Adhyaya 16

Verse 1

मैत्रेय उवाच इति ब्रुवाणं नृपतिं गायका मुनिचोदिता: । तुष्टुवुस्तुष्टमनसस्तद्वागमृतसेवया ॥ १ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ರಾಜ ಪೃಥು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮುನಿಗಳ ಆದೇಶದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ಗಾಯಕರು ಅವನ ಅಮೃತಮಯ ವಿನಯವಚನಗಳನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಿ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ತೃಪ್ತರಾದರು; ನಂತರ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಉನ್ನತ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ರಾಜನನ್ನು ಮಹತ್ತಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

Verse 2

नालं वयं ते महिमानुवर्णने यो देववर्योऽवततार मायया । वेनाङ्गजातस्य च पौरुषाणि ते वाचस्पतीनामपि बभ्रमुर्धिय: ॥ २ ॥

ಸೂತರು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ, ನೀನು ಸాక్షಾತ್ ಪರಮಪುರುಷ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರ; ಅವರ ಅಹೇತುಕ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಅವತರಿಸಿದ್ದೀ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲು ನಾವು ಸಮರ್ಥರಲ್ಲ. ನೀನು ವೇನರಾಜನ ದೇಹದಿಂದ ಪ್ರಕಟನಾದರೂ, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮಹಾವಕ್ತಾರರೂ ನಿನ್ನ ವೈಭವಮಯ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾರರು।

Verse 3

अथाप्युदारश्रवस: पृथोर्हरे: कलावतारस्य कथामृताद‍ृता: । यथोपदेशं मुनिभि: प्रचोदिता: श्लाघ्यानि कर्माणि वयं वितन्महि ॥ ३ ॥

ಆದರೂ, ಉದಾರ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳ ಹರಿಯ ಕಲಾವತಾರನಾದ ಪೃಥು ಮಹಾರಾಜನ ಕಥಾಮೃತದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ದಿವ್ಯ ರುಚಿಯಿದೆ. ಮುನಿಗಳ ಉಪದೇಶದಂತೆ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ನಾವು ಅವನ ಶ್ಲಾಘನೀಯ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವೆವು; ಆದರೂ ನಮ್ಮ ವಾಣಿ ಸದಾ ಅಪೂರ್ಣವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ।

Verse 4

एष धर्मभृतां श्रेष्ठो लोकं धर्मेऽनुवर्तयन् । गोप्ता च धर्मसेतूनां शास्ता तत्परिपन्थिनाम् ॥ ४ ॥

ಈ ಪೃಥು ಮಹಾರಾಜನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು. ಅವನು ಲೋಕವನ್ನು ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಧರ್ಮಸೇತುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮಿಗಳನ್ನೂ ನಾಸ್ತಿಕರನ್ನೂ ಶಿಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 5

एष वै लोकपालानां बिभर्त्येकस्तनौ तनू: । काले काले यथाभागं लोकयोरुभयोर्हितम् ॥ ५ ॥

ಈ ರಾಜನು ಒಬ್ಬನೇ ತನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲೇ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಲೋಕಪಾಲಕರಂತೆ ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಎರಡೂ ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಯಥಾಭಾಗ ವಿಭಾಗೀಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವನು।

Verse 6

वसु काल उपादत्ते काले चायं विमुञ्चति । सम: सर्वेषु भूतेषु प्रतपन् सूर्यवद्विभु: ॥ ६ ॥

ಈ ಪೃಥು ರಾಜನು ಸೂರ್ಯದೇವನಂತೆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ವಿಯಾಗಿರುವನು. ಸೂರ್ಯನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮವಾಗಿ ಬೆಳಕು ಹಂಚುವಂತೆ, ಅವನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೂ ಸಮವಾಗಿ ಕೃಪೆಯನ್ನು ಹಂಚುವನು. ಹಾಗೆಯೇ ಸೂರ್ಯನು ಹಲವು ತಿಂಗಳು ನೀರನ್ನು ಆವಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಮರಳಿ ನೀಡುವಂತೆ, ಅವನು ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದ ತೆರಿಗೆ ಪಡೆದು ಅಗತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ಒದಗಿಸುವನು।

