Adhyaya 11

Verse 1

मैत्रेय उवाच निशम्य गदतामेवमृषीणां धनुषि ध्रुव: । सन्दधेऽस्त्रमुपस्पृश्य यन्नारायणनिर्मितम् ॥ १ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿದುರ! ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಉತ್ತೇಜಕ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಧ್ರುವ ಮಹಾರಾಜನು ಆಚಮನಕ್ಕಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ನಂತರ ನಾರಾಯಣನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಅಸ್ತ್ರಬಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದು ಧನುಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಧಿಸಿದನು.

Verse 2

सन्धीयमान एतस्मिन्माया गुह्यकनिर्मिता: । क्षिप्रं विनेशुर्विदुर क्लेशा ज्ञानोदये यथा ॥ २ ॥

ಧ್ರುವ ಮಹಾರಾಜನು ನಾರಾಯಣಾಸ್ತ್ರ ಬಾಣವನ್ನು ಧನುಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಧಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ, ಹೇ ವಿದುರ, ಯಕ್ಷರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮಾಯೆ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ನಾಶವಾಯಿತು; ಆತ್ಮಜ್ಞಾನೋದಯದಲ್ಲಿ ಭೌತಿಕ ಕ್ಲೇಶಗಳು ಲಯವಾಗುವಂತೆ.

Verse 3

तस्यार्षास्त्रं धनुषि प्रयुञ्जत: सुवर्णपुङ्खा: कलहंसवासस: । विनि:सृता आविविशुर्द्विषद्बलं यथा वनं भीमरवा: शिखण्डिन: ॥ ३ ॥

ಧ್ರುವ ಮಹಾರಾಜನು ನಾರಾಯಣ ಋಷಿಯ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧನುಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಚಿನ್ನದ ದಂಡಗಳೂ ಹಂಸದ ರೆಕ್ಕೆಗಳಂತೆ ಪಂಖಗಳೂಳ್ಳ ಬಾಣಗಳು ಹೊರಬಂದವು. ಅವು ಭೀಕರ ಸೀಸುವ ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ ಶತ್ರುಸೈನ್ಯವನ್ನು ತೂರಿದವು; ಗದ್ದಲದ ಕೂಗುಗಳೊಂದಿಗೆ ನವಿಲುಗಳು ಕಾಡಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ.

Verse 4

तैस्तिग्मधारै: प्रधने शिलीमुखै- रितस्तत: पुण्यजना उपद्रुता: । तमभ्यधावन् कुपिता उदायुधा: सुपर्णमुन्नद्धफणा इवाहय: ॥ ४ ॥

ಆ ತೀಕ್ಷ್ಣಧಾರ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಸೈನ್ಯವು ಅಶಾಂತಗೊಂಡು ಬಹುತೇಕ ಮೂರ್ಚಿತವಾಯಿತು. ಆದರೂ ಕೋಪದಿಂದ ಅವರು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಧ್ರುವ ಮಹಾರಾಜನ ಮೇಲೆ ದೌಡಾಯಿಸಿದರು; ಗರುಡನಿಂದ ಕೆರಳಿದ ಹಾವುಗಳು ಹೂಡನ್ನು ಎತ್ತಿ ಗರುಡನತ್ತ ಓಡುವಂತೆ.

Verse 5

स तान् पृषत्कैरभिधावतो मृधे निकृत्तबाहूरुशिरोधरोदरान् । निनाय लोकं परमर्कमण्डलं व्रजन्ति निर्भिद्य यमूर्ध्वरेतस: ॥ ५ ॥

ಧ್ರುವ ಮಹಾರಾಜನು ಯಕ್ಷರು ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ತಕ್ಷಣವೇ ತನ್ನ ಬಾಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ತುಂಡು ತುಂಡಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದನು. ಅವರ ಕೈಗಳು, ಕಾಲುಗಳು, ತಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ದೇಹದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ, ಸೂರ್ಯಮಂಡಲದ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಮತ್ತು ಊರ್ಧ್ವರೇತಸ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಯಕ್ಷರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು.

