Adhyaya 1

Verse 1

मैत्रेय उवाच मनोस्तु शतरूपायां तिस्र: कन्याश्च जज्ञिरे । आकूतिर्देवहूतिश्च प्रसूतिरिति विश्रुता: ॥ १ ॥

ಶ್ರೀ ಮೈತ್ರೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಶತರೂಪೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ಪಡೆದನು; ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು ಆಕೂತಿ, ದೇವಹೂತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸೂತಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.

Verse 2

आकूतिं रुचये प्रादादपि भ्रातृमतीं नृप: । पुत्रिकाधर्ममाश्रित्य शतरूपानुमोदित: ॥ २ ॥

ರಾಜ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು, ಪತ್ನಿ ಶತರೂಪೆಯ ಅನುಮತಿಯಿಂದ, ಸಹೋದರರು ಇದ್ದರೂ, ಪುತ್ರಿಕಾಧರ್ಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಆಕೂತಿಯನ್ನು ಪ್ರಜಾಪತಿ ರುಚಿಗೆ ನೀಡಿದನು; ಅವಳಿಂದ ಜನಿಸುವ ಪುತ್ರನು ಮನುವಿಗೆ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಮರಳಿ ಕೊಡಬೇಕೆಂಬ ಷರತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ.

Verse 3

प्रजापति: स भगवान् रुचिस्तस्यामजीजनत् । मिथुनं ब्रह्मवर्चस्वी परमेण समाधिना ॥ ३ ॥

ಆ ಭಗವಂತನಾದ ಪ್ರಜಾಪತಿ ರುಚಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾಗಿ, ಪರಮ ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಆಕೂತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುತ್ರನನ್ನೂ ಒಂದು ಪುತ್ರಿಯನ್ನೂ—ಅಂತಹ ಜೋಡಿಯನ್ನು—ಜನಿಸಿದನು.

Verse 4

यस्तयो: पुरुष: साक्षाद्विष्णुर्यज्ञस्वरूपधृक् । या स्त्री सा दक्षिणा भूतेरंशभूतानपायिनी ॥ ४ ॥

ಆಕೂತಿಯ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಪುತ್ರನು ಸాక్షಾತ್ ವಿಷ್ಣು—ಯಜ್ಞಸ್ವರೂಪಧಾರಿ ಭಗವಾನ್; ಪುತ್ರಿಯು ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಅಂಶರೂಪ ‘ದಕ್ಷಿಣಾ’, ಪ್ರಭುವಿನ ನಿತ್ಯ ಸಹಚರಿ.

Verse 5

आनिन्ये स्वगृहं पुत्र्या: पुत्रं विततरोचिषम् । स्वायम्भुवो मुदा युक्तो रुचिर्जग्राह दक्षिणाम् ॥ ५ ॥

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ಆನಂದದಿಂದ ತನ್ನ ಪುತ್ರಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ತೇಜಸ್ವಿ ಯಜ್ಞನನ್ನು ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಕರೆತಂದನು; ಜಾಮಾತ ರುಚಿಯು ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಬಳಿಯೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡನು.

Verse 6

तां कामयानां भगवानुवाह यजुषां पति: । तुष्टायां तोषमापन्नोऽजनयद् द्वादशात्मजान् ॥ ६ ॥

ಯಜುಷ್ಕರ್ಮಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಭಗವಾನ್ ಯಜ್ಞನು, ತನ್ನನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಬಯಸಿದ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ವಿವಾಹಮಾಡಿಕೊಂಡನು; ಅವಳು ತೃಪ್ತಳಾದಾಗ ತಾನೂ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟು ಅವಳಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ಪುತ್ರರನ್ನು ಜನ್ಮನೀಡಿದನು.

Verse 7

तोष: प्रतोष: सन्तोषो भद्र: शान्तिरिडस्पति: । इध्म: कविर्विभु: स्वह्न: सुदेवो रोचनो द्विषट् ॥ ७ ॥

ಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣೆಯ ಹನ್ನೆರಡು ಪುತ್ರರ ಹೆಸರುಗಳು: ತೋಷ, ಪ್ರತೋಷ, ಸಂತೋಷ, ಭದ್ರ, ಶಾಂತಿ, ಇಡಸ್ಪತಿ, ಇಧ್ಮ, ಕವಿ, ವಿಭು, ಸ್ವಹ್ನ, ಸುದೇವ, ರೋಚನ.

Verse 8

तुषिता नाम ते देवा आसन्स्वायम्भुवान्तरे । मरीचिमिश्रा ऋषयो यज्ञ: सुरगणेश्वर: ॥ ८ ॥

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಈ ಪುತ್ರರು ‘ತುಷಿತ’ ಎಂಬ ದೇವಗಣವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಮರೀಚಿ ಸಪ್ತಋಷಿಗಳ ನಾಯಕನಾದನು; ಯಜ್ಞನು ದೇವಗಣಾಧಿಪತಿ—ಇಂದ್ರ—ಆದನು.

Verse 9

प्रियव्रतोत्तानपादौ मनुपुत्रौ महौजसौ । तत्पुत्रपौत्रनप्तृणामनुवृत्तं तदन्तरम् ॥ ९ ॥

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವಿನ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಪ್ರಿಯವ್ರತ ಮತ್ತು ಉತ್ತಾನಪಾದ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ರಾಜರಾದರು. ಅವರ ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರ-ಪ್ರಪೌತ್ರರ ವಂಶವು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು.