Verse 7

तितिक्षत्यक्रमं वैन्य उपर्याक्रमतामपि । भूतानां करुण: शश्वदार्तानां क्षितिवृत्तिमान् ॥ ७ ॥

ವೈನ್ಯ ಪೃಥು ರಾಜನು ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಜೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಕರುಣಾಶೀಲನಾಗಿರುವನು. ಯಾವುದೋ ದೀನನು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ರಾಜನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆಯೂ ಏರಿದಂತೆ ನಡೆದರೂ, ಅವನು ಅಹೇತುಕ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಮರೆತು ಕ್ಷಮಿಸುವನು. ಲೋಕಪಾಲಕನಾಗಿ ಭೂಮಿಯಂತೆ ಸಹನಶೀಲನಾಗಿರುವನು.

Verse 8

देवेऽवर्षत्यसौ देवो नरदेववपुर्हरि: । कृच्छ्रप्राणा: प्रजा ह्येष रक्षिष्यत्यञ्जसेन्द्रवत् ॥ ८ ॥

ದೇವರು ಮಳೆ ಸುರಿಸದಾಗ, ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಪ್ರಾಣಸಂಕಟದಲ್ಲಿರುವ ವೇಳೆ, ಈ ನರದೇವ-ಸ್ವರೂಪ ಹರಿ-ಸಮಾನ ರಾಜನು ಇಂದ್ರನಂತೆ ಮಳೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬಲ್ಲನು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವನು ಬರದಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುವನು.

Verse 9

आप्याययत्यसौ लोकं वदनामृतमूर्तिना । सानुरागावलोकेन विशदस्मितचारुणा ॥ ९ ॥

ಈ ಪೃಥು ಮಹಾರಾಜನು ಅಮೃತಮಯ ಮುಖಚಂದ್ರದಿಂದ, ಸ्नेಹಭರಿತ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಲ ಮನೋಹರ ನಗೆಯಿಂದ ಲೋಕವನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವನು. ಅವನ ಅನುರಾಗಪೂರ್ಣ ನೋಟ ಎಲ್ಲರ ಶಾಂತ ಜೀವನವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವುದು.

Verse 10

अव्यक्तवर्त्मैष निगूढकार्योगम्भीरवेधा उपगुप्तवित्त: । अनन्तमाहात्म्यगुणैकधामापृथु: प्रचेता इव संवृतात्मा ॥ १० ॥

ಪಠಕರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು: ಈ ರಾಜನು ಅನುಸರಿಸುವ ನೀತಿಯ ಮಾರ್ಗ ಯಾರಿಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗದು. ಅವನ ಕಾರ್ಯಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಗುಪ್ತವೂ ಗಂಭೀರವೂ ಆಗಿರುತ್ತವೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದು. ಅವನ ಧನಕೋಶವೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅನಂತ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಸದುಗುಣಗಳ ಏಕಧಾಮನಾದ ಪೃಥು, ಜಲದಿಂದ ಸರ್ವತಃ ಆವೃತನಾದ ವರುಣನಂತೆ, ಪ್ರಚೇತಸನಂತೆ ಆವೃತಾತ್ಮನಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 11

दुरासदो दुर्विषह आसन्नोऽपि विदूरवत् । नैवाभिभवितुं शक्यो वेनारण्युत्थितोऽनल: ॥ ११ ॥

ಪೃಥು ರಾಜನು ದುರಾಸದನೂ ದುರ್ವಿಷಹನೂ ಆಗಿರುವನು. ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ದೂರದಂತೆ ಕಾಣುವನು. ವೇನನ ಮೃತದೇಹದಿಂದ, ಅರಣಿ ಮರದಿಂದ ಅಗ್ನಿ ಹುಟ್ಟುವಂತೆ ಅವನು ಜನಿಸಿದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾರೂ ಅವನ ಬಲವನ್ನು ಜಯಿಸಲಾರರು, ಶತ್ರುಗಳು ಹತ್ತಿರ ಇದ್ದರೂ ಹತ್ತಿರ ಬರಲಾರರು.