Verse 6

तान् हन्यमानानभिवीक्ष्य गुह्यका- ननागसश्चित्ररथेन भूरिश: । औत्तानपादिं कृपया पितामहो मनुर्जगादोपगत: सहर्षिभि: ॥ ६ ॥

ತನ್ನ ಮೊಮ್ಮಗನಾದ ಧ್ರುವ ಮಹಾರಾಜನು ಅಪರಾಧಿಗಳಲ್ಲದ ಅನೇಕ ಯಕ್ಷರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವು ಕಂಡಾಗ, ಅಪಾರ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಮಹಾನ್ ಋಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಧ್ರುವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಹಿತವಚನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು.

Verse 7

मनुरुवाच अलं वत्सातिरोषेण तमोद्वारेण पाप्मना । येन पुण्यजनानेतानवधीस्त्वमनागस: ॥ ७ ॥

ಮನುವು ಹೇಳಿದನು: ಮಗು, ದಯವಿಟ್ಟು ನಿಲ್ಲಿಸು. ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ - ಇದು ನರಕದ ಬಾಗಿಲು. ಅಪರಾಧಿಗಳಲ್ಲದ ಯಕ್ಷರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ನೀನು ಈಗ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರುತ್ತಿದ್ದೀಯ.

Verse 8

नास्मत्कुलोचितं तात कर्मैतत्सद्विगर्हितम् । वधो यदुपदेवानामारब्धस्तेऽकृतैनसाम् ॥ ८ ॥

ಮಗು, ನೀನು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಪಾಪರಹಿತ ಯಕ್ಷರ ಹತ್ಯೆಯು ಹಿರಿಯರಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಇದು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾದ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ತಕ್ಕುದಲ್ಲ.

Verse 9

नन्वेकस्यापराधेन प्रसङ्गाद् बहवो हता: । भ्रातुर्वधाभितप्तेन त्वयाङ्ग भ्रातृवत्सल ॥ ९ ॥

ಮಗು, ನಿನ್ನ ಸಹೋದರನ ಬಗ್ಗೆ ನಿನಗೆ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯಿದೆ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷರಿಂದ ಅವನು ಹತನಾದದ್ದಕ್ಕೆ ನಿನಗೆ ತುಂಬಾ ದುಃಖವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಯೋಚಿಸು: ಒಬ್ಬ ಯಕ್ಷನ ಅಪರಾಧಕ್ಕಾಗಿ, ನೀನು ನಿರಪರಾಧಿಗಳಾದ ಇತರ ಅನೇಕರನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದೀಯ.

Verse 10

नायं मार्गो हि साधूनां हृषीकेशानुवर्तिनाम् । यदात्मानं पराग्गृह्य पशुवद्भूतवैशसम् ॥ १० ॥

ಇದು ಹೃಷೀಕೇಶನ ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಸಾಧುಜನರ ಮಾರ್ಗವಲ್ಲ. ದೇಹವನ್ನೇ ಆತ್ಮವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಪಶುವಿನಂತೆ ಇತರ ಜೀವಿಗಳ ದೇಹಹಿಂಸೆ ಮಾಡಬಾರದು.

Verse 11

सर्वभूतात्मभावेन भूतावासं हरिं भवान् । आराध्याप दुराराध्यं विष्णोस्तत्परमं पदम् ॥ ११ ॥

ನೀವು ಸರ್ವಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಭಾವದಿಂದ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಆಶ್ರಯವಾದ ಹರಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದ್ದೀರಿ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಮಪದ ದುರ್ಳಭವಾದರೂ ನೀವು ಆ ಧಾಮವನ್ನು ಪಡೆಯುವಿರಿ.