Verse 10

देवहूतिमदात्तात कर्दमायात्मजां मनु: । तत्सम्बन्धि श्रुतप्रायं भवता गदतो मम ॥ १० ॥

ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರನೇ, ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವು ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರಿ ದೇವಹೂತಿಯನ್ನು ಕರ್ಧಮ ಮುನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದನು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ನೀನು ಅದನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದೀಯೆ.

Verse 11

दक्षाय ब्रह्मपुत्राय प्रसूतिं भगवान्मनु: । प्रायच्छद्यत्कृत: सर्गस्त्रिलोक्यां विततो महान् ॥ ११ ॥

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರನಾದ ದಕ್ಷನಿಗೆ ತನ್ನ ಪುತ್ರಿ ಪ್ರಸೂತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದನು. ದಕ್ಷನ ಸಂತತಿಯ ಮೂಲಕ ಸೃಷ್ಟಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಅವರ ವಂಶವು ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಹರಡಿತು.

Verse 12

या: कर्दमसुता: प्रोक्ता नव ब्रह्मर्षिपत्नय: । तासां प्रसूतिप्रसवं प्रोच्यमानं निबोध मे ॥ १२ ॥

ಹಿಂದೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಕರ್ಧಮ ಮುನಿಯ ಒಂಬತ್ತು ಪುತ್ರಿಯರು ಒಂಬತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಪತ್ನಿಗಳಾಗಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟರು. ಈಗ ಆ ಒಂಬತ್ತು ಪುತ್ರಿಯರ ಸಂತಾನಪರಂಪರೆಯನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು.

Verse 13

पत्नी मरीचेस्तु कला सुषुवे कर्दमात्मजा । कश्यपं पूर्णिमानं च ययोरापूरितं जगत् ॥ १३ ॥

ಕರ್ಧಮ ಮುನಿಯ ಪುತ್ರಿ ಕಲಾ, ಮರಿಗೆಚಿಯ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ, ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು—ಕಶ್ಯಪ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣಿಮಾ. ಅವರ ಸಂತತಿಯಿಂದ ಜಗತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ತುಂಬಿತು.

Verse 14

पूर्णिमासूत विरजं विश्वगं च परन्तप । देवकुल्यां हरे: पादशौचाद्याभूत्सरिद्दिव: ॥ १४ ॥

ಹೇ ವಿದುರ, ಕಶ್ಯಪ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ವಿರಜ, ವಿಶ್ವಗ ಮತ್ತು ದೇವಕುಲ್ಯಾ ಎಂಬ ಮೂರು ಸಂತಾನಗಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಕುಲ್ಯಾ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯಿದ ಪವಿತ್ರ ಜಲವಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ದೇವಲೋಕದ ಗಂಗೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಯಿತು.

Verse 15

अत्रे: पत्‍न्यनसूया त्रीञ्जज्ञे सुयशस: सुतान् । दत्तं दुर्वाससं सोममात्मेशब्रह्मसम्भवान् ॥ १५ ॥

ಅತ್ರಿ ಮುನಿಯ ಪತ್ನಿ ಅನಸೂಯೆ ಮೂರು ಅತ್ಯಂತ ಖ್ಯಾತ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು—ಸೋಮ, ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಮತ್ತು ದುರ್ವಾಸ. ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವರ ಅಂಶರೂಪಗಳು; ಸೋಮ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಶ, ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ವಿಷ್ಣ್ವಂಶ, ದುರ್ವಾಸ ಶಿವಾಂಶ.

Verse 16

विदुर उवाच अत्रेर्गृहे सुरश्रेष्ठा: स्थित्युत्पत्त्यन्तहेतव: । किञ्चिच्चिकीर्षवो जाता एतदाख्याहि मे गुरो ॥ १६ ॥

ವಿದುರನು ಹೇಳಿದನು: ಗುರುದೇವ, ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಪ್ರಳಯಗಳ ಕಾರಣರಾದ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವತೆಗಳು ಅತ್ರಿ ಮುನಿಯ ಪತ್ನಿಯಿಂದ ಸಂತಾನರೂಪವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಜನಿಸಿದರು? ದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ವಿವರಿಸಿ.

Verse 17

मैत्रेय उवाच ब्रह्मणा चोदित: सृष्टावत्रिर्ब्रह्मविदां वर: । सह पत्‍न्या ययावृक्षं कुलाद्रिं तपसि स्थित: ॥ १७ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಬ್ರಹ್ಮನು ಆದೇಶಿಸಿದಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅತ್ರಿ ಮುನಿಯು ಅನಸೂಯೆಯನ್ನು ವಿವಾಹಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಋಕ್ಷ ಎಂಬ ಪರ್ವತದ ಕಣಿವೆಗೆ ಹೋಗಿ ಘೋರ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದನು.

Verse 18

तस्मिन् प्रसूनस्तबकपलाशाशोककानने । वार्भि: स्रवद्‌भिरुद्‍घुष्टेनिर्विन्ध्याया: समन्तत: ॥ १८ ॥

ಆ ಪರ್ವತ ಕಣಿವೆಯ ಕಾನನದಲ್ಲಿ ಪಲಾಶ ಪುಷ್ಪಗುಚ್ಛಗಳು ಮತ್ತು ಅಶೋಕ ವೃಕ್ಷಗಳು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಿಂಧ್ಯಾ ಎಂಬ ನದಿ ಹರಿದು, ಜಲಪಾತಗಳಿಂದ ಸುರಿಯುವ ನೀರಿನ ಮಧುರ ಧ್ವನಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ದಂಪತಿಗಳು ಆ ಸುಂದರ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿದರು.