Verse 12

अन्तर्बहिश्च भूतानां पश्यन् कर्माणि चारणै: । उदासीन इवाध्यक्षो वायुरात्मेव देहिनाम् ॥ १२ ॥

ಪೃಥು ಮಹಾರಾಜನು ಗುಪ್ತಚರರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಜೆಗಳ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಇರುವ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಲ್ಲನು; ಆದರೂ ಅವನ ಗುಪ್ತಚರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಯಾರೂ ತಿಳಿಯಲಾರರು. ಸ್ತುತಿ‑ನಿಂದೆಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ—ದೇಹದಲ್ಲಿ ಒಳ‑ಹೊರ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಪ್ರಾಣವಾಯು ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಟಸ್ಥವಾಗಿರುವಂತೆ।

Verse 13

नादण्ड्यं दण्डयत्येष सुतमात्मद्विषामपि । दण्डयत्यात्मजमपि दण्ड्यं धर्मपथे स्थित: ॥ १३ ॥

ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಆ ರಾಜನು ದಂಡನೀಯನಲ್ಲದ ಶತ್ರುಪುತ್ರನನ್ನೂ ದಂಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ದಂಡನೀಯನಾದರೆ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನೂ ಕೂಡ ತಕ್ಷಣ ದಂಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ನ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಮದೃಷ್ಟಿ, ಪಕ್ಷಪಾತರಹಿತನು।

Verse 14

अस्याप्रतिहतं चक्रं पृथोरामानसाचलात् । वर्तते भगवानर्को यावत्तपति गोगणै: ॥ १४ ॥

ಭಗವಾನ್ ಸೂರ್ಯನು ಆಮಾನಸಾಚಲ (ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್) ವರೆಗೆ ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲದೆ ಹರಡುವಂತೆ, ಪೃಥು ಮಹಾರಾಜನ ಅಪ್ರತಿಹತ ಪ್ರಭಾವವೂ ಆಮಾನಸಾಚಲವರೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಭೂಭಾಗಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿ, ಅವನು ಜೀವಿಸುವವರೆಗೂ ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ।

Verse 15

रञ्जयिष्यति यल्लोकमयमात्मविचेष्टितै: । अथामुमाहू राजानं मनोरञ्जनकै: प्रजा: ॥ १५ ॥

ಈ ರಾಜನು ತನ್ನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಲೋಕವನ್ನು ರಂಜಿಸುವನು; ಅವನ ಪ್ರಜೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ತೃಪ್ತರಾಗಿರುವರು. ಆದಕಾರಣ, ಅವನ ಮನೋರಂಜಕ ಗುಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಳುವ ರಾಜನಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸುವರು।

Verse 16

द‍ृढव्रत: सत्यसन्धो ब्रह्मण्यो वृद्धसेवक: । शरण्य: सर्वभूतानां मानदो दीनवत्सल: ॥ १६ ॥

ಆ ರಾಜನು ದೃಢವ್ರತನಾಗಿದ್ದು ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುವನು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವನು. ವೃದ್ಧರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಶರಣಾಗತರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿಸಿ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೌರವ ನೀಡುತ್ತಾ, ದೀನ‑ನಿರ್ದೋಷರ ಮೇಲೆ ಸದಾ ಕರುಣೆಯುಳ್ಳವನಾಗಿರುವನು।

Verse 17

मातृभक्ति: परस्त्रीषु पत्‍न्यामर्ध इवात्मन: । प्रजासु पितृवत्स्‍निग्ध: किङ्करो ब्रह्मवादिनाम् ॥ १७ ॥