Verse 12

स त्वं हरेरनुध्यातस्तत्पुंसामपि सम्मत: । कथं त्ववद्यं कृतवाननुशिक्षन् सतां व्रतम् ॥ १२ ॥

ನೀವು ಹರಿಯ ಶುದ್ಧ ಭಕ್ತ; ಭಗವಂತನು ಸದಾ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಅವನ ಅಂತರಂಗ ಭಕ್ತರು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿಮ್ಮ ಜೀವನ ಸತ್ಪುರುಷರ ವ್ರತಕ್ಕೆ ಆದರ್ಶ—ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಇಂತಹ ನಿಂದ್ಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಏಕೆ ಮಾಡಿದರು?

Verse 13

तितिक्षया करुणया मैत्र्या चाखिलजन्तुषु । समत्वेन च सर्वात्मा भगवान् सम्प्रसीदति ॥ १३ ॥

ಭಕ್ತನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ प्रति ಸಹನೆ, ಕರುಣೆ, ಮೈತ್ರಿ ಮತ್ತು ಸಮತ್ವದಿಂದ ವರ್ತಿಸಿದಾಗ ಸರ್ವಾತ್ಮನಾದ ಭಗವಂತನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 14

सम्प्रसन्ने भगवति पुरुष: प्राकृतैर्गुणै: । विमुक्तो जीवनिर्मुक्तो ब्रह्म निर्वाणमृच्छति ॥ १४ ॥

ಭಗವಂತನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಸನ್ನನಾದಾಗ ಪುರುಷನು ಸ್ಥೂಲ-ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರಾಕೃತ ಗುಣಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಜೀವಂತವಾಗಿಯೇ ಬಂಧನರಹಿತನಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮ-ನಿರ್ವಾಣವೆಂಬ ಅನಂತ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆನಂದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 15

भूतै: पञ्चभिरारब्धैर्योषित्पुरुष एव हि । तयोर्व्यवायात्सम्भूतिर्योषित्पुरुषयोरिह ॥ १५ ॥

ಪಂಚಭೂತಗಳಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀ‑ಪುರುಷರ ದೇಹ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಸ್ತ್ರೀ‑ಪುರುಷ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಸಂತತಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 16

एवं प्रवर्तते सर्ग: स्थिति: संयम एव च । गुणव्यतिकराद्राजन्मायया परमात्मन: ॥ १६ ॥

ಓ ರಾಜ ಧ್ರುವಾ! ಪರಮಾತ್ಮನ ಮಾಯಾಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ತ್ರಿಗುಣಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಲೇ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 17

निमित्तमात्रं तत्रासीन्निर्गुण: पुरुषर्षभ: । व्यक्ताव्यक्तमिदं विश्वं यत्र भ्रमति लोहवत् ॥ १७ ॥

ಓ ಧ್ರುವಾ! ಆ ಪುರುಷೋತ್ತಮನು ನಿರ್ಗುಣನು; ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಕೇವಲ ನಿಮಿತ್ತಕಾರಣ. ಅವನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಈ ವ್ಯಕ್ತ‑ಅವ್ಯಕ್ತ ವಿಶ್ವವು ಚುಂಬಕದಿಂದ ಕಬ್ಬಿಣ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 18

स खल्विदं भगवान् कालशक्त्या गुणप्रवाहेण विभक्तवीर्य: । करोत्यकर्तैव निहन्त्यहन्ता चेष्टा विभूम्न: खलु दुर्विभाव्या ॥ १८ ॥

ಆ ಭಗವಾನ್ ಕಾಲಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಗುಣಪ್ರವಾಹವನ್ನು ನಡೆಸಿ ನಾನಾವಿಧ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಮಾಡುವಂತೆಯೇ ಕಾಣಿಸಿದರೂ ಅಕರ್ತಾ, ಸಂಹರಿಸುವಂತೆಯೇ ಕಾಣಿಸಿದರೂ ಹಂತಕನಲ್ಲ; ವಿಭುವಿನ ಈ ಚೇಷ್ಟೆ ಅಚಿಂತ್ಯ.