Verse 19

प्राणायामेन संयम्य मनो वर्षशतं मुनि: । अतिष्ठदेकपादेन निर्द्वन्द्वोऽनिलभोजन: ॥ १९ ॥

ಅಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿ ಅತ್ರಿಯು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಯಮಿಸಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿದನು; ದ್ವಂದ್ವರಹಿತನಾಗಿ ಕೇವಲ ವಾಯುವನ್ನೇ ಆಹಾರವಾಗಿ ತೆಗೆದು, ಒಂದೇ ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನೂರು ವರ್ಷ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು।

Verse 20

शरणं तं प्रपद्येऽहं य एव जगदीश्वर: । प्रजामात्मसमां मह्यं प्रयच्छत्विति चिन्तयन् ॥ २० ॥

ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು—“ನಾನು ಜಗದೀಶ್ವರನ ಶರಣು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ; ಆತನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ನನಗೆ ತನ್ನಂತೆಯೇ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರನನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ.”

Verse 21

तप्यमानं त्रिभुवनं प्राणायामैधसाग्निना । निर्गतेन मुनेर्मूर्ध्न: समीक्ष्य प्रभवस्त्रय: ॥ २१ ॥

ಅತ್ರಿ ಮುನಿಯು ಇಂತಹ ತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವೇ ಇಂಧನವಾದ ಅಗ್ನಿ ಅವನ ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ಜ್ವಲಿಸಿ ಹೊರಬಂದಿತು; ಆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ತ್ರಿಭುವನದ ಮೂರು ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆಗಳು ಕಂಡರು।

Verse 22

अप्सरोमुनिगन्धर्वसिद्धविद्याधरोरगै: । वितायमानयशसस्तदाश्रमपदं ययु: ॥ २२ ॥

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಮೂರು ದೇವತೆಗಳು ಅಪ್ಸರೆಯರು, ಮುನಿಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಸಿದ್ಧರು, ವಿದ್ಯಾಧರರು ಮತ್ತು ನಾಗರು ಮೊದಲಾದ ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಆ ಮಹರ್ಷಿಯ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದರು।

Verse 23

तत्प्रादुर्भावसंयोगविद्योतितमना मुनि: । उत्तिष्ठन्नेकपादेन ददर्श विबुधर्षभान् ॥ २३ ॥

ಅವರು ಒಂದೇ ವೇಳೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾದುದರಿಂದ ಮುನಿಯ ಮನಸ್ಸು ಆನಂದದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು. ಅವನು ಒಂದೇ ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರೂ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ, ಕಷ್ಟವಾದರೂ, ಒಂದೇ ಕಾಲಿನಲ್ಲೇ ಅವರತ್ತ ಸಮೀಪಿಸಿದನು।

Verse 24

प्रणम्य दण्डवद्भूमावुपतस्थेऽर्हणाञ्जलि: । वृषहंससुपर्णस्थान् स्वै: स्वैश्चिह्नैश्च चिह्नितान् ॥ २४ ॥

ನಂತರ ಮುನಿಯು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡವತ್ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ಅರ್ಹಣಾಂಜಲಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ವೃಷಭ-ಹಂಸ-ಗರುಡ ವಾಹನಸ್ಥ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು।

Verse 25

कृपावलोकेन हसद्वदनेनोपलम्भितान् । तद्रोचिषा प्रतिहते निमील्य मुनिरक्षिणी ॥ २५ ॥

ಅವರ ಕೃಪಾದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಹಸನ್ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿ ಅತ್ರಿ ಮುನಿಗೆ ಅಪಾರ ಸಂತೋಷವಾಯಿತು; ಅವರ ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮಿಂಚಿ, ಕೆಲಕಾಲ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡನು।

Verse 26

चेतस्तत्प्रवणं युञ्जन्नस्तावीत्संहताञ्जलि: । श्लक्ष्णया सूक्तया वाचा सर्वलोकगरीयस: ॥ २६ ॥ अत्रिरुवाच विश्वोद्भवस्थितिलयेषु विभज्यमानै- र्मायागुणैरनुयुगं विगृहीतदेहा: । ते ब्रह्मविष्णुगिरिशा: प्रणतोऽस्म्यहं व-स्तेभ्य: क एव भवतां म इहोपहूत: ॥ २७ ॥

ಮನಸ್ಸು ಅವರತ್ತ ವಾಲಿದ್ದರೂ ಮುನಿಯು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ಮೃದು ವಚನಗಳಿಂದ ಸರ್ವಲೋಕಗೌರವ್ಯ ದೇವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 27

चेतस्तत्प्रवणं युञ्जन्नस्तावीत्संहताञ्जलि: । श्लक्ष्णया सूक्तया वाचा सर्वलोकगरीयस: ॥ २६ ॥ अत्रिरुवाच विश्वोद्भवस्थितिलयेषु विभज्यमानै- र्मायागुणैरनुयुगं विगृहीतदेहा: । ते ब्रह्मविष्णुगिरिशा: प्रणतोऽस्म्यहं व-स्तेभ्य: क एव भवतां म इहोपहूत: ॥ २७ ॥

ಅತ್ರಿ ಹೇಳಿದರು—ಓ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಗಿರೀಶ! ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಲಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಯಾಗುಣಗಳಿಂದ ವಿಭಜಿತರಾಗಿ ಯುಗಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ನೀವು ಮೂರು ದೇಹಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೀರಿ. ನಿಮಗೆಲ್ಲಾ ನಮಸ್ಕಾರ; ನನ್ನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಿಂದ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನು ನಾನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದೆನು?