ಆ ರಾಜನು ಪರಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ತಾಯಿಯಂತೆ ಗೌರವಿಸಿ, ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ತನ್ನ ದೇಹದ ಅರ್ಧಭಾಗವೆಂದು ಭಾವಿಸುವನು. ಪ್ರಜೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸ्नेಹಪೂರ್ಣ ತಂದೆಯಂತೆ ಇರುವನು ಮತ್ತು ಭಗವದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ಸಾರುವ ಭಕ್ತರ ವಿನೀತ ಸೇವಕನಾಗಿರುವನು।

Verse 18

देहिनामात्मवत्प्रेष्ठ: सुहृदां नन्दिवर्धन: । मुक्तसङ्गप्रसङ्गोऽयं दण्डपाणिरसाधुषु ॥ १८ ॥

ಆ ರಾಜನು ಎಲ್ಲ ದೇಹಧಾರಿಗಳನ್ನು ತನ್ನಂತೆಯೇ ಪ್ರಿಯರೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಸ್ನೇಹಿತರ ಆನಂದವನ್ನು ಸದಾ ಹೆಚ್ಚಿಸುವನು. ಮುಕ್ತರೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿ, ದುಷ್ಟರ ಮೇಲೆ ದಂಡಧಾರಿಯಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸುವನು।

Verse 19

अयं तु साक्षाद्भगवांस्त्र्यधीश:कूटस्थ आत्मा कलयावतीर्ण: । यस्मिन्नविद्यारचितं निरर्थकंपश्यन्ति नानात्वमपि प्रतीतम् ॥ १९ ॥

ಈ ರಾಜನು ತ್ರಿಲೋಕಗಳ ಅಧೀಶನು; ಸాక్షಾತ್ ಭಗವಂತನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಆವಿಷ್ಟನಾಗಿ, ಕೂಟಸ್ಥ ಅವಿಕಾರಿ ಆತ್ಮನಾಗಿ ಶಕ್ತ್ಯಾವೇಶ ಅವತಾರರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಮುಕ್ತಾತ್ಮನಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನದಿಂದ, ಅವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಭೌತ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಅರ್ಥಹೀನವೆಂದು ನೋಡುವನು।

Verse 20

अयं भुवो मण्डलमोदयाद्रे-र्गोप्तैकवीरो नरदेवनाथ: । आस्थाय जैत्रं रथमात्तचाप:पर्यस्यते दक्षिणतो यथार्क: ॥ २० ॥

ಈ ರಾಜನು ಭೂಮಂಡಲದ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ, ಏಕವೀರನಾಗಿ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಲ್ಲದವನು ಆಗಿರುವನು. ಜಯರಥವನ್ನು ಏರಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಜೇಯ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು, ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ತನ್ನ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಭೂಮಂಡಲವನ್ನೆಲ್ಲ ಪರ್ಯಟಿಸುವನು।

Verse 21

अस्मै नृपाला: किल तत्र तत्रबलिं हरिष्यन्ति सलोकपाला: । मंस्यन्त एषां स्त्रिय आदिराजंचक्रायुधं तद्यश उद्धरन्त्य: ॥ २१ ॥

ರಾಜನು ಲೋಕಮೆಲ್ಲ ಸಂಚರಿಸುವಾಗ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಇತರ ರಾಜರು ಮತ್ತು ಲೋಕಪಾಲ ದೇವತೆಗಳು ಅವನಿಗೆ ಬಲಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವರು. ಅವರ ರಾಣಿಯರೂ ಅವನನ್ನು ಗದಾ-ಚಕ್ರಧಾರಿಯಾದ ಆದಿರಾಜನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅವನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹಾಡುವರು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಕೀರ್ತಿ ಭಗವಂತನಂತೆಯೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ।

Verse 22

अयं महीं गां दुदुहेऽधिराज:प्रजापतिर्वृत्तिकर: प्रजानाम् । यो लीलयाद्रीन् स्वशरासकोट्याभिन्दन् समां गामकरोद्यथेन्द्र: ॥ २२ ॥

ಈ ಅಧಿರಾಜನು ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳ ಸಮಾನವಾದ ಮಹಾ ಪ್ರಜಾಪಾಲಕನು. ಪ್ರಜೆಗಳ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಸುವಿನಂತೆ ದೋಹಿಸಿ, ಇಂದ್ರನಂತೆ ಧನುಸ್ಸಿನ ಮುನೆಯಿಂದ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ನೆಲವನ್ನು ಸಮತಲಗೊಳಿಸುವನು।

Verse 23

विस्फूर्जयन्नाजगवं धनु: स्वयंयदाचरत्क्ष्मामविषह्यमाजौ । तदा निलिल्युर्दिशि दिश्यसन्तोलाङ्गूलमुद्यम्य यथा मृगेन्द्र: ॥ २३ ॥

ಅವನು ಸ್ವತಃ ಅಜಗವ ಧನುಸ್ಸಿನ ತಂತಿಯನ್ನು ಗರ್ಜಿಸುವಂತೆ ನಾದಗೊಳಿಸಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಜೇಯನಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದಾಗ, ಸಿಂಹವು ಬಾಲ ಎತ್ತಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಾಗ ಹೇಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅಡಗುತ್ತವೋ ಹಾಗೆಯೇ ದೈತ್ಯಸ್ವಭಾವದ ದುಷ್ಟರು ಮತ್ತು ಕಳ್ಳರು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಹೋಗುವರು।

Verse 24

एषोऽश्वमेधाञ् शतमाजहारसरस्वती प्रादुरभावि यत्र । अहार्षीद्यस्य हयं पुरन्दर:शतक्रतुश्चरमे वर्तमाने ॥ २४ ॥

ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಯ ಉದ್ಭವಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಈ ರಾಜನು ನೂರು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವನು. ಕೊನೆಯ ಯಜ್ಞ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಶತಕ್ರತು ಪುರಂದರ ಇಂದ್ರನು ಯಜ್ಞಾಶ್ವವನ್ನು ಕದ್ದೊಯ್ಯುವನು।

Verse 25

एष स्वसद्मोपवने समेत्यसनत्कुमारं भगवन्तमेकम् । आराध्य भक्त्यालभतामलं तज्ज्ञानं यतो ब्रह्म परं विदन्ति ॥ २५ ॥

ಈ ರಾಜನು ತನ್ನ ಅರಮನೆಯ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕುಮಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಭಗವಾನ್ ಸನತ್ಕುಮಾರರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವನು. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ಪರಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುವ ನಿರ್ಮಲ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹಾಗೂ ದಿವ್ಯಾನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು।

Verse 26

तत्र तत्र गिरस्तास्ता इति विश्रुतविक्रम: । श्रोष्यत्यात्माश्रिता गाथा: पृथु: पृथुपराक्रम: ॥ २६ ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ರಾಜ ಪೃಥುವಿನ ವೀರಕೀರ್ತಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದಾಗ, ವಿಶಾಲ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಪೃಥು ಸದಾ ತನ್ನನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿದ, ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹಾಡುವ ಗಾಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ।

Verse 27

दिशो विजित्याप्रतिरुद्धचक्र:स्वतेजसोत्पाटितलोकशल्य: । सुरासुरेन्द्रैरुपगीयमानमहानुभावो भविता पतिर्भुव: ॥ २७ ॥

ಪೃಥು ಮಹಾರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಯಾರೂ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲಾರರು. ಅವನು ಲೋಕವನ್ನು ಜಯಿಸಿ ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳ ತ್ರಿವಿಧ ತಾಪಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮೂಲ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಖ್ಯಾತನಾಗುವನು; ದೇವಾಸುರೇಂದ್ರರು ಅವನ ಮಹತ್ತಾದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕೀರ್ತಿಸುವರು.