Verse 19

सोऽनन्तोऽन्तकर: कालोऽनादिरादिकृदव्यय: । जनं जनेन जनयन्मारयन्मृत्युनान्तकम् ॥ १९ ॥

ಓ ಧ್ರುವಾ! ಭಗವಾನ್ ಅನಂತನು; ಕಾಲರೂಪದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲದರ ಅಂತಕರನು. ಅವನು ಅನಾದಿಯಾದರೂ ಆದಿಕರ್ತ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಯನು. ಜೀವಿಗಳು ತಂದೆಯಿಂದ ಜನಿಸಿ ಮರಣದಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಅವನು ಜನ್ಮ‑ಮರಣಗಳಿಂದ ಸದಾ ಮುಕ್ತನು.

Verse 20

न वै स्वपक्षोऽस्य विपक्ष एव वा परस्य मृत्योर्विशत: समं प्रजा: । तं धावमानमनुधावन्त्यनीशा यथा रजांस्यनिलं भूतसङ्घा: ॥ २० ॥

ಪರಮೇಶ್ವರನು ಕಾಲರೂಪವಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರ ಮೇಲೂ ಸಮದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವನು; ಅವನಿಗೆ ಪಕ್ಷವೂ ಇಲ್ಲ, ವಿರೋಧಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಕಾಲದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಫಲಾನುಸಾರ ಸುಖದುಃಖಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಗಾಳಿ ಬೀಸಿದಾಗ ಧೂಳಿಕಣಗಳು ಹಾರುವಂತೆ.

Verse 21

आयुषोऽपचयं जन्तोस्तथैवोपचयं विभु: । उभाभ्यां रहित: स्वस्थो दु:स्थस्य विदधात्यसौ ॥ २१ ॥

ವಿಷ್ಣು ಸರ್ವಶಕ್ತನು; ಜೀವಿಗಳ ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಅವನೇ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಯಾರದೋ ಆಯುಷ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಯಾರದೋ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಅವನು ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಅತೀತನಾಗಿ ಸ್ವಸ್ಥವಾಗಿ ಪರಮಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾನೆ—ಅವನ ಆಯುಷ್ಯಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆಯೂ ಹೆಚ್ಚುವಿಕೆಯೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 22

केचित्कर्म वदन्त्येनं स्वभावमपरे नृप । एके कालं परे दैवं पुंस: काममुतापरे ॥ २२ ॥

ಓ ರಾಜನೇ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಖದುಃಖದ ಭೇದವನ್ನು ಕೆಲವರು ಕರ್ಮಫಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಸ್ವಭಾವದಿಂದ, ಕೆಲವರು ಕಾಲದಿಂದ, ಕೆಲವರು ದೈವದಿಂದ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಆಸೆಯಿಂದ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 23

अव्यक्तस्याप्रमेयस्य नानाशक्त्युदयस्य च । न वै चिकीर्षितं तात को वेदाथ स्वसम्भवम् ॥ २३ ॥

ಓ ತಾತ, ಅವ್ಯಕ್ತನೂ ಅಪ್ರಮೇಯನೂ ಆದ ಪರಮಸತ್ಯ, ಅನೇಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ—ಅವನ ಸಂಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿಯಬಲ್ಲರು? ಅವನು ಕಾರಣಗಳಿಗೂ ಕಾರಣನಾದರೂ, ಮನೋವಿಚಾರದಿಂದ ಅವನನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

Verse 24

न चैते पुत्रक भ्रातुर्हन्तारो धनदानुगा: । विसर्गादानयोस्तात पुंसो दैवं हि कारणम् ॥ २४ ॥

ಮಗನೇ, ಕುಬೇರನ ವಂಶಜರಾದ ಈ ಯಕ್ಷರು ನಿನ್ನ ಸಹೋದರನ ನಿಜವಾದ ಹಂತಕರು ಅಲ್ಲ. ತಾತನೇ, ಜನನ ಮತ್ತು ಮರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಪರಮ ದೈವವೇ—ಕಾರಣಗಳಿಗೂ ಕಾರಣನಾದ ಭಗವಾನೇ.

Verse 25

स एव विश्वं सृजति स एवावति हन्ति च । अथापि ह्यनहङ्कारान्नाज्यते गुणकर्मभि: ॥ २५ ॥

ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನೇ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅವನೇ ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ, ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೂ ನಿರಹಂಕಾರಿಯಾದ್ದರಿಂದ ಗುಣ‑ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಲಿಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 26

एष भूतानि भूतात्मा भूतेशो भूतभावन: । स्वशक्त्या मायया युक्त: सृजत्यत्ति च पाति च ॥ २६ ॥

ಇವನೇ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಪರಮಾತ್ಮ; ಎಲ್ಲರ ಅಧಿಪತಿ ಮತ್ತು ಪಾಲಕ. ತನ್ನ ಬಾಹ್ಯಶಕ್ತಿ ಮಾಯೆಯ ಮೂಲಕ ಸೃಷ್ಟಿ, ಪೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಹಾರವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 27

तमेव मृत्युममृतं तात दैवं सर्वात्मनोपेहि जगत्परायणम् । यस्मै बलिं विश्वसृजो हरन्ति गावो यथा वै नसि दामयन्त्रिता: ॥ २७ ॥

ಪ್ರಿಯ ಧ್ರುವನೇ, ಜಗತ್ತಿನ ಪರಮ ಗುರಿಯಾದ ಸರ್ವಾತ್ಮ ಪರಮದೇವನಾದ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಶರಣಾಗು—ಅವನೇ ಮರಣಕ್ಕೂ ಮರಣ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪ. ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳೂ ಅವನ ವಶದಲ್ಲೇ ಬಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮೂಗಿನಲ್ಲಿ ಹಗ್ಗ ಕಟ್ಟಿದ ಎತ್ತು ಯಜಮಾನನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ.

Verse 28

य: पञ्चवर्षो जननीं त्वं विहाय मातु: सपत्‍न्या वचसा भिन्नमर्मा । वनं गतस्तपसा प्रत्यगक्ष- माराध्य लेभे मूर्ध्नि पदं त्रिलोक्या: ॥ २८ ॥

ಪ್ರಿಯ ಧ್ರುವನೇ, ನೀನು ಕೇವಲ ಐದು ವರ್ಷದವನು; ತಾಯಿಯ ಸಹಪತ್ನಿಯ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಹೃದಯವേദನೆಗೊಂಡು, ತಾಯಿಯ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಂತರ್ಯಾಮಿ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದೆ; ಫಲವಾಗಿ ನೀನು ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೀ।

Verse 29

तमेनमङ्गात्मनि मुक्तविग्रहे व्यपाश्रितं निर्गुणमेकमक्षरम् । आत्मानमन्विच्छ विमुक्तमात्मद‍ृग् यस्मिन्निदं भेदमसत्प्रतीयते ॥ २९ ॥

ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಿಯ ಧ್ರುವನೇ, ದಿವ್ಯವಾಗಿ ಮುಕ್ತಸ್ವರೂಪನಾಗಿ ಇರುವ, ಏಕವಾದ ಅಕ್ಷರ ನಿರ್ಗುಣ ಪರಮಪುರುಷನ ಕಡೆಗೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಿರುಗಿಸು; ಅವನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ನೀನು ಆತ್ಮದರ್ಶನದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಈ ಭೇದಭಾವವು ಅಸತ್ಯದಂತೆ ಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅರಿಯುವೆ।