Verse 28

एको मयेह भगवान्विविधप्रधानै- श्चित्तीकृत: प्रजननाय कथं नु यूयम् । अत्रागतास्तनुभृतां मनसोऽपि दूराद् ब्रूत प्रसीदत महानिह विस्मयो मे ॥ २८ ॥

ಪುತ್ರಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಪರಮಭಗವಂತನನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿದೆ; ಆತನು ಜೀವಿಗಳ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಅತೀತನಾಗಿದ್ದರೂ, ನೀವು ಮೂವರೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬಂದಿರಿ? ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳಿ, ನನ್ನ ಮಹಾ ಗೊಂದಲವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ।

Verse 29

मैत्रेय उवाच इति तस्य वच: श्रुत्वा त्रयस्ते विबुधर्षभा: । प्रत्याहु: श्लक्ष्णया वाचा प्रहस्य तमृषिं प्रभो ॥ २९ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅತ್ರಿ ಮುನಿಯ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಮೂವರು ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠರು ನಗುತ್ತಾ, ಮೃದು ಮಧುರ ವಾಣಿಯಿಂದ ಆ ಋಷಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದರು।

Verse 30

देवा ऊचु: यथा कृतस्ते सङ्कल्पो भाव्यं तेनैव नान्यथा । सत्सङ्कल्पस्य ते ब्रह्मन् यद्वै ध्यायति ते वयम् ॥ ३० ॥

ದೇವರು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ನಿನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ನೀನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದೀಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ನೀನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದ್ದ ಆ ಏಕಸ್ವರೂಪವೇ ನಾವು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ।

Verse 31

अथास्मदंशभूतास्ते आत्मजा लोकविश्रुता: । भवितारोऽङ्ग भद्रं ते विस्रप्स्यन्ति च ते यश: ॥ ३१ ॥

ಓ ಪ್ರಿಯನೇ! ನಮ್ಮ ಅಂಶರೂಪವಾದ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರರು ಲೋಕವಿಖ್ಯಾತರಾಗುವರು. ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ—ಅವರು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹರಡುವರು।

Verse 32

एवं कामवरं दत्त्वा प्रतिजग्मु: सुरेश्वरा: । सभाजितास्तयो: सम्यग्दम्पत्योर्मिषतोस्तत: ॥ ३२ ॥

ಈ ರೀತಿ ವರವನ್ನು ನೀಡಿ, ದಂಪತಿಗಳು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಆ ಮೂವರು ಸುರೇಶ್ವರರು (ಬ್ರಹ್ಮಾ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರ) ಅಲ್ಲಿ നിന്ന് ಅಂತರ್ಧಾನರಾದರು; ದಂಪತಿಗಳು ಅವರಿಗೆ ಯಥೋಚಿತ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು।

Verse 33

सोमोऽभूद्ब्रह्मणोंऽशेन दत्तो विष्णोस्तु योगवित् । दुर्वासा: शङ्करस्यांशो निबोधाङ्गिरस: प्रजा: ॥ ३३ ॥

ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನ ಅಂಶದಿಂದ ಸೋಮ (ಚಂದ್ರದೇವ) ಜನಿಸಿದನು; ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅಂಶದಿಂದ ಯೋಗವಿದನಾದ ದತ್ತಾತ್ರೇಯನು ಅವತರಿಸಿದನು; ಶಂಕರನ ಅಂಶದಿಂದ ದುರ್ವಾಸನು ಜನಿಸಿದನು. ಈಗ ಅಂಗಿರಸನ ಅನೇಕ ಸಂತಾನವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು।

Verse 34

श्रद्धा त्वङ्गिरस: पत्नी चतस्रोऽसूत कन्यका: । सिनीवाली कुहू राका चतुर्थ्यनुमतिस्तथा ॥ ३४ ॥

ಅಂಗಿರಸನ ಪತ್ನಿ ಶ್ರದ್ಧೆ ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು—ಸಿನೀವಾಲಿ, ಕುಹೂ, ರಾಕಾ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಅನುಮತಿ।

Verse 35

तत्पुत्रावपरावास्तां ख्यातौ स्वारोचिषेऽन्तरे । उतथ्यो भगवान्साक्षाद् ब्रह्मिष्ठश्च बृहस्पति: ॥ ३५ ॥

ಆ ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರಿಯರ ಹೊರತಾಗಿ ಅವಳಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು; ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಖ್ಯಾತರಾದರು—ಒಬ್ಬ ಉತಥ್ಯ, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠ ಬೃಹಸ್ಪತಿ।

Verse 36

पुलस्त्योऽजनयत्पत्‍न्यामगस्त्यं च हविर्भुवि । सोऽन्यजन्मनि दह्राग्निर्विश्रवाश्च महातपा: ॥ ३६ ॥

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಹವಿರ್ಭೂಯಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯನೆಂಬ ಪುತ್ರನನ್ನು ಜನಿಸಿದನು; ಅವನು ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ದಹ್ರಾಗ್ನಿಯಾದನು. ಇದಲ್ಲದೆ ಪುಲಸ್ತ್ಯನಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಪುತ್ರ—ವಿಶ್ರವಾ—ಜನಿಸಿದನು।

Verse 37

तस्य यक्षपतिर्देव: कुबेरस्त्विडविडासुत: । रावण: कुम्भकर्णश्च तथान्यस्यां विभीषण: ॥ ३७ ॥

ವಿಶ್ರವೆಗೆ ಎರಡು ಪತ್ನಿಯರು ಇದ್ದರು. ಇಡವಿಡೆಯಿಂದ ಯಕ್ಷಾಧಿಪತಿ ದೇವ ಕುಬೇರನು ಜನಿಸಿದನು; ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪತ್ನಿಯಿಂದ ರಾವಣ, ಕುಂಭಕರ್ಣ ಮತ್ತು ವಿಭೀಷಣ ಜನಿಸಿದರು।

Verse 38

पुलहस्य गतिर्भार्या त्रीनसूत सती सुतान् । कर्मश्रेष्ठं वरीयांसं सहिष्णुं च महामते ॥ ३८ ॥

ಪುಲಹ ಋಷಿಯ ಪತ್ನಿ ಗತಿ ಮೂರು ಸತ್ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು—ಕರ್ಮಶ್ರೇಷ್ಠ, ವರೀಯಾನ್ ಮತ್ತು ಸಹಿಷ್ಣು; ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಮಹಾಮತಿಗಳಾದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು।

Verse 39

क्रतोरपि क्रिया भार्या वालखिल्यानसूयत । ऋषीन्षष्टिसहस्राणि ज्वलतो ब्रह्मतेजसा ॥ ३९ ॥

ಕ್ರತುವಿನ ಪತ್ನಿ ಕ್ರಿಯಾ ವಾಲಖಿಲ್ಯರೆಂಬ ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತರಾಗಿ ಆ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು.

Verse 40

ऊर्जायां जज्ञिरे पुत्रा वसिष्ठस्य परन्तप । चित्रकेतुप्रधानास्ते सप्त ब्रह्मर्षयोऽमला: ॥ ४० ॥

ಪರಂತಪನೇ! ವಸಿಷ್ಠನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಊರ್ಜಾ (ಅರುಂಧತಿ)ಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಕೇತು ಪ್ರಧಾನವಾದ ಏಳು ನಿರ್ಮಲ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ ಪುತ್ರರನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 41

चित्रकेतु: सुरोचिश्च विरजा मित्र एव च । उल्बणो वसुभृद्यानो द्युमान्शक्त्यादयोऽपरे ॥ ४१ ॥

ಆ ಏಳು ಋಷಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳು—ಚಿತ್ರಕೇತು, ಸುರೋಚಿ, ವಿರಜಾ, ಮಿತ್ರ, ಉಲ್ಬಣ, ವಸುಭೃದ್ಯಾನ ಮತ್ತು ದ್ಯುಮಾನ. ವಸಿಷ್ಠನ ಇನ್ನೊಂದು ಪತ್ನಿಯಿಂದಲೂ ಇತರ ಸಮರ್ಥ ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು.

Verse 42

चित्तिस्त्वथर्वण: पत्नी लेभे पुत्रं धृतव्रतम् । दध्यञ्चमश्वशिरसं भृगोर्वंशं निबोध मे ॥ ४२ ॥

ಅಥರ್ವ ಋಷಿಯ ಪತ್ನಿ ಚಿತ್ತಿ ಧೃತವ್ರತನೆಂಬ ಪುತ್ರನನ್ನು ಪಡೆದಳು; ಅವನು ದಧ್ಯಂಚ (ಅಶ್ವಶಿರ) ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಈಗ ಭೃಗು ವಂಶವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು.

Verse 43

भृगु: ख्यात्यां महाभाग: पत्‍न्यां पुत्रानजीजनत् । धातारं च विधातारं श्रियं च भगवत्पराम् ॥ ४३ ॥

ಮಹಾಭಾಗ ಭೃಗು ಖ್ಯಾತಿ ಎಂಬ ಪತ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಧಾತಾ ಮತ್ತು ವಿಧಾತಾ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರನ್ನು ಹಾಗೂ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಪರಮಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಶ್ರೀ ಎಂಬ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 44

आयतिं नियतिं चैव सुते मेरुस्तयोरदात् । ताभ्यां तयोरभवतां मृकण्ड: प्राण एव च ॥ ४४ ॥

ಮೇರು ಮುನಿಗೆ ಆಯತಿ ಮತ್ತು ನಿಯತಿ ಎಂಬ ಎರಡು ಪುತ್ರಿಯರು ಇದ್ದರು. ಅವನು ಅವರನ್ನು ಧಾತಾ ಹಾಗೂ ವಿಧಾತಾ ಅವರಿಗೆ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದನು. ಅವರಿಂದ ಮೃಕಂಡ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣ ಎಂಬ ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು.

Verse 45

मार्कण्डेयो मृकण्डस्य प्राणाद्वेदशिरा मुनि: । कविश्च भार्गवो यस्य भगवानुशना सुत: ॥ ४५ ॥

ಮೃಕಂಡನಿಂದ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಮುನಿ ಜನಿಸಿದನು; ಪ್ರಾಣನಿಂದ ವೇದಶಿರಾ ಮುನಿ ಜನಿಸಿದನು. ವೇದಶಿರಾರ ಪುತ್ರನು ಭಗವಾನ್ ಉಶನಾ (ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯ), ‘ಕವಿ’ ಹಾಗೂ ಭಾರ್ಗವನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 46

त एते मुनय: क्षत्तर्लोकान्सर्गैरभावयन् । एष कर्दमदौहित्रसन्तान: कथितस्तव ॥ ४६ ॥ श‍ृण्वत: श्रद्दधानस्य सद्य: पापहर: पर: । प्रसूतिं मानवीं दक्ष उपयेमे ह्यजात्मज: ॥ ४७ ॥

ಹೇ ಕ್ಷತ್ತಾ (ವಿದುರೆ), ಈ ಮುನಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸೃಷ್ಟಿ-ಸಂತಾನಗಳಿಂದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಕರ್ಧಮನ ಪುತ್ರಿಯರ ಸಂತಾನದ ವರ್ಣನೆ ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 47

त एते मुनय: क्षत्तर्लोकान्सर्गैरभावयन् । एष कर्दमदौहित्रसन्तान: कथितस्तव ॥ ४६ ॥ श‍ृण्वत: श्रद्दधानस्य सद्य: पापहर: पर: । प्रसूतिं मानवीं दक्ष उपयेमे ह्यजात्मज: ॥ ४७ ॥

ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಈ ವಂಶವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಕೇಳುವವನ ಪಾಪಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಮನುವಿನ ಪುತ್ರಿ ಪ್ರಸೂತಿಯನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರ ದಕ್ಷನು ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.

Verse 48

तस्यां ससर्ज दुहितृ: षोडशामललोचना: । त्रयोदशादाद्धर्माय तथैकामग्नये विभु: ॥ ४८ ॥

ಪ್ರಸೂತಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷನು ಕಮಲನಯನಿಗಳಾದ ಹದಿನಾರು ಅತಿ ಸುಂದರ ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿಮೂರು ಧರ್ಮನಿಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಒಂದನ್ನು ಅಗ್ನಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗಿ ನೀಡಿದನು.

Verse 49

पितृभ्य एकां युक्तेभ्यो भवायैकां भवच्छिदे । श्रद्धा मैत्री दया शान्तिस्तुष्टि: पुष्टि: क्रियोन्नति: ॥ ४९ ॥ बुद्धिर्मेधा तितिक्षा ह्रीर्मूर्तिर्धर्मस्य पत्नय: । श्रद्धासूत शुभं मैत्री प्रसादमभयं दया ॥ ५० ॥ शान्ति: सुखं मुदं तुष्टि: स्मयं पुष्टिरसूयत । योगं क्रियोन्नतिर्दर्पमर्थं बुद्धिरसूयत ॥ ५१ ॥ मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्री: प्रश्रयं सुतम् । मूर्ति: सर्वगुणोत्पत्तिर्नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥

ಉಳಿದ ಎರಡು ಪುತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳನ್ನು ಪಿತೃಲೋಕಕ್ಕೆ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು; ಅವಳು ಅಲ್ಲಿ ಸೌಹಾರ್ದದಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬಳನ್ನು ಭವಚ್ಛಿದ್, ಪಾಪಬಂಧನ-ಹರ ಶ್ರೀಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ಧರ್ಮನಿಗೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ದಕ್ಷನ ಹದಿಮೂರು ಪುತ್ರಿಯರು—ಶ್ರದ್ಧಾ, ಮೈತ್ರೀ, ದಯಾ, ಶಾಂತಿ, ತುಷ್ಟಿ, ಪುಷ್ಟಿ, ಕ್ರಿಯಾ, ಉನ್ನತಿ, ಬುದ್ಧಿ, ಮೇಧಾ, ತಿತಿಕ್ಷಾ, ಹ್ರೀ ಮತ್ತು ಮೂರ್ತಿ.

Verse 50

पितृभ्य एकां युक्तेभ्यो भवायैकां भवच्छिदे । श्रद्धा मैत्री दया शान्तिस्तुष्टि: पुष्टि: क्रियोन्नति: ॥ ४९ ॥ बुद्धिर्मेधा तितिक्षा ह्रीर्मूर्तिर्धर्मस्य पत्नय: । श्रद्धासूत शुभं मैत्री प्रसादमभयं दया ॥ ५० ॥ शान्ति: सुखं मुदं तुष्टि: स्मयं पुष्टिरसूयत । योगं क्रियोन्नतिर्दर्पमर्थं बुद्धिरसूयत ॥ ५१ ॥ मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्री: प्रश्रयं सुतम् । मूर्ति: सर्वगुणोत्पत्तिर्नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥

ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಶುಭ, ಮೈತ್ರಿಯಿಂದ ಪ್ರಸಾದ, ದಯೆಯಿಂದ ಅಭಯ ಜನಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಧರ್ಮಪತ್ನಿಗಳ ಗುಣಸ್ವರೂಪ ಪುತ್ರರು ಲೋಕಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಕಟರಾದರು.

Verse 51

पितृभ्य एकां युक्तेभ्यो भवायैकां भवच्छिदे । श्रद्धा मैत्री दया शान्तिस्तुष्टि: पुष्टि: क्रियोन्नति: ॥ ४९ ॥ बुद्धिर्मेधा तितिक्षा ह्रीर्मूर्तिर्धर्मस्य पत्नय: । श्रद्धासूत शुभं मैत्री प्रसादमभयं दया ॥ ५० ॥ शान्ति: सुखं मुदं तुष्टि: स्मयं पुष्टिरसूयत । योगं क्रियोन्नतिर्दर्पमर्थं बुद्धिरसूयत ॥ ५१ ॥ मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्री: प्रश्रयं सुतम् । मूर्ति: सर्वगुणोत्पत्तिर्नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥

ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಸುಖ, ತುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮುದ, ಪುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸ್ಮಯ; ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಯೋಗ, ಉನ್ನತಿಯಿಂದ ದರ್ಪ, ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಅರ್ಥ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರೆಲ್ಲ ಧರ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಪಡಿಸಿದರು.

Verse 52

पितृभ्य एकां युक्तेभ्यो भवायैकां भवच्छिदे । श्रद्धा मैत्री दया शान्तिस्तुष्टि: पुष्टि: क्रियोन्नति: ॥ ४९ ॥ बुद्धिर्मेधा तितिक्षा ह्रीर्मूर्तिर्धर्मस्य पत्नय: । श्रद्धासूत शुभं मैत्री प्रसादमभयं दया ॥ ५० ॥ शान्ति: सुखं मुदं तुष्टि: स्मयं पुष्टिरसूयत । योगं क्रियोन्नतिर्दर्पमर्थं बुद्धिरसूयत ॥ ५१ ॥ मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्री: प्रश्रयं सुतम् । मूर्ति: सर्वगुणोत्पत्तिर्नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥

ಮೇಧೆಯಿಂದ ಸ್ಮೃತಿ, ತಿತಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಕ್ಷೇಮ, ಹ್ರೀಯಿಂದ ಪ್ರಶ್ರಯ ಜನಿಸಿದರು. ಸರ್ವ ಸದ್ಗುಣಗಳ ನಿಧಿಯಾದ ಮೂರ್ತಿಯು ಸాక్షಾತ್ ಪರಮಭಗವಂತ ಶ್ರೀ ನರ-ನಾರಾಯಣ ಋಷಿದ್ವಯರನ್ನು ಜನ್ಮನೀಡಿದಳು.

Verse 53

ययोर्जन्मन्यदो विश्वमभ्यनन्दत्सुनिर्वृतम् । मनांसि ककुभो वाता: प्रसेदु: सरितोऽद्रय: ॥ ५३ ॥

ನರ-ನಾರಾಯಣರ ಅವತರಣ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿತು. ಎಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಶಾಂತವಾದವು; ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಗಾಳಿ, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳೂ ಸಹ ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿ ಸುಖಕರವಾದವು.

Verse 54

दिव्यवाद्यन्त तूर्याणि पेतु: कुसुमवृष्टय: । मुनयस्तुष्टुवुस्तुष्टा जगुर्गन्धर्वकिन्नरा: ॥ ५४ ॥ नृत्यन्ति स्म स्त्रियो देव्य आसीत्परममङ्गलम् । देवा ब्रह्मादय: सर्वे उपतस्थुरभिष्टवै: ॥ ५५ ॥

ದಿವ್ಯಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ತೂರ್ಯವಾದ್ಯಗಳು ಮೊಳಗಿದವು, ಆಕಾಶದಿಂದ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಯಿತು. ತೃಪ್ತ ಮುನಿಗಳು ವೇದಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಿದರು, ಗಂಧರ್ವ-ಕಿನ್ನರರು ಗಾನಮಾಡಿದರು, ಅಪ್ಸರೆಯರು ನೃತ್ಯಿಸಿದರು—ನರ-ನಾರಾಯಣರ ಅವತರಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪರಮಮಂಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದವು।

Verse 55

दिव्यवाद्यन्त तूर्याणि पेतु: कुसुमवृष्टय: । मुनयस्तुष्टुवुस्तुष्टा जगुर्गन्धर्वकिन्नरा: ॥ ५४ ॥ नृत्यन्ति स्म स्त्रियो देव्य आसीत्परममङ्गलम् । देवा ब्रह्मादय: सर्वे उपतस्थुरभिष्टवै: ॥ ५५ ॥

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಸ್ತ್ರೀಯರು ನೃತ್ಯಮಾಡಿದರು; ಪರಮಮಂಗಳವು ವ್ಯಾಪಿಸಿತು. ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ಎಲ್ಲ ದೇವಗಣಗಳು ತಮ್ಮ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತೋತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ಭಗವಂತನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸಿದರು।

Verse 56

देवा ऊचु: यो मायया विरचितं निजयात्मनीदं खे रूपभेदमिव तत्प्रतिचक्षणाय । एतेन धर्मसदने ऋषिमूर्तिनाद्य प्रादुश्चकार पुरुषाय नम: परस्मै ॥ ५६ ॥

ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಪರಮ ಪುರುಷನಾದ ಭಗವಂತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಆತನು ತನ್ನ ಮಾಯಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಮೋಡಗಳು ಇರುವಂತೆ, ಅದನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತಿಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದೇ ಭಗವಂತನು ಇಂದು ಧರ್ಮನ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಋಷಿಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ನರ-ನಾರಾಯಣ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದ್ದಾನೆ।

Verse 57

सोऽयं स्थितिव्यतिकरोपशमाय सृष्टान् सत्त्वेन न: सुरगणाननुमेयतत्त्व: । द‍ृश्याददभ्रकरुणेन विलोकनेन यच्छ्रीनिकेतममलं क्षिपतारविन्दम् ॥ ५७ ॥

ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ವೇದಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದಾದ ತತ್ತ್ವವುಳ್ಳ ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಸತ್ತ್ವಗುಣದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿಪತ್ತನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿ ಶಾಂತಿ-ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಅಪಾರ ಕರುಣೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಮ್ಮ ದೇವಗಣಗಳ ಮೇಲೆ ಹರಿಸಲಿ; ಆ ಕೃಪಾದೃಷ್ಟಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ನಿವಾಸವಾದ ನಿರ್ಮಲ ಪದ್ಮದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನೂ ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 58

एवं सुरगणैस्तात भगवन्तावभिष्टुतौ । लब्धावलोकैर्ययतुरर्चितौ गन्धमादनम् ॥ ५८ ॥

ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ವಿದುರೆ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ದೇವಗಣಗಳು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ನರ-ನಾರಾಯಣ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಭಗವಂತನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರು. ಭಗವಂತನು ಕರುಣಾದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ, ಪೂಜಿತನಾಗಿ ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು।

Verse 59

ताविमौ वै भगवतो हरेरंशाविहागतौ । भारव्ययाय च भुव: कृष्णौ यदुकुरूद्वहौ ॥ ५९ ॥

ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಭಗವಾನ್ ಹರಿಯ ಅಂಶಾವತಾರರು; ಭೂಭಾರ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಯದುವಂಶದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಾಗಿ, ಕುರುವಂಶದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದ್ದಾರೆ।

Verse 60

स्वाहाभिमानिनश्चाग्नेरात्मजांस्त्रीनजीजनत् । पावकं पवमानं च शुचिं च हुतभोजनम् ॥ ६० ॥

ಸ್ವಾಹೆಯ ಅಧಿಷ್ಠಾತ ಅগ্নಿದೇವನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಸ್ವಾಹೆಯಲ್ಲಿ ಪಾವಕ, ಪವಮಾನ ಮತ್ತು ಶುಚಿ ಎಂಬ ಮೂರು ಪುತ್ರರನ್ನು ಜನಿಸಿದನು; ಅವರು ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತ ಹವಿಸನ್ನು ಭುಜಿಸಿ ಜೀವಿಸುವರು।

Verse 61

तेभ्योऽग्नय: समभवन्चत्वारिंशच्च पञ्च च । त एवैकोनपञ्चाशत्साकं पितृपितामहै: ॥ ६१ ॥

ಆ ಮೂವರಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ನಲವತ್ತೈದು ಅಗ್ನಿದೇವತೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು; ತಂದೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಿತಾಮಹನೊಡನೆ ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು ಅಗ್ನಿದೇವತೆಗಳು ನಲವತ್ತೊಂಬತ್ತು.

Verse 62

वैतानिके कर्मणि यन्नामभिर्ब्रह्मवादिभि: । आग्नेय्य इष्टयो यज्ञे निरूप्यन्तेऽग्नयस्तु ते ॥ ६२ ॥

ವೈತಾನಿಕ ವೈದಿಕ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ನಾಮಗಳಿಂದ ಆಗ್ನೇಯ ಇಷ್ಟಿಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆ ನಾಮಧಾರಿಗಳೇ ಈ ನಲವತ್ತೊಂಬತ್ತು ಅಗ್ನಿದೇವತೆಗಳು.

Verse 63

अग्निष्वात्ता बर्हिषद: सौम्या: पितर आज्यपा: । साग्नयोऽनग्नयस्तेषां पत्नी दाक्षायणी स्वधा ॥ ६३ ॥

ಅಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತ, ಬರ್ಹಿಷದ, ಸೌಮ್ಯ ಮತ್ತು ಆಜ್ಯಪ—ಇವರೇ ಪಿತೃಗಳು. ಅವರು ಸಾಗ್ನಿಕ ಅಥವಾ ನಿರಗ್ನಿಕರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಪತ್ನಿ ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ ಸ್ವಧಾ.

Verse 64

तेभ्यो दधार कन्ये द्वे वयुनां धारिणीं स्वधा । उभे ते ब्रह्मवादिन्यौ ज्ञानविज्ञानपारगे ॥ ६४ ॥

ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿತಳಾದ ಸ್ವಧಾ ವಯುನಾ ಮತ್ತು ಧಾರಿಣೀ ಎಂಬ ಎರಡು ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಿಯರು; ಜ್ಞಾನ-ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರು.

Verse 65

भवस्य पत्नी तु सती भवं देवमनुव्रता । आत्मन: सद‍ृशं पुत्रं न लेभे गुणशीलत: ॥ ६५ ॥

ಹದಿನಾರನೇ ಪುತ್ರಿ ಸತೀ; ಅವಳು ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಪತಿಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಅನುವ್ರತೆ. ಆದರೂ ಗುಣ-ಶೀಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನಂತೆಯೇ ಮಗನನ್ನು ಅವಳು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ.

Verse 66

पितर्यप्रतिरूपे स्वे भवायानागसे रुषा । अप्रौढैवात्मनात्मानमजहाद्योगसंयुता ॥ ६६ ॥

ತನ್ನ ತಂದೆ ದಕ್ಷನು ದೋಷರಹಿತ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನನ್ನು ಕೋಪದಿಂದ ನಿಂದಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಸತೀ ಪರಿಪಕ್ವ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಮುನ್ನವೇ ಯೋಗಶಕ್ತಿಯಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದಳು.