधिष्यामि मच्छासनपराङ्‍मुखीम् । भागं बर्हिषि या वृङ्क्ते न तनोति च नो वसु ॥ २२ ॥

ಪೃಥು ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—ವಸುಧೇ, ನೀನು ನನ್ನ ಶಾಸನಕ್ಕೆ ಬೆನ್ನು ತೋರಿದ್ದೀ. ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೀಯಾದರೂ ನಮಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಧಾನ್ಯ-ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ದಂಡಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 23

यवसं जग्ध्यनुदिनं नैव दोग्ध्यौधसं पय: । तस्यामेवं हि दुष्टायां दण्डो नात्र न शस्यते ॥ २३ ॥

ನೀನು ಪ್ರತಿದಿನ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲು ತಿನ್ನುತ್ತೀಯಾದರೂ, ನಾವು ಹಾಲು ಕಡೆಯಲು ಹಾಲಿನ ಚೀಲವನ್ನು ತುಂಬುವುದಿಲ್ಲ. ನೀನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಪರಾಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀ; ಆದ್ದರಿಂದ ಹಸುವಿನ ರೂಪ ಧರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ದಂಡನಾರ್ಹಳಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು.

Verse 24

त्वं खल्वोषधिबीजानि प्राक् सृष्टानि स्वयम्भुवा । न मुञ्चस्यात्मरुद्धानि मामवज्ञाय मन्दधी: ॥ २४ ॥

ಸ್ವಯಂಭೂ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಿಂದೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಔಷಧಿ ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯಗಳ ಬೀಜಗಳು ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಅಡಗಿವೆ; ಆದರೆ ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿ ನೀನು ಅವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಿಲ್ಲ—ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಮಂದವಾಗಿದೆ.

Verse 25

अमूषां क्षुत्परीतानामार्तानां परिदेवितम् । शमयिष्यामि मद्बाणैर्भिन्नायास्तव मेदसा ॥ २५ ॥

ಈಗ, ನನ್ನ ಬಾಣಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ತುಂಡು ತುಂಡಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಅಳುತ್ತಿರುವ ನನ್ನ ಹಸಿದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ನಿನ್ನ ಮಾಂಸದಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 26

पुमान् योषिदुत क्लीब आत्मसम्भावनोऽधम: । भूतेषु निरनुक्रोशो नृपाणां तद्वधोऽवध: ॥ २६ ॥

ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಪೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕರುಣೆಯಿಲ್ಲದ ಯಾವುದೇ ಕ್ರೂರ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು - ಅವನು ಪುರುಷ, ಮಹಿಳೆ ಅಥವಾ ನಪುಂಸಕನಾಗಿರಲಿ - ರಾಜನು ಕೊಲ್ಲಬಹುದು. ಅಂತಹ ಕೊലപാತಕವನ್ನು ಪಾಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 27

त्वां स्तब्धां दुर्मदां नीत्वा मायागां तिलश: शरै: । आत्मयोगबलेनेमा धारयिष्याम्यहं प्रजा: ॥ २७ ॥

ನೀನು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಉಬ್ಬಿಕೊಂಡಿದ್ದೀಯೆ ಮತ್ತು ಹುಚ್ಚಳಂತಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ನೀನು ನಿನ್ನ ಮಾಯಾ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಸುವಿನ ರೂಪವನ್ನು ತಳೆದಿದ್ದೀಯೆ. ಆದರೂ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಎಳ್ಳಿನಷ್ಟು ಸಣ್ಣ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಯೋಗಬಲದಿಂದ ಇಡೀ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 28

एवं मन्युमयीं मूर्तिं कृतान्तमिव बिभ्रतम् । प्रणता प्राञ्जलि: प्राह मही सञ्जातवेपथु: ॥ २८ ॥

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೃಥು ಮಹಾರಾಜನು ಯಮರಾಜನಂತೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಅವನ ಇಡೀ ದೇಹವು ಕೋಪಗೊಂಡಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಭೂಮಿಯು ನಡುಗಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಅವಳು ಶರಣಾಗಿ, ಕೈಮುಗಿದು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಮಾತನಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು.

Verse 29

धरोवाच नम: परस्मै पुरुषाय मायया विन्यस्तनानातनवे गुणात्मने । नम: स्वरूपानुभवेन निर्धुत द्रव्यक्रियाकारकविभ्रमोर्मये ॥ २९ ॥

ಭೂಮಿ ದೇವಿಯು ಹೇಳಿದಳು: ಓ ಪರಮ ಪುರುಷನೇ, ನಿನಗೆ ನನ್ನ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು. ನಿನ್ನ ಮಾಯಾ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನೀನು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತೀಯೆ, ಆದರೂ ನೀನು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತೀಯೆ. ಭೌతిక ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಭ್ರಮೆಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 30

येनाहमात्मायतनं विनिर्मिता धात्रा यतोऽयं गुणसर्गसङ्ग्रह: । स एव मां हन्तुमुदायुध: स्वरा- डुपस्थितोऽन्यं शरणं कमाश्रये ॥ ३० ॥

ಭೂಮಿ ಹೇಳಿತು— ಹೇ ಪ್ರಭು! ನಿಮ್ಮ ಮಾಯಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಗುಣಸಹಿತ ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಆಶ್ರಯಸ್ಥಾನವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೀರಿ. ನೀವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರರು; ಈಗ ಆಯುಧಗಳೊಂದಿಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಎದುರಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದೀರಿ. ನಾನು ಯಾರ ಶರಣು ಹೋಗಲಿ? ಯಾರು ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವರು?

Verse 31

य एतदादावसृजच्चराचरं स्वमाययात्माश्रययावितर्क्यया । तयैव सोऽयं किल गोप्तुमुद्यत: कथं नु मां धर्मपरो जिघांसति ॥ ३१ ॥

ಹೇ ಪ್ರಭು! ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಅಚಿಂತ್ಯ, ಆತ್ಮಾಶ್ರಿತ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಚರಾಚರ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಿರಿ. ಅದೇ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಈಗ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ನೀವು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದೀರಿ; ನೀವು ಧರ್ಮದ ಪರಮ ರಕ್ಷಕ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಗೋವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ಏಕೆ ಸಂಹರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೀರಿ?

Verse 32

नूनं बतेशस्य समीहितं जनै- स्तन्मायया दुर्जययाकृतात्मभि: । न लक्ष्यते यस्त्वकरोदकारयद् योऽनेक एक: परतश्च ईश्वर: ॥ ३२ ॥

ಹೇ ಪ್ರಭು! ನೀವು ಒಬ್ಬರೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ನಿಮ್ಮ ಅಜೇಯ, ಅಚಿಂತ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತೀರಿ. ಬ್ರಹ್ಮನ ಮೂಲಕ ಈ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಸಿದಿರಿ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಸాక్షಾತ್ ಪರಮೇಶ್ವರ. ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ದುರ್ಜಯ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವರು ನಿಮ್ಮ ದಿವ್ಯ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲಾರರು.

Verse 33

सर्गादि योऽस्यानुरुणद्धि शक्तिभि- र्द्रव्यक्रियाकारकचेतनात्मभि: । तस्मै समुन्नद्धनिरुद्धशक्तये नम: परस्मै पुरुषाय वेधसे ॥ ३३ ॥

ಹೇ ಪ್ರಭು! ದ್ರವ್ಯ, ಕ್ರಿಯೆ, ಕರಣಗಳು (ಇಂದ್ರಿಯಗಳು), ಕರ್ತೃಗಳು (ದೇವತೆಗಳು), ಚಿತ್ತ, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರ ಇತ್ಯಾದಿ ಎಲ್ಲದರ ಮೂಲಕಾರಣ ನಿಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗಳೇ. ನಿಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಸೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವ್ಯಕ್ತ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವ್ಯಕ್ತ. ಕಾರಣಗಳಿಗೂ ಕಾರಣವಾದ ಪರಮಪುರುಷನಿಗೆ ನನ್ನ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 34

स वै भवानात्मविनिर्मितं जगद् भूतेन्द्रियान्त:करणात्मकं विभो । संस्थापयिष्यन्नज मां रसातला- दभ्युज्जहाराम्भस आदिसूकर: ॥ ३४ ॥

ಹೇ ವಿಭೋ! ಈ ಜಗತ್ತು ನಿಮ್ಮಿಂದಲೇ ನಿರ್ಮಿತ—ಭೂತಗಳು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಃಕರಣ ರೂಪವಾಗಿ. ನೀವು ಅಜನ್ಮ. ಒಮ್ಮೆ ಆದಿಸೂಕರ (ವರಾಹ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ರಸಾತಲದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದ ನನ್ನನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ರಕ್ಷಿಸಿದಿರಿ, ಲೋಕಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ.

Verse 35

अपामुपस्थे मयि नाव्यवस्थिता: प्रजा भवानद्य रिरक्षिषु: किल । स वीरमूर्ति: समभूद्धराधरो यो मां पयस्युग्रशरो जिघांससि ॥ ३५ ॥

ಹೇ ಪ್ರಭು! ಹಿಂದೆ ನೀರಿನೊಳಗಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದೀರಿ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ‘ಧರಾಧರ’ ಎಂಬ ನಾಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇಂದು ವೀರಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಶರಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಹೊರಟಿದ್ದೀರಿ; ನಾನು ನೀರಿನ ಮೇಲಿನ ದೋಣಿಯಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತೇಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

Verse 36

नूनं जनैरीहितमीश्वराणा- मस्मद्विधैस्तद्गुणसर्गमायया । न ज्ञायते मोहितचित्तवर्त्मभि- स्तेभ्यो नमो वीरयशस्करेभ्य: ॥ ३६ ॥

ಹೇ ಈಶ್ವರಾ! ತ್ರಿಗುಣಮಯ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ನಮ್ಮಂತಹವರು ಮೋಹಿತಚಿತ್ತದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಚೇಷ್ಟಿತದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯಲಾರರು. ನಿಮ್ಮ ಭಕ್ತರ ಕಾರ್ಯಗಳೇ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಇನ್ನೂ ನಿಮ್ಮ ಲೀಲೆಗಳ ಮಾತೇನು! ವೀರಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಆ ಭಕ್ತರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.