Verse 30

त्वं प्रत्यगात्मनि तदा भगवत्यनन्त आनन्दमात्र उपपन्नसमस्तशक्तौ । भक्तिं विधाय परमां शनकैरविद्या- ग्रन्थिं विभेत्स्यसि ममाहमिति प्ररूढम् ॥ ३० ॥

ನೀನು ಅಂತರಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಸರ್ವಶಕ್ತಿಮಾನ್ ಆನಂದನಿಧಿಯಾದ ಅನಂತ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಆಚರಿಸಿದರೆ, ‘ನಾನು’ ‘ನನ್ನದು’ ಎಂಬ ಅವಿದ್ಯಾಗ್ರಂಥಿ ಶೀಘ್ರವೇ ಛೇದವಾಗುವುದು।

Verse 31

संयच्छ रोषं भद्रं ते प्रतीपं श्रेयसां परम् । श्रुतेन भूयसा राजन्नगदेन यथामयम् ॥ ३१ ॥

ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸು; ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ಓ ರಾಜನೇ, ಕೋಪವೇ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಪರಮ ವಿರೋಧಿ. ನಾನು ಹೇಳಿದ ಬಹು ಮಾತುಗಳು ರೋಗಕ್ಕೆ ಔಷಧಿಯಂತೆ; ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಅನುಸರಿಸು।

Verse 32

येनोपसृष्टात्पुरुषाल्लोक उद्विजते भृशम् । न बुधस्तद्वशं गच्छेदिच्छन्नभयमात्मन: ॥ ३२ ॥

ಈ ಭೌತಿಕ ಲೋಕದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಕೋಪದ ವಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಾರದು; ಏಕೆಂದರೆ ಕೋಪದಿಂದ ಮೋಹಿತನಾದವನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಭಯದ ಕಾರಣನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 33

हेलनं गिरिशभ्रातुर्धनदस्य त्वया कृतम् । यज्जघ्निवान् पुण्यजनान् भ्रातृघ्नानित्यमर्षित: ॥ ३३ ॥

ಹೇ ಧ್ರುವಾ, ಯಕ್ಷರು ನಿನ್ನ ಸಹೋದರನನ್ನು ಕೊಂದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ನೀನು ಅನೇಕ ಯಕ್ಷರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ್ದೆ. ಇದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ಧನಾಧಿಪತಿ, ಗಿರೀಶ ಶಿವನ ಸಹೋದರ ಧನದ ಕುಬೇರನ ಮನಸ್ಸು ಕಲುಷಿತವಾಗಿದೆ; ಕುಬೇರನಿಗೂ ಶಿವನಿಗೂ ನಿನ್ನ ನಡೆ ಅವಮಾನಕರವಾಗಿದೆ।

Verse 34

तं प्रसादय वत्साशु सन्नत्या प्रश्रयोक्तिभि: । न यावन्महतां तेज: कुलं नोऽभिभविष्यति ॥ ३४ ॥

ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಗನೇ, ತಕ್ಷಣವೇ ವಿನಯಪೂರ್ವಕ ನಮಸ್ಕಾರ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಮೃದು ವಚನಗಳಿಂದ ಕುಬೇರನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸು; ಮಹಾತ್ಮರ ತೇಜಸ್ಸು ನಮ್ಮ ಕುಲವನ್ನು ಆವರಿಸುವ ಮೊದಲು।

Verse 35

एवं स्वायम्भुव: पौत्रमनुशास्य मनुर्ध्रुवम् । तेनाभिवन्दित: साकमृषिभि: स्वपुरं ययौ ॥ ३५ ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ತನ್ನ ಮೊಮ್ಮಗ ಧ್ರುವ ಮಹಾರಾಜನಿಗೆ ಉಪದೇಶ ನೀಡಿ, ಧ್ರುವನ ಸಾದರ ಪ್ರಣಾಮದಿಂದ ಅಭಿವಂದಿತನಾಗಿ, ಋಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಧಾಮಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